teologia z Katowic
Nuevo#71 O synodalności ekumenicznie (Sojka & Strzelczyk)
- Episodios
- 71
- Se publica
- cada dos semanas
- Último episodio
- 6 Nov 2026
Sobre el podcast
Podkast grupy pracowników Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego (Kempa, Kita, Słomka, Strzelczyk). Zajmujemy się zawodowo teologią (Uniwersytet Śląski), a to przekłada się na dużo rozmów i niemało sporów. Podejrzewamy, że tematy ważne dla nas, mogą też być istotne dla innych. A to by oznaczało, że warto – lub nawet trzeba – dzielić się tymi naszymi dialogami. Taki jest główny zamysł tego podkastu.
A adresaci? Naszym głównym celem nie jest szeroka popularyzacja tematów związanych z chrześcijaństwem, a raczej wpuszczanie na ciut głębsze teologiczne wody. Zakładamy więc u odbiorcy przynajmniej pewną gotowość do intelektualnego wysiłku.
Episodios 71
#71 O synodalności ekumenicznie (Sojka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.plKatolicy i luteranie mają odmienne struktury kościelne, ale kiedy zaczynają praktykować synodalność, szybko napotykają podobne problemy …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
Katolicy i luteranie mają odmienne struktury kościelne, ale kiedy zaczynają praktykować synodalność, szybko napotykają podobne problemy. Kto powinien uczestniczyć w podejmowaniu decyzji? Jak rozpoznać konsensus? Co zrobić, gdy go nie ma? I jak decyzja jednego Kościoła wpływa na inne?
Rozmawiamy o synodalności jako sposobie wspólnego rozeznawania. Przyglądamy się luterańskiemu doświadczeniu synodów, znaczeniu recepcji oraz relacji między Kościołem lokalnym i szerszą wspólnotą Kościołów. Zestawiamy je z katolicką praktyką soborów, synodów i konsultacji.
Sporo miejsca poświęcamy różnicy między synodem a parlamentem. Głosowanie może być konieczne, ale celem procesu synodalnego nie jest zbudowanie większości, która pokona mniejszość. Chodzi raczej o takie rozwiązanie, z którym wspólnota może dalej żyć razem – a do tego potrzebne są relacje, odpowiedzialność i zaufanie.#70 Dialog z religiami – dlaczego? (Kita & Zieliński)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.plPocząwszy od Soboru Watykańskiego II - który ogłosił przełomową Deklarację “Nostra aetate” - Kościół rzymskokatolicki stara się prowadzić …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
Począwszy od Soboru Watykańskiego II - który ogłosił przełomową Deklarację “Nostra aetate” - Kościół rzymskokatolicki stara się prowadzić życzliwy dialog z innymi religiami. Dialog ten, pożądany z punktu widzenia starań o pokojowe współistnienie, budzi czasem kontrowersje w kontekście troski o wypełnianie nakazu misyjnego Chrystusa. Jednak czy rzeczywiście misja oznacza indoktrynację, a dialog wyklucza świadectwo? W jaki sposób dzielić się swoją wiarą bez narzucania jej? Z drugiej strony, dialog zakłada wzajemność w słuchaniu, szczere zaciekawienie wewnętrznym światem rozmówcy. Czy chrześcijanin ma prawo uznać, że inne religie niosą coś wartościowego i mogą nas jakoś wzbogacić? Jak pogodzić takie założenie z wiarą, że w Chrystusie mieszka “cała pełnia” (por. Kol 1,19)?
Warto przeczytać:
Jacques Dupuis, “Chrześcijaństwo i religie. Od konfrontacji do dialogu”, tłum. S. Obirek, Kraków 2003;
Hans Waldenfels, “Chrystus a religie”, tłum. B. Drąg, Kraków 2004.#69 Sympozjum "Kształtowanie synodalności w Europie" (Kempa & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym odcinku wracamy do synodalności. Punktem wyjścia jest europejskie sympozjum w Austrii (Shaping Synodality in Europe. From Vision …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym odcinku wracamy do synodalności. Punktem wyjścia jest europejskie sympozjum w Austrii (Shaping Synodality in Europe. From Vision to Roadmap), w którego przygotowaniu i obradach uczestniczył ks. Jacek Kempa. Rozmawiamy o tym, jakie rozumienie Kościoła stoi za synodalną praktyką i co wynika z potraktowania chrztu jako podstawy współodpowiedzialności wszystkich wierzących. Pytamy też o miejsce bierzmowania i Eucharystii w tej perspektywie.
Od teologii przechodzimy do metody rozmów przy stolikach, słuchania bez przerywania i wspólnego rozeznawania. Zastanawiamy się, czy opanowanie metody wystarczy, żeby działać synodalnie, oraz jak korzystać z możliwości, które już daje prawo kanoniczne. Podejmujemy także temat relacji synodalności i demokracji, różnic między wschodem a zachodem Europy oraz naszej skromnej obecności w europejskiej debacie.#68 Jak lepiej rozumieć Sobór Watykański II? (Huspeková & Kita)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Rozmowa z s. dr Terezą Huspekovą CHR, członkinią zespołu Centrum Badań nad Soborem Watykańskim II Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
Rozmowa z s. dr Terezą Huspekovą CHR, członkinią zespołu Centrum Badań nad Soborem Watykańskim II Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Jakie korzyści daje studiowanie dokumentacji przygotowań do wspomnianego soboru oraz soborowych obrad? Czy wciąż przywoływany obecnie sobór został przez nas faktycznie zrozumiany? Czego w istocie dotyczyły prowadzone debaty oraz stanowiące ich owoc dokumenty? O co chodziło w kontrowersyjnej dla tradycjonalistów reformie liturgii?
Warto przeczytać
Marek Gilski, Damian Wąsek, Tereza Huspeková CHR, “Nostra aetate. SObó Watykański II o religiach niechrześcijańskich” (komentarz), Kraków 2025; https://monografie.upjp2.edu.pl/wn/catalog/book/237
Marek Gilski, Damian Wąsek, Przemysław Artemiuk, “Gaudium et spes. Sobór Watykański II o relacji Kościoła i świata” (komentarz), Kraków 2026;
“Dzieci Soboru zadają pytania” (seria rozmów), red. Z. Nosowski, Warszawa 1996.#67 Jak się kształci kaznodziejów? (Kuźnik & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym odcinku rozmawiamy z ks. Bartłomiejem Kuźnikiem, homiletą i pracownikiem Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego, o …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym odcinku rozmawiamy z ks. Bartłomiejem Kuźnikiem, homiletą i pracownikiem Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego, o przygotowaniu kaznodziejów i języku kaznodziejstwa. Zastanawiamy się, na ile dobrego głoszenia można się nauczyć, a na ile zależy ono od talentu, wrażliwości językowej i uważnego obserwowania życia. Pytamy też, jak przekładać teologiczne pojęcia i biblijne obrazy na język ludzi żyjących w świecie coraz bardziej zróżnicowanych doświadczeń i kodów kulturowych.
