
Θέατρο με Αγγελή Γεωργία, ραδιοφωνικά θεατρικά έργα
- Épisodes
- 393
- Parution
- quotidienne
- Dernier épisode
- 6 Nov 2026
À propos du podcast
Ηχητικά θεατρικά έργα
Épisodes 393
🌊 Eugene O’Neill- Ναυάγια της ψυχής, εκεί όπου η ελπίδα γίνεται πεπρωμένο
Η θάλασσα του Ο ’Νιλ μπαίνει στα σπίτια, ποτίζει τις αναμνήσεις, βαραίνει την ανάσα. Στα δύο μονόπρακτα, Εκεί όπου είναι ο σταυρός και Το ταξίδι για το Κάρντιφ, ο άνθρωπος αναμετριέται με όσα τον κρατούν …
Notes de l’épisode
Η θάλασσα του Ο ’Νιλ μπαίνει στα σπίτια, ποτίζει τις αναμνήσεις, βαραίνει την ανάσα. Στα δύο μονόπρακτα, Εκεί όπου είναι ο σταυρός και Το ταξίδι για το Κάρντιφ, ο άνθρωπος αναμετριέται με όσα τον κρατούν ζωντανό και συγχρόνως τον συντρίβουν. Ένας καπετάνιος περιμένει την επιστροφή ενός χαμένου πλοίου· ένας ναύτης περιμένει τον θάνατο. Ανάμεσά τους απλώνεται η απόσταση από την ελπίδα που αιχμαλωτίζει ως την αγάπη που παραστέκεται.
Στο Εκεί όπου είναι ο σταυρός, το δωμάτιο του Ησαΐα Μπάρτλετ, διαμορφωμένο σαν καμπίνα καπετάνιου, μετατρέπει την κατοικία σε αγκυροβολημένο ναυάγιο. Το Mary Allen έχει χαθεί, αλλά ο ίδιος εξακολουθεί να προσδοκά τον θησαυρό του. Ο Νατ επιδιώκει τον εγκλεισμό του πατέρα του, ενώ παραμένει δεμένος με την ίδια προσμονή. Η Σου προσπαθεί να συγκρατήσει μια οικογένεια που διαλύεται από μέσα.
Το ουσιαστικό δράμα βρίσκεται στην αδυναμία του γιου να αποχωριστεί την πατρική υπόσχεση. Ο Νατ καταλαβαίνει την πλάνη, αλλά η κατανόηση δεν αρκεί για να τον ελευθερώσει. Το μίσος του περιέχει εξάρτηση, η εξέγερσή του κρυφή υποταγή. Διαβάζω εδώ την τραγωδία ενός ανθρώπου που επιχειρεί να αποβάλει τον πατέρα από τη ζωή του χωρίς να έχει αποσπάσει την πατρική φωνή από τη συνείδησή του. Η κληρονομιά αποκτά έτσι ψυχικό βάρος: παραλαμβάνουμε επιθυμίες προτού προλάβουμε να διαλέξουμε τις δικές μας.
Η Σου προσφέρει το αντίβαρο της φροντίδας, χωρίς να εξιδανικεύεται η δύναμή της. Η στοργή της δεν διαθέτει εξουσία πάνω στην παραίσθηση. Παράλληλα, η υποθήκη του σπιτιού και η απειλή της εκποίησης προσγειώνουν τον εφιάλτη στην οικονομική πραγματικότητα. Το όνειρο του πλουτισμού έχει ήδη καταναλώσει την ασφάλεια της οικογένειας. Οι φασματικές εμφανίσεις δίνουν σκηνικό σώμα στην εμμονή, αφήνοντας τη Σου οδυνηρά μόνη απέναντι σε όσα οι άλλοι θεωρούν αδιαμφισβήτητα.
Το ταξίδι για το Κάρντιφ μεταφέρει αυτή την ασφυξία στο ενδιαίτημα του Glencairn. Ο τραυματισμένος Γιανγκ αισθάνεται τη ζωή να αποσύρεται, ενώ ο Ντρίσκολ μένει κοντά του. Μέσα στην ομίχλη, οι αναμνήσεις των λιμανιών υποχωρούν μπροστά στην επιθυμία για ένα μικρό αγρόκτημα, ένα σπίτι, μια καθημερινότητα με διάρκεια. Η πολυπόθητη στεριά σημαίνει δικαίωμα στην εγκατάσταση, στη συντροφικότητα, στην ανάπαυση.
Εδώ ο Ο ‘Νιλ απογυμνώνει τον θαλασσινό βίο από τη ρομαντική του αίγλη. Οι ναύτες διασχίζουν τον κόσμο χωρίς να μπορούν να τον κατοικήσουν. Η κακή τροφή, η εξαντλητική εργασία και η αντίθεση με την άνεση των πλοιοκτητών αποκαλύπτουν την ταξική διάσταση της περιπέτειας. Η εμπορική ναυτιλία των αρχών του εικοστού αιώνα εμφανίζεται μέσα από τα σώματα που τη συντηρούν. Η κοινωνική κριτική αποκτά βάρος επειδή ακούγεται ως παράπονο ανθρώπων κουρασμένων από την ίδια επανάληψη.
Η δύναμη του Ντρίσκολ βρίσκεται στην αδέξια τρυφερότητα. Προσπαθεί να καθησυχάσει, δυσκολεύεται να δεχτεί το αναπόφευκτο, παραμένει όμως παρών. Στη δική μου ανάγνωση, αυτή η παρουσία αποτελεί την ηθική κορυφή του δίπτυχου. Η αγάπη χάνει την παντοδυναμία της και αποκτά ευθύνη: να αντέξει δίπλα στον άλλον όταν δεν μπορεί πια να τον σώσει.
Δραματουργικά, το πρώτο μονόπρακτο στηρίζεται στη φασματική υπερβολή και στην απότομη κορύφωση· το δεύτερο κερδίζει από τη λιτότητα της συνομιλίας. Η διαφορά αποκαλύπτει δύο δρόμους προς τον ίδιο φόβο: μήπως τελειώσει η ζωή προτού γίνει δική μας.
Σήμερα, ανάμεσα στην εργασιακή εξάντληση και στις οικογενειακές προσδοκίες, το ερώτημα παραμένει επώδυνα οικείο. Πόσο από τον βίο μας αναβάλλουμε περιμένοντας μια μελλοντική δικαίωση; Ο Ο ‘Νιλ με συγκινεί επειδή δεν περιφρονεί την ανάγκη για όνειρο, ακόμη κι όταν φανερώνει το τίμημά της. Μας αφήνει όμως μια απαιτητική ευθύνη: να διακρίνουμε πότε η ελπίδα υπηρετεί τη ζωή και πότε τη δεσμεύει. Ο θησαυρός μπορεί να μας κρατήσει αιχμάλωτους για πάντα. Ένα χέρι, κρατημένο την κατάλληλη στιγμή, μπορεί να δικαιώσει ολόκληρη την ανθρώπινη παρουσία.
