ΛΟΓΟΤΕΧΝΑΔΙΚΟ «Ο Γιώργος»

Το θέατρο κάποτε ήταν η τέχνη των φτωχών και οι ηθοποιοί του απλοί διασκεδαστές, παιζόταν για φτωχούς πλυθησμούς σε κακόφημες περιοχές και έμοιαζε περισσότερο με αγώνα ποδοσφαίρου σήμερα παρά με παράσταση και η αλλαγή ξεκίνησε την εποχή που ο Σαίξπηρ πάτησε το πόδι του στο Λονδίνο. Το σημερινό podcast έχει ως θέμα την επιρροή του, την ιστορία του Globe theater όπου ανέβηκαν τα έργα του, τις ιδιαιτερότητες της εποχής, τα κατορθώματα του μεγάλου Βάρδου.

Στο σημερινό επεισόδιο, παρέα με τον φίλο Πάνο Κόφφα, συζητάμε τις εμπειρίες του σχετικά με το νέο του χόμπι, το διάβασμα, και την σχέση του με τα βιβλία του Thomas Pynchon. Μία ακόμα εμπειρία που δείχνει ότι η επαφή με έναν "δύσκολο" συγγραφέα δεν απαιτεί προεργασία ή κάποιο συγκεκριμένο background αναγνωστικά. Είναι χημεία και το μόνο που έχουμε να αποφασίσουμε είναι αν θα δώσουμε μία ευκαιρία.

Τι συμβαίνει όταν ένα βιβλίο σταματά να σου λέει απλώς μια ιστορία και αρχίζει να παίζει με το μυαλό σου; Αυτό το επεισόδιο ασχολείται με το απόλυτο λογοτεχνικό χάος: τον Αμερικανικό Μεταμοντερνισμό.

Η λογοτεχνία κάποια στιγμή σταμάτησε να ρωτάει «πώς μπορώ να καταλάβω αυτόν τον κόσμο;» και άρχισε να ρωτάει με καχυποψία «σε ποιον από όλους τους κόσμους βρισκόμαστε;». Μιλάμε για την οντολογική ρήξη, την κατάρρευση των Μεγάλων Αφηγήσεων, τη μεταμυθοπλασία την αναπαράσταση και πως αυτή διέλυσε την έννοια και την ιδέα μιας αντικειμενικής αλήθειας.

Βιβλία που αναφέρονται:

• Τόμας Πίντσον – Το Ουράνιο τόξο της Βαρύτητας

• Ντον ΝτεΛίλο – Λευκός Θόρυβος

• Κερτ Βόνεγκατ – Σφαγείο Νούμερο Πέντε (Slaughterhouse-Five)

• Τζόζεφ Χέλερ – Catch-22

• Τζον Μπαρθ – Lost in the Funhouse

• Τζον Μπαρθ – The Sot-Weed Factor

• Πολ Όστερ – Η Τριλογία της Νέας Υόρκης

• Ντέιβιντ Φόστερ Γουάλας – Infinite Jest

• Γουίλιαμ Γκάντις – J R

• Ντόναλντ Μπάρθελμι – Εγχειρίδιο για γιους

• Ντόναλντ Μπάρθελμι – Κάποιοι από μας απειλούσαμε τον φίλο μας τον Κόλμπι

Τι συμβαίνει όταν αφαιρείς από τη λογοτεχνία την ιδέα της «θείας φώτισης» και αρχίζεις να γράφεις με βάση αυστηρούς, ασφυκτικούς μαθηματικούς κανόνες;

Σε αυτό το επεισόδιο ασχολούμαστε με το Oulipo (Εργαστήρι Δυνητικής Λογοτεχνίας), την πιό ιδιαίτερη και μακροβιότερη λογοτεχνική ομάδα του κόσμου. Από το Παρίσι των 60s μέχρι την Ιταλία και τη Νέα Υόρκη, μαθαίνουμε τους συγγραφείς που αντιμετώπισαν τη γλώσσα σαν ανοιχτό κώδικα και απέδειξαν ότι η πραγματική ελευθερία γεννιέται μέσα από τον περιορισμό.

