Θέμις Μπαζάκα: «Το “Fatherland” είναι από τις καλύτερες ταινίες που έχω δει»

Το έκανε πάλι το θαύμα του ο Πάβελ Παβλικόφσκι, κι ας του έκοψε το βραβείο σκηνοθεσίας στη μέση το Φεστιβάλ των Καννών. Ο φοβερός και πολυβραβευμένος Πολωνός σκηνοθέτης (έχει βραβευθεί με Οσκαρ για την «Ida» στην κατηγορία της Ξένης Ταινίας) επιστρέφει στις κινηματογραφικές αίθουσες οκτώ χρόνια μετά το «Cold War» με την «Πατρίδα» («Fatherland»), μεταφέροντάς μας στη μεταπολεμική Ευρώπη του Ψυχρού Πολέμου. Ένα μάθημα σκηνοθετικής και πνευματικής ισορροπίας και τόλμης.

Ο Παβλικόφσκι για πρώτη φορά εμπνέεται από πραγματικά πρόσωπα, και μάλιστα από τον κορυφαίο Γερμανό νομπελίστα συγγραφέα Τόμας Μαν. Ο σκηνοθέτης, βασισμένος σε λίγες σελίδες της έξοχης μυθοπλαστικής βιογραφίας του Τόμας Μαν «Ο Μάγος» του Κολμ Τόιμπιν (εκδ. Ίκαρος), αφηγείται, με κάποια ελευθερία, το σύντομο ταξίδι του αυτοεξόριστου στις ΗΠΑ, φανατικού αντιναζιστή νομπελίστα παρέα με την κόρη του Έρικα, στη Γερμανία του 1949.

Ο Βαρλικόφσκι στηρίζεται στο κατακτημένο σκηνοθετικό του ύφος (μαυρόασπρη φωτογραφία, ακαδημαϊκό-τετράγωνο κάδρο, απόλυτος μινιμαλισμός και λιτότητα) για να πει μια ιστορία, μπορεί επίκαιρη, μπορεί και όχι, για απώλειες, χαμένες πατρίδες, τραυματισμένες οικογένειες, διχασμένες χώρες και δογματικές ιδεολογίες. Μέσα σε μιάμιση μόνο ώρα, με ελάχιστες αλλά γεμάτες βάρος και σημασία ιστορίες και στηριγμένος σε τρεις τεράστιες ερμηνείες, του Χανς Τσίσλερ (Τόμας Μαν), της λατρεμένης των σινεφίλ Σάντρα Χίλερ (Έρικα Μαν) και του Άουγκουστ Ντιλ (Κλάους Μαν), θυμίζει, ταράζει και συγκινεί.

Μπορεί η Γερμανία που γνώριζε ο Τόμας Μαν να μην υπάρχει πια, διαλυμένη από τα ίδια της τα εγκλήματα και έναν καινούργιο, χωρισμένο στα δύο κόσμο, αλλά η τέχνη της αναπνέει. Και είναι αυτό μια κάποια ελπίδα. Για την ίδια τότε. Για μας σήμερα.