1)Εκεί όπου είναι ο σταυρός. Παίζουν Νίκος Καζής, Πόπη Παπαδάκη, Γρηγόρης Βαφιάς, Χρήστος Κατσιγιάννης.
2)Το ταξίδι για το Κάρντιφ. Παίζουν Νάσος Χριστογιαννόπουλος, Γιώργος Τζώρτζης, Γιώργος Μπάρτης, Γρηγόρης Βαφιάς, Χρήστος Κατσιγιάννης, Στάθης Γαβάκης, Παναγιώτης Κόκκινος, Νίκος Καζής, Κώστας Δεσπινόπουλος.
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Ζαν Πατού και Γιάννης Μητσόπουλος Το έγκλημα αρχίζει πριν από τον φόνο
Το πτώμα στον Σηκουάνα και το κόκκινο αυτοκίνητο στην οθόνη απέχουν όσο δύο διαφορετικοί κόσμοι, αλλά συναντιούνται στην ίδια ανθρώπινη εκκρεμότητα: την επιθυμία της εξουσίας. Στο Ο δολοφόνος πιάστηκε στη φάκα …
Notes de l’épisode
Το πτώμα στον Σηκουάνα και το κόκκινο αυτοκίνητο στην οθόνη απέχουν όσο δύο διαφορετικοί κόσμοι, αλλά συναντιούνται στην ίδια ανθρώπινη εκκρεμότητα: την επιθυμία της εξουσίας. Στο Ο δολοφόνος πιάστηκε στη φάκα του Ζαν Πατού και στο Το κόκκινο αυτοκίνητο του Γιάννη Μητσόπουλου, η αστυνομική αναζήτηση προσφέρεται για μια βαθύτερη ανάγνωση της βίας. Το ουσιώδες ερώτημα προηγείται της αποκάλυψης του ενόχου: πότε ο άλλος παύει να λογαριάζεται ως άνθρωπος;
Στον Πατού, η ανάσυρση του νεκρού τοκογλύφου Φορμπί από τον Σηκουάνα επαναφέρει στην επιφάνεια ένα πλέγμα οικονομικής εξάρτησης και εχθρότητας. Το νερό μπορεί να παρασύρει ένα σώμα, δεν εξαλείφει όμως τις σχέσεις που το συνόδευαν. Η επαγγελματική ιδιότητα του θύματος δίνει στην έρευνα κοινωνικό βάθος: πίσω από κάθε οφειλή διακρίνεται η πιθανότητα ενός εξευτελισμού, πίσω από κάθε απαίτηση η άσκηση μιας δυσανάλογης δύναμης. Ωστόσο, η ηθική ανάγνωση οφείλει να αντισταθεί στον εύκολο συμψηφισμό. Η καταπίεση εξηγεί την έχθρα· δεν νομιμοποιεί τη δολοφονία.
Ο επιθεωρητής Ζορζ Μελιέ και ο βοηθός του, Ανρί Ντιμπουά, συγκροτούν δύο διαφορετικούς ρυθμούς προσέγγισης της αλήθειας. Η μεθοδικότητα του πρώτου και η πρακτική εγρήγορση του δεύτερου επιτρέπουν να διαβαστεί η έρευνα ως διάλογος ανάμεσα στην υπομονή και στην ανάγκη της άμεσης απάντησης. Θα ήταν αυθαίρετο να τους αποδώσουμε τραύματα που δεν τεκμηριώνονται. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στη θέση τους: καλούνται να διακρίνουν την απόδειξη από την υποψία μέσα σε έναν κόσμο όπου πολλοί ενδέχεται να έχουν λόγους μίσους.
Ιδιαίτερα γόνιμη είναι η παρουσία του Φορμπί ανάμεσα στους άστεγους του Σηκουάνα, με κρυμμένη ταυτότητα. Η απόκρυψη ανοίγει ερωτήματα, δεν δίνει έτοιμη ψυχολογική διάγνωση. Πρόκειται για αναζήτηση καταφυγίου, για υπολογισμό ή για δοκιμή μιας άλλης ύπαρξης; Το παρισινό περιθώριο αποκτά έτσι δραματουργική σημασία: γίνεται ο τόπος όπου η κοινωνική ιδιότητα μπορεί να συγκαλυφθεί, ενώ το παρελθόν εξακολουθεί να παράγει συνέπειες. Χωρίς ασφαλή χρονολόγηση του έργου, αυτή η κοινωνική γεωγραφία είναι ουσιαστικότερη από οποιαδήποτε αυθαίρετη ιστορική ετικέτα.
Στον Μητσόπουλο, η αναζήτηση μεταφέρεται στο Facebook. Ο Θάνος κυνηγά ένα κόκκινο αυτοκίνητο μέσα από τις γυναίκες που γνωρίζει διαδικτυακά. Η καθημερινή πλατφόρμα επικοινωνίας γίνεται μέσο μιας επίμονης επιδίωξης, και εδώ ακριβώς εντοπίζεται η ανησυχητική επικαιρότητα της ιστορίας: η γνωριμία μπορεί να υπηρετεί έναν σκοπό άγνωστο στον άνθρωπο που την εμπιστεύεται. Η οθόνη προσφέρει πρόσβαση, αλλά δεν εγγυάται αμοιβαιότητα. Επιτρέπει σε κάποιον να πλησιάσει, διατηρώντας αθέατο το πραγματικό του κίνητρο.
Το αυτοκίνητο μπορεί να διαβαστεί ως σημείο όπου συμπυκνώνεται η εμμονή του Θάνου. Το ενδιαφέρον δεν εξαντλείται στο αντικείμενο της αναζήτησης, αλλά στον τρόπο με τον οποίο αυτή καταλαμβάνει τις σχέσεις του. Οι γυναίκες κινδυνεύουν να περιοριστούν, μέσα στη δική του οπτική, σε διαδρομές προς τον στόχο. Μια απαιτητική κριτική χρειάζεται να τις επαναφέρει ως πρόσωπα: με δική τους βούληση, δικαίωμα στην ασφάλεια και ζωή πέρα από την επιδίωξη του άνδρα που τις προσεγγίζει. Η εμμονή αποκτά ηθικό βάρος όταν αξιώνει να οργανώσει τη ζωή των άλλων.