Rozmawiamy o idiolekcie, rejestrach języka, metaforach, zdrobnieniach i etymologiach, ale także o głosie, intonacji, modulacji, gestach i wystąpieniach publicznych. Od „bąbelków”, „wiejadła” i „polistowia” przechodzimy do pytań o autentyczność kaznodziei, przygotowanie homilii, rolę modlitwy i możliwość wielokrotnego głoszenia tego samego tekstu bez popadania w rutynę. Na końcu próbujemy zebrać kilka najprostszych zasad, które pomagają mówić tak, żeby słowo miało szansę rzeczywiście dotrzeć do słuchacza.#66 Migranci i uchodźcy w nauczaniu Kościoła (Cekiera & Słomka)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Tym razem naszym gościem jest dr Rafał Cekiera, profesor UŚ, specjalizujący się w socjologii religii, migracji i kultury. Jest on …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
Tym razem naszym gościem jest dr Rafał Cekiera, profesor UŚ, specjalizujący się w socjologii religii, migracji i kultury. Jest on również konsultorem Rady KEP ds. Migrantów i Uchodźców.
Rozmawiamy o nauczaniu kolejnych papieży dotyczącym migrantów i uchodźców oraz o recepcji tego nauczania w Polsce. Kontekstem są głębokie przemiany jakie zaszły w Polsce w minionych kilkudziesięciu latach: z kraju emigrantów staliśmy się krajem, do którego przybywa coraz więcej imigrantów. Te przemiany będą coraz głębsze i coraz szybsze. Nikt nie zastąpi Kościoła w misji głoszenia i przypominania ewangelicznego wezwania, aby w migrancie i uchodźcy zobaczyć bliźniego, oblicze Jezusa, a nie intruza zagrażającego naszemu spokojowi. Istotną częścią tej misji jest sprzeciw wobec zniekształcania nauk ewangelicznych i wykorzystywania autorytetu Kościoła do głoszenia haseł ksenofobicznych oraz wobec narracji medialnych jątrzących i podsycających lęki wobec migrantów i uchodźców.
Polecam książkę Rafała Cekiery, Uchodźcy, migranci i Kościół katolicki: polska debata migracyjna po 2015 roku w kontekście nauczania Kościoła katolickiego, do której raz po raz odwołujemy się w trakcie rozmowy:
https://opus.us.edu.pl/seam/resource/rest/download/inline/USL8e3542335e9c4d038964d1632c720323#65 O Magnifica humanitas, cz.2 (Słomka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym odcinku kontynuujemy rozmowę o encyklice Magnifica humanitas. Tym razem zatrzymujemy się przede wszystkim przy wątkach, które …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym odcinku kontynuujemy rozmowę o encyklice Magnifica humanitas. Tym razem zatrzymujemy się przede wszystkim przy wątkach, które łatwo znikają za medialnym zainteresowaniem sztuczną inteligencją: relacji prawdy i demokracji, kryzysie zaufania, edukacji oraz wojnie. Pytamy, dlaczego prawda może być rozumiana jako dobro wspólne i dlaczego bez elementarnego kontaktu z rzeczywistością nie da się budować odpowiedzialnego społeczeństwa demokratycznego.
Rozmawiamy także o wyzwaniach, jakie sztuczna inteligencja stawia szkole i uniwersytetowi: od weryfikacji wiedzy po sens uczenia się na pamięć i potrzebę integralnego spojrzenia na ludzkie poznanie. W ostatniej części odcinka przechodzimy do papieskiej krytyki „kultury potęgi”, pytania o przezwyciężenie teorii wojny sprawiedliwej oraz problemu autonomicznych systemów broni. Zastanawiamy się, czy sztuczna inteligencja jest jeszcze zwykłym narzędziem i kto ponosi odpowiedzialność za to, co zostało w nią wpisane.
Seria filmów wyjaśniających jak działa uczenie maszynowe i sztuczna inteligencja: https://youtu.be/aircAruvnKk?si=f9LfwKczeTTU1cTV (kanał Granta Sandersona).#64 O Magnifica humanitas, cz.1 (Słomka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Pierwszą część naszej rozmowy o encyklice Leona XIV rozpoczynamy od omówienia sposobu zaprezentowania encykliki; następnie dużo czasu …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Pierwszą część naszej rozmowy o encyklice Leona XIV rozpoczynamy od omówienia sposobu zaprezentowania encykliki; następnie dużo czasu poświęcamy jej tytułowi, a właściwie pierwszym pięciu słowom; potem przyglądamy się pierwszym dwóm rozdziałom, które tworzą spójny wykład katolickiej nauki społecznej. Wykład ten jest oparty na trzech filarach, spośród których najwięcej uwagi poświęcamy idei godności ludzkiej. Dopiero trzeci rozdział encykliki podejmuje temat AI. Leon dobrze diagnozuje niebezpieczeństwo „władzy cyfrowej”, ale nie unika pewnego rodzaju antropomorfizowania model językowych. Kolejnym ważnym tematem, obecnym w całej encyklice jest kwestia prawdy. Leon opisuje proces rozmywania samej idei prawdy poprzez symulowanie interakcji międzyosobowej oraz jako efekt modelowania komunikacji masowej za pomocą algorytmów.
Leon XIV, Magnifica humanitas, sztuczna inteligencja, prawda, godność, katolicka nauka społeczna: https://www.vatican.va/content/leo-xiv/pl/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html
Dignitas infinita: https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20240402_dignitas-infinita_pl.html
Jean Baudrillard, „Symulakry i symulacja”, wyd. francuskie: 1981; wydanie polskie: przekład Sławomir Królak, wyd. Sic!, Warszawa 2005. Wspominany podkast:
#61 Teologia jako „silna myśl” (Słomka & Strzelczyk)#63 Rozmowa teologów o myśli Levinasa (Słomka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.plTytuł tego podkastu jest wbrew pozorom bardzo precyzyjny, albowiem w naszej rozmowie podejmujemy różne wątki myśli Emmanuela Levinasa, a …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
Tytuł tego podkastu jest wbrew pozorom bardzo precyzyjny, albowiem w naszej rozmowie podejmujemy różne wątki myśli Emmanuela Levinasa, a jedynym kryterium doboru i kolejności tychże wątków jest nasze teologiczne zainteresowanie. A więc zaczynamy od rozważenia głęboko biblijnego, judaistycznego charakteru myśli Levinasa i idei stworzenia jako fundamentu tejże myśli. Potem wskazujemy na pragnienie, jako otwarcie na to, co nieskończone; rozważamy opisy twarzy i Innego, drugiego człowieka, który nieproszony przymusza nas do odpowiedzialności i w ten sposób staje się usprawiedliwieniem naszej wolności, przyglądamy się refleksji Levinasa o ateizmie… To nie są wszystkie wątki. Zapraszamy do słuchania.
Książki, o których wspominamy to m.in.:
Emmanuel Levinas, Całość i nieskończoność: esej o zewnętrzności, tłum. Małgorzata Kowalska, wyd. PWN, Warszawa 1998.
Emmanuel Levinas, Cztery lektury talmudyczne, tłum. Ewa Burska, wyd. Oficyna Literacka, Kraków 1995.
Emmanuel Levinas, Trudna wolność: Eseje o judaizmie, tłum. A. Kuryś, wyd. Atext, Gdynia 1991.
Franz Rosenzweig, Gwiazda zbawienia, tłum. Tadeusz Gadacz, Wydawnictwo Znak, Kraków 1998.
