De Gedachtestreep
- Episodios
- 81
- Se publica
- cada dos semanas
- Último episodio
- 5 Ago 2026
Sobre el podcast
De Gedachtestreep – Het online boekenprogramma van het Humanistisch Verbond en de denktank Kwintessens. Johan Braeckman duikt in de beste non-fictieboeken van onze tijd en gaat in gesprek met auteurs, evenals met filosofen, historici en wetenschappers uit diverse disciplines. Van urgente hedendaagse vraagstukken tot de wijsheid van tijdloze klassiekers – diepgravend, kritisch en helder. Geen snelle soundbites, maar échte gesprekken over kennis, wetenschap en humanisme. De Gedachtestreep
Episodios 81
De Gedachtestreep: Koos Knol, 'Ik droomde dat je kwam'
Johan Braeckman spreekt met Koos Knol over zijn boek 'Ik droomde dat je kwam' (Uitgeverij Noordboek, 2026).Over het boek:Na het succes van 'Papua Blues' (2024) keert antropoloog en schrijver Koos Knol met 'Ik …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Koos Knol over zijn boek 'Ik droomde dat je kwam' (Uitgeverij Noordboek, 2026).
Over het boek:Na het succes van 'Papua Blues' (2024) keert antropoloog en schrijver Koos Knol met 'Ik droomde dat je kwam' terug naar zijn geliefde Papua. In dertig nieuwe verhalen reist de lezer met hem door deze Indonesische provincie: van de Raja Ampat-eilanden naar de Asmat en van Yapen naar de Vogelkop, op zoek naar mooie etnografische objecten, oude vrienden, goede verhalen en bovenal avontuur. De diepe liefde en het respect voor West-Papua en haar inwoners spat van de pagina’s. Met zijn terloopse stijl en aanstekelijke vertelplezier neemt hij je mee naar een onbekende wereld en lijkt het alsof Knol je de verhalen persoonlijk vertelt. Met een fotokatern van gerenommeerd kunstenaar Roy Villevoye.
Over de auteur:Koos Knol is antropoloog. Hij verzamelde in Nieuw- Guinea niet alleen etnografica maar ook verhalen.En verder?:Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Lode Lauwaert, 'AI, wat niemand ons vertelt'
Johan Braeckman spreekt met Lode Lauwaert over zijn boek 'AI, wat niemand ons vertelt' (Uitgeverij Prometheus, 2025).Als AI nóg krachtiger wordt, hoe zal de toekomst er dan binnen vijftig jaar uitzien?Het is …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Lode Lauwaert over zijn boek 'AI, wat niemand ons vertelt' (Uitgeverij Prometheus, 2025).Als AI nóg krachtiger wordt, hoe zal de toekomst er dan binnen vijftig jaar uitzien?Het is niet uitgesloten dat Trump en Poetin beslissen om slimme technologie te gebruiken voor kernwapens. Terroristen kunnen met AI virussen maken die niet te detecteren zijn en wanneer slimme technologie fouten maakt in de financiële sector is de schade mogelijk niet te overzien. De ontwikkeling van zogeheten Artificial General Intelligence (AGI) door bijvoorbeeld OpenAI kan leiden tot ongeziene machtsconcentratie en dus tot ongezien machtsmisbruik. En is het nog altijd nonsens dat we mogelijk controle verliezen over AI? Slimme systemen kunnen zich nu al vermenigvuldigen en chanteren mensen wanneer ze ‘vermoeden’ te worden afgezet.Volgens Lode Lauwaert mogen we ons niet blindstaren op de voordelen van AI, maar ook niet op problemen rond discriminatie en privacy. Hij beroept zich daarvoor op filosofie, wetenschap en sciencefiction. Hij zoomt in op de AI-race, de geschiedenis en recente doorbraken. De rode draad is de gelijkenis tussen de wereld van AI in de eenentwintigste eeuw en de wereld ten tijde van Oppenheimer en de Koude Oorlog.Lode Lauwaert is professor techniekfilosofie aan de KU Leuven, waar hij houder is van de Chair Ethics and AI. Hij was gastonderzoeker in Boston, Stellenbosch, Wenen en Hongkong. Met zijn boek 'Wij, robots' won hij de Prijs voor Wetenschapscommunicatie.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Jan De Meyer, 'Maak kennis met Laozi'
Johan Braeckman spreekt met Jan De Meyer over zijn boek 'Maak kennis met Laozi' (Otheo Books, 2025).Niet-doen zodat alles wordt gedaan. Vertrouwen op de sterkte van het allerzwakste. Steeds meer bezitten door …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Jan De Meyer over zijn boek 'Maak kennis met Laozi' (Otheo Books, 2025).Niet-doen zodat alles wordt gedaan. Vertrouwen op de sterkte van het allerzwakste. Steeds meer bezitten door steeds meer weg te geven. Vooraan komen te staan door jezelf achteraan te plaatsen. Het zijn enkele van de paradoxaal aandoende technieken die worden aangeleerd in de Laozi, ook bekend als de Daodejing, het Schrift van de Weg en de Kracht.Al ruim drieëntwintig eeuwen fascineert de Laozi, genoemd naar de schimmige figuur – de Oude Meester – die als zijn auteur wordt beschouwd. Oorspronkelijk bedoeld als handleiding voor de heerser, is het boek ook een onuitputtelijke inspiratiebron bij het cultiveren van de eigen persoon. Met zijn nadruk op vrouwelijke waarden, op spontaneïteit, op geweldloosheid en niet-storend ingrijpen in natuurlijke processen, is de aforistische wijsheid van de Laozi actueler dan ooit.Jan De Meyer (1961) is sinoloog en literair vertaler. Hij schreef 'Leyuan. De tuin van het geluk' en 'Wat kan ik leren van de taoïsten?' en vertaalde onder meer de daoïstische klassieken 'Liezi' en 'Wunengzi' ('Nietskunner').Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Vincent Scheltiens Ortigosa, 'Onvoltooid verleden'
Johan Braeckman spreekt met Vincent Scheltiens Ortigosa over zijn boek 'Onvoltooid verleden' (Ertsberg, 2025).Over het boekVijftig jaar geleden overleed de Spaanse generaal Francisco Franco, een van de langst …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Vincent Scheltiens Ortigosa over zijn boek 'Onvoltooid verleden' (Ertsberg, 2025).Over het boekVijftig jaar geleden overleed de Spaanse generaal Francisco Franco, een van de langst regerende dictators van Europa. Na een burgeroorlog en bijna vier decennia dictatuur werd Spanje na diens dood een parlementaire monarchie. Winnaars en verliezers van de burgeroorlog waren stilzwijgend overeengekomen om het traumatische verleden achter zich te laten. De zwarte bladzijde werd omgeslagen zonder dat ze collectief gelezen was.Internationaal werd deze overgang geroemd als een volwassen consensus tussen twee daarvoor pal tegenover elkaar staande Spanjes. Binnen Spanje leidde die consensus ook tot straffeloosheid voor de misdaden die werden begaan tijdens de burgeroorlog en de dictatuur. Daarnaast ligt het aan de basis van systeemfouten waar het