Poznajmy naszą Europę

Choć Słowenia należy do najmniejszych państw Europy (ok. 15 razy mniejsza od Polski), ma mnóstwo do zaoferowania. Przede wszystkim niezwykle zróżnicowany krajobraz: potężne Alpy, a obok nieco niższe Karawanki, zaś dalej Góry Dynarskie o jeszcze innym charakterze, równinne obszary Kotliny Panońskiej, rozległy płaskowyż Kras, no i kawałek wybrzeża nad Adriatykiem. Słynie ze zjawisk krasowych, a więc i z tysięcy jaskiń oraz licznych podziemnych rzek i źródeł. Kraj niezwykle zielony, jeden z najbardziej zalesionych na naszym kontynencie (37 proc. terytorium obejmuje Natura 2000), a za sprawą długiej historii i wyjątkowego położenia bogaty w dobra kultury i sztuki, piękne miasta i miasteczka. Słowenia jest dumna z krainki, lokalnego gatunku pszczoły Apis mellifera carnica, zaś na dwustu obywateli przypada tam jeden pszczelarz (najwyższy wskaźnik w całej Europie). I to na jej wniosek ONZ ustanowiło Światowy Dzień Pszczół. Co sprawiło, że Słowenia nie uwikłała się w wojnę na Bałkanach i stała się prymusem wśród republik byłej Jugosławii? Co jest źródłem dobrobytu „kameralnego kraju” i jak udaje mu się rozwijać w niezwykle zrównoważony sposób? Czym tłumaczyć euroentuzjazm słoweńskiego społeczeństwa, jednego z najbardziej proeuropejskich w UE? Skąd się wziął fenomen sukcesów Słoweńców w sporcie? Co prócz liczby podwójnej wyróżnia ich język? Na czym polega kurentowanie? Jakich ciekawych pisarzy przełożono na polski? Czy to prawda, że mentalnie Słoweńcy przypominają bardziej Austriaków niż innych południowych Słowian? No i jak ten mały kraj wciąż zachowuje swoją tożsamość? Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia z dr. Jasminą Šuler-Galos, Słowenką mieszkającą w Polsce, autorką prac naukowych i tłumaczką literatury polskiej na język słoweński, związaną z Uniwersytetem w Lublanie i z Uniwersytetem Warszawskim, oraz z dr. Martą Cmiel, wykładowczynią w Instytucie Slawistyki Zachodniej i Południowej UW, naukowczynią i tłumaczką. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Niesamowite pejzaże i skarby natury oraz mnóstwo pięknych miasteczek i miast o długiej historii, a także wyjątkowa mieszanka etniczna, to wielkie walory Rumunii. Siedem krain historycznych – Wołoszczyzna, Mołdawia, Dobrudża, Siedmiogród (in. Transylwania), Banat, Kriszana i Maramuresz – to siedem różnych światów, a każdy wart odkrycia. Kraj wyżynny i górzysty, rumuńska część łuku karpackiego to niemal połowa całego europejskiego pasma. Zobaczymy tam i błotne wulkany, i ukryte pod ziemią lodowce, zaś na tysiącach hektarów lasów pierwotnych żyją liczne niedźwiedzie, wilki i rysie. Rumunia to także słynne rzeki: Dunaj, Prut i Cisa. Zaś wpisana na listę UNESCO delta Dunaju stanowi jeden z najcenniejszych ekosystemów Europy i rezerwat biosfery. Jak się tam podróżuje i dlaczego wyprawa motocyklowa bądź rowerowa to rzecz godna polecenia? Czym różni się Trasa Transfogaraska od Via Transilvanica i kiedy nie da się ich pokonać? A ponadto, co sprawia, że kultura ludowa jest w Rumunii wciąż żywa? Na czym polega święto pierwszego oracza czy obchody wyjścia pierwszych pasterzy w góry? Jakie znaczenia kryją skomplikowane hafty na bluzkach i koszulach? Co króluje w kuchni poza ciorbą i mamałygą? No i co decyduje o wybornym smaku pączkowo-serowego deseru papanași, którego powinniśmy skosztować nie licząc się z kaloriami? Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia z Martyną Dudą, autorką strony internetowej ProjektRumunia.pl oraz przewodników i materiałów informacyjnych, m.in.: „Jadę do Rumunii! Niezbędnik dobrej podróży”, „Oczywiście, że Rumunia! Marmarosz, Bukowina i okolice”, „Barwy Rumunii. Kolorowanka”, która od lat odkrywa ten kraj, przemierzając go na różne sposoby, często poza utartymi szlakami. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