Στη δική μου ανάγνωση, η συνάντηση των δύο έργων βρίσκεται στην εργαλειοποίηση του ανθρώπου. Στη μία ιστορία, η οικονομική ισχύς βαραίνει πάνω στις σχέσεις· στην άλλη, η πληροφορία και η πρόσβαση μπορούν να υπηρετήσουν τον έλεγχο. Η κοινωνική συνθήκη αλλάζει, η ευθύνη παραμένει προσωπική. Καμία στέρηση, ταπείνωση ή επιθυμία δεν παραχωρεί δικαίωμα κυριότητας πάνω στον άλλον. Αυτή είναι και η απαιτητικότερη δοκιμασία του αστυνομικού λόγου: να κατανοήσει τον δράστη χωρίς να μικρύνει το θύμα. Γιατί η αποκάλυψη του ενόχου ολοκληρώνει μια έρευνα. Η αναγνώριση της ανθρώπινης αξίας πρέπει να έχει αρχίσει πολύ νωρίτερα.
Ο δολοφόνος πιάστηκε στη φάκα. Ζαν Πατού
Διασκευή: Ντίνος Ταξιάρχης Ραδιοσκηνοθεσία: Μιχάλης Μπούχλης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Χρήστος Κωνσταντόπουλος, Κλεώ Σκουλούδη, Δημήτρης Γεννηματάς, Γιώργος Μάζης, Τίμος Περλέγκας
Το κόκκινο αυτοκίνητο του Γιάννη Μητσόπουλου
Μουσική επιμέλεια - Παραγωγή - Σκηνοθεσία: Αντέλα Μέρμηγκα Ακούγονται οι ηθοποιοί: Νίκος Σιδέρης, Έφη Θανοπούλου, Μιχάλης Κωνσταντινίδης, Αντέλα Μέρμηγκα, Ντόρις Γεωργίου, Βύρων Ράμογλου, Νίκος Χατζής
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
🎭 Τα φαινόμενα του Γκριγκόρι Γκόριν: Το χάρισμα δεν αθωώνει τον άνθρωπο
Το δυσκολότερο πράγμα που μπορεί να μετακινήσει ένας άνθρωπος είναι η ίδια του η συνείδηση. Στα Φαινόμενα, ο Γκριγκόρι Γκόριν συγκεντρώνει τρεις υποψήφιους θαυματοποιούς σε ένα ξενοδοχείο της Μόσχας και αφήνει …
Notes de l’épisode
Το δυσκολότερο πράγμα που μπορεί να μετακινήσει ένας άνθρωπος είναι η ίδια του η συνείδηση. Στα Φαινόμενα, ο Γκριγκόρι Γκόριν συγκεντρώνει τρεις υποψήφιους θαυματοποιούς σε ένα ξενοδοχείο της Μόσχας και αφήνει την καθημερινότητα να εξετάσει όσα υπόσχεται το ανεξήγητο. Το γέλιο προηγείται, ζωηρό και φαινομενικά ακίνδυνο. Πίσω του, όμως, πλησιάζει μια ερώτηση που κανένα επιστημονικό πιστοποιητικό δεν μπορεί να απαντήσει: πόση ανθρωπιά χωράει μέσα στην ανθρώπινη υπεροχή;
Γραμμένο το 1979, το έργο ανήκει στην ύστερη σοβιετική εποχή, όταν η δημόσια γλώσσα της προόδου συνυπήρχε με τη γραφειοκρατική ακαμψία και τις στερήσεις της ιδιωτικής ζωής.
Ο Γκόριν συμπυκνώνει αυτή την αντίφαση σε έναν προσωρινό χώρο διαμονής. Το ξενοδοχείο γίνεται δραματουργικά ένας προθάλαμος αναγνώρισης: οι ένοικοί του περιμένουν να μάθουν ποιοι είναι από εκείνους που διαθέτουν την αρμοδιότητα να τους ονομάσουν. Η επιστημονική επιτροπή αποκτά έτσι βάρος μεγαλύτερο από την ίδια την εξέταση. Υπόσχεται κοινωνική ύπαρξη.
Ο Μιχαήλ μετακινεί αντικείμενα με τη σκέψη, ο Σεργκέι ισχυρίζεται πως βλέπει μέσα από τοίχους, ο Ιβανόφ παρουσιάζεται ως αναγνώστης ξένων λογισμών. Η συνύπαρξή τους παράγει κωμωδία μέσα από τη δυσαναλογία ανάμεσα στο υπερφυσικό μεγαλείο και στις καθημερινές τους αντιδράσεις. Εξαιρετική είναι η λεπτομέρεια των σύγχρονων τοίχων που διαπερνώνται ευκολότερα: η υποτιθέμενη υπέρβαση της ύλης σκοντάφτει στην ποιότητα της οικοδομής. Το αστείο αποκτά κοινωνική διεύθυνση. Ακόμη και το θαύμα οφείλει να λογαριαστεί με την κακοτεχνία.
Ο Μιχαήλ συγκεντρώνει την οδυνηρότερη αντίφαση. Η δύναμή του δεν τον απαλλάσσει από την οικογενειακή πληγή, την οργή και την αδυναμία να συμφιλιωθεί με όσα τον καταδιώκουν. Η εμφάνιση του αδελφού του, του Αντών, μεταφέρει τη δοκιμασία από τα αντικείμενα στις σχέσεις. Εκεί η θέληση συναντά πραγματική αντίσταση. Ένα τραπέζι ενδέχεται να μετακινηθεί· το παρελθόν απαιτεί αναμέτρηση. Το όπλο που εισβάλλει στον κωμικό χώρο θυμίζει πόσο γρήγορα η πληγωμένη συγγένεια μπορεί να γίνει απειλή.
Στον Σεργκέι, η επιθυμία να βλέπει κανείς πέρα από τα εμπόδια προσφέρεται για μια ειρωνική ανάγνωση της περιέργειας και της ματαιοδοξίας. Η διεισδυτική όραση δεν εγγυάται βαθύτερη κατανόηση. Αντίστοιχα, ο Ιβανόφ θέτει το πρόβλημα της γνώσης χωρίς οικειότητα: ακόμη κι αν γνωρίζαμε τις σκέψεις κάποιου, θα μπορούσαμε να τον αγαπήσουμε; Οι τρεις άνδρες συνθέτουν διαφορετικές εκδοχές της ανάγκης να ξεφύγει ο άνθρωπος από την ανωνυμία. Το να θεωρηθεί εξαιρετικός μπορεί να γίνει καταφύγιο απέναντι στον φόβο ότι δεν μετράει.
Η Ελένα Πετρόβνα δίνει σε αυτή την ανάγκη επιστημονικό προορισμό. Ο ενθουσιασμός της διαθέτει[ga1] γενναιοδωρία, αλλά και τον κίνδυνο κάθε απόλυτης επένδυσης: όταν η ανακάλυψη γίνεται προσωπική δικαίωση, η αμφιβολία βιώνεται σαν εχθρός. Ο σύζυγός της εισάγει τον εξαντλημένο αντίλογο της οικογενειακής καθημερινότητας. Θα ήταν εύκολο να μοιράσουμε δίκιο και άδικο. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στην τριβή τους: η αφοσίωση μπορεί να παραμελεί, ενώ η προστασία μπορεί να απαιτεί έλεγχο. Η αγάπη δοκιμάζεται όταν καλείται να αντέξει την ελευθερία του άλλου.