land nog steeds mee worstelt.Vandaag zijn er weinig landen waar het onverwerkte verleden zo vaak en fel opspeelt in de politieke en maatschappelijke actualiteit als in Spanje. Om dat te begrijpen moet dat traumatische verleden, de in het buitenland grotendeels vergeten dictatuur, verteld worden. In 'Onvoltooid verleden' blikt Vincent Scheltiens terug op dat overgangsproces van midden jaren 70 tot begin jaren 80, met alle mogelijke uitlopers tot vandaag.In een tijdsgewricht waarin democratische en sociale rechten en vrijheden wereldwijd door autocratische krachten geviseerd worden, stelt zich de vraag of een transitie zoals de Spaanse zich ook in omgekeerde richting kan voltrekken: door amnestie en amnesie consensueel van democratie naar dictatuur schuiven.Over de auteurVincent Scheltiens Ortigosa (1962) is doctor in de geschiedenis, als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan het Power in History-Centre for Political History van de Universiteit Antwerpen waar hij ook gastprofessor is. Hij schrijft over nationalisme en rechtsradicalisme, politieke geschiedenis van België, de geschiedenis van de linkerzijde en de hedendaagse geschiedenis van Spanje.En verderLees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Kristof Smeyers, 'Uitdrijven'
Johan Braeckman spreekt met Kristof Smeyers over zijn boek 'Uitdrijven' (Otheo Books, 2025).Over het boekMet de Verlichting dreef West-Europa zijn demonen uit. Demonische bezetenheid werd als bijgeloof …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Kristof Smeyers over zijn boek 'Uitdrijven' (Otheo Books, 2025).Over het boekMet de Verlichting dreef West-Europa zijn demonen uit. Demonische bezetenheid werd als bijgeloof verbannen naar de vuilbak van de geschiedenis. Maar dat was buiten de duivel gerekend. Zoals paus Franciscus in 2024 zei: 'Door de deur verdreven, is de duivel door het raam teruggekeerd.'Alle wensdromen van de moderniteit ten spijt bleef de vraag naar exorcisme – de rituele uitdrijving van de duivel en zijn dienaren – sinds de negentiende eeuw gestaag toenemen. In de laatste twintig jaar zag de katholieke wereld een ongeziene heropleving van de controversiële rite.Om te begrijpen waarom dit gebeurt, moet je 'Uitdrijven' lezen, een cultuurgeschiedenis van het exorcisme. Uitdrijven gaat over de kracht van een rite en de macht van een Kerk, maar ook over de limieten van die macht. Tussen rite en praktijk toont zich een geloofswereld in beroering. Vanuit de marges raakt deze geschiedenis aan een aantal grote vraagstukken die de moderniteit aanstuurden: over goed en kwaad, over lichamelijke en geestelijke autonomie, over geloof en twijfel.Over de auteurKristof Smeyers is historicus aan de KU Leuven. Hij doet er onderzoek naar de geschiedenis van religie, magie en wetenschap. Hij schrijft ook over fauna, flora en folklore.En verderLees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Herman de Regt & Hans Dooremalen, 'Metaforen die ons het bos in sturen'
Johan Braeckman spreekt met Herman de Regt & Hans Dooremalen over hun boek 'Metaforen die ons het bos in sturen' (Uitgeverij Noordboek, 2025).Over het boekAls iets de mens uniek maakt, dan is dat niet het …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Herman de Regt & Hans Dooremalen over hun boek 'Metaforen die ons het bos in sturen' (Uitgeverij Noordboek, 2025).Over het boekAls iets de mens uniek maakt, dan is dat niet het denken, maar het gebruik van metaforen. De mens is het enige wezen dat in metaforen spreekt. Vreemd eigenlijk. Waarom gebruiken we zo vaak metaforen? Wat leveren die metaforen ons op?In dit boek bespreken de wetenschapsfilosofen Herman de Regt en Hans Dooremalen hoe metaforen werken, hoe we onszelf, als mens, op metaforische wijze beschrijven, en wanneer metaforen ons tot last worden. Tot slot waarschuwen ze voor misbruik van metaforen. Wie in argumentaties en conclusies metaforen gebruikt, zit per definitie fout. Metaforen zijn immers onwaar.Over de auteursHerman de Regt en Hans Dooremalen zijn als wetenschapsfilosofen verbonden aan Tilburg University. Ze schreven onder meer het wetenschapsfilosofisch handboek 'Exploring Humans' en 'Het snapgevoel. Hoe de illusie van begrip ons denken gijzelt', dat een vervolg is op 'Wat een onzin!'.En verderLees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Edgard Eeckman, 'Marijke begrijpt het niet'
Johan Braeckman spreekt met Edgard Eeckman over zijn boek 'Marijke begrijpt het niet' (Borgerhoff & Lamberigts, 2024).Over het boekHet verhaal van de 70-jarige weduwe Marijke is exemplarisch voor de manier …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Edgard Eeckman over zijn boek 'Marijke begrijpt het niet' (Borgerhoff & Lamberigts, 2024).Over het boekHet verhaal van de 70-jarige weduwe Marijke is exemplarisch voor de manier waarop wij vaak met patiënten omgaan. De auteur laat je haar moeizame tocht doorheen de zorg mee beleven. Het draait allemaal rond de manier waarop het zorgsysteem en de zorgverstrekkers (thuiszorg, ziekenhuizen, artsen, woonzorgcentra) met zorgvragers omgaan. Hoeveel aandacht voor en empathie met hebben we voor mensen die moeten worstelen om de juiste weg te vinden naar waar ze recht op hebben?Ons zorgsysteem kraakt in zijn voegen. Het wordt stilaan onbetaalbaar, de zorgnood stijgt en er is een tekort aan zorgverstrekkers en financiële middelen. Experts en beleidsmakers zijn het erover eens: er is nood aan een grondige hervorming. Het schaakbord van de zorg lijkt ondoorgrondelijk. Maar zou niet in de eerste plaats de patiënt, de cliënt, de resident aan zet moeten zijn? Is het belangrijkste schaakstuk niet de mens op het kwetsbaarst van zijn bestaan, als hij hulpbehoevend is?Over de auteurEdgard Eeckman (68) werkte lange tijd als communicatiemanager van het UZ Brussel. Hij behaalde een doctoraat in de media- en communicatiestudies en is gastprofessor aan verschillende onderwijsinstellingen. Hij is ook voorzitter van de vzw Patient Empowerment, toneelregisseur, acteur, schrijver en veelgevraagd gastspreker. Hij is lid van de humanistische denktank Kwintessens.En verderLees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Jan Balliauw, 'De droom van Poetin'