W czasach starożytnych obszar ten nazywano Dacją, zamieszkiwali ją Dakowie (stąd i nazwa samochodu Dacia). Potem pojawiały się inne ludy, jako że przestrzeń rumuńska usytuowana jest na skrzyżowaniu dróg i cywilizacji. „Rumunia jest krajem, który asymilował, z epoki na epokę, lub różnicował w zależności od regionów, elementy tureckie i francuskie, węgierskie i rosyjskie, greckie i niemieckie… Z trudem można odnaleźć w Europie tak różnorodny amalgamat, tak wielobarwną syntezę” – napisał wybitny historyk i intelektualista Lucian Boia w znakomitej książce „Dlaczego Rumunia jest inna”. Skąd wywodzą się Rumuni? Czy czują się dziś bardziej spadkobiercami starożytnych Daków czy Rzymian? Co mówią o tym narodzie przysłowia „Pokłonionej głowy miecz nie ścina” i „Mamałyga nie wybucha”? Jakich spustoszeń dokonały w kraju dekady dyktatorskich rządów Nicolae Ceausescu? Co urzeka, a co zdumiewa w Bukareszcie? Na czym zasadza się wyjątkowość języka rumuńskiego? Kto jest cesarzem rumuńskich intelektualistów i którzy spośród nich zyskali światową sławę? Jakie historyczne związki łączą nasze kraje? No i dlaczego Rumuni mają tak dobre zdanie o Polsce i Polakach? Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia z Rolandem Chojnackim, dyplomatą i menedżerem kultury, dyrektorem Departamentu Dyplomacji Kulturalnej i Promocji Polski MSZ, który w 2001 r. otworzył Instytut Polski w Bukareszcie i kierował nim przez pięć lat. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Chorwacja ma to szczęście, że jest wspaniale położona: długie wybrzeże z mnóstwem wysp i obecność w krajobrazie bogactwa kultury antycznej robi oszałamiające wrażenie. Na tym małym skrawku ziemi (jest pięć i pół razy mniejsza od Polski) znajdziemy niemal każdy typ krajobrazu. Dzisiejsza Chorwacja odpowiada krainom historycznym, które nie tylko przez wieki były częścią różnych organizmów politycznych, ale i podlegały wpływom różnych cywilizacji. Jak się ma Dalmacja względem Chorwacji? Skąd się wzięli Chorwaci i jak przebiegała asymilacja ze starszymi od nich ludami? Jaką rolę w tamtejszej kulturze odgrywają wyspy? Na czym polega klapa, a na czym ojkanje (tradycyjne śpiewy chronione jako dziedzictwo kultury niematerialnej) i w jaki sposób powstają „muri a secco”? Jakie zagrożenia niesie ze sobą masowa turystyka oraz faworyzowanie sektora turystycznego kosztem innych dziedzin gospodarki? Czy jugonostalgia jest nadal żywa? Co nas najbardziej ujmuje w chorwackim stylu życia? No i dlaczego o Polakach (ale i o Czechach) tak często rozpisuje się chorwacka prasa? Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia z prof. dr hab. Maciejem Czerwińskim z Uniwersytetu Jagiellońskiego, filologiem slawistą, literaturoznawcą, językoznawcą i tłumaczem, autorem opracowania „Chorwacja. Dzieje, kultura, idee”. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

„Cały kraj składa się z mnóstwa kawałków. Setki małych wysp otaczają te wielkie i roją się jak stada rybek wokół wieloryba” – pisał o Danii Jarosław Iwaszkiewicz, przed wojną sekretarz poselstwa RP w Kopenhadze. Ponad siedem razy mniejsza od Polski Dania pejzaż ma wyjątkowo zróżnicowany – co prawda najwyższe wzniesienie liczy zaledwie 173 metry, ale za to żadne miejsce nie leży dalej niż 52 kilometry od morza. W tym pejzażu prehistoryczne kurhany, dolmeny i menhiry, kamienie runiczne, warownie i zamki, a obok nich niezwykle nowoczesna, innowacyjna architektura i minimalistyczne wzornictwo. Więcej tu rowerów niż mieszkańców, ci zaś są wielbicielami kawy i słodyczy, lubią dziergać, działać wspólnie i udzielać się społecznie, chętnie biorą udział w referendach i plebiscytach. Na czym polega wyjątkowość Morza Wattowego? Jak wygląda miejsce spotkania Bałtyku z Morzem Północnym? Dlaczego Kopenhaga jest tak odmienna od reszty Danii? Jak przebiegała duńska ekspansja w czasach wikingów i w jakich okolicznościach kraj postradał olbrzymie terytoria? Jaką rolę – w historii i dziś – odgrywają uniwersytety ludowe, spółdzielczość i wolontariat? Jakie rewolucyjne hasła zawarto w manifeście Nowej Kuchni Nordyckiej i skąd jej wielki sukces? Dlaczego wciąż warto sięgać po książki Karen Blixen i Tove Ditlevsen? Jakie rzeźby Bertela Thorvaldsena możemy podziwiać w Polsce? Czy duński rzeczywiście jest niesamowicie trudny? Jaki charakter ma najstarsza europejska monarchia i co sprawia, że rodzina królewska wciąż cieszy się wielkim poważaniem wśród Duńczyków? No i z czego żyje tak dobrze ten mały kraj oraz skąd pewne rysy na jego wizerunku? Alicja Dąbrowska z „Gazety Wyborczej” rozmawia o Danii z dr nauk prawnych Henryką Mościcką-Dendys, szefową służby zagranicznej i dyrektor generalną w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, w latach 2015-20 ambasador RP w Danii. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Odwiedzamy dziś kraj o wielkiej historii, jeden z najstarszych w Europie, skrywający niezliczone zabytki. Bułgaria to nie tylko wybrzeże Morza Czarnego, ale i niezwykły interior z kilkoma pasmami górskimi, kurorty i czarowne miasteczka, kraina źródeł mineralnych i stanowisk archeologicznych. Historia splata się z mitem – to tam żyły Amazonki, a Argonauci żeglowali po złote runo. To ojczyzna Dionizosa, Orfeusza, Spartakusa i Christo. W kuchni Bułgarów królują zioła, owoce i warzywa z ogrodu, nigdy nie może też zabraknąć jogurtu, wina, rakiji i kawy, zaś w salonie najważniejszy jest dywan, czyli tapczan. Gdzie zobaczymy złote skarby Traków i Odrysów, gdzie antyczne ruiny, a gdzie najpiękniejsze monastyry i ikony? W jakich okolicznościach narodziła się cyrylica? Skąd miłość do olejku różanego? No i w czym tkwi sekret długowieczności Bułgarów? Rozmówczynią Alicji Dąbrowskiej z „Gazety Wyborczej” jest Magdalena Genow, filolożka bułgarystka, politolożka, dziennikarka; urodzona w Bułgarii, wychowana w Polsce i tu zamieszkała; autorka książki „Bułgaria. Złoto i rakija”. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

W dzisiejszym odcinku odwiedzimy sąsiednią Litwę, gdzie Polacy stanowią najliczniejszą mniejszość. To kraj, który jako ostatni w Europie wyrzekł się pogaństwa (choć niezupełnie) i przyjął chrześcijaństwo. Za to jako pierwszy z dawnych republik ZSRR ogłosił niepodległość. Jak kształtowała się tożsamość Litwinów? Na ile żywa jest wciąż litewska mitologia? Co prawda przepastne litewskie puszcze należą dziś do legendy (na szczęście ich fragmenty ratuje Fundacja Lasu Pradawnego), ale ostał się kult starych drzew, zwłaszcza dębów. Liczne meandrujące rzeki wciąż niosą sporo wody, zaś pejzaż wokół nich pozostał niemal nietknięty – są wprost idealne do spływania kajakami. Czym różni się pięć litewskich regionów i czy Żmudź rzeczywiście jest tak bardzo wyjątkowa? Na czym polega niezwykły urok Wilna oraz dlaczego warto je zwiedzać śladami powieści „Silva rerum”? Jakie udogodnienia czekają na Litwie na wędrowca i dlaczego wszyscy lubią tam spacerować? Wreszcie, skąd się wziął fenomen litewskiego teatru oraz wielka miłość do koszykówki, a także jaki rodowód ma litewski język, uznawany za jeden z najstarszych używanych na świecie, a zarazem jeden z najtrudniejszych? No i w czym tkwi sekret cepelinów i czarnego chleba? W podróż po Litwie zabierze nas gościni Alicji Dąbrowskiej – Ewa Wołkanowska-Kołodziej, Polka pochodząca z Wilna, fotografka i reporterka, autorka książki „Wilno. Rodzinna historia smaków”. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Jest szaro-niebiesko-biało-zielona, raczej kamienna niż ceglana. Jej linia brzegowa liczy ponad 2700 km, a podczas odpływu ocean potrafi się cofnąć aż o 7 km. Interior to pola, łąki i pastwiska, na nich stada krów i owiec. W pejzażu także menhiry, dolmeny i tumulusy sprzed kilku tysięcy lat (być może najstarsze na świecie), liczne zamki i twierdze oraz kalwarie, wykute w kamieniu kaplice-ołtarze. Przez lata uchodziła za tajemniczy, mało znany region, zaściankowy i konserwatywny, aż w drugiej połowie XIX w. poprowadzono tam kolej i wkrótce pojawili się artyści, z Paulem Gauguinem na czele, zachwyceni fenomenalnym światłem. Byli wśród nich i Polacy: Olga Boznańska, Mela Muter, Władysław Ślewiński... W dzisiejszym podcaście udajemy się do Bretanii, która wśród trzynastu regionów kontynentalnej Francji wyróżnia się dużą odrębnością kulturową. Na czym polega jej wyjątkowość? Ilu mieszkańców nadal mówi po bretońsku? I skąd wziął się ten język? Jak się tam podróżuje i która pora roku jest najlepsza? I czy rzeczywiście wciąż daje się odczuć opiewaną w literaturze i sztuce wyjątkową duchowość i magię? W podróż zabierze nas gość Alicji Dąbrowskiej – Mateusz Wasiak, autor książki „Droga przez Bretanię”, pasjonat historii, sztuki oraz fotografii, zapalony żeglarz i miłośnik kultury francuskiej. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