Εδώ εντοπίζω τη δύναμη, αλλά και την ερμηνευτική παγίδα του έργου. Αν περιοριστεί σε παρέλαση γραφικών χαρακτήρων, η κωμωδία χάνει το ηθικό της νεύρο. Αν πάλι φορτωθεί διδακτισμό, ασφυκτιά η σκηνική της ευφυΐα. Ο ρυθμός χρειάζεται να επιτρέπει στο αστείο να ολοκληρώνεται, προτού αποκαλυφθεί η πίκρα του. Η κρίσιμη μετατόπιση συμβαίνει όταν παύουμε να εξετάζουμε τις ικανότητες και αρχίζουμε να προσέχουμε τις επιλογές.
Σήμερα, μέσα στην αγορά της αδιάκοπης αυτοπροβολής, αυτή η μετατόπιση γίνεται ιδιαίτερα αιχμηρή. Καλλιεργούμε εικόνες μοναδικότητας και ζητούμε διαρκώς επιβεβαίωση, συχνά προτού αναρωτηθούμε τι προσφέρουμε. Για μένα, τα Φαινόμενα υπερασπίζονται την απαιτητική αξιοπρέπεια του συνηθισμένου ανθρώπου. Το χάρισμα αποκτά ηθικό περιεχόμενο μέσα στη χρήση του. Και η πιο δύσκολη ανθρώπινη υπέρβαση αρχίζει τη στιγμή που μπορούμε να επιβληθούμε, αλλά επιλέγουμε να λογοδοτήσουμε
Ηχογράφηση 1987 Ραδιοσκηνοθεσία: Νίκος Περέλης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Νίκος Σκιαδάς, Τόνια Μάνεση, Τάσος Παλαντζίδης, Τάσος Χαλκιάς (φωτό), Χάρης Καστανιάς, Μαρίνα Γαζετά, Θωμάς Κινδύνης
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Σάρκες της Ελένης Χριστοφοράτου: Το κύρος δεν αθωώνει κανέναν
Ο θάνατος ενός ισχυρού ανθρώπου δεν καταργεί αυτομάτως την εξουσία του. Κάποτε, μάλιστα, την απλώνει ασφυκτικότερα πάνω στους ζωντανούς, υποχρεώνοντάς τους να λογοδοτήσουν για όσα υπέμειναν, επιθύμησαν ή …
Notes de l’épisode
Ο θάνατος ενός ισχυρού ανθρώπου δεν καταργεί αυτομάτως την εξουσία του. Κάποτε, μάλιστα, την απλώνει ασφυκτικότερα πάνω στους ζωντανούς, υποχρεώνοντάς τους να λογοδοτήσουν για όσα υπέμειναν, επιθύμησαν ή αποσιώπησαν. Στις Σάρκες της Ελένης Χριστοφοράτου, το πτώμα ενός καθηγητή στη σοφίτα του σπιτιού του γίνεται το σκοτεινό κέντρο μιας οικογενειακής τοιχογραφίας. Το αστυνομικό αίνιγμα αρχίζει εκεί όπου η κοινωνική ευπρέπεια αδυνατεί πλέον να συγκρατήσει τα μυστικά της.
Ο Ηλίας Αβραμίδης, άνθρωπος ηλικιωμένος, εύπορος, περιβεβλημένος με ακαδημαϊκό κύρος, βρίσκεται δολοφονημένος στο γραφείο του. Η οικιακή βοηθός Άντρια Ιβάνοβνα ανακοινώνει τον θάνατο χωρίς θρηνητικές εξάρσεις. Αυτή η ψυχραιμία προσφέρει ήδη ένα εύστοχο δραματουργικό ερέθισμα: πόσο αξιόπιστα είναι τα εξωτερικά γνωρίσματα του πένθους; Η απουσία κραυγής δεν αποδεικνύει αναλγησία, όπως η επίδειξη συντριβής δεν εγγυάται αγάπη. Πριν ακόμη αρχίσουν οι ανακρίσεις, η πρώτη παγίδα έχει στηθεί για την κρίση μας.
Γύρω από τον νεκρό συγκεντρώνεται ένας κύκλος σχέσεων που ζητούν προσεκτική ανάγνωση. Η Ελισάβετ, είκοσι οκτώ χρόνια νεότερη σύζυγός του, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ανισότητας ηλικίας, περιουσίας και κοινωνικής ισχύος. Θα ήταν, ωστόσο, φτηνός ψυχολογισμός να μεταφράσουμε αυτομάτως αυτή την απόσταση σε ιδιοτέλεια ή δυστυχία. Το ουσιαστικό ερώτημα αφορά τον χώρο που διέθετε μέσα στον γάμο: μπορούσε να υπάρχει ως αυθύπαρκτο πρόσωπο ή αναγνωριζόταν κυρίως ως γυναίκα του καθηγητή;
Η Θεοδώρα, η αδελφή της που αποδοκίμαζε τον γάμο, εισάγει την αμφισημία της οικογενειακής προστασίας. Η έγνοια για έναν αγαπημένο άνθρωπο μπορεί να περιέχει διορατικότητα, αλλά και αξίωση κηδεμονίας. Αντίστοιχα, οι κακές σχέσεις του Αβραμίδη με την αδελφή του Αναστασία υπονομεύουν την καθησυχαστική ιδέα ότι η συγγένεια συνεπάγεται οικειότητα. Η οικογένεια διατηρεί συχνά ανοιχτούς λογαριασμούς ακριβώς επειδή θεωρεί αυτονόητο πως οι δικοί της άνθρωποι θα εξακολουθούν να ανέχονται όσα τους πληγώνουν.
Η Λαμπρινή Σωτηρίου, νεαρή ακροάτρια των διαλέξεων και επίμονη επισκέπτρια της βιβλιοθήκης του, μεταφέρει την ένταση στο πεδίο της πνευματικής γοητείας. Ο θαυμασμός προς τον δάσκαλο μπορεί να γίνει αναζήτηση αναγνώρισης, ανάγκη συμμετοχής σε έναν κόσμο που μοιάζει ανώτερος και απρόσιτος. Ακόμη και ο απαξιωτικός χαρακτηρισμός της ως προσκολλημένης απαιτεί επιφύλαξη: ποιος τον διατυπώνει και ποια παρουσία ενοχλείται από την επιμονή της; Ο Χάρης Κομνηνός, πρώην σύντροφος της Ελισάβετ, συμπληρώνει το πλέγμα ως ζωντανή υπενθύμιση ότι το ερωτικό παρελθόν δεν παύει να δρα επειδή άλλαξε η οικογενειακή κατάσταση.