Johan Braeckman spreekt met Jan Balliauw over zijn boek 'De droom van Poetin' (Borgerhoff & Lamberigts, 2025).Wat dreef Poetin toen hij besloot om in februari 2022 Oekraïne binnen te vallen? Velen konden niet …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Jan Balliauw over zijn boek 'De droom van Poetin' (Borgerhoff & Lamberigts, 2025).Wat dreef Poetin toen hij besloot om in februari 2022 Oekraïne binnen te vallen? Velen konden niet geloven dat een dergelijke grootschalige oorlog nog mogelijk was in het Europa van de 21ste eeuw. Poetin greep terug naar het aloude machtsdenken in de internationale politiek. Zijn poging tot verovering van Oekraïne was essentieel om zijn ultieme droom te realiseren: van Rusland opnieuw een machtige staat maken die dominant is op het Europese continent. In De droom van Poetin onderzoekt Rusland-expert Jan Balliauw waarom Poetin de confrontatie met het Westen heeft opgezocht.Jan Balliauw werd geboren op 29 december 1959 in Beveren. Hij stampte met onder meer Stefan Blommaert Radio Centraal in Antwerpen uit de grond. Deze Vlaamse journalist ging in 1983 aan de slag als freelanceverslaggever over Oost-Europa en Rusland voor VPRO-radio. Zeven jaar later ging hij studeren in Leningrad en uiteindelijk bleef hij plakken in Moskou. Als Rusland-correspondent voor de toenmalige BRT kon hij twee liefdes combineren. Hij maakte er de val van de Sovjet-Unie mee en zag Gorbatsjov de macht verliezen. In 1993 nam hij het vliegtuig richting Brussel waar hij zich op de VRT-redactie specialiseerde in internationale politiek, Rusland en de Verenigde Staten.In 2011 reisde hij met Stefan Blommaert terug naar Rusland. In het boek Back in the USSR, naar de gelijknamige reeks op Canvas, maakten ze de balans op van twintig jaar Rusland na de val van de Sovjet-Unie.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Farah Focquaert, 'Beter leven zonder vrije wil'
Johan Braeckman spreekt met Farah Focquaert over haar boek 'Beter leven zonder vrije wil' (Borgerhoff & Lamberigts, 2025).De vrije wil is een illusie. Al onze daden, gedachten, gedragingen zijn gedetermineerd …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Farah Focquaert over haar boek 'Beter leven zonder vrije wil' (Borgerhoff & Lamberigts, 2025).De vrije wil is een illusie. Al onze daden, gedachten, gedragingen zijn gedetermineerd door een combinatie van nature en nurture. Maar als dat zo is, wat betekent dat dan? Zijn mensen dan niet meer moreel verantwoordelijk voor wat ze doen? Kunnen we mensen dan nog wel bestraffen of terechtwijzen? En bestaat er dan ook geen verdienstelijk gedrag meer, geen reden voor erkenning of bewondering? Of moeten we vrije wil dan gebruiken als een nuttige fictionaliteit? De auteur is elk geval zeker: het leven is beter zonder vrije wil. Het noopt ons om ons leven (de opvoeding van onze kinderen, het omgaan met je partner, het inrichten van een samenleving) zo te organiseren dat ons gedrag er positief door wordt beïnvloed.Professor en filosofe Farah Focquaert werkt als hoofddocent wijsgerige antropologie en onderzoeker aan de Vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschappen van de Universiteit Gent. Ze is een experte in o.a. het onderzoek naar de vrije wil en morele verantwoordelijkheid, bestraffing en detentie.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Yves T'Sjoen over Breyten Breytenbach
Johan Braeckman spreekt met Yves T'Sjoen over Breyten Breytenbach.Yves T'Sjoen (°1966) is hoogleraar moderne Nederlandse literatuur (Universiteit Gent) en voorzitter van het Arkcomité van het Vrije Woord.Lees …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Yves T'Sjoen over Breyten Breytenbach.Yves T'Sjoen (°1966) is hoogleraar moderne Nederlandse literatuur (Universiteit Gent) en voorzitter van het Arkcomité van het Vrije Woord.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Maarten van Buuren over Spinoza
Johan Braeckman spreekt met Maarten van Buuren over Spinoza.Maarten van Buuren (1948) is emeritus hoogleraar Franse letterkunde aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceerde veel over Spinoza en vertaalde zijn …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Maarten van Buuren over Spinoza.Maarten van Buuren (1948) is emeritus hoogleraar Franse letterkunde aan de Universiteit Utrecht. Hij publiceerde veel over Spinoza en vertaalde zijn belangrijkste werken. Daarnaast is hij essayist. Hij schreef boeken over levenskunst, literatuur en depressie.
Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Maarten Boudry, 'Het verraad aan de verlichting'
Johan Braeckman spreekt met Maarten Boudry over zijn boek 'Het verraad aan de verlichting' (Uitgeverij Prometheus, 2025).De westerse beschaving heeft haar geloof in de verlichting verloren: de grootse ambitie …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Maarten Boudry over zijn boek 'Het verraad aan de verlichting' (Uitgeverij Prometheus, 2025).De westerse beschaving heeft haar geloof in de verlichting verloren: de grootse ambitie om de wereld te blijven verbeteren door middel van wetenschap, technologie en de vrije uitwisseling van ideeën. Lange tijd werd dat geloof uitgedragen door 'progressieven' – het woord zegt het zelf: progressie is vooruitgang. Helaas hebben velen onder hen zich ondertussen afgekeerd van deze revolutionaire ideeënstorm die in West-Europa ontstond.De westerse moderniteit helpt de planeet om zeep, vinden progressieven. Het mondiale kapitalisme voedt uitbuiting en vergroot de ongelijkheid. Eindeloze groei op een eindige planeet is een waanbeeld. De Europese verlichting, de trots en vrucht van onze beschaving, was altijd een dekmantel voor culturele overheersing en kolonialisme.Hoe is het zo ver gekomen? In dit bevlogen betoog onderzoekt filosoof Maarten Boudry de wortels van het progressieve verraad aan de verlichting, van het postmodernisme tot de opkomst van de groene beweging. En hij toont ons meteen ook hoe we ons geloof in vooruitgang kunnen terugwinnen. Boudry breekt een lans voor een nieuwe vooruitgangsbeweging die streeft naar onbegrensde groei, overvloed, openheid en technologische innovatie.Maarten Boudry (1984) is schrijver, wetenschapsfilosoof en was de eerste houder van de leerstoel Etienne Vermeersch aan de Universiteit Gent. Hij publiceerde onder meer de bestsellers 'Waarom de wereld niet naar de knoppen gaat' (2019) en 'Waarom ons klimaat niet naar de knoppen gaat (als we het hoofd koel houden)' (2021).Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.Dit gesprek werd opgenomen op 16 september 2025.