W dzisiejszym podcaście udajemy się do największego unijnego kraju, Republiki Francuskiej. W podróż zabierze nas gość Alicji Dąbrowskiej – Piotr Moszyński, dziennikarz i korespondent licznych polskich mediów, od dekad mieszkający we Francji. 14 lipca Francuzi obchodzili najważniejsze święto narodowe, Dzień Zdobycia Bastylii, które upamiętnia słynne wydarzenia z 1789 roku. Jak Wielka Rewolucja Francuska wpłynęła na kształt dzisiejszej Piątej Republiki? Jak żywa jest zrodzona wówczas dewiza „Wolność, równość, braterstwo”? Co uosabia Marianna i jakie znane Francuzki użyczały jej swego oblicza? W jakiej kondycji znajduje się dziś państwo świeckie, powód dumy Francuzów? Jaki stosunek mają oni do pracy i dlaczego pozycja związków zawodowych jest tam tak silna? Skąd we Francji tak wielu imigrantów i jakie miejsce zajmują dziś w społeczeństwie? W jaki sposób udaje się chronić olbrzymie patrymonium (m.in. ponad 40 tys. zamków, pałaców, dworów, rezydencji), którym szczyci się kraj? Czemu należy zawdzięczać światową ekspansję francuskiego języka i kultury? No i dokąd najlepiej uciec z zawsze obleganego Paryża? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

W dzisiejszym podcaście udajemy się w drugą podróż po Szwecji, kraju z największą liczbą wysp na świecie. Odwiedzamy trzy historyczne krainy: Norrlandię – północną, dziką część kraju, zajmującą aż 60% jego powierzchni, Szwecję Właściwą (Svealand) – gdzie leży stołeczny Sztokholm, oraz wysuniętą najdalej na południe Gocję (Götaland). Skandynawowie słyną z wyjątkowego stosunku do przyrody. Zaglądamy więc do szwedzkich lasów, które zajmują większą część powierzchni kraju i stanowią 16% lasów całej Europy! Mimo to nawet Szwedzi mają pewne problemy z rabunkową gospodarką leśną... Ale turyści, korzystając z obowiązującego tam „prawa wszystkich ludzi”, cieszą się swobodnym dostępem do natury. Szwecja to także kraj wynalazców. Wszyscy znamy postać Alfreda Nobla – wynalazcy dynamitu oraz fundatora słynnych Nagród Nobla w pięciu dziedzinach, za zasługi dla ludzkości. To również Szwedzi zaprojektowali m.in. zamek błyskawiczny, pasy bezpieczeństwa oraz mysz komputerową. Ciekawostką jest też wielka operacja zmiany ruchu na prawostronny, którą przeprowadzono w 1967 roku, dosłownie w jednej chwili. O tym wszystkim Alicji Dąbrowskiej opowiada jej gość Jan Janczy – dziennikarz Radia Nowy Świat, skandynawista-literaturoznawca oraz pasjonat Europy Północnej, w tym Szwecji. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Jedziemy na północ Europy – do kraju, który przez lata był symbolem najwyższej jakości, nowoczesności i dobrego życia. Przewodniczką Alicji Dąbrowskiej z „Gazety Wyborczej” jest Emilia Fabisiak, tłumaczka i znawczyni szwedzkich realiów. Opowiada o niezwykłej drodze Szwecji: od biednego państwa rolniczego, do jednego z najbogatszych i najbardziej rozwiniętych krajów świata. Na czym polega fenomen szwedzkiego modelu życia i filozofii lagom – sztuki równowagi i umiaru? Jak Szwedzi łączą nowoczesność z bliskością natury, która wyznacza rytm codzienności – od życia na świeżym powietrzu, po szacunek dla środowiska i ideę „zero waste”? Czym uwodzi Sztokholm? I jacy naprawdę są Szwedzi – czy ich uporządkowany świat wciąż jest tak idealny, jak się wydaje? No i dlaczego szwedzka monarchia tak bardzo różni się od innych? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Łotwa, jeden z najbardziej zielonych krajów Europy. Jak wędrować po krainie lasów, bagien i rzek? Czym różnią się Liwonia, Łatgalia, Kurlandia i Semigalia, cztery krainy historyczne? Czy Łotewska Szwajcaria naprawdę istnieje? Na czym polega wyjątkowość Rygi? Czy łotewska mitologia i tradycje sobótki są wciąż żywe? Skąd wzięło się uwielbienie Łotyszy dla dawnych pieśni i muzyki chóralnej? No i jak smakują minogi, maizes oraz ryski czarny balsam? Gościem Alicji Dąbrowskiej z „Gazety Wyborczej” jest Daniel Łubiński – tłumacz i wykładowca na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza, Polak z Łotwy, rodowity ryżanin, od lat mieszkający w Poznaniu. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Przenosimy się do współczesnej Portugalii. Alicja Dąbrowska z "Wyborczej" rozmawia z Izą Klementowską, autorką książek m.in. o Portugalii i o Mozambiku, byłej portugalskiej kolonii. Jak trwająca blisko pół wieku dyktatura Antonia Salazara wpłynęła na współczesnych Portugalczyków? Czy oceniają ją jednoznacznie negatywnie? Co wydarzyło się podczas rewolucji goździków i co mówi ona o portugalskiej tożsamości? W jaki sposób Portugalia układała (i układa) swoje relacje z byłymi koloniami? Ile jest prawdy w stwierdzeniu pisarza Gonçala M. Tavaresa: „My, Portugalczycy, nie mamy poczucia, że kolonizacja w naszym wykonaniu była okrutna”? Jaką rolę w społeczeństwie odgrywa dziś kościół katolicki i na czym polega fenomen Fatimy? I wreszcie - jacy są Portugalczycy? Co ich wyróżnia spośród innych nacji? Jak ucztują i dlaczego tak ważne jest dla nich podziękowanie za jedzenie? A także jak bardzo różnią się od Hiszpanów, mimo sąsiedztwa? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Portugalia – kraj na Półwyspie Pirenejskim, niewielki, ale o jakże długiej i niesamowitej historii. Skąd się wzięli tam starożytni Luzytanie, spadkobiercami których mienią się dzisiejsi Portugalczycy? Jakie ślady pozostawili Rzymianie, a jakie Maurowie? Dlaczego portugalscy żeglarze udawali się coraz dalej na południe, opętani wizją dopłynięcia do Indii? Jaką rolę w epoce wielkich odkryć geograficznych odegrały karawele, a jaką Henryk Żeglarz? Kiedy kraj przeżywał swój złoty wiek? Jakie formy przybrał gotyk manueliński, a jakie styl pombaliński? Gdzie zrodziła tradycja kafelków azulejos i dlaczego są tak bardzo popularne? O niezwykłej historii Portugalii i o jej najpiękniejszych zakątkach z Alicją Dąbrowską rozmawia profesor Wojciech Charchalis, tłumacz, iberysta, wykładowca akademicki. Zdradza także listę swoich ulubionych miejsc i zabytków, które warto odwiedzić, zbaczając z najbardziej popularnej trasy Lizbona–Porto. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Hiszpanię tworzy 17 wspólnot autonomicznych (oraz dwa miasta autonomiczne, Ceuta i Melilla, hiszpańskie eksklawy na terytorium Maroka), które posiadają bardzo szerokie uprawnienia samorządowe, własne parlamenty i rządy. Różnią się kulturą, krajobrazem, klimatem, a nawet historią. Do najpopularniejszych turystycznie należą: Katalonia, Wyspy Kanaryjskie i Andaluzja. Dlaczego Katalonia tak bardzo wyróżnia się spośród innych regionów i czy wciąż są tam żywe tendencje separatystyczne? Jakie były kluczowe wydarzenia w jej historii? Co działo się z regionem w czasach dyktatury generała Franco? Jak wygląda katalońska prowincja i skąd wzięła się wielka popularność Barcelony? Na czym polegała wyjątkowa rola języka katalońskiego na przestrzeni dziejów? Gdzie odnajdziemy katalońskie skarby? Gościem Alicji Dąbrowskiej z "Wyborczej" i przewodnikiem po Katalonii jest Xavier Farré – Katalończyk mieszkający w Krakowie. Poeta, eseista, tłumacz, literaturoznawca, wykładowca w Instytucie Filologii Romańskiej UJ. Tłumaczy z języka polskiego i słoweńskiego na kataloński i hiszpański. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