Βιβλία που αναφέρονται:

Εκατό χιλιάδες δισεκατομμύρια ποιήματα, Ραιμόν Κενό

Η εξαφάνιση, Ζορζ Περέκ

Ζωή οδηγίες χρήσεως, Ζορζ Περεκ

Αόρατες Πόλεις, Ιτάλο Καλβίνο

Το κάστρο των διασταυρωμένων πεπρωμένων, Ιτάλο Καλβίνο

Αν μια νύχτα του χειμώνα ένας ταξιδιώτης, Ιτάλο Καλβίνο

Cigarettes, Harry Mathews

Ανωμαλία, Ερβ Λε Τελιέ

Το Vineland είναι το τέταρτο βιβλίο του Thomas Pynchon και αφορά στον τρόπο που οι διεκδικήσεις των 60s διαμόρφωσαν τις δεκαετίες που ακολούθησαν. Μία κόρη ψάχνει μέσω οπτικοακουστικού υλικού να μάθει για τη χαμένη της μητέρα και έτσι ο Pynchon βρίσκει την ευκαιρία να κρίνει Συντηρητικές και Προοδευτικές δυνάμεις με φόντο τη Β. Καλιφόρνια και τους Ινδιάνικους μύθους της.

Το θέμα του σημερινού επεισοδίου είναι τα ωφέλη του διαβάσματος στην υγεία μας. Ο τρόπος που μας επηρεάζει βιολογικά, ψυχολογικά, κοινωνιολογικά. Έχει αποδειχτεί πως τα ωφέλη της λογοτεχνίας πολλές φορές μπορεί να είναι άμεσα. Το διάβασμα βιβλίων μπορεί να μειώσει το στρες, την πρόοδο της άνοιας, να αυξήσει την ενσυναίσθησή μας, να μας δώσει έναν πλουσιότερο κόσμο. Και για όλα αυτά υπάρχουν στοιχεία, μελέτες και πειράματα να τα αποδείξουν.

Μιας και η Bloomsday πλησιάζει, το σημερινό επεισόδιο είναι αφιερωμένο στον Οδυσσέα του Τζόυς. Ένα βιβλίο που όρισε τον αιώνα του και άλλαξε μία για πάντα την λογοτεχνία. Θρασύ, γενναίο, πειραματικό και ειλικρινές, λέει την ιστορία του Λίοπολντ Μπλουμ καθώς κάνει τη βόλτα του στο Δουβλίνο της 16ης Ιουνίου του 1904. Γίνεται αναφορά στους λόγους που το γέννησαν ως ιδέα, στον τρόπο που κατάφερε να εκδοθεί, στα θέματα που η έκδοσή του δημιούργησε αλλα και στην τεχνική του Τζόυς που σε κάθε κεφάλαιο αλλάζει.

Το λογοτεχνάδικο, σε αυτό το επεισόδιο, ασχολείται με μία νέα κυκλοφορία από τις εκδόσεις ΔΩΜΑ, το "Δεν υπάρχει υποδιεύθυνση αντιμιμιδίων" του qntm. Το βιβλίο έχει κυρίως θετικά σχόλια, πολλά άτομα το χαρακτηρίζουν την κυκλοφορία της χρονιάς, και στο podcast αναφέρομαι σε αυτά που εγώ ξεχώρισα. 

Το σημερινό επεισόδιο είναι ένα αφιέρωμα στον Thomas Pynchon. Τον σημαντικότερο εκφραστή του Αμερικάνικου Μεταμοντερνισμού και έναν από τους σημαντικότερους της λογοτεχνίας του 20ου αιώνα. Γίνεται αναφορά σε όλα του τα βιβλία με σειρά έκδοσης, σε άγνωστα περιστατικά της ζωής του, στο στυλ του τις επιρροές και αυτά που τον κάνουν μία ξεχωριστή περίπτωση για την λογοτεχνία.

Σε αυτό το επεισόδιο του Λογοτεχνάδικου, ασχολούμαστε με τον Cormac McCarthy, μία από τις πιό επιδραστικές φωνές της Αμερικάνικης Λογοτεχνίας. Λογοτεχνικός απόγονος του έργου του Φώκνερ, υπαρξιστής και μεγάλος ερευνητής της ζωής του Αμερικάνικου Νότου. Οι ιστορίες του σκοτεινές και γκροτέσκες, με λόγο λακωνικό και μετρημένο. Παρέδωσε βιβλία που ψάχνουν μέσα στον πυρήνα της ύπαρξης αυτά που μας κάνουν ανθρώπους ερευνώντας τη σχέση μας με τη βία, την επιστήμη και την ηθική.

Στο σημερινό podcast ασχολούμαστε με το πως αντιμετώπιζε ο άνθρωπος τον γραπτό λόγο από τον Αριστοτέλη και έπειτα. Βλέπουμε τι σήμαινε η λογοτεχνία για κάθε εποχή και που είμαστε σήμερα. Τι έχουν προτείνει άνθρωποι του χώρου αλλά και πως επηρεάζει τον τομέα το ίντερνετ.