De Gedachtestreep: Johan de Boose, 'Joegoslavië'
Johan Braeckman spreekt met Johan de Boose over zijn boek 'Joegoslavië' (De Bezige Bij, 2025).Joegoslavië begon als een droom. Een nobel ideaal om de Slavische volken van het zuiden te verenigen. Wat volgde was …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Johan de Boose over zijn boek 'Joegoslavië' (De Bezige Bij, 2025).Joegoslavië begon als een droom. Een nobel ideaal om de Slavische volken van het zuiden te verenigen. Wat volgde was een kronkelige geschiedenis: van koninkrijk tot socialistische republiek, van toeristisch paradijs tot oorlogsgebied.In dit meeslepende boek reist Johan de Boose door het voormalige Joegoslavië, op zoek naar wat dit land ooit was – en waarom het uiteenviel. Hij leerde de talen, sprak met mensen uit alle hoeken van het gebied en ontrafelt een land dat tegelijk uniek en universeel was. Joegoslavië werd een gebroken spiegel van Europa. En nu, in een Europa dat steeds meer op een duizendsprong begint te lijken, wordt het Joegoslavische verhaal opnieuw actueel. In 'Joegoslavië' ontvouwt zich een grootse geschiedenis in de vorm van een persoonlijke kroniek over idealen, conflicten en de fragiele kunst van het samenleven.Johan de Boose (1962) is doctor in de slavistiek en verwoed Oost-Europareiziger. Hij werkte voor theater, televisie en radio. Voor 'De grensganger' (2006) kreeg hij de Henriette Roland Holstprijs en voor 'De poppenspeler en de duivelin' (2009) de Cultuurprijs van de Provincie Oost-Vlaanderen. Zijn dichtbundel 'Geheimen van Grzimek' (2010) werd genomineerd voor de Herman De Coninckprijs. In het voorjaar van 2011 verscheen zijn roman 'Bloedgetuigen'. Voor dit imposante werk ontving De Boose de Halewijnprijs. In 2013 en 2014 verschenen respectievelijk de romans 'Gaius' en 'Jevgeni', die samen met de alom geprezen roman 'Het vloethout' (2018, shortlist Libris Literatuurprijs) een drieluik vormen.In 2020 verscheen 'Dondersteen', een ontroerende roman van een zoon over zijn vader; een boek over eenzaamheid en verwantschap.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Dirk Leyman, 'Passage Parijs'
Johan Braeckman spreekt met Dirk Leyman over zijn boek 'Passage Parijs' (Pelckmans, 2025).'Passage Parijs' doet het hart van elke Parijsminnaar sneller slaan. In dertig uitbundige verhalen vangt Dirk Leyman de …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Dirk Leyman over zijn boek 'Passage Parijs' (Pelckmans, 2025).'Passage Parijs' doet het hart van elke Parijsminnaar sneller slaan. In dertig uitbundige verhalen vangt Dirk Leyman de atmosfeer van een eeuwig verlokkelijke Lichtstad. 'Ik hoef maar met mijn hak op bepaalde gevoelige plekken van Parijs te trappen of de herinneringen branden los als een vonkenregen', zo schreef Nobelprijswinnaar Patrick Modiano ooit. En dat is precies wat in 'Passage Parijs' gebeurt. Leyman wekt talloze literaire locaties tot leven en ontfutselt ze hun geheimen. Hij neemt je op sleeptouw door het Parijs van vermaarde Franse en internationale schrijvers, filosofen en cultauteurs. Van Charles Baudelaire tot Michel Houellebecq, van Françoise Sagan tot Georges Perec, van de surrealisten tot Colette en James Baldwin.Hoe eenzaam was de jonge Paul Auster in het Parijs van de jaren zeventig? In welk luxehotel werkte George Orwell als bordenwasser? En hoeveel weerstand ontmoette Marguerite Yourcenar als eerste vrouw in de Académie française? Leymans eigenzinnige parcours voert ons door een dag en nacht zinderende stad waar op elke straathoek, avenue en boulevard markante schrijvershistories voor het grijpen liggen. Hij laat de sensaties van vooral het 20ste-eeuwse literaire Parijs uit iedere pagina opkringelen. Het ruim geïllustreerde 'Passage Parijs' serveert met diepgaande, meanderende essays, abecedariums en uitgekiende adresgidsen een ware literaire promenade door de Ville Lumière, in het spoor van de grootste auteurs.Een onmisbaar boek voor elke Parijsliefhebber.Dirk Leyman is literair journalist, interviewer en essayist. Hij werkt al vijfentwintig jaar voor de krant De Morgen en brengt er auteursinterviews, reportages en recensies. Hij schrijft voor talloze andere publicaties, in hoofdzaak over Nederlandse en Franse literatuur, reisliteratuur en de boekenwereld. Daarnaast publiceert hij over fotografie en expo's. Zijn stukken verschijnen ook geregeld in Het Parool.Leyman stelde twee literaire stedenboeken samen: 'Gent, de dubbelzinnige' (2000, met Marco Daane) en 'Nice, muze van azuur' (2004). In 2015 verscheen het uitstekend onthaalde 'Lezen, een gebruiksaanwijzing: De wereldliteratuur in vijftig personages', met tekeningen van Brecht Evens. In 2016 publiceerde hij 'Europe Express', een tijdreis langs de toeristische Europese hotspots van weleer.Leyman zetelt regelmatig in boekenjury's en treedt op als host bij publieksinterviews. Hij was de stuwende kracht achter de gelauwerde boekenblog De papieren man, die nu verder leeft op sociale media. De auteur studeerde politicologie, literatuur- en theaterwetenschappen aan de Universiteit Gent en woont momenteel in Antwerpen. Hij gaat zo vaak mogelijk naar Parijs.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Bert Govaerts, 'De man die uit de lucht viel'
Johan Braeckman spreekt met Bert Govaerts over zijn boek 'De man die uit de lucht viel' (Standaard Uitgeverij, 2025).Op 31 maart 1994 overleed in een Spaans ziekenhuis Léon Degrelle. Een halve eeuw eerder was …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Bert Govaerts over zijn boek 'De man die uit de lucht viel' (Standaard Uitgeverij, 2025).Op 31 maart 1994 overleed in een Spaans ziekenhuis Léon Degrelle. Een halve eeuw eerder was de collaborateur met een Duits vliegtuig onzacht geland op het strand van San Sebastián. Een Belgische krijgsraad had hem ter dood veroordeeld, maar dictator Franco hield hem een hand boven het hoofd en Degrelle werd nooit uitgeleverd.Vanuit zijn 'ballingsoord' slaagde hij erin zichzelf en andere verliezers van de Tweede Wereldoorlog een extra politiek leven te schenken. Dankzij zijn boeken en interviews werd 'de Führer van Bouillon' een levend icoon van het neonazisme.In 'De man die uit de lucht viel' reconstrueert Bert Govaerts, onder andere aan de hand van Spaanse en Belgische diplomatieke archiefstukken, het listige spel dat Degrelle daarbij speelde met journalisten en politici.Bert Govaerts (1952) maakte jarenlang historische documentaires voor de VRT en schreef veelgeprezen biografieën van o.a. politicus Albert De Vleeschauwer en de schrijvers Ernest Claes en Marnix Gijsen. In februari 2024, kwam 'Erfgoed op de vlucht' uit.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/
De Gedachtestreep: Ton Vink, Over de Schotse Verlichtingsfilosoof David Hume
Johan Braeckman spreekt met Ton Vink over David Hume.
De Gedachtestreep: Lieve Goorden, 'Het geluk van nabijheid'
Johan Braeckman spreekt met Lieve Goorden over haar boek 'Het geluk van nabijheid' (ISVW Uitgevers, 2025).Praten met vrienden maakt Hannah Arendt gelukkig. Ze koestert haar vele vrienden middels brieven en …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Lieve Goorden over haar boek 'Het geluk van nabijheid' (ISVW Uitgevers, 2025).Praten met vrienden maakt Hannah Arendt gelukkig. Ze koestert haar vele vrienden middels brieven en frequente bezoeken. Arendt kiest voor vrienden die zelf nadenken, die geen meelopers zijn.Volgens Arendt zorgt vriendschap voor een open en vertrouwde sfeer en voor spontane gesprekken zonder hiërarchie. Wat vrienden gemeen hebben, is de wereld tussen hen in. Die wereld doet er voor hen toe. Dat noemt Arendt amor mundi, de liefde voor de wereld.De dingen en gebeurtenissen worden pas menselijk wanneer we ze kunnen delen met vrienden. En zo verrijkt onze omgang met vrienden ook de praktijk van het democratische proces.In 'Het geluk van nabijheid' onderzoekt Lieve Goorden de nauwe verbintenis van vriendschap en democratie in Arendts denken en doen.Lieve Goorden promoveerde in de politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteit Antwerpen. Ze raakte gefascineerd door het publieke debat over de nieuwste technologieën en zette daarover onderzoek op voor organisaties zoals het Studiecentrum Technologie en Beleid (TNO, Delft) en de Universiteit Antwerpen.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Hans Vandevoorde, 'Stil verzet'
Johan Braeckman spreekt met Hans Vandevoorde over zijn boek 'Stil verzet' (Lannoo, 2024).August Vermeylen (1872-1945) was een van de leiders van de Vlaamse beweging voor 1940, de eerste rector van de …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Hans Vandevoorde over zijn boek 'Stil verzet' (Lannoo, 2024).August Vermeylen (1872-1945) was een van de leiders van de Vlaamse beweging voor 1940, de eerste rector van de vernederlandste Rijksuniversiteit Gent, socialistisch senator, kunsthistoricus, letterkundige en schrijver.Van de Duitsers krijgt hij tijdens de Tweede Wereldoorlog het verbod om nog enige openbare functie uit te oefenen. In dit boek, dat gebruikmaakt van dagboeken en andere egodocumenten, zien we Vermeylen geïsoleerd verder werken aan een roman. Zijn netwerk van vrienden en kennissen onderhoudt hij via bezoeken aan concerten en tentoonstellingen, en via wandelingen in het Brusselse. Hij helpt Joodse vluchtelingen, zorgt voor zijn familie, wijst consequent elke samenwerking met de nazi's af, maar blijft wel trouw aan vrienden en leerlingen die te ver gaan in hun bewondering voor Duitsland.'Stil verzet' biedt bovenal een authentieke en tegelijk ontroerende inkijk in het dagelijks leven en overleven van een intellectueel in oorlogstijd.Hans Vandevoorde is verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel en schrijft over moderne Nederlandse literatuur en cultuur. Voor zijn studie over Karel van de Woestijne werd hij onderscheiden door de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren.
Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Koert Debeuf, 'Wat je moet weten om het Midden-Oosten te begrijpen'
Johan Braeckman spreekt met Koert Debeuf over zijn boek 'Wat je moet weten om het Midden-Oosten te begrijpen' (De Bezige Bij, 2025).Of het nu gaat over het conflict tussen Israël en Palestina, de spanningen …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Koert Debeuf over zijn boek 'Wat je moet weten om het Midden-Oosten te begrijpen' (De Bezige Bij, 2025).Of het nu gaat over het conflict tussen Israël en Palestina, de spanningen tussen Iran en Saoedi-Arabië, de moeilijkheden rond het Turkse lidmaatschap van de Europese Unie, of oorlogen in Syrië en Jemen: het Midden-Oosten komt bijna dagelijks in het nieuws. De situatie in de regio lijkt dag in, dag uit complexer te worden. Waarom licht niemand eens toe hoe de vork in de steel zit?Dat is precies wat Koert Debeuf in dit boek doet. Bondig en toegankelijk legt hij uit wat je moet weten om het Midden-Oosten te begrijpen.Koert Debeuf is professor internationale politiek en Midden-Oosten aan de Vrije Universiteit Brussel en Research Fellow aan de Universiteit van Oxford. Hij woonde in Caïro van 2011 tot 2016 en bezocht het Midden-Oosten intensief. Eerder publiceerde hij 'Koorddansers van de macht' (2009) en 'Waarom dit niet de laatste oorlog is' (2022).Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Rein Bellens over haar boek 'Mijn strijd voor abortus. (Houtekiet, 2025).
Johan Braeckman spreekt met Rein Bellens over haar boek 'Mijn strijd voor abortus' (Houtekiet, 2025).Op een avond in 1983 – ik was tweeëndertig – vielen in Gent speurders met een huiszoekingsbevel het …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Rein Bellens over haar boek 'Mijn strijd voor abortus' (Houtekiet, 2025).
Op een avond in 1983 – ik was tweeëndertig – vielen in Gent speurders met een huiszoekingsbevel het abortuscentrum binnen. Ik werkte er als abortusarts, in de illegaliteit, want zwangerschapsafbreking was toen in België nog verboden. Er stonden zware straffen op.Zo begint het hallucinante verhaal van dokter Rein Bellens. De huiszoeking leidt tot urenlange ondervragingen en mondt uit in het monsterproces van Gent. Met zestig (!) beklaagden verschijnen ze voor de rechtbank: dokters, psychologen en verpleegkundigen, maar ook vrouwen die een abortusingreep hebben gekregen, en zelfs hun partners. Vrijspraak? Veroordeling? De procedure sleept jaren aan.De verdachten laten zich door het gerecht niet intimideren. Proces of geen proces, het abortuscentrum dat na de huiszoeking gesloten was, moet en zal heropenen. Meer nog, de beklaagden gaan in de tegenaanval. Ze eisen een abortuswet en voeren met allerlei acties druk uit op politici. Uiteindelijk keurt het parlement de wet goed, maar koning Boudewijn weigert ze te ondertekenen. Tussen de vorst en de topministers ontstaat een nooit geziene machtsstrijd. Niet alleen deze 'minikoningskwestie', maar het hele boek leest als een onvervalste thriller.Rein Bellens begon haar carrière als huisdokter in Gent. Toen zij in haar huisartsenpraktijk geconfronteerd werd met ongewenst zwangere vrouwen, besloot ze in 1980 de abortuswereld in te stappen. Jarenlang vocht ze met groot engagement voor een van de belangrijkste vrouwenrechten, en met succes. Mijn strijd voor abortus geeft een inkijk in het bewogen leven van een arts met het hart op de juiste plaats.
Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Magda Michielsens, 'Even Verlicht'
Johan Braeckman spreekt met Magda Michielsens over haar boek 'Even Verlicht' (Acco, 2024).Het sextet dat in dit boek aan bod komt, bestaat uit beroemde vrouwen: Rosa Luxemburg, Ayn Rand, Hannah Arendt, Susan …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Magda Michielsens over haar boek 'Even Verlicht' (Acco, 2024).Het sextet dat in dit boek aan bod komt, bestaat uit beroemde vrouwen: Rosa Luxemburg, Ayn Rand, Hannah Arendt, Susan Neiman, Martha Nussbaum en Elisabeth Badinter. Ze genieten alle zes een grote bekendheid en een blijvende invloed. Hun oeuvre bestrijkt een breed terrein, ze staan op leeslijsten van studenten, liggen in de boekhandels, worden vaak geciteerd ... Ze behoren met andere woorden tot de canon. De zes vrouwen uit dit boek zijn 'Even Verlicht'. Wanneer ze niet expliciet steunen op de Verlichting, baseren ze zich toch op de ratio om de wereld en het leven door te lichten. Rationaliteit en Verlichting vormen de gemeenschappelijke grond waarop ze staan. Vooruitgang verwachten ze van de rede, het kritisch denken en de wetenschap. Zelf durven zij te denken, ze laten het geloof in vooruitgang niet los en streven naar emancipatie. Vrijheid en zeggenschap voor de burgers zitten in hun teksten ingebakken. Ondanks hun gelijkluidende vertrekpunt blijken de (politieke) conclusies van deze zes filosofes ver uit elkaar te liggen. Waar die verschillen vandaan komen, is de drijvende vraag achter de portretten die in dit boek worden gepresenteerd.Magda Michielsens (1944) is doctor in de Letteren en Wijsbegeerte, gespecialiseerd in Ethiek (Universiteit Gent, 1973). Zij doceerde Vrouwenstudies aan de Radboud Universiteit (Nijmegen) en aan de Universiteit Antwerpen. Vrouwen in de filosofie en representatie van vrouwen in de media zijn de onderzoeksterreinen waarop zij uitvoerig heeft gepubliceerd. Ze geeft regelmatig lezingen over vrouwen in de filosofie.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Henri Heimans en Dirk Verhofstadt, 'KZ-syndroom'