¡Viva España! Jedziemy do Hiszpanii, ale omijamy Barcelonę i Madryt. Przewodnikiem Alicji Dąbrowskiej z "Wyborczej" po mniej znanych zakątkach jest Bartek Kieżun, pisarz, dziennikarz, ekspert kulinarny. Opowiadają o dziejach tego kraju, bogatej kulturze i o tym, co wpłynęło na jej wyjątkowy charakter. Zastanawiają się, które miasta warto odwiedzić. Czy rzeczywiście hiszpańskie gazpacho to pomysł żołnierzy rzymskich na to, jak przeżyć upały Andaluzji? W jakim stopniu Arabowie wpłynęli na kuchnię Półwyspu Iberyjskiego? Jak to się stało, że na terenach zasilanych przez wody rzeki Ebro powstały plantacje ryżowe i jak narodziła się paella? W jakiej legendzie pojawiają się małże świętego Jakuba? No i czym różnią się tapas od pinchos? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Jaką aurę ma Zielona czy też Szmaragdowa Wyspa? Pogoda w przypadku Irlandii wydaje się kluczowa dla zrozumienia charakteru tego kraju. Trzecia co do wielkości wyspa w Europie (po Wielkiej Brytanii i Islandii), zielona przez okrągły rok, ale wcale nie tak bardzo tam ciepło, na szczęście nie ma przymrozków, za to w przypadku temperatur powyżej 22 stopni – ostrzeżenia przed upałem. „Jest tu zawsze mokro i wilgotno – napisał w swojej książce polski emigrant. –Wyjścia są dwa: być przygotowanym albo obojętnym”. Jednak wszystko rekompensują tysiące kilometrów oceanicznego i morskiego wybrzeża, z zapierającymi dech w piersiach widokami. Jak się przygotować do zwiedzania Irlandii? Na co się nastawić? Co nas może zaskoczyć? Alicja Dąbrowska z "Wyborczej" zastanawia się nad tym wraz z dr. Cezarym Lusińskim, historykiem, zawodowym dyplomatą, który spędził kilka lat w Dublinie, m.in. jako zastępca ambasadora. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Udajemy się do Irlandii, która za sprawą pejzażu, soczystych barw łąk i pól (te zapewnia deszcz padający niemal przez okrągły rok), nazywana jest Zieloną bądź Szmaragdową Wyspą. Oblana od wschodu wodami Morza Irlandzkiego, od południa Morza Celtyckiego, a od zachodu Oceanu Atlantyckiego wyspa, o powierzchni czterokrotnie mniejszej od Polski, ma burzliwą i niezwykle skomplikowaną historię. Dlatego dziś zanurzymy się w przeszłość. Gościem Alicji Dąbrowskiej z "Wyborczej" jest dr Adam Andrzej Kucharski, historyk i tłumacz, który opowiada o tym, w jaki sposób siedem i pół wieku panowania Anglii i jej kolonialny stosunek wobec podbitej w XII w. Irlandii przekłada się na irlandzką tożsamość. Jak historia determinuje współczesność tego kraju? Jaka jest obecnie rola Kościoła Katolickiego w społeczeństwie, po "cichej rewolucji" ostatnich dekad? Co w rzeczywistości upamiętnia Dzień Świętego Patryka? Jaką symbolikę reprezentują trzy kolory irlandzkiej flagi? Co pozostało do dziś po Złotym Wieku kultury celtyckiej? I wreszcie, czy to prawda, że Irlandczycy spotykają się w trzech miejscach: kościele, na targu i – oczywiście – w pubie? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Udajemy się do Estonii. Przewodnikiem Alicji Dąbrowskiej z "Wyborczej" po tym bliskim, a wciąż nieodkrytym kraju, jest Jakub Zygmunt, znany w sieci jako Sądecki Włóczykij, autor "Inspiratora podróżniczego. Litwa, Łotwa, Estonia". Czy Estonia to kraj spacerowiczów? A może bardziej kraj prezydentek i premierek, skoro często rządzą nim kobiety? Jak wyglądają relacje Estończyków z naturą? Skąd się bierze ich wiara w moc drzew i dlaczego nie chcą ich nadmiernie wykorzystywać? Jakie ślady - w naturze, folklorze i literaturze - odcisnął meteoryt, który spadł na estońską wyspę tysiące lat temu? Dlaczego aż 10 proc. Estończyków śpiewa w chórach? I wreszcie - czy tradycja huśtania zrodziła się właśnie w tym niewielkim kraju? Więcej historii z Estonii do czytania na stronie Wyborcza.pl --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Podróżujemy po Czechach, ale omijamy Pragę. Koniecznie pociągiem! Przewodnikiem Alicji Dąbrowskiej z „Wyborczej” jest Andrzej S. Jagodziński, tłumacz z języka czeskiego i słowackiego, wieloletni korespondent „Wyborczej” w Pradze. Czym zaskakuje południe, a czym wschód kraju? Dlaczego warto pojechać do Trzebonia, Telcza czy Slavonic? Jak się zrodziło Święto Pięciopłatkowej Róży w Czeskim Krumlovie? Dlaczego Czesi kochają czytać książki i jaki mają stosunek do literatury? Jakie znaczenie dla narodowej tożsamości ma gospoda? Skąd się wzięły stereotypy Polaków na temat Czechów i odwrotnie? A kiedy Czesi zaczęli nas lubić? I - wreszcie - dlaczego wysokość piany w piwie jest taka ważna?