Η αστυνόμος Λέλα Δεκρή καλείται, επομένως, να ξεχωρίσει την αποδεικτική ένδειξη από την κοινωνική προκατάληψη. Η αντιπάθεια δεν αποτελεί τεκμήριο ενοχής, ούτε η εξάρτηση απόδειξη αφοσίωσης. Εδώ βρίσκεται μια γόνιμη δυνατότητα της αστυνομικής δραματουργίας: αναγκάζει τον θεατή να παρατηρήσει πόσο εύκολα καταδικάζει χαρακτήρες προτού εξετάσει πράξεις.
Χωρίς ασφαλή χρονολόγηση της δράσης, η κοινωνική της βάση αναγνωρίζεται στις ιεραρχίες του αστικού σπιτιού, στο γόητρο του πανεπιστημιακού τίτλου και στη διαφορετική βαρύτητα που αποδίδεται στις φωνές εργοδότη, συζύγου, φοιτήτριας και εργαζόμενης. Η σοφίτα και η βιβλιοθήκη προσφέρονται έτσι για μια ανάγνωση της απόστασης: ο άνθρωπος των ιδεών μπορεί να κατοικεί ψηλότερα από τους άλλους και συγχρόνως μακρύτερα από τις ανάγκες τους.
Διαβάζω τον τίτλο Σάρκες ως πρόκληση απέναντι στις εξιδανικεύσεις. Κάτω από αξιώματα, δεσμούς και αξιοπρεπείς προσφωνήσεις επιμένουν σώματα που επιθυμούν, φοβούνται, γερνούν και διεκδικούν. Σήμερα, όταν η δημόσια υπόληψη εξακολουθεί συχνά να προεξοφλεί την προσωπική αθωότητα, αυτή η αφετηρία παραμένει αιχμηρή. Το κύρος χρειάζεται έλεγχο, ακριβώς επειδή παράγει εμπιστοσύνη.
Για μένα, η ισχυρότερη υπόσχεση του έργου βρίσκεται σε αυτή τη δυσάρεστη εγγύτητα ανάμεσα στην καλλιέργεια και στην ανθρώπινη ανεπάρκεια. Μια γεμάτη βιβλιοθήκη δεν πιστοποιεί γενναιοδωρία ψυχής. Η αποκάλυψη του δολοφόνου μπορεί να κλείσει την υπόθεση· η ευθύνη, όμως, αρχίζει πολύ πριν από το έγκλημα, στον τρόπο με τον οποίο επιτρέπουμε στον εαυτό μας να μεταχειρίζεται τους άλλους.
Σκηνοθεσία: Ξένιος Ξενοφώντος
Ακούγονται οι ηθοποιοί: Έλενα Δημητρίου, Νάντια Χαραλάμπους, Γαλάτεια Ζήνωνος, Γιώργος Μουσκοβίας, Χαρά Μιχαήλ, Ιωάννα Σαφκάλη, Έλενα Χριστοφή, Σώτος Σταυράκης, Κίμωνας Αποστολόπουλος
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Μαριμπέλ και η παράξενη οικογένεια | Μιγκέλ Μιούρα: Το σκάνδαλο της καλοσύνης
Η καλοσύνη μπορεί να γίνει ύποπτη όταν συναντά ανθρώπους μαθημένους να πληρώνουν κάθε τρυφερότητα. Στη Μαριμπέλ και η παράξενη οικογένεια, ο Μιγκέλ Μιούρα στήνει μια κωμωδία όπου η ευγένεια προκαλεί μεγαλύτερη …
Notes de l’épisode
Η καλοσύνη μπορεί να γίνει ύποπτη όταν συναντά ανθρώπους μαθημένους να πληρώνουν κάθε τρυφερότητα. Στη Μαριμπέλ και η παράξενη οικογένεια, ο Μιγκέλ Μιούρα στήνει μια κωμωδία όπου η ευγένεια προκαλεί μεγαλύτερη αναστάτωση από την προσβολή. Μια γυναίκα προετοιμασμένη να υπερασπιστεί τον εαυτό της βρίσκεται ξαφνικά χωρίς αντίπαλο. Κι εκεί αρχίζει η αληθινή της περιπέτεια.
Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στη Μαδρίτη το 1959 και συνδέθηκε με το Εθνικό Βραβείο Θεάτρου του συγγραφέα. Στην Ισπανία του Φράνκο, όπου η δημόσια ηθική περιφρουρούσε αυστηρά την οικογενειακή ευπρέπεια, η είσοδος μιας πόρνης στο αστικό σαλόνι αποκτούσε ιδιαίτερη αιχμή. Ο Μιούρα μεταφέρει τη σύγκρουση στο πεδίο της φιλοξενίας: ποιον δεχόμαστε στο σπίτι μας και πόσα απαιτούμε να αποκηρύξει για να καθίσει δίπλα μας;
Ο Μαρσελίνο, συνεσταλμένος επαρχιώτης και ιδιοκτήτης σοκολατοποιίας, γνωρίζει τη Μαριμπέλ και την παρουσιάζει στη μητέρα και στη θεία του ως υποψήφια σύζυγο. Εκείνη αναγνωρίζει αρχικά έναν πελάτη· εκείνος βλέπει μια σύντροφο. Η ασυμφωνία γεννά την κωμωδία, αλλά συγχρόνως αποκαλύπτει δύο διαφορετικές γλώσσες επιθυμίας. Στη μία, η συνάντηση έχει τίμημα και διάρκεια. Στην άλλη, διεκδικεί συνέχεια, οικειότητα, κοινό μέλλον.
Η Μαριμπέλ είναι το ουσιαστικό δραματικό κέντρο. Η νευρικότητα, η προκλητική ομιλία, η ετοιμότητά της να υποψιαστεί αποτελούν τρόπους αυτοπροστασίας. Έχει μάθει να προβλέπει την περιφρόνηση, ώστε να μη βρεθεί απροετοίμαστη μπροστά της. Όταν οι δύο ηλικιωμένες κυρίες την υποδέχονται αβίαστα, η άμυνά της χάνει τον προορισμό της. Το δύσκολο είναι πλέον να πιστέψει πως η αποδοχή μπορεί να μη συνοδεύεται από κρυφό λογαριασμό.
Ο Μαρσελίνο, από την πλευρά του, αποκτά ενδιαφέρον ακριβώς επειδή η συστολή του δεν ακυρώνει την επιθυμία του. Μέσα στη σκιά της χαμένης πρώτης συζύγου, αναζητεί τη δυνατότητα να ξαναρχίσει. Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή στην εξιδανίκευσή του: η αγάπη γίνεται ηθικά ουσιαστική όταν αναγνωρίζει την αυτονομία του άλλου. Η Μαριμπέλ δεν οφείλει ευγνωμοσύνη επειδή κάποιος την επέλεξε. Δικαιούται και η ίδια να επιλέξει.
Η Ματίλντε και η Πάουλα ανατρέπουν την αναμενόμενη λειτουργία της οικογενειακής εξουσίας. Αντί να εξετάζουν γενεαλογίες και πιστοποιητικά αρετής, προσφέρουν θέση στο τραπέζι. Η άγνοιά τους για το επάγγελμα της επισκέπτριας δημιουργεί, εντούτοις, μια γόνιμη αμφισημία: πόσο θα άντεχε αυτή η ανεπιφύλακτη τρυφερότητα μπροστά στην πλήρη γνώση; Η κωμωδία μάς επιτρέπει να αγαπήσουμε την αθωότητά τους, χωρίς να λύνει αυτομάτως κάθε ηθική δυσκολία.
Οι φίλες της Μαριμπέλ εισάγουν την αντίθετη εμπειρία. Η καχυποψία τους πηγάζει από έναν κόσμο όπου η εμπιστοσύνη κοστίζει. Ο θάνατος της πρώτης συζύγου του Μαρσελίνο τροφοδοτεί υποψίες εγκλήματος και η προστατευτική τους αγωνία μετατρέπει την οικογενειακή επίσκεψη σε κωμικό θρίλερ. Το εύρημα είναι δραματουργικά εύστοχο: ο ίδιος λόγος, η ίδια χειρονομία, ακούγονται καθησυχαστικά ή απειλητικά ανάλογα με τον φόβο εκείνου που τα ερμηνεύει.
Εδώ βρίσκεται και η συγγένεια του Μιούρα με το παράλογο: στην ανατροπή της καθημερινής λογικής μέσω του διαλόγου και της παρεξήγησης. Το γέλιο προκύπτει από την απόσταση ανάμεσα σε όσα συμβαίνουν και σε όσα πιστεύουν οι ήρωες ότι συμβαίνουν. Η τρυφερότητα συγκρατεί τη φάρσα· η υποψία εμποδίζει την τρυφερότητα να γίνει ζαχαρωμένη ευκολία.
Για μένα, η σημερινή δύναμη του έργου βρίσκεται σε μια απαραίτητη επιφύλαξη απέναντι στη μεταμόρφωση της ηρωίδας. Αν η αξιοπρέπειά της εξαρτηθεί από το ντύσιμο, τη γλώσσα ή τον γάμο της, η προκατάληψη επιστρέφει μεταμφιεσμένη σε ευτυχισμένο τέλος. Στην εποχή της ψηφιακής διαπόμπευσης, αυτή η διάκριση παραμένει καίρια: η αποδοχή δοκιμάζεται όταν γνωρίζει το παρελθόν. Η Μαριμπέλ αξίζει σεβασμό προτού γίνει αποδεκτή νύφη. Και η καλοσύνη αποκτά το πλήρες βάρος της όταν παύει να ζητά από τον άνθρωπο να γίνει άλλος για να δικαιούται αγάπη.
Ηχογράφηση: 1969 Μετάφραση και ραδιοφωνική προσαρμογή: Ιουλία Ιατρίδου Ραδιοσκηνοθεσία: Γρηγόρης Μασαλάς Ακούγονται οι ηθοποιοί: Μαργαρίτα Λαμπρινού, Στράτος Παχής, Ντίνα Γιαννακού, Άννα Παϊταζή, Γιάννης Φέρτης, Γκέλλη Μαυροπούλου, Θόδωρος Κατσαδράμης, Αγνή Βλάχου, Ελένη Ερήμου
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🕵️ 🎭 Μια Περίεργη Εξαφάνιση του Ζωρζ Νεβέ: Η τυραννία του ευεργέτη
Το πιο ασφυκτικό χρέος δεν καταγράφεται πάντοτε σε λογιστικά βιβλία. Μπορεί να εγκαθίσταται στη συνείδηση, να απαιτεί καθημερινή υποταγή και να αποκαλείται ευγνωμοσύνη. Στη Μια Περίεργη Εξαφάνιση, ο Ζωρζ Νεβέ …
Notes de l’épisode
Το πιο ασφυκτικό χρέος δεν καταγράφεται πάντοτε σε λογιστικά βιβλία. Μπορεί να εγκαθίσταται στη συνείδηση, να απαιτεί καθημερινή υποταγή και να αποκαλείται ευγνωμοσύνη. Στη Μια Περίεργη Εξαφάνιση, ο Ζωρζ Νεβέ τοποθετεί την καλοσύνη στο εδώλιο, εξετάζοντας τη στιγμή που το απλωμένο χέρι αρχίζει να καθορίζει τη ζωή εκείνου που το χρειάστηκε.
Στην ευυπόληπτη πανσιόν του Μπουζιβάλ, η Πρωτοχρονιά ξημερώνει με έναν ένοικο λιγότερο. Ο κύριος Φλεριό, ηλικιωμένος και υποδειγματικά φιλάνθρωπος, έχει εξαφανιστεί. Ο επιθεωρητής που αναλαμβάνει την υπόθεση συναντά αρχικά μια αξιοθαύμαστη ομοφωνία: ο αγνοούμενος πλήρωνε ενοίκια, αγόραζε φάρμακα, ανακούφιζε στερήσεις. Ωστόσο, αυτή η σχεδόν τελετουργική αγιοποίησή του γίνεται η πρώτη εστία δυσφορίας. Όταν όλοι επαναλαμβάνουν πόσο καλός ήταν κάποιος, ο δραματουργός μάς καλεί να ακούσουμε όσα δυσκολεύονται να ομολογήσουν.
Η αστυνομική έρευνα προσφέρει το δραματουργικό πλαίσιο για μια βαθύτερη εξέταση της εξάρτησης. Κάθε κατάθεση μεταβάλλει αναδρομικά τη σημασία μιας χειρονομίας. Το δάνειο γίνεται δικαίωμα παρέμβασης, η προστασία επιτήρηση, η συμπαράσταση απαίτηση συμμόρφωσης. Η ένταση γεννιέται από αυτή τη μετατόπιση: οι πράξεις παραμένουν ίδιες, αλλά αποκαλύπτεται το τίμημά τους. Το ενδιαφέρον μεταφέρεται σταδιακά από την τύχη του εξαφανισμένου στον τρόπο με τον οποίο κατοικούσε μέσα στις ζωές των άλλων.
Απών από τη σκηνική συνάντηση, ο Φλεριό δεσπόζει στις συνειδήσεις. Η δραματουργική ισχύς του βρίσκεται ακριβώς εκεί: οι ένοικοι εξακολουθούν να λογοδοτούν στον άνθρωπο που λείπει. Η συμπεριφορά του προσφέρεται για μια ψυχολογική ανάγνωση της ανάγκης να είναι κανείς αναντικατάστατος. Εφόσον οι άλλοι παραμένουν αδύναμοι, η θέση του ευεργέτη διασφαλίζεται. Η χειραφέτησή τους θα σήμαινε απώλεια επιρροής, ίσως και κατάρρευση της ταυτότητας που οικοδόμησε γύρω από τη χρησιμότητά του.
Οι ένοικοι, όμως, δεν εξαντλούνται στον ρόλο του αθώου θύματος. Χρειάστηκαν τη βοήθεια, την αποδέχθηκαν, πιθανόν ανέβαλαν τη σύγκρουση επειδή φοβήθηκαν το κόστος της ανεξαρτησίας. Η ευγνωμοσύνη τους συνυπάρχει με την ταπείνωση, η ανακούφιση με την οργή. Αυτή η συναισθηματική αμφιθυμία δίνει στο έργο ανθρώπινο βάθος. Το μίσος τους γίνεται κατανοητό χωρίς να αποκτά αυτομάτως ηθική νομιμοποίηση. Η καταπίεση εξηγεί μια επιθυμία εκδίκησης· δεν αθωώνει κάθε πράξη που μπορεί να γεννηθεί από αυτήν.
Ο επιθεωρητής λειτουργεί ως αντίπαλος της συλλογικής ευπρέπειας. Με τις ερωτήσεις του διακόπτει το βολικό εγκώμιο και αναγκάζει κάθε πρόσωπο να αναλάβει την προσωπική του αλήθεια. Η ανάκριση αποκτά έτσι διπλή κατεύθυνση: αναζητεί γεγονότα και αποκαλύπτει αυτοδικαιολογήσεις. Παράλληλα, το μαύρο χιούμορ αναδύεται από την απόσταση ανάμεσα στους καλούς τρόπους και στα ανείπωτα αισθήματα. Πίσω από τις προσεκτικές διατυπώσεις, ο ακροατής αισθάνεται την αγριότητα που η κοινωνική αγωγή έχει μάθει να συγκαλύπτει.
Ο πρωτότυπος τίτλος, Le Vampire de Bougival, φωτίζει εύστοχα αυτή τη σχέση συναισθηματικής απομύζησης. Το μονόπρακτο μεταδόθηκε από τη γαλλική ραδιοφωνία το 1959 και δημοσιεύθηκε το 1961. Η ραδιοφωνική του καταγωγή ενισχύει το ενδιαφέρον για τη δύναμη της κατάθεσης: ο απόντας αποκτά υπόσταση μέσα από ξένες φωνές, επιφυλάξεις και αντιφάσεις. Association de la Régie Théâtrale Στον μεταπολεμικό κοινωνικό ορίζοντα, η πανσιόν μπορεί να διαβαστεί ως χώρος επισφαλούς αξιοπρέπειας, όπου η οικονομική ανάγκη παραχωρεί επικίνδυνα προνόμια σε όποιον διαθέτει χρήματα.
Εδώ εντοπίζω την οξύτερη αιχμή του έργου. Η φιλανθρωπία γίνεται προβληματική όταν ο δωρητής κρατά για τον εαυτό του το δικαίωμα να ορίζει τον αποδέκτη. Η ανάγκη για φάρμακα ή στέγη δεν αποτελεί συναίνεση στην κατάργηση της ιδιωτικής ζωής. Η πραγματική προσφορά οφείλει να αντέχει την αντίρρηση, την απομάκρυνση, ακόμη και την απουσία ανταπόδοσης. Διαφορετικά, η γενναιοδωρία μετατρέπεται σε επένδυση επάνω στην ελευθερία ενός ανθρώπου.
Σήμερα, αυτή η συναλλαγή αναγνωρίζεται σε οικογένειες, επαγγελματικές σχέσεις και προσωπικούς δεσμούς: κάποιος προσφέρει και αργότερα επιστρατεύει την προσφορά ως επιχείρημα υπακοής. Το έργο μάς ζητά να διακρίνουμε την ευθύνη από την ενοχή και την ευγνωμοσύνη από την ισόβια υποχρέωση. Η πιο δύσκολη άρνηση απευθύνεται συχνά σε εκείνον που κάποτε μας έσωσε.
Η αξία του Νεβέ βρίσκεται στην αμηχανία που αφήνει αυτή η αναγνώριση. Ο θεατής χρειάζεται να εξετάσει τόσο τον δικό του τρόπο να δέχεται όσο και τον τρόπο να προσφέρει. Γιατί η ηθική δοκιμασία της βοήθειας έρχεται όταν ο άλλος μπορεί πια να σταθεί μόνος του. Τότε αποκαλύπτεται αν αγαπήσαμε την ανάστησή του ή την ανάγκη του να μας χρειάζεται.
Λαμβάνουν μέρος οι ηθοποιοί:
Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Μάρθα Βούρτση, Κώστας Λιώτσης, Κατερίνα Βασιλάκου, Ζωή Φυτούση
Πάνος Αναστασόπουλος, Δημήτρης Πιατάς, Δημήτρης Παπαγιάννης
Ραδιοσκηνοθεσία: Μιχάλης Παπανικολάου Μουσική επιμέλεια: Ανακρέων Παπαγεωργίου
Επιμέλεια ήχων: Γίτσα Βαλμά Τεχνική επιμέλεια: Βασίλης Καρράς
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Ο δικός μου Φάουστ του Πολ Βαλερί Να γνωρίζεις τα πάντα, να φοβάσαι να ζήσεις
Ο διάβολος γέρασε· η ανθρώπινη δίψα όχι. Στον δικό του Φάουστ, ο Πολ Βαλερί μεταφέρει το δράμα από την εξαγορά της ψυχής στην αδυναμία της συνείδησης να αρκεστεί στον εαυτό της. Το τρομερό εδώ δεν είναι ότι ο …
Notes de l’épisode
Ο διάβολος γέρασε· η ανθρώπινη δίψα όχι. Στον δικό του Φάουστ, ο Πολ Βαλερί μεταφέρει το δράμα από την εξαγορά της ψυχής στην αδυναμία της συνείδησης να αρκεστεί στον εαυτό της. Το τρομερό εδώ δεν είναι ότι ο άνθρωπος παραδίδεται στον πειρασμό, αλλά ότι μπορεί να γνωρίζει τα πάντα και να έχει ξεχάσει πώς να ζει. Η σκέψη ανεβαίνει στη σκηνή και συναντά εκείνο που δεν υπακούει στα επιχειρήματά της: την επιθυμία.