Johan Braeckman spreekt met Henri Heimans en Dirk Verhofstadt over hun boek 'KZ-syndroom' (Houtekiet, 2024).KZ-syndroom is het postconcentratiekampsyndroom, een vorm van posttraumatischestressstoornis. Het doet …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Henri Heimans en Dirk Verhofstadt over hun boek 'KZ-syndroom' (Houtekiet, 2024).KZ-syndroom is het postconcentratiekampsyndroom, een vorm van posttraumatischestressstoornis. Het doet zich voor bij mensen die in de kampen leefden onder voortdurende bedreiging van de dood of verminking. Ze kenden na de bevrijding intense angsten, nachtmerries en pijn. Hun emotionele wonden worden soms overgedragen op volgende generaties.De ouders van Henri Heimans waren tijdens de oorlog elk actief in het verzet. Ze werden door de Gestapo opgepakt, gemarteld en gedeporteerd. Zijn Joodse vader doorstond Breendonk, Auschwitz en een dodentocht naar Ebensee. Zijn moeder, een talentrijke violiste, kwam zwaar beschadigd terug uit Ravensbrück en kreeg dan nog de gruwelijke dood van haar eerste man, actief in het Joodse verzet, te verwerken. Pas na de bevrijding ontmoetten ze elkaar. Zij leed aan het KZ-syndroom, met zware migraines, angsten en suïcidepogingen.De Pano-reportage over Schild & Vrienden waarin Dries Van Langenhove en zijn medestanders de Holocaust bagatelliseerden, raakte Heimans diep. Hij legde klacht neer wegens negationisme. Hij voert strijd voor de mensenrechten en tegen haatzaaierij en racisme. Samen met Dirk Verhofstadt reisde Heimans door Europa naar de kampen en andere plekken waar zijn ouders terechtkwamen. Het resultaat is een beklijvende zoektocht en tegelijk een waarschuwing voor het gevaar van extreemrechts.Henri Heimans (1948) is magistraat op rust na een carrière van 45 jaar bij Justitie, in diverse hoedanigheden. In 2015 ontving hij de Prijs voor de Mensenrechten vanwege zijn inzet voor geïnterneerde personen.Dirk Verhofstadt (°1955) is moraalfilosoof en auteur van verschillende politieke, filosofische en historische boeken. In 2023 publiceerde hij 'Dagboek 1933. Het gevaar van extreemrechts'.
Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/blog/1752/de-gedachtestreep-aflevering-57-henri-heimans-en-dirk-verhofstadt-kz-syndroom/.
De Gedachtestreep: Stine Jensen, 'Goddeloos'
Johan Braeckman spreekt met Stine Jensen over haar boek 'Goddeloos' (Prometheus, 2024).Hoewel Friedrich Nietzsche God in de negentiende eeuw al doodverklaarde, is nog steeds het grootste deel van de …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Stine Jensen over haar boek 'Goddeloos' (Prometheus, 2024).
Hoewel Friedrich Nietzsche God in de negentiende eeuw al doodverklaarde, is nog steeds het grootste deel van de wereldbevolking gelovig en worden nog steeds uit naam van het geloof vreselijke dingen gedaan. Toch lijkt het strijdbare atheïsme van weleer verdwenen. Stine Jensen houdt een vurig pleidooi voor een radicaal, maar ook teder atheïsme, dat vrijmoedig van zich laat horen wanneer het gaat om hete hangijzers: van boa tot boerka, van slachten tot seksuele voorlichting, van gebedsruimte tot modest fashion en weigerambtenaren. Alleen in een seculiere samenleving is de mogelijkheid tot vrijheid van geloof én ongeloof gegarandeerd.Stine Jensen is hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, columnist voor NRC en auteur van vele non-fictieboeken.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Sebastien Valkenberg, 'In het voetspoor van de vooruitgang'
Johan Braeckman spreekt met Sebastien Valkenberg over zijn boek 'In het voetspoor van de vooruitgang' (Ambo|Anthos, 2024).Prikkelende ode aan het menselijk vernuft.Terwijl de somberte van de krantenpagina's …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Sebastien Valkenberg over zijn boek 'In het voetspoor van de vooruitgang' (Ambo|Anthos, 2024).Prikkelende ode aan het menselijk vernuft.Terwijl de somberte van de krantenpagina's walmt, gaat filosoof Sebastien Valkenberg op pad. Is het echt vijf voor twaalf? Voor zijn nieuwe boek bezocht hij laboratoria, productielijnen en industrieterreinen. Hij sprak ondernemers en onderzoekers, wereldverbeteraars en wetenschappers, luisterde naar studenten en patiënten. Hij zag uitvindingen die wel wonderen leken.De 'kreupele' kan weer lopen dankzij het exoskelet. Zaadtechnologen laten jonge sla groeien in een bloedhete woestijn. En kaas? In plaats van een koe heb je er straks een laboratorium voor nodig. Exit veestapel, vaarwel bio-industrie. Zo gaat het in het tijdperk van de mens. Dat is goed voor de mens én het milieu én het klimaat.'In het voetspoor van de vooruitgang' doet verslag van een roadtrip door een zinderende tijd. Sebastien Valkenberg voert ons naar onder meer Enkhuizen, Barneveld en het Vlaamse Nieuwpoort en biedt een prikkelende ode aan het menselijk vernuft en doorzettingsvermogen.Sebastien Valkenberg (1978) is filosoof en publicist. Hij schrijft voor onder meer Elsevier Weekblad en De Telegraaf. Van zijn hand verschenen 'Het laboratorium in je hoofd' (2006), 'Geluksvogels' (2010) en 'Op denkles' (2015), waarvoor hij de Theodor Award ontving, 'een jaarlijks terugkerende bekroning voor een uitzonderlijke kunstenaar, een bijzondere wetenschapper of een morele raddraaier'.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Alexander Roose, 'De vrolijke wijsheid'
Johan Braeckman spreekt met Alexander Roose over zijn boek 'De vrolijke wijsheid' (Pelckmans, 2016).Hoe moet je leven en denken? Rusteloos zocht Michel de Montaigne (1533-1592), door velen beschouwd als de …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Alexander Roose over zijn boek 'De vrolijke wijsheid' (Pelckmans, 2016).Hoe moet je leven en denken? Rusteloos zocht Michel de Montaigne (1533-1592), door velen beschouwd als de eerste echt moderne mens, naar een antwoord op deze vraag. Alexander Roose beschrijft op meeslepende wijze hoe Montaigne tegenslag en ontgoochelingen overwon, en wat wij van hem kunnen leren.Michel de Montaigne schreef niet voor ons. Hij begon zijn gedachten te noteren om greep te krijgen op zichzelf. Zijn 'Essays' behoren tot de boeiendste filosofische teksten ooit. Montaigne leefde in een tijdperk van wetenschappelijke omwentelingen, godsdienstoorlogen en politieke instabiliteit. Zijn 'probeersels' zijn een therapie, een zelfportret en een publieke bekentenis. De gentleman-filosoof dialogeert met filosofen uit de oudheid – stoïcijnen, sceptici, epicuristen – voor wie filosofie altijd meer was dan een theorie. Want moedig en waarachtig leven, dat wil Montaigne.Alexander Roose is de auteur van 'La Curiosité de Montaigne' (Parijs, 2015). Hij publiceerde in 'Le Dictionnaire Montaigne' en 'Montaigne Studies'. Voor acteur Koen De Sutter schreef hij de monoloog 'Montaigne'. Hij doceerde aan de universiteit van Cambridge en was fellow in Clare College. Tegenwoordig is hij docent Franse literatuur aan de Universiteit Gent.Lees meer over 'De Gedachtestreep': https://www.humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/.