Jan Słomka, Filozofia Emmanuela Levinasa jako ancilla theologiae, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice 2022. https://monograph.us.edu.pl/index.php/wydawnictwo/catalog/book/PN.4101
Polecamy też: https://dzieje.pl/aktualnosci/rozmowy-w-castel-gandolfo-czyli-jak-papiez-przysluchiwal-sie-dyskusjom-intelektualistow#62 O pokucie sakramentalnej ekumenicznie (Sojka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.plW tym odcinku rozmawiamy ekumenicznie o pokucie sakramentalnej: o tym, co dzieje się z człowiekiem ochrzczonym, kiedy grzeszy, i jak …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym odcinku rozmawiamy ekumenicznie o pokucie sakramentalnej: o tym, co dzieje się z człowiekiem ochrzczonym, kiedy grzeszy, i jak Kościoły tradycji katolickiej oraz luterańskiej próbowały ten problem opisać. Punktem wyjścia jest pytanie o relację między chrztem a spowiedzią: czy pokuta jest osobnym sakramentem, czy raczej aktualizacją chrzcielnego procesu umierania starego człowieka i rodzenia się nowego.
Wracamy do Lutra, Melanchtona, Trydentu. Interesuje nas przede wszystkim to, jak za dawnymi formułami stoją różne doświadczenia pastoralne: skrupuły, lęk przed niepewnością przebaczenia, nadużycia odpustowe, pytanie o sens absolucji i o to, czy człowiek ma „coś zrobić”, żeby przyjąć łaskę.
W drugiej części rozmowy przyglądamy się czynowi pokutnemu. Pytamy, czy można go rozumieć inaczej niż jako karę: jako element wychowania, ćwiczenie w cnocie, próbę zmierzenia się ze skutkami grzechu. W tle cały czas wraca różnica języków: katolickiego, mocniej sądowego i ontologicznego, oraz luterańskiego, bardziej egzystencjalnego i skoncentrowanego na wymiarze pastoralnym.#61 Teologia jako „silna myśl” (Słomka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl„Silna myśl” jest nazwą utworzoną w opozycji do “słabej myśli”, jednego z kluczowych pojęć w myśli filozoficznej Giannigo Vattimo …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
„Silna myśl” jest nazwą utworzoną w opozycji do “słabej myśli”, jednego z kluczowych pojęć w myśli filozoficznej Giannigo Vattimo (1936-2023). Słaba myśl jest niemal synonimem myśli postmodernistycznej podkreślającym jej charakter opozycyjny wobec myśli oświecenia - myśli silnej. W trakcie rozmowy najpierw przedstawiamy społeczne i biograficzne korzenie “słabej myśli” Gianniego Vattimo, a potem próbujemy uchwycić najważniejsze cechy tejże myśli słabej, czyli postmodernistycznej. Wskazujemy na dwa punkty: odrzucenie idei prawdy (bo ta idea miałaby prowadzić do przemocy) oraz demontaż idei tożsamości podmiotu, a zwłaszcza trwania tejże tożsamości w czasie. Ale głównym pytaniem naszej rozmowy jest teologia. Uznajemy, że teologia w swoim rdzeniu musi pozostać myślą silną. Fundamentem jej siły jest oparcie przyjmowanym w wierze Objawieniu. To oparcie daje teologii siłę także do tego, aby w pewnych obszarach stawać się myślą słabą. Zastanawiamy się nad sposobami rozmowy teologa z kulturą współczesną coraz bardziej przenikniętą postmodernistycznym sposobem myślenia. Tutaj pojawia się różnica: każdy z nas preferuje inną drogę takiej rozmowy. Zapraszamy do cierpliwego słuchania podkastu, gdyż ta różnica ujawnia się dopiero pod koniec naszej rozmowy.#60 Teologia z Doliny Krzemowej? (Kempa & Słomka)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Tym razem przyglądamy się teologiczno-politycznym wątkom obecnym w wypowiedziach Petera Thiela, jednego z najbardziej wpływowych …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Tym razem przyglądamy się teologiczno-politycznym wątkom obecnym w wypowiedziach Petera Thiela, jednego z najbardziej wpływowych przedstawicieli środowiska Doliny Krzemowej. Punktem wyjścia dla rozmowy są jego odwołania do motywów apokaliptycznych: katechona, Antychrysta i fałszywego pokoju, a także sposób, w jaki łączy je z diagnozą współczesnej polityki. W rozmowie odnosimy się do krytyki myśli Thiela, sformułowanej przez biskupa Antonio Staglianò, rektora Papieskiej Akademii Teologicznej. Zastanawiamy się, dlaczego Thiel krytykuje dziedzictwo Oświecenia, zarzucając mu naiwny optymizm, i w jaki sposób ta krytyka znajduje ujście w niebezpiecznej apologii przemocy. Osobne miejsce poświęcamy teorii mimetyczno-ofiarniczej René Girarda. Pytamy, jak Thiel modyfikuje i zniekształca koncepcję tego myśliciela i jak tym samym ujawnia, że jego apokaliptyczna „teologia” jest u samych podstaw sprzeczna z przekazem Ewangelii. W rozmowie odwołujemy się do tekstu listu biskupa Staglianò. Znajdziemy go w wersji oryginalnej (włoskiej) pod następującym adresem: https://www.theologia.va/content/cultura/it/collegamenti/accademie-pontificie/teologia/notizie/la-teologia-che-manca-stagliano.html Pozostałe ważne teksty, przywołane w rozmowie mniej lub bardziej bezpośrednio: Edward Augustyn, Watykan kontra Thiel: dlaczego Kościół potępia „amerykańską herezję”? (w tekście także list bpa Antonio Stagliano, Tygodnik Powszechny, paywall) https://www.tygodnikpowszechny.pl/watykan-kontra-thiel-dlaczego-kosciol-potepia-amerykanska-herezje-193264 Agata Kaźmierska, Wojciech Brzeziński, Mesjasz z Doliny Krzemowej. Kim jest Peter Thiel i czemu miesza religię z biznesem (Tygodnik Powszechny, paywall) https://www.tygodnikpowszechny.pl/mesjasz-z-doliny-krzemowej-kim-jest-peter-thiel-i-czemu-miesza-religie-z-biznesem-192734 Wolfgang Palaver, In den Spuren Carl Schmitts: Peter Thiels Kampf gegen den Antichrist (Feinschwarz.net) https://www.feinschwarz.net/in-den-spuren-carl-schmitts-peter-thiels-kampf-gegen-den-antichrist/ Antonio Spadaro, Peter Thiel in Rome: The Apocalypse as strategy (Catholic Outlook) https://catholicoutlook.org/peter-thiel-in-rome-the-apocalypse-as-strategy/#59 Poza Kościołem nie ma zbawienia? (Słomka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Tym razem rozmawiamy o znanej formule: „Poza Kościołem nie ma zbawienia”. Jest to rozwinięcie wywiadu Anety Kuberskiej z Grzegorzem …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
Tym razem rozmawiamy o znanej formule: „Poza Kościołem nie ma zbawienia”. Jest to rozwinięcie wywiadu Anety Kuberskiej z Grzegorzem Strzelczykiem.
W trakcie naszej rozmowy omawiamy okoliczności użycia tejże formuły przez Cypriana, jej interpretację przez Augustyna i Pseudo-Augustyna, jej karierę w średniowieczu i nowożytności. A więc przypominamy bullę „Unam Sanctam” Bonifacego VIII nadającą tej formule rozumianej bardzo restrykcyjnie wagę doktrynalną, oraz teologię Tomasza z Akwinu, w której nie ma miejsca na restrykcyjne rozumienie tejże formuły. Następnie przypominamy naukę Lumen gentium o Kościele. Ta nauka wyklucza restrykcyjne rozumienie omawianej formuły. Na niej opiera się Katechizm Kościoła Katolickiego, który przedstawia interpretację formuły „Poza Kościołem nie ma zbawienia” w punktach 846 – 848.