Αρχισμένο το 1940, μέσα στην ευρωπαϊκή κατάρρευση, το Mon Faust αποτελείται από δύο ημιτελή δραματικά μέρη: τη Lust ή Η δεσποινίς από κρύσταλλο και τον Μοναχικό ή Οι κατάρες του σύμπαντος. Δεν συνεχίζει απλώς τον Γκαίτε. Διεκδικεί έναν προσωπικό Φάουστ, όπου η φιλοδοξία της καθολικής γνώσης αναμετριέται με την κόπωση του πολιτισμού. Το ανολοκλήρωτο είναι πραγματικό γνώρισμα της σύνθεσης· στην ανάγνωση, όμως, αποκτά και δραματική σημασία: καμία τελική απάντηση δεν σφραγίζει τη διαμάχη.
Στη Lust, ο Φάουστ υπαγορεύει στη νεαρή γραμματέα του ένα έργο που φιλοδοξεί να συγκεντρώσει την ύπαρξη και τη σκέψη του. Θέλει να μετατρέψει όσα έζησε σε συνείδηση, να αποκτήσει ακόμη και πάνω στο παρελθόν του την τελευταία λέξη. Ο Μεφιστοφελής επιστρέφει, αλλά συναντά έναν άνθρωπο που αντιμετωπίζει τις παλιές διαβολικές τέχνες ως ξεπερασμένη τεχνολογία. Η σχέση τους αντιστρέφεται ειρωνικά: ο πειραστής χρειάζεται ενημέρωση από εκείνον που υποτίθεται πως θα παραπλανούσε.
Αυτή η ανατροπή είναι περισσότερο από ευφυολόγημα. Ο σύγχρονος άνθρωπος έχει πολλαπλασιάσει τόσο τις δυνατότητές του, ώστε ο παραδοσιακός διάβολος δυσκολεύεται να τον εντυπωσιάσει. Στο ιστορικό βάθος του πολέμου, η ειρωνεία σκοτεινιάζει: η επιστημονική ισχύς δεν εγγυάται ηθική ωριμότητα. Ο Μεφιστοφελής γίνεται κωμικός χωρίς να γίνεται ακίνδυνος. Η ψυχολογική του οξύτητα επιμένει εκεί όπου η γνώση του υστερεί: στη ματαιοδοξία, στην επιθυμία, στην ανάγκη του ανθρώπου να εξαπατά τον εαυτό του.
Ο Φάουστ, αντίστοιχα, δεν εξαντλείται στην υπεροψία του σοφού. Κάτω από την πνευματική του κυριαρχία διακρίνω τον φόβο της εξάρτησης. Αναλύοντας ένα συναίσθημα, μπορεί να το κρατήσει σε απόσταση· αγαπώντας, διακινδυνεύει να χάσει τον έλεγχο. Η επιθυμία για τρυφερότητα συγκρούεται με την άρνηση να παραδοθεί στον έρωτα. Ο ψυχικός του διχασμός είναι οδυνηρά αναγνωρίσιμος: ζητά την παρουσία του άλλου, αλλά φοβάται τις αξιώσεις που αυτή η παρουσία θα αποκτήσει επάνω του.
Η Λυστ δεν είναι απλό έπαθλο ούτε διακοσμητική νεότητα πλάι στον κουρασμένο στοχαστή. Ακούει, ρωτά, επιθυμεί και μεταβάλλει τη θερμοκρασία του λόγου. Το όνομά της φέρει στα γερμανικά τη σημασία της επιθυμίας και της ευχαρίστησης· η παρουσία της, όμως, υπερβαίνει το σύμβολο. Στη σκηνή του κήπου, η αίσθηση της ζωντανής ύπαρξης και μια χειρονομία εγγύτητας αναστέλλουν στιγμιαία την αυτάρκεια του Φάουστ. Η επιστροφή του στην υπαγόρευση πονά ακριβώς επειδή προηγήθηκε η δυνατότητα της συνάντησης.
Στον Μοναχικό, η αναμέτρηση αλλάζει υψόμετρο. Ο Φάουστ συναντά μια μορφή ακραίας άρνησης, που στρέφεται εναντίον της ύπαρξης συνολικά. Ο Μεφιστοφελής θέλει ακόμη να παίζει με τον κόσμο· ο Μοναχικός αμφισβητεί την αξία του ίδιου του παιχνιδιού. Εδώ η απομόνωση αγγίζει το όριό της: η διάνοια, όταν δεν ανέχεται τίποτε έξω από την κρίση της, κινδυνεύει να καταδικάσει μαζί με τις αυταπάτες και κάθε δυνατότητα νοήματος.
Η δραματουργία του Βαλερί απαιτεί εγρήγορση. Η εξωτερική δράση υποχωρεί μπροστά στις μετατοπίσεις της σκέψης, και η πυκνότητα του διαλόγου μπορεί να ψυχράνει όποιον περιμένει αδιάκοπο συμβάν. Ωστόσο, η σκηνική της ενέργεια βρίσκεται ακριβώς στις αλλαγές εξουσίας ανάμεσα στις φωνές, στην ειρωνεία που υπονομεύει μια βεβαιότητα, στην τρυφερότητα που διακόπτει έναν συλλογισμό. Στην ακρόαση, αυτή η πάλη ζητά παύσεις και αποχρώσεις, ώστε η ιδέα να αποκτήσει ανθρώπινη αναπνοή.
Σήμερα, ανάμεσα στην τεχνητή νοημοσύνη, στη συσσώρευση πληροφοριών και στη διαρκή αυτοπαρουσίαση, ο Φάουστ μάς αφορά ανησυχητικά. Μπορούμε να οργανώνουμε την εικόνα μας και να αποφεύγουμε τη συνάντηση, να διαθέτουμε απαντήσεις και να δυσκολευόμαστε να ακούσουμε. Για μένα, η βαθύτερη δύναμη του έργου βρίσκεται στην έκθεση αυτής της αδυναμίας, χωρίς εύκολη καταδίκη της γνώσης. Η σκέψη έχει μεγαλείο, αλλά δεν απαλλάσσει από την ευθύνη απέναντι στον άλλον. Κι αν η ψυχή κινδυνεύει εδώ, είναι και επειδή μπορεί να προστατευτεί τόσο επιμελώς, ώστε να μη δεχτεί ποτέ κανέναν.
Σκηνοθεσία: Μιχάλης Μπούχλης
Ακούγονται οι ηθοποιοί: Νίκος Τζόγιας, Βύρων Πάλλης, Μάρω Κοντού, Αντώνης Αντωνίου, Πέτρος Λεοκράτης, Καίτη Τριανταφύλλου, Μιχάλης Μαραγκάκης, Σωτήρης ΜουστάκαςΣκηνοθεσία: Μιχάλης Μπούχλης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Νίκος Τζόγιας, Βύρων Πάλλης, Μάρω Κοντού, Αντώνης Αντωνίου, Πέτρος