De Gedachtestreep: Hans Van Dyck, 'Het orakel van de bosnimf'
Johan Braeckman spreekt met Hans Van Dyck, over zijn boek 'Het orakel van de bosnimf' (Lannoo, 2021)Het orakel van de bosnimf is een fascinerend verhaal over vlinders. Van de functies die de kleuren op hun …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Hans Van Dyck, over zijn boek 'Het orakel van de bosnimf' (Lannoo, 2021)
Het orakel van de bosnimf is een fascinerend verhaal over vlinders. Van de functies die de kleuren op hun vleugels hebben tot de vele aspecten van hun wonderlijk gedrag. Van de hongersnood waarmee ze kampen in moderne landschappen tot de analyse van wat snelle klimaatverandering met ze doet. Een verhaal over prachtige zorgenkinderen.Maar dit boek gaat ook over gepassioneerde mensen. Hans Van Dyck verweeft er zijn eigen metamorfose van vlinderjongen tot vlinderprofessor in. Een meeslepende getuigenis over verwondering en passie voor wetenschap. Hij vertelt ook over vele anderen die zich aangesproken weten door deze bijzondere insecten. Van kunstenaars die ze al eeuwenlang op allerlei manieren proberen te verbeelden tot ingenieurs die zich erdoor laten inspireren om technische problemen op te lossen.Het leidt tot deze fascinerende vlinderparadox: krijg je door gebiologeerd in te zoomen op deze kleurrijke diertjes een bredere kijk op het aardse leven?'Wie op een wetenschappelijke manier rigoureus en diep graaft in de biologie van één of enkele soorten, kan juist een kijk door een breedhoeklens ontwikkelen op het leven. Dat lijkt op het eerste gezicht een paradox – inzoomen en tegelijk toch een breder beeld krijgen – maar het is er geen. Een vlinder is immers niet alleen een vlinder, maar ook een insect, een dier, een levensvorm. Je bestudeert niet alleen kenmerken die uniek zijn voor de vlinder, maar ook eigenschappen die vele tot alle levensvormen gemeenschappelijk hebben. Je achterhaalt fundamentele principes over de relaties tussen een organisme en zijn omgeving. Die helpen om iets van het biodiverse leven te begrijpen. Het onderzoek zegt alles over vlinders, maar tegelijk ook veel over andere levensvormen.'Vooral de studie van een bijzondere vlinder, het bont zandoogje of de Pararge aegeria, loopt als een rode draad door het werk van vlinderprofessor Hans Van Dyck. Aegeria was een profetische bosnimf en beschermgodin van Rome, die wijze raad gaf aan haar man, koning Numa Pompilius. Na zijn dood veranderde ze in een bron. Het bont zandoogje is dus vernoemd naar een mythologische, wijze bosnimf, een bron van kennis en inzicht. Een wetenschappelijk orakel.
Hans Van Dyck (1970) is bioloog. Als kind was hij al gefascineerd door kleine en grote dieren. Hij promoveerde in 1997 aan de Universiteit Antwerpen met zijn proefschrift over gedragspatronen bij vlinders. Sinds 2004 leidt hij als hoogleraar Gedragsecologie en Natuurbehoud zijn eigen onderzoeksgroep aan het Earth & Life Institute van de UCLouvain (Louvain-la-Neuve). Zijn onderzoek focust op de winnaars en verliezers onder de dieren in landschappen op mensenmaat, met vlinders in een centrale rol. Maar Van Dyck richt zich ook graag tot het grote publiek, door stukken te schrijven voor kranten en tijdschriften, door publieksvoordrachten te houden en door voor radio en televisie te spreken.
Lees hier meer over 'De Gedachtestreep': https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Lees de briefwisseling tussen Johan Braeckman en Hans Van Dyck op de Kwintessens-blog: https://humanistischverbond.be/blog/600/brief-van-johan-braeckman-aan-hans-van-dyck/https://www.lannoo.be/nl/hans-van-dyck
De Gedachtestreep: Matthias M.R. Declercq, 'De ontdekking van Urk'
Johan Braeckman spreekt met Matthias M.R. Declercq, over zijn boek 'De ontdekking van Urk' (Podium, 2020)Wat gebeurt er als een Vlaming zich in het meest besloten en orthodoxe vissersdorp van de Nederlandse …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Matthias M.R. Declercq, over zijn boek 'De ontdekking van Urk' (Podium, 2020)
Wat gebeurt er als een Vlaming zich in het meest besloten en orthodoxe vissersdorp van de Nederlandse Biblebelt vestigt?Op amper twee uur rijden van Vlaanderen ligt een Nederlands dorp dat uit de tijd gevallen lijkt: geen Nederlander, laat staan een Belg, begrijpt wat de mensen daar drijft. Urk, een voormalig eiland in de Zuiderzee (nu onderdeel van Flevoland aan het IJsselmeer), in het noorden van Nederland, is een schijnbaar gesloten en wantrouwige gemeenschap, die voornamelijk leeft van de vis en zich vastklampt aan de Bijbel. Of bedriegt de schijn?
Journalist en schrijver Matthias M.R. Declercq gaat in 2019 een half jaar op Urk wonen, in het hart van het dorp. Hij gaat mee vissen, bidden en drinken. Stap voor stap openbaart de werkelijkheid van Urk zich. Declercq ziet een minzaam en godvrezend volk, maar ontdekt ook steeds meer een schimmige wereld, met jeugdige baldadigheid, wanhoop, visfraude en drugs. Niets blijkt wat het lijkt.Matthias M.R. Declercq (niet te verwarren met de burgemeester van Gent) studeerde Politieke & Sociale Wetenschappen aan de Universiteit Gent, belandde op de redactie van De Morgen, en ontdekte al schrijvend voor de krant een voorliefde voor taal en verhaal, wat al gauw uitmondde in twee non-fictieboeken.Met 'De val', waarin hij het tragische lot van een groepje wielrenners reconstrueert, werd hij tweede in de Debuutprijs 2017. Het boek leidde ook tot een zesdelige documentaire op Canvas.Voor zijn tweede boek, 'De ontdekking van Urk', verhuisde Declercq verrassend een half jaar naar Nederland, en trok in bij een gastgezin op Urk, een vreemd dorp dat in Nederland gekend staat als de meest godvrezende en gesloten gemeenschap van het land. Op het voormalige eiland stootte hij op een verbazingwekkende wereld die zo dichtbij is, op een paar uurtjes rijden, maar tegelijk zo ver van ons af staat. De ontdekking van Urk won in 2021 de Confituur Boekhandelsprijs en 'De Loep' voor beste onderzoeksjournalistiek van Vlaanderen en Nederland (in de categorie 'signalerende onderzoeksjournalistiek’).
