Schemerzone in Israël

In januari 2021 viel het kabinet-Rutte over de toeslagenaffaire. Voor de burger was het nauwelijks merkbaar. Het kabinet was demissionair, maar de pandemie was een allesoverheersende, en missionaire kwestie, en dus bleef de premier, met zijn persconferenties, gewoon de premier. Het doet denken aan de periode waarin Israël nu terechtkomt. Hoe de ingewikkelde formatie ook afloopt, Bibi Netanyahu blijft premier, al is het demissionair.

Voor het overgrote deel van de Israëlische kiezers ging het niet over onderwerpen waarnaar in het buitenland wordt gekeken. Niet over de tweestatenoplossing, niet over boycots door andere landen, niet over oorlogsrecht, niet over het Internationaal Strafhof, en zelfs niet over de relatie met Amerika.

Drie jaar oorlog

Waar het wel over ging waren oorzaken en gevolgen van drie jaar oorlog. De roep om een onafhankelijk onderzoek naar de kolossale misser op die beruchte 7de oktober 2023. Naar verluidt was Netanyahu gewaarschuwd maar sloeg de signalen in de wind. De humanitaire ramp van reservisten, die normaal ongeveer een maand per jaar op herhaling moeten, maar nu soms al 400 dagen van huis zijn, vaak kleine ondernemers die daardoor failliet gaan. Het grote aantal zelfmoorden onder reservisten. De onttakeling van het ooit alom bewonderde onderwijs, de hoge misdaadcijfers, vooral onder de 21 procent Arabische Israëliërs, waaraan de politie nauwelijks iets doet, zoals in de Parijse banlieues.

Het feit dat 20 procent van de werkende bevolking 93 procent van alle belastinginkomsten genereert. Wat samenhangt met de enorme groei onder ultraorthodoxen, waarvan de mannen zich uitsluitend bezighouden met religieuze studies, allemaal leven van een uitkering en – ondanks een nieuwe wet die dat eist – weigeren in de krijgsmacht te dienen. De spanningen hierover lopen zo op dat veel burgers vrezen voor een burgeroorlog.

Rechtsstaat op het spel

Wat ook op het spel staat is de rechtsstaat. Voor de oorlog gingen ongeveer een jaar lang elk weekend duizenden demonstranten de straat op om Netanyahu te weerhouden van zijn pogingen het Hooggerechtshof onder het gezag van de regering te plaatsen, onder meer door vetorecht tegen vonnissen. Het hof is door de jaren heen een alom bewonderde parel van onafhankelijkheid, die zich vele malen tegen de regering heeft gekeerd.

Het is een tsunami van problemen in een land dat half zo groot is als Nederland, waarvan meer dan de helft woestijn. Het grootste deel van de 10 miljoen Israëliërs woont dicht opeen in het midden van het land. Die hebben een berg aan problemen op te lossen. Zolang Netanyahu demissionair is, is dat vooralsnog een illusie en leeft het volk in een schemerzone.

See omnystudio.com/listener for privacy information.