Podróżujemy po Czechach, ale omijamy Pragę. Koniecznie pociągiem! Przewodnikiem Alicji Dąbrowskiej z „Wyborczej” jest Andrzej S. Jagodziński, tłumacz z języka czeskiego i słowackiego, wieloletni korespondent „Wyborczej” w Pradze. Czym zaskakuje południe, a czym wschód kraju? Dlaczego warto pojechać do Trzebonia, Telcza czy Slavonic? Jak się zrodziło Święto Pięciopłatkowej Róży w Czeskim Krumlovie? Dlaczego Czesi kochają czytać książki i jaki mają stosunek do literatury? Jakie znaczenie dla narodowej tożsamości ma gospoda? Skąd się wzięły stereotypy Polaków na temat Czechów i odwrotnie? A kiedy Czesi zaczęli nas lubić? I - wreszcie - dlaczego wysokość piany w piwie jest taka ważna? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

W tym odcinku zapraszamy na Maltę. Gośćmi Alicji Dąbrowskiej z "Wyborczej" są Karolina Miller i Piotr Andruszko, którzy prowadzą blog podróżniczy „Rude i Czarne”, autorzy przewodników, mieszkańcy Malty. Dlaczego każdy chciał podbić Maltę, mały kraj wyrosły na wapiennych skałach, pozbawionych źródeł i rzek? Co wyróżnia ten archipelag i czy jedna z wysp ma naprawdę tylko dwóch mieszkańców? Co wspólnego z Maltą ma Caravaggio? Jacy są Maltańczycy i dlaczego tak często świętują? Ile z arabskiego jest w maltańskim i czy uda się ten język zachować? Jak smakuje maltańska kuchnia i dlaczego tradycyjną potrawą jest królik (czyli fenek)? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Gościem Alicji Dąbrowskiej z "Wyborczej" jest Ján Bošnovič, Słowak, entuzjasta i promotor uroków Słowacji, który przez 16 lat był dyrektorem Narodowego Centrum Turystyki Słowackiej w Polsce, a dziś reprezentuje Tatry Mountain Resorts. Rozpoczynają rozmowę od Małokarpackiego Szlaku Winnego i przedstawiają najlepsze słowackie wina, by następnie zachwycić się smakami lokalnej kuchni - prawdziwą bryndzą, haluszkami, trdelnikiem i gęsiną. Potem przechodzą do turystycznych atrakcji naszych sąsiadów: ogromna liczba zamków, piękne wsie Vlkolinec i Čičmany wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, szlaki górskie i słowaccy szerpowie, a także niezliczone jaskinie i gorące źródła. Przywołują również postać Janosika i znaczenie jego legendy dla Słowaków. Na koniec zaś opisują uroki Bratysławy (nie tylko jej turystyczną starówkę). --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Alicja Dąbrowska z "Wyborczej" rozmawia z dr. hab. Przemysławem Kordosem z Pracowni Studiów Helleńskich Wydziału Artes Liberales Uniwersytetu Warszawskiego. Jak doszło do podziału wyspy i z ilu części się składa? Dlaczego ów podział wciąż się utrzymuje? Czy Cyprowi bliżej do Grecji czy do Turcji? Dlaczego jest przystankiem dla wielu gatunków ptaków oraz gdzie i kiedy można obserwować tysiące flamingów? Co pozostało na wyspie po starożytnych Grekach i Rzymianach, a co po Arabach, krzyżowcach, Wenecjanach, Turkach i Brytyjczykach? Czym zachwycają wykopaliska w Pafos, a czym w Salaminie Cypryjskiej? Gdzie znajduje się plaża Afrodyty i dlaczego bogini miłości narodziła się na niej w lutym? No i czemu zawdzięcza swój wyjątkowy smak commandaria, jedno z najstarszych win świata, niemalże napój bogów? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Gościem Alicji Dąbrowskiej z „Wyborczej" jest Piotr Kępiński, poeta, krytyk literacki, eseista, autor kilku książek o Włoszech – to m.in. „Szczury z via Veneto”, „W cieniu Gran Sasso. Historie z Abruzji”, „Neapol słodki jak sól”, „Rzym. Miasto nad miastami”. Rozmawiają o tym, czy podział na północ i południe Włoch jest nadal widoczny, no i gdzie znajduje się środek Italii? Czym wyróżnia się Abruzja i co jej mieszkańcy mają wspólnego z Polakami? Jak się ma abruzyjskie niebo do freejazzowych kompozycji Ornette’a Colemana? Dlaczego Neapol jest miastem sprzeczności i czy rzeczywiście przypomina bulion z ośmiornicy? Czy to prawda, że, prócz Januarego, uwielbianym świętym („Nr 10") jest tam również Diego Maradona? Kim są femminielli, neapolitańskie niebieskie ptaki? No i gdzie dostaniemy najlepsze na świecie limoncello? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Alicja Dąbrowska z "Wyborczej" rozmawia z Päivi Laine, ambasadorką Finlandii w Polsce, w przeddzień święta narodowego Finlandii, które przypada 6 grudnia. Na czym polega wyjątkowość Dnia Niepodległości po fińsku? Czy święty Mikołaj rzeczywiście jest Finem? Czy Jokamiehenoikeus, czyli prawo każdego człowieka do korzystania z natury, dotyczy także cudzoziemców? Jakie cuda skrywa Laponia i czy renifery cierpią z powodu zmian klimatu? Kim są Saamowie i jaki mają dziś status w Finlandii? Na czym polega wyjątkowość fińskiego wzornictwa, skoro w każdym domu znajdziemy przedmioty zaprojektowane przez rodzimych projektantów? Dlaczego Finowie wciąż uchodzą za najszczęśliwszy naród na świecie? A także – jakie smaki fińskiej kuchni najbardziej lubi pani ambasador. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Alicja Dąbrowska z „Wyborczej” rozmawia z Aleksandrą Michtą-Juntunen, podróżniczką, autorką bloga „Fińskie smaki” oraz książki „Sisu, sauna i salmiakki”, współautorką „Codziennie jest piątek. Szczęście po nordycku. Sztuka celebrowania każdej wolnej chwili”. Jacy są Finowie, jaka jest Finlandia? Na czym polega sisu, fiński modus vivendi i modus operandi? Co jest niezwykłego w fińskiej przyrodzie i jak sobie radzą mieszkańcy zimnych krain w okresach długiej ciemności? Czy sauna wciąż jest najważniejsza? O czym mówi fiński epos narodowy „Kalevala” i dlaczego czytają go nawet dzieci? No i co sprawia, że fiński chleb jest tak smaczny? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Włochy od kuchni. Alicja Dąbrowska rozmawia z Tessą Capponi-Borawską, historyczką, pisarką, dziennikarką i wykładowczynią, jedną z twarzy kulinarnej transformacji Polski u schyłku XX wieku. Półwysep Apeniński to kuchnia tysiąca miast. Króluje w niej regionalność i sezonowość; jest czas pomidorów i czas kasztanów, czas karczochów i czas cykorii. Dlaczego Włosi są przekonani, że ich kuchnia jest najlepsza na świecie? Jakie są jej związki ze sztuką, historią i zjednoczeniem kraju? Na czym polega fenomen Toskanii i jak bardzo zmienił się jej wyjątkowy krajobraz? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Alicja Dąbrowska z "Wyborczej" rozmawia z Magdaleną Parys, cenioną pisarką i dziennikarką, która od ponad 40 lat mieszka w Berlinie. Czy rana po podziale Berlina na Wschodni i Zachodni została zabliźniona? Co dzieli dwa Berliny? A co je łączy? Jak wyglądało dorastanie w Berlinie Zachodnim? Kto jadał najlepsze lody w Berlinie Wschodnim? I dlaczego Berlin to miasto-anarchia? Co Polacy wiedzą o Niemczech, a Niemcy o Polsce? A co wiedzieć powinni? --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.

Alicja Dąbrowska z "Wyborczej" rozmawia z Sebastianem Mierzwą, podróżnikiem i fotografem, który zwiedza (i dokumentuje) na całym świecie wyjątkowe miejsca z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO. Co to za lista? Po co powstała? W Niemczech uhonorowano tak aż 55 zabytków i wyjątkowych skarbów natury, co plasuje ten kraj na trzecim miejscu po Włoszech i Chinach. Nasz gość zwiedził 42 z tych atrakcji i o nich właśnie opowiada. --- Podcast powstał w ramach projektu Poznajmy naszą Europę współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach dotacji Parlamentu Europejskiego w dziedzinie komunikacji. Materiały i wypowiedzi zawarte w podcaście przedstawiają poglądy autorów. PE nie odpowiada za ich treść.