Declercq komt uit West-Vlaanderen, woont in Gent, studeerde in Napels en is verliefd op Canada.(bron: auteurlezingen.be)Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Zie ook www.standaaarduitgeverij.beLees de recensie van de ontdekking van Urk door Johan Braeckman: https://humanistischverbond.be/kritisch-lezen/415/de-ontdekking-van-urk/
De Gedachtestreep: Paul Pelckmans, 'Op wereldreis met Voltaire'
Aflevering 3: Johan Braeckman spreekt met Paul Pelckmans, over zijn boek 'Op wereldreis met Voltaire' (Doorbraak, 2020)Voltaires kortverhaal 'Candide, ou l'optimisme' (1759) vertelt een jachtige wereldreis die …
Notas del episodio
Aflevering 3: Johan Braeckman spreekt met Paul Pelckmans, over zijn boek 'Op wereldreis met Voltaire' (Doorbraak, 2020)Voltaires kortverhaal 'Candide, ou l'optimisme' (1759) vertelt een jachtige wereldreis die de hoofdpersoon vanuit Noord-Duitsland over Lissabon en Paraguay naar Istanboel voert. Hij beleeft overal de meest bloedstollende avonturen en overleeft ze dikwijls maar op het nippertje. De dolle tocht geeft Voltaire de kans zijn mening te spuien over alles wat er op elke etappe goed en – vooral – fout loopt. Ze wordt daarmee een kleurige staalkaart van het verlichte denken, waarvan Voltaire de meest eminente woordvoerder was.Voltaire polemiseert hier vooral het goedgelovige 'optimisme' van de velen die ook in de 18de eeuw overal nog koste wat het kost het werk van een goede Schepper wilden herkennen. De tribulaties van Candide bewijzen dat onze aardbol zeker niet de beste van de werelden is! Verrassend genoeg lijkt Voltaire dat niet eens zo erg te vinden: zijn rampenverhaal loopt uit op een positieve conclusie, die meteen een opmerkelijk voorschot neemt op onze moderne wereld.250 jaar later valt ook op dat het daarbij blijft: een voorschot. De verlichte filosofen zochten en vonden hun weg in een wereld die erg van de onze verschilde. Ze legden er de grondslagen van onze moderniteit, maar konden zich nauwelijks voorstellen hoe die er in de eeuwen die volgden zou komen uit te zien. Dit essay probeert, aan de hand van Voltaires meest bekende tekst 'Candide', zowel de nieuwe inzichten als de onvermijdelijke blinde vlekken in kaart te brengen.
Paul Pelckmans is emeritus gewoon hoogleraar Franse en Algemene Literatuur aan de Universiteit Antwerpen. Zijn onderzoek situeert zich op het raakvlak van literatuurstudie en mentaliteitsgeschiedenis. Hij publiceerde vele boeken en artikelen over diverse onderwerpen binnen de onderzoeksdomeinen waarin hij actief is, zie o.m. https://researchportal.be/nl/onderzoeker/paul-pelckmans-0 Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Lees de recensie van Johan Braeckman van 'Op wereldreis met Voltaire': https://humanistischverbond.be/kritisch-lezen/383/op-wereldreis-met-voltaire-filosofen-en-frankrijk-in-de-18de-eeuw/
De Gedachtestreep: Heidi Mertes, 'De codekraker'
Johan Braeckman spreekt met Heidi Mertes, over 'De codekraker' (Spectrum, 2021), het boek van Walter IsaacsonWalter Isaacson vertelt het verhaal van DNA-expert en Nobelprijswinnaar Jennifer DoudnaIn oktober …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Heidi Mertes, over 'De codekraker' (Spectrum, 2021), het boek van Walter IsaacsonWalter Isaacson vertelt het verhaal van DNA-expert en Nobelprijswinnaar Jennifer DoudnaIn oktober 2020 ontving biochemicus Jennifer Doudna samen met haar collega Emmanuelle Charpentier de Nobelprijs voor de Scheikunde voor hun doorslaggevende bijdrage aan de ontwikkeling van CRISPR-Cas. Met deze techniek kunnen wetenschappers het menselijk genoom bewerken door te knippen en plakken in DNA-sequenties. Net als de ontdekking van de structuur van DNA in de jaren vijftig door Watson en Crick bracht deze doorbaak een medische revolutie op gang: CRISPR wordt onder andere ingezet bij de bestrijding van COVID-19.In De codekraker vertelt Walter Isaacson het bijzondere verhaal van Doudna en haar grensverleggende onderzoek. Hij volgt haar wetenschappelijke reis naar de Nobelprijs en laat ons kennismaken met de techniek achter CRISPR en de belangrijke personen in Doudna's leven en carrière. Ook staat hij stil bij de morele vragen die deze techniek oproept. Waar ligt de grens voor genetische manipulatie? Moeten we willen dat welgestelde ouders hun kinderen perfectioneren? Het resultaat is een belangrijk boek over een van de grootste wetenschappers van onze tijd en de toekomst van de mens.'De codekraker geeft met deze uitvoerigheid een prachtige inkijk in hoe de wetenschapswereld functioneert. [...] Een vlot leesbaar en mooi journalistiek werk.' FD'Isaacson laat ons de vlijmscherpe randjes van de academische wereld zien, zodat deze wetenschappelijke biografie regelmatig leest als een detectiveroman.' New Scientist 'Het genot van een Isaacson-biografie is dat de auteur niet in cynische zaken blijft hangen; hij vertelt verhalen van mensen die per definitie onnavolgbaar zijn.' The New York TimesProfessor Mertes, voorzitter van De Maakbare Mens, is verbonden aan de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap (UGent) en het Bioethics Institute Ghent. Momenteel onderzoekt ze de ethische implicaties van nieuwe vruchtbaarheidsbehandelingen en van zowel pre- als postnatale genoomanalyse. Verder is ze onder meer betrokken bij onderzoek rond de ethiek van embryonaal stamcelonderzoek.
Lees hier meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/Bezoek de website van De Maakbare Mens: https://www.demaakbaremens.org
De Gedachtestreep: Lieve Thienpont, 'Beschuldigd van gifmoord'
Johan Braeckman spreekt met Lieve Thienpont, over 'Beschuldigd van gifmoord' (Houtekiet, 2020).In 2020 kwam euthanasie voor het eerst voor het hof van assisen. De familie van Tine Nys klaagde de euthanasie op …
Notas del episodio
Johan Braeckman spreekt met Lieve Thienpont, over 'Beschuldigd van gifmoord' (Houtekiet, 2020).In 2020 kwam euthanasie voor het eerst voor het hof van assisen. De familie van Tine Nys klaagde de euthanasie op basis van psychisch lijden aan. Tijdens het 'euthanasieproces', dat de wereldpers haalde, stonden drie artsen terecht op beschuldiging van gifmoord. In dit boek spreekt psychiater Lieve Thienpont voor het eerst vrijuit en deelt zij helder en kwetsbaar haar persoonlijke gedachten en gevoelens, voor, tijdens en na het proces.Lieve Thienpont werkt al decennialang met mensen die psychiatrisch ziek zijn en euthanasie vragen. Zij wil een spreekbuis zijn voor de vele patiënten die geen gehoor vinden en ten einde raad bij haar aankloppen voor hulp. De getuigenissen opgenomen in dit boek zijn recent en exemplarisch voor honderden andere. Waar ze in haar eerdere boek 'Libera me' (2015) zowat alle aspecten van de euthanasiepraktijk belichtte, focust ze nu op het spanningsveld tussen wettelijk en menselijk handelen.Lees meer over De Gedachtestreep: https://humanistischverbond.be/in-de-kijker/de-gedachtestreep/
Aquí están los 40 episodios más recientes de 81. Los anteriores están en el feed del podcast.
Podcasts similares
Más podcasts de Arte
¿Es tu podcast?
Confírmalo con una entrada en tu feed: aquí recibes un código, lo añades como podcast:txt en el canal de tu feed y nosotros lo comprobamos. Después tu podcast aparecerá como «verificado» en SoundNode.