Αναφέρονται:

Αριστοτέλης, Ποιητική

Οράτιος, Ποιητική τέχνη

Ζαν Πολ Σαρτρ, Τι είναι Λογοτεχνία

Τέρι Ίγκλετον, Εισαγωγή στην Θεωρία της Λογοτεχνίας

QNTM, Δεν υπάρχει υποδιεύθυνση αντιμιμιδίων

Σήμερα μιλάμε για το 3ο βιβλίο ενός εκ των κορυφαίων σύγχρονων της Ιρλανδικής λογοτεχνίας, βιβλίο που μπήκε στο longlist για το Booker Prize του 2019.

Γλυκό και μελαγχολικό, λέει την ιστορία δύο φίλων που κοιτάνε στο παρελθόν τους στην προσπάθειά τους για μία αποτίμηση. Μία από τις καλύτερες αναγνώσεις της χρονιάς για εμένα και σίγουρα βιβλίο που θεωρώ ότι του αξίζει να του ρίξετε μια ματιά.

Μετάφραση: Ορφέας Απέργης, Εκδόσεις Gutenberg

Το άρθρο από το οποίο προήλθε η ιδέα

"A Lacanian reading of As I Lay Dying: polyphony, the corpse, and Anse’s teeth"

Σε αυτό το επεισόδιο βλέπουμε το Καθώς Ψυχορραγώ του Ουίλιαμ Φωκνέρ μέσα από τα μάτια του Ζακ Λακάν. Εξετάζουμε τις δυνατότητες της γλώσσας και το πρόβλημα που αντιμετωπίζει με το βίωμα. Μιλάμε για την θεωρία της μη-σχέσης προσπαθώντας να βρούμε στοιχεία της στο μεγάλο μυθιστόρημα ενώνοντας έναν τεράστιο ψυχαναλυτή με έναν από τους σημαντικότερους συγγραφείς του 20ου αιώνα.

Στο 4ο επεισόδιο του λογοτεχνάδικου, βλέπουμε τα δύσκολα βιβλία από μία άλλη οπτική. Τα απαιτητικά κείμενα ίσως δεν είναι κλειδωμένα κάστρα για λίγους, αλλά ανοιχτές πλατείες που περιμένουν τη δική μας δημιουργικότητα και τις δικές μας εμπειρίες ώστε να αποκτήσουν νόημα. μέσα από τις θεωρίες του σωσύρ και του μπάρτ, την «συναλλακτική ανάγνωση» της ρόζενμπλατ και τον Βάλτερ Μπένγιαμιν το επεισόδιο προσπαθεί να δείξει ότι το μοναδικό «πτυχίο» που χρειαζόμαστε είναι θέληση, δημιουργικότητα και εμπειρίες.

Τα έργα που αναφέρονται είναι τα εξής:

• 
  

  Ferdinard De Saussure, μαθήματα γενικής γλωσσολογίας (1916)

• 
  

  Roland Barthes, ο θάνατος του συγγραφέα (1967)

• 
  

  Πλάτων, φαίδρος

• 
  

  Louise Rosenblatt, The Reader, the Text, the Poem: The Transactional Theory of the Literary Work (1978)

• 
  

  Walter Benjamin, ο αφηγητής (1936)

• 
  

  Marcel Proust, αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (κυρίως ο τόμος ο ανακτημένος χρόνος)

• 
  

  Vigrginia Woolf, the common reader (1925)

• 
  

  C.S. Lewis, an experiment in criticism (1961)

• Terry Eagleton, εισαγωγή στη θεωρία της λογοτεχνίας

Σε αυτό το επεισόδιο του «Λογοτεχνάδικου», ξεκινάμε από την Βιομηχανική Επανάσταση και ξετυλίγουμε το νήμα του μεγαλύτερου ανθρώπινου φόβου: της Μηχανής. Από το σκοτεινό εργαστήριο της Μέρι Σέλλεϊ και την οργή των Λουδιτών, στην ατσάλινη επανάσταση, την αυτοματοποίηση του Φορντ και τον θάνατο της ελπίδας του Μοντερνισμού

Βρίσκουμε βιβλία που δείχνουν ότι ο άνθρωπος φοβόταν τις τεχνολογικές εξελίξεις και βλέπουμε πως ο φόβος του AI είναι ένα νέο κοστούμι για μία πανάρχαια φοβία μας.

Δεν έχω μιλήσει ποτέ για αυτόν. Καμία αναφορά σε Post και Stories. Το όνομά του το αναφέρω πρώτη φορά εδώ. Βρήκα τον αγαπημένο μου συγγραφέα από σπόντα και κατέληξε να 'ναι πολλά παραπάνω από έναν τύπο που γράφει βιβλία. Εκεί έξω υπάρχουν πράγματα έτοιμα να μας κάνουν τη ζωή ομορφότερη.