Pod koniec rozmowy rozważamy istotną zmianę, która – mimo upływu ponad sześćdziesięciu lat od zakończenia Soboru - ciągle może być dla wielu katolików powodem do niepokoju. Otóż przez Soborem Watykańskim II doktryna katolicka była przedstawiana jako niezmienna, monolityczna całość, w którą należy wierzyć bez wątpliwości. Sobór pokazał doktrynę jako dynamiczną, żywą Tradycję, która jest semper reformanda.
Literatura:
https://wiez.pl/2026/03/27/czy-nadal-obowiazuje-przekonanie-ze-poza-kosciolem-nie-ma-zbawienia/
ks. Grzegorz Strzelczyk, Aneta Kuberska, Kościół, świat, reforma. Rozmowy o wierze i sumieniu, Kraków, Wydawnictwo WAM, 2026.#58 Sakramentalność słowa Bożego (Sojka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym ekumenicznym odcinku rozmawiamy z Jerzym Sojką o teologii Słowa Bożego: o jego sprawczości, o relacji między tekstem Pisma …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym ekumenicznym odcinku rozmawiamy z Jerzym Sojką o teologii Słowa Bożego: o jego sprawczości, o relacji między tekstem Pisma, głoszeniem i wiarą oraz o tym, czy i w jakim sensie można mówić o „sakramentalności” słowa. Punktem wyjścia staje się dla nas zarówno praktyka reformacji, jak i katolicka refleksja nad słowem, sakramentem i działaniem Ducha Świętego. Pytamy o to, co właściwie dzieje się wtedy, gdy słowo Boże jest czytane, przepowiadane i przyjmowane we wspólnocie Kościoła.
Wracamy do Lutra, Soboru Trydenckiego, scholastyki, kaznodziejstwa i renesansowego zwrotu ku źródłom, a także do współczesnych prób odzyskania mocniejszego języka dla opisu skuteczności słowa w liturgii. Interesuje nas nie tylko historyczny spór między katolicyzmem i reformacją, ale także głębsze pytanie o to, jak słowo Boże działa: czy tylko poucza, czy także realnie kształtuje wiarę, Kościół i ludzką odpowiedź na Boże wezwanie.
Zastanawiamy się nad relacją między słowem czytanym, słowem głoszonym i słowem sakramentalnym, a także nad tym, jak różne tradycje chrześcijańskie próbowały opisać tę samą rzeczywistość wiary. W tle naszej rozmowy pojawiają się również pytania o rolę kaznodziei, o znaczenie rozumienia słowa oraz o to, dlaczego niektóre intuicje teologiczne bywają obecne w Kościele, ale przez długi czas nie znajdują dla siebie odpowiedniego języka.#57 teologia na uniwersytetach w USA (Kłos-Skrzypczak & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym odcinku gościmy ponownie Aleksandrę Kłos-Skrzypczak i przyglądamy się temu, jak kształtowało się katolickie szkolnictwo wyższe w …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym odcinku gościmy ponownie Aleksandrę Kłos-Skrzypczak i przyglądamy się temu, jak kształtowało się katolickie szkolnictwo wyższe w Stanach Zjednoczonych i dlaczego jego historia tak bardzo różni się od europejskiej. Rozmawiamy o kolonialnych początkach edukacji, o sytuacji katolików jako mniejszości oraz o tym, jak z potrzeby obrony własnej tożsamości rodziły się katolickie kolegia i uniwersytety.
Dużo miejsca poświęcamy sporowi o wolność akademicką: pytamy, kto naprawdę kształtuje uniwersytet, gdzie przebiega granica między wpływem fundatorów, władz uczelni i samych nauczycieli oraz dlaczego te napięcia tak mocno wybrzmiały właśnie w amerykańskim kontekście. Wracamy też do Katolickiego Uniwersytetu Ameryki, do debat wokół Humanae vitae i do pytania, co dzieje się z teologią wtedy, gdy ogranicza się przestrzeń dyskusji. To rozmowa o historii, ale także o cenie, jaką Kościół płaci, gdy zamiast debaty wybiera administracyjne rozstrzygnięcia.#56 Wojna sprawiedliwa? (Badura & Słomka)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym odcinku dyskutujemy na temat koncepcji „wojny sprawiedliwej”. Idea ta przez niektórych teologów/filozofów traktowana jako …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym odcinku dyskutujemy na temat koncepcji „wojny sprawiedliwej”. Idea ta przez niektórych teologów/filozofów traktowana jako oksymoron i wytrych do usprawiedliwiania wojen, przez innych uważana jest za jedyny sposób ucywilizowania konfliktów zbrojnych. Katechizm Kościoła Katolickiego, choć odwołuje się do idei „sprawiedliwej wojny”, nie traktuje jej jako punktu wyjścia, w centrum nauczania Kościoła w tym temacie, stawiając dążenie do zachowania pokoju.
Na ile koncepcja „wojny sprawiedliwej” jest wciąż możliwa do utrzymania? Czy istnieje inny sposób uprawnionego zaangażowania militarnego, który nie jest obroną? Czy chrześcijanin z natury powinien być pacyfistą? Odpowiedzi na te pytania usiłujemy szukać, rozmawiając na kanwie niedawnego ataku USA na Iran, który na nowo sprowokował dyskusję wokół możliwości prowadzenia działań zbrojnych przez chrześcijan.
Rozmowa jest komentarzem do dyskusji medialnej w trzech amerykańskich mediach katolickich: First Things, Commonweal i America Magazine. We wszystkich analizowanych mediach idea wojny sprawiedliwej jest traktowana jako punkt odniesienia, choć dla jednych stanowi próbę uzasadnienia słuszności niektórych działań administracji Donalda Trumpa, podczas gdy dla innych jest narzędziem do jednoznacznego potępienia decyzji rządzących Stanami Zjednoczonymi.
Linki do omawianych mediów:
https://firstthings.com
https://www.commonwealmagazine.org
https://www.americamagazine.org
KKK: 2307-2310#55 Quo vadis humanitas? (Kita & Słomka)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym podkaście komentujemy dokument Międzynarodowej Komisji Teologicznej pt. „Quo vadis humanitas? Przemyślenie chrześcijańskiej …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym podkaście komentujemy dokument Międzynarodowej Komisji Teologicznej pt. „Quo vadis humanitas? Przemyślenie chrześcijańskiej antropologii wobec pojawiających się scenariuszy przyszłości człowieka-człowieczeństwa”. Punktem wyjścia dokumentu są obecne w obiegu intelektualnym i kulturowym koncepcje trans- i post-humanizmu jako możliwych perspektyw ludzkiej przyszłości. Wokół tych perspektyw rozwijają się różnorodne idee dotyczące szeroko rozumianej antropologii. Autorzy dokumentu poddają te idee rozeznaniu w świetle wiary i tak rozeznane porządkują wokół czterech kategorii wiodących: rozwój, powołanie, tożsamość, dramatyczność. Te kategorie – tworzące zarys chrześcijańskiej antropologii - są omawiane w kolejnych rozdziałach dokumentu.
Nasza rozmowa ma charakter wprowadzający, jest przedstawieniem zamysłu i struktury dokumentu, i zachętą do jego lektury.
Link: https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_documents/rc_cti_doc_20260304_quo-vadis-humanits_en.html#54 Leon XIV o AI: nasza odpowiedzialność (Słomka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl To nie jest nasze pierwsza rozmowa o AI. Tym razem komentujemy opublikowane 26.01.2026 roku Orędzie Leona XIV na LX Światowy Dzień …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
To nie jest nasze pierwsza rozmowa o AI. Tym razem komentujemy opublikowane 26.01.2026 roku Orędzie Leona XIV na LX Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu.
W pierwszej części Leon XIV kładzie mocne fundamenty antropologiczne. Przedstawia twarz i głos ludzki jako świadectwa naszej osobowej niepowtarzalności, które wskazują, że człowiek jest stworzony na obraz Boga. Dlatego ludzka twarz i głos wymagają szczególnej ochrony zwłaszcza teraz, gdy narzędzia AI coraz doskonałej twarz i głos ludzki symulują. Jest to motyw przewodni całego dokumentu.
W kolejnych punktach Orędzia Leon XIV wzywa do współpracy w takim wdrażaniu narzędzi AI, aby pomagały nam lepiej żyć, wspierały naszą kreatywność, a nie niszczyły ludzkich więzi, psychiki, dostępu do rzetelnej informacji, życia społecznego.
Współpraca jest niezbędna, gdyż sprawa dotyczy nas wszystkich, a więc każdy jest odpowiedzialny: firmy tworzące narzędzia AI, prawodawcy, przywódcy religijni, zarządzający mediami, wychowawcy, użytkownicy AI, czyli obecnie praktycznie wszyscy ludzie.
Zachęcamy do lektury Orędzia Leona XIV:
https://www.vatican.va/content/leo-xiv/pl/messages/communications/documents/20260124-messaggio-comunicazioni-sociali.html
Informacje o europejskiej legislacji w zakresie AI: https://artificialintelligenceact.eu/#53 O co warto pytać teologów? (Kuberska & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym odcinku rozmawiamy o tym, o co dziś naprawdę warto pytać teologię i teologów. Punktem wyjścia jest nasza wspólna książka, ale …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym odcinku rozmawiamy o tym, o co dziś naprawdę warto pytać teologię i teologów. Punktem wyjścia jest nasza wspólna książka, ale szybko wychodzimy poza jej ramy i mierzymy się z trzema „ziejącymi dziurami” we współczesnym myśleniu kościelnym: trudnym dialogiem z nauką (od neurobiologii po archeologię biblijną), brakiem historycznej świadomości rozwoju doktryny oraz bolesnym napięciem między moralnym rygoryzmem a skandalami nadużyć i „strukturami grzechu”. Zastanawiamy się, gdzie nie nadążamy, gdzie zbyt łatwo zamykamy oczy i dlaczego unikanie trudnych pytań ostatecznie osłabia wiarygodność Ewangelii.
Pytamy także o krytyczną rolę teologii wobec samej instytucji Kościoła, o odwagę myślenia wewnątrz struktur oraz o to, jak współczesne wyzwania – również polityczne – przekładać na język pytań teologicznych. Rozmawiamy o potrzebie „wystawiania ucha na zewnątrz”, o mierzeniu się z rzeczywistością bez pudrowania jej i bez ucieczki w wyświechtane formuły.
Książka, która jest okazją do rozmowy:
Grzegorz Strzelczyk, Aneta Kuberska, Kościół, świat, reforma. Rozmowy o wierze i sumieniu, WAM, Kraków 2026, ss. 536 - https://wydawnictwowam.pl/prod.kosciol-swiat-reforma.45142.htm?sku=98331#52 Prawosławny modernizm (Kita & Słomka)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W obecnym odcinku podcastu staramy się przybliżyć ciekawą i ważną - a zarazem dosyć słabo znaną poza kręgiem zajmujących się nią …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W obecnym odcinku podcastu staramy się przybliżyć ciekawą i ważną - a zarazem dosyć słabo znaną poza kręgiem zajmujących się nią specjalistów - tradycję intelektualną: wewnętrznie zróżnicowany, oraz cokolwiek kontrowersyjny, nurt myśli prawosławnej ubiegłego stulecia, który wywarł znaczący wpływ na teologię uprawianą w kontekście ekumenicznym także przez katolików i protestantów. Jest to myśl tzw. rosyjskiego renesansu filozoficzno-religijnego, który można też określić mianem prawosławnego modernizmu.
W historii teologii rzymskokatolickiej określenie „modernizm” stało się na początku XX w. zbiorczą nazwą dla bynajmniej niejednorodnego trendu odnowy myślenia religijnego, w którym starano się harmonizować tradycję wiary z ustaleniami nauk przyrodniczych i humanistycznych. Usiłowania te, zainicjowane w różnych kręgach intelektualnych już w XIX stuleciu, spotkały się w roku 1907 z ostrą - i w świetle uważnego studium całej sprawy przesadną - reakcją papieża Piusa X. Efektem sformułowania swoistej teorii spiskowej na temat modernistów, oraz wdrożenia szeregu prawno-kanonicznych sankcji wobec osób choćby o modernizm podejrzewanych, było (oprócz osobistych dramatów wielu wykształconych i krytycznie myślących katolików) przyhamowanie rozwoju oficjalnie uprawianej teologii oraz niezdolność tej ostatniej do dialogu z ewoluującym światem. Taki stan rzeczy utrzymywał się zasadniczo do Soboru Watykańskiego II (1962-1965).
Z kolei na gruncie rosyjskiego prawosławia przełomu XIX i XX w., w stosunkowo wąskich kręgach elit intelektualnych Moskwy i Petersburga, grono myślicieli religijnych (z reguły niebędących duchownymi) prowadziło ożywioną debatę nad duchowym dziedzictwem swego kraju. Wypracowano szereg oryginalnych propozycji filozoficzno-teologicznych poza obszarem oficjalnej teologii cerkiewnej. Były to w istocie syntezy najbardziej wartościowych intuicji wschodniego chrześcijaństwa z teologicznymi wątkami filozofii niemieckiego romantyzmu, a także średniowiecznej zachodniej mistyki inspirowanej duchowością i nauczaniem św. Augustyna. Po rewolucji bolszewickiej 1917 r. protagoniści tzw. „rosyjskiego renesansu filozoficzno-religijnego” znaleźli się w większości na wymuszonej emigracji. W roku 1925 w Paryżu powołano do życia Prawosławny Instytut Teologiczny Św. Sergiusza, którego działalności naukowo-dydaktycznej początkowo nadawali ton właśnie przedstawiciele modernistycznej „szkoły rosyjskiej”. Teologowie związani z Instytutem Św. Sergiusza utrzymywali aktywne kontakty ekumeniczne, a ich spotkania z poszukującymi duchowej odnowy i powrotu do źródeł intelektualistami rzymskokatolickimi nie tylko inspirowały tych ostatnich, ale miały pośredni wpływ na pewne idee wspomnianego wyżej Soboru Watykańskiego II.
Sugerowana lektura:
O modernizmie katolickim:
„Znak” nr 566 (7) 2002:
Leszek Kołakowski, Uwaga o modernizmie, „Znak” nr 566 (7) 2002, s. 13-18;
Jan Kracik, Antymodernistyczna kampania, „Znak” nr 566 (7) 2002, s. 30-44;
Tadeusz Dzidek, Wpływ modernizmu na współczesną teologię, s. 56-72;
O modernizmie prawosławnym:
Sławomir Mazurek, Rosyjski renesans religijno-filozoficzny. Próba syntezy, Wyd. IFiS PAN, Warszawa 2008;
Paul Evdokimov, Poszukiwanie Boga w rosyjskiej filozofii religijnej, w: tenże, Poznanie Boga w tradycji wschodniej: patrystyka, liturgia, ikonografia, tłum. A. Liduchowska, Wyd. M, Kraków 1996, s. 85-97;
Marek Kita, Rosyjski «prawosławny modernizm» i ekumeniczna ortodoksja. Refleksja teologiczno-fundamentalna, „Kultura i Wartości” nr 14/2015, s. 129-144;
Andrzej Walicki, Zarys myśli rosyjskiej od oświecenia do renesansu religijno-filozoficznego, Wyd. UJ, Kraków 2005, s. 477-499; 523-566; 761-812.#51 Spory o kapłaństwo (Sojka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym odcinku rozmawiamy o sporach wokół kapłaństwa z perspektyw katolickiej i luterańskiej. Zaczynamy od tego, jak Reformacja i reakcja …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym odcinku rozmawiamy o sporach wokół kapłaństwa z perspektyw katolickiej i luterańskiej. Zaczynamy od tego, jak Reformacja i reakcja trydencka ukształtowały dwa różne sposoby myślenia o posłudze w Kościele: katolickie przywiązanie do struktury związanej z Eucharystią oraz luterańskie akcentowanie Słowa Bożego i powszechnego kapłaństwa ochrzczonych.
Pokazujemy, dlaczego temat kapłaństwa tak mocno wiąże się z rozumieniem Eucharystii: czy kluczowe jest to, kto przewodniczy celebracji, czy to, co jest wypowiadane i obiecane w słowach ustanowienia. Wchodzimy też w pytanie, na czym opiera się ciągłość Kościoła i gdzie szukać „gwarancji” sakramentalnej pewności – w strukturze apostolskiej i urzędzie, czy w działaniu Słowa i Ducha Świętego we wspólnocie.
Zwracamy uwagę na historyczne uwarunkowania sporu: od 95 tez, przez programowe pisma Lutra, aż po strategiczne decyzje Soboru Trydenckiego, które mocno wyeksponowały kapłaństwo w sakramentologii, a wątki głoszenia Słowa przeniosły do części „reformatorskiej”. Na koniec przyglądamy się dzisiejszym konsekwencjom: z jednej strony katolickiemu odzyskiwaniu powszechnego kapłaństwa wiernych w XX wieku i trudnościom w opisaniu relacji między kapłaństwem urzędowym a powszechnym, z drugiej – luterańskiemu napięciu między powszechnym kapłaństwem a przekonaniem, że posługa jest „z nadania Bożego”.
#50 Czy świeckie państwo potrzebuje religii? (Kempa & Kita)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Tym razem odnosimy się do pytania o rolę religii w życiu publicznym. Zawężamy je do jednego szczegółowego problemu, który postawił E.-W …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
Tym razem odnosimy się do pytania o rolę religii w życiu publicznym. Zawężamy je do jednego szczegółowego problemu, który postawił E.-W. Böckenförde, niemiecki konstytucjonalista (zm. 2019): "sekularne, wolnościowe państwo żyje z zasobów, których samo nie potrafi zagwarantować". Przeprowadzamy krótką dyskusję tej tezy. Za tymże autorem zwracamy uwagę, że demokracja, widziana już tylko od strony formalnej, jako system społeczny, domaga się całego zespołu etycznych sprawności (przywołany w rozmowie cytat pochodzi z "Lexikon für Theologie und Kirche", z hasła "Demokratie", opracowanego przez tegoż autora). Zastanawiamy się, jakie źródła chrześcijańskiej duchowości i refleksji dostarczają lub powinny dostarczać owych zasobów dla państwa demokratycznego. Stawiamy sobie też pytanie, w jaki sposób ten transfer wartości może się wydarzać bez naruszania ram świeckiego państwa demokratycznego, np. zasady poszanowania pluralizmu światopoglądowego.
Nasza rozmowa jest raczej szkicem teologicznym, rysowanym z pozycji teologii fundamentalnej. Nie zajmuje się wprost postulatami wypracowywanymi w obrębie refleksji etyczno-społecznej.
Cytowany w rozmowie fragment w całości, w tłumaczeniu polskim:
"Ze względu na swoje zasady strukturalne i daleko idącą otwartość w zakresie zawartości sprawowania władzy, demokracja stawia niemałe wymagania etyczne zarówno poszczególnym obywatelom, jak i rządzącym (przedstawicielom). Już samo uznanie wolności i równości (równych praw do udziału w życiu politycznym) za zasady formalne demokracji wymaga określonego podstawowego nastawienia etycznego, które można opisać jako etos partnerstwa. Obejmuje ono szacunek dla innych w zakresie ich równych praw do udziału w życiu politycznym, nawet jeśli odrzuca się i zwalcza ich poglądy; otwartość na argumentację i kompromis w sporach politycznych; lojalność wobec decyzji większości, podejmowanych w ramach istniejącego podstawowego porządku; pełne uznanie tzw. demokratycznych zasad postępowania, w szczególności równych szans na zdobycie władzy politycznej, których nie można podważać nawet w celu zabezpieczenia lub egzekwowania tzw. wartości absolutnych. Można to utrzymać tylko przy pewnym założeniu wspólnych podstawowych poglądów („zgoda co do tego, co nie do uzgodnienia”; względna jednorodność). Orientacja decyzji politycznych na potrzeby dobra wspólnego nie ma w demokracji prawie żadnego umocowania instytucjonalnego. Może ona nastąpić tylko wtedy, gdy obywatele są gotowi, podejmując decyzje polityczne, wykroczyć poza potrzeby i interesy, które mają jako osoby prywatne, w swojej roli osobistej i społecznej; tych nie trzeba ich zaniedbywać, ale należy je włączyć w proces mediacji na rzecz tego co ogólne (das Allgemeine), które ma szerszy punkt odniesienia, ukierunkowany na całość społeczną i polityczną – politykę jako całość. Również państwa nowoczesnych społeczeństw przemysłowych, które wbrew niektórym przypuszczeniom w znacznym stopniu – nawet przy organizacji gospodarki rynkowej – nie stanowią systemów samoregulacyjnych, są od tego zależne.
Dla przywódców politycznych (przedstawicieli) wymóg ten oznacza, że występują oni wiarygodnie jako przedstawiciele obywateli, przez to że uwzględniają różne interesy i potrzeby, ale także przez to że odnosząc je do tego, co ogólne, tworzą i aktualizują niezbędne warunki ramowe i cele wspólnego życia politycznego. Tylko w ten sposób można wywołać u obywateli odpowiedź – na wiarygodne pytania – zorientowaną na dobro wspólne, a nie na interesy prywatne lub grupowe." (E.-W. Böckenförde, Demokratie. II. Ethisch, Lexikon für Theologie und Kirche [wyd. 3], t. 3. kol. 84-85; tłum. J. Kempa)#49 Diakonat kobiet? (Słomka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym odcinku rozmawiamy o diakonacie i o jednym z najżywiej dyskutowanych obecnie wątków z nim związanych: możliwości dopuszczenia …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym odcinku rozmawiamy o diakonacie i o jednym z najżywiej dyskutowanych obecnie wątków z nim związanych: możliwości dopuszczenia kobiet do tej posługi. Punktem wyjścia jest upubliczniony przez Leona XIV wewnętrzny raport komisji powołanej jeszcze przez papieża Franciszka oraz pytanie, co właściwie wynika z tego tekstu i z ujawnionych w nim głosowań.
Zaczynamy od niejednoznacznych świadectw o diakonisach w starożytności (i sporów o to, co one naprawdę znaczą), by przejść do argumentów teologicznych: czym w istocie jest sakrament święceń, jak rozumieć relacje między jego stopniami i gdzie przebiega granica sakramentalności. Zatrzymujemy się przy argumencie z męskości Jezusa i symbolice oblubieńczej, pokazując, że dziś nie działa on już jako „argument rozstrzygający”, a także przy pytaniu, czy ewentualne dopuszczenie kobiet do diakonatu nie uruchomi presji na kolejne stopnie. W tle pojawia się też perspektywa rozeznania w Kościele powszechnym (z głosem Ludu Bożego) i myśl, że sprawa może wymagać decyzji na poziomie soboru powszechnego.
Omawiany przez nas dokument znajduje się tutaj: https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2025/12/04/0950/01725.html
Wspominaną w rozmowie relację o święceniach diakonisy w Harare, w Zimbabwe znajdziecie tutaj: https://publicorthodoxy.org/good-reads/ordination-of-deaconess-angelic/
Rozmowę Grzegorza Strzelczyka, w której mowa o możliwym przyszłym soborze znajdziecie tutaj: https://wiez.pl/2025/12/12/ks-grzegorz-strzelczyk-dojrzewamy-do-kolejnego-soboru/#48 Lex orandi, lex credendi (Słomka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Tym odcinku zajęliśmy się znaczeniem zasady lex orandi, lex credendi, próbując osadzić ją w szerokim kontekście historycznym i …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
Tym odcinku zajęliśmy się znaczeniem zasady lex orandi, lex credendi, próbując osadzić ją w szerokim kontekście historycznym i teologicznym. Prześledziliśmy jej korzenie w najwcześniejszych strukturach wiary i modlitwy Kościoła, pokazując, że liturgia i doktryna wzajemnie się kształtują, lecz tezy oparte na doświadczeniu modlitewnym nie mogą być traktowane jako rozstrzygające argumenty doktrynalne. Formuła ta powinna być stosowana jako część większego procesu rozeznania, a nie narzędzie do forsowania przekonań nie mających wystarczających fundamentów w Objawieniu.
W dalszej części zastanawialiśmy się nad zastosowaniem zasady lex orandi, lex credendi we współczesnych sporach mariologicznych oraz nad tym, dlaczego Kościół konsekwentnie odmawia ogłoszenia pewnych tytułów maryjnych jako dogmatów. Podkreśliliśmy rolę zmysłu wiary Ludu Bożego, wagę jedności doktrynalnej oraz konsekwencje ekumeniczne. Zakończyliśmy refleksją nad relacją między wiarą, modlitwą i życiem chrześcijańskim, sygnalizując potrzebę osobnej rozmowy o hermeneutyce teologicznej.
Nota Dykasterii dostępna jest tu: https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2025/11/04/0829/01462.html#polacco#47 Człowiek? 60 lat po Gaudium et spes (Kempa & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym odcinku wracamy do jednego z najważniejszych dokumentów Soboru Watykańskiego II - Gaudium et spes, ogłoszonego dokładnie 60 lat …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym odcinku wracamy do jednego z najważniejszych dokumentów Soboru Watykańskiego II - Gaudium et spes, ogłoszonego dokładnie 60 lat temu, 7 grudnia 1965 roku. Choć sama konstytucja duszpasterska obejmuje szeroki zakres tematów, my koncentrujemy się na jednym z jej kluczowych wątków: antropologii. Pytamy, co oznacza bycie człowiekiem w świetle Objawienia, jak Kościół rozumie godność osoby, wolność sumienia i powołanie do relacji. Rocznica ogłoszenia dokumentu staje się dla nas pretekstem do głębszej refleksji nad tym, jak ta soborowa wizja człowieka brzmi w dzisiejszym świecie.
Rozwijając temat antropologii, dotykamy fundamentalnych kwestii: stworzenia na obraz i podobieństwo Boga, wewnętrznego rozdarcia człowieka, jego zdolności do poznania dobra i odpowiedzialnego działania w wolności. Zastanawiamy się, jak rozumieć sumienie w czasach chaosu informacyjnego, co znaczy być wolnym w świecie pełnym mechanizmów kontroli, i dlaczego więź z Bogiem pozostaje podstawą ludzkiej tożsamości. Odczytujemy Gaudium et spes jako propozycję głęboko zakorzenionej, a zarazem otwartej antropologii, która nie ucieka od trudnych pytań i może być dziś punktem odniesienia - nie tylko dla wierzących.
Polska wersja Konstytucji: https://sip.lex.pl/akty-prawne/akty-korporacyjne/konstytucja-duszpasterska-o-kosciele-w-swiecie-wspolczesnym-286768068
Wersja łacińska: https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19651207_gaudium-et-spes_lt.html#46 Co z tą katechezą (parafialną)? (Jóźwik & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W tym odcinku rozmawiamy z dr Magdaleną Jóźwik, teolożką dogmatyczną i członkinią Zespołu ds. Katechezy Parafialnej przy Komisji ds …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W tym odcinku rozmawiamy z dr Magdaleną Jóźwik, teolożką dogmatyczną i członkinią Zespołu ds. Katechezy Parafialnej przy Komisji ds. Wychowania Konferencji Episkopatu Polski. W centrum rozmowy znajduje się pytanie o to, jak dziś myśleć i organizować katechezę parafialną. Przyglądamy się pracom nad ogólnopolskim dokumentem wizyjnym i podręcznikiem dobrych praktyk. Mówimy też o inicjatywach oddolnych – szkołach katechistów, formacji świeckich i wyzwaniach związanych z mentalnością i realiami duszpasterskimi.
Podejmujemy między innymi następujące tematy: kto może prowadzić katechezę dorosłych, co oznacza, że każda katecheza ma być kerygmatyczna, i dlaczego nie wystarczy powielać modelu szkolnego. Rozmawiamy o potrzebie integralnego podejścia – łączenia wiary, wiedzy i wspólnoty – oraz o tym, jak tworzyć parafię jako realne miejsce formacji chrześcijańskiej. To odcinek o zmianie, która już się dokonuje – i która domaga się zaangażowania całego Kościoła.#45 Katolicy w USA (Słomka & Kłos-Skrzypczak)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Tym razem rozmawiamy o katolikach w USA. Próbujemy przedstawić krajobraz kulturowy i duchowy amerykańskiego katolicyzmu. Zaczynamy od …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
Tym razem rozmawiamy o katolikach w USA. Próbujemy przedstawić krajobraz kulturowy i duchowy amerykańskiego katolicyzmu. Zaczynamy od przypomnienia historii kolejnych fal migrantów, którzy tworzyli nowożytne Stany Zjednoczone. Otóż katolicy przybywali głównie z Polski, Włoch, Irlandii, w dziewiętnastym i na początku dwudziestego wieku, do kraju o już ukształtowanej strukturze. Ta historia do dzisiaj jest widoczna w tożsamości kulturowej większości katolików. Kolejne fale migrantów-katolików, już w ostatnich dziesięcioleciach, przybyły z Ameryki południowej i z Azji. Katolicy z Ameryki Południowej przynieśli język i kulturę, czyli sposób przeżywania katolicyzmu ze swoich ojczyzn. Niewielka liczebnie, stosunkowo nowa, ale bardzo znacząca jest społeczność katolików migrujących z Azji.
Tak więc kościół katolicki w USA jest bardzo różnorodny i ciągle się zmienna. Na jego kształt wpływa też dwudziestowieczna kulturowa historia USA oraz życie w społeczeństwie wielowyznaniowym, w którym wzajemne kontakty różnych wspólnot religijnych są bardzo intensywne.#44 Jeszcze raz o synodzie (Słomka & Włosek)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl W trakcie naszej rozmowy przyglądamy się historii synodalności w Kościele jako historii struktury sprawowania władzy. Wiele miejsca …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
W trakcie naszej rozmowy przyglądamy się historii synodalności w Kościele jako historii struktury sprawowania władzy. Wiele miejsca poświęcamy odnowieniu synodalności, które było jednym z owoców Soboru Watykańskiego Drugiego. Jednak Synod Biskupów powołany po Soborze był tylko strukturą doradczą, a nie realnym uczestnictwem biskupów w sprawowaniu władzy w Kościele. A w praktyce zgromadzenia synodalne stopniowo ewoluowały do formuły czysto ceremonialnej.
Papież Franciszek najpierw odnowił i umocnił doradczą rolę synodu biskupów, potem rozszerzył formułę synodu: to już nie jest synod biskupów, ale synod Ludu Bożego.
Synod o synodalności jest jednocześnie wprowadzeniem i pierwszą próbą przeprowadzenia synodu w nowej, zmienionej i rozszerzonej formule.
Pod koniec rozmowy zastanawiamy się nad aktualną sytuacją i perspektywami implementacji w życiu Kościoła owoców synodu o synodalności, czyli przekształcenia samoświadomości Kościoła w duchu synodalności.
Dokumenty:- Przemówienie Franciszka na otwarcie II sesji (2.10.2024). https://www.vatican.va/content/francesco/pl/speeches/2024/october/documents/20241002-sinodo-vescovi.html
- Franciszek. XVI Zwyczajne Zgromadzenie Ogólne Synodu Biskupów, Ku Kościołowi synodalnemu – komunia, uczestnictwo, misja. Dokument końcowy; https://www.synod.va/content/dam/synod/news/2024-10-26_final-document/PL_Documento-finale_241217_092435.pdf
- List Sekretarza Synodu do biskupów o implementacji Synodu; https://www.synod.va/content/dam/synod/news/2025-03-15_letter_process2028/ENG_Letter_To_the_Bishops_-_implementation_phase_of_the_Synod.pdf
- Dokument Sekretariatu Synodu "Ścieżki dla fazy implementacyjnej Synodu": https://www.synod.va/content/dam/synod/process/implementation/pathways/250102---ITA-Tracce-per-la-fase-attuativa.pdf
- Wywiad z Leonem XIV; https://www.youtube.com/watch?v=QK_zn8Yqgus Wywiad z siostrą Becquart nt. fazy implementacji; https://www.vaticannews.va/en/vatican-city/news/2025-07/becquart-new-document-promotes-implementation-of-synod.html
#43 Teologia o sztucznej inteligencji (Słomka & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Naszą rozmowę rozpoczynamy od wymiany zdań o tym, jak każdy z nas korzysta z narzędzi AI. Przy okazji odpowiadamy sobie na pytania: Czy …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
Naszą rozmowę rozpoczynamy od wymiany zdań o tym, jak każdy z nas korzysta z narzędzi AI. Przy okazji odpowiadamy sobie na pytania: Czy AI myśli? Czy AI rozumie? oraz na kilka innych powiązanych z tymi dwoma głównymi pytaniami.
Najwięcej czasu poświęcamy omówieniu noty Dykasterii ds. Kultury i Edukacji na temat relacji pomiędzy sztuczną inteligencją a inteligencją ludzką pt. Antiqua et Nova. Przedstawiamy jej treść oraz wskazujemy na to, czego w tym dokumencie zabrakło. Owo wskazywanie braków jest owocem wcześniejszej pracy ks. Grzegorza Strzelczyka: wnikliwej, krytycznej lektury tekstu noty.
Pod koniec rozmowy krótko komentujemy artykuł Ilii Delio pt. Too little, too late: The church's inadequate response to AI-human evolution. Ten artykuł jest krytyką przedstawionego w Antiqua et Nova paradygmatu relacji człowiek-AI. My zaś dość zgodnie krytykujemy ten artykuł.
W tej naszej rozmowie jest wyjątkowo dużo dygresji i raz po raz ujawniają się mniejsze lub większe różnice zdań. Ale jesteśmy zgodni w kwestii zasadniczej: AI jest tylko narzędziem i co najwyżej symuluje ludzkie myślenie i rozumienie.
Nie próbujemy zatem tutaj referować wszystkich wątków i szczegółowych tematów naszej rozmowy. Zapraszamy do jej wysłuchania.
Literatura:
DYKASTERIA DS. KULTURY I EDUKACJI, ANTIQUA ET NOVA. Nota na temat relacji pomiędzy sztuczną inteligencją a inteligencją ludzką.
https://www.ekai.pl/wp-content/uploads/2025/04/PL_Nota-Antiqua-et-nova.pdf
Ilia Delio, Too little, too late: The church's inadequate response to AI-human evolution.
https://www.ncronline.org/opinion/guest-voices/too-little-too-late-churchs-inadequate-response-ai-human-evolution#42 pewna książka o Kościele (Kempa & Strzelczyk)
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl Rozmawiamy dziś o nowej książce ks. Grzegorza Strzelczyka „Eklezjologia. Jak Kościół rozumie sam siebie” (WAM, Kraków 2025). Stawiamy …
Notas del episodio
Informacje o podkaście, odcinkach i autorach: https://teologiazkatowic.pl
Rozmawiamy dziś o nowej książce ks. Grzegorza Strzelczyka „Eklezjologia. Jak Kościół rozumie sam siebie” (WAM, Kraków 2025).
Stawiamy pytania o jej zamysł, zręby metody i o niektóre treści. Ks. Grzegorz odpowiada najpierw, jak daleko w historię jego poszukiwań teologicznych sięga geneza tej książki. Potem dzieli się tym, jak sam widzi główne akcenty treściowe, jakie starał się położyć: odkrywanie Bożego objawienia o Kościele w ludzkiej historii, synodalność jako stały element tożsamości kościelnej, teologiczna integracja spojrzenia na sakramenty inicjacji i na sakrament święceń oraz posługi.
Zatrzymujemy się przy nietypowym układzie treści: książka zaczyna się bowiem od ujęcia systematycznego, jak dziś Kościół rozumie siebie; dopiero potem zajmuje się danymi biblijnymi i historią doktryny eklezjologicznej. Ks. Grzegorz wyjaśnia ten układ, wskazując szczególnie na potrzebę rozpoznawania w trudnej często i złożonej historii Kościoła i refleksji nad nim tego, co trwałe i co chroni głębię prawdy o Bożych wymiarach Kościoła.
Poruszamy też kilka innych szczegółowych wątków, nasuwających się z perspektywy współczesnego „alfabetu” eklezjologii. Mówimy zatem o umiejscowieniu eklezjologii communio, a także o tym, dlaczego odwoływanie się do idei „stanów” w Kościele nie ma teologicznej wartości.
W rozmowie pojawia się także kilka innych wątków, wydobytych z omawianej książki. Mamy nadzieję, że ich przedstawienie będzie zachętą do lektury.
Omawiana książka dostępna jest tutaj: https://wydawnictwowam.pl/prod.eklezjologia.43524.htm?sku=96679
Aquí están los 40 episodios más recientes de 71. Los anteriores están en el feed del podcast.
Podcasts similares
Más podcasts de Religión y espiritualidad
¿Es tu podcast?
Confírmalo con una entrada en tu feed: aquí recibes un código, lo añades como podcast:txt en el canal de tu feed y nosotros lo comprobamos. Después tu podcast aparecerá como «verificado» en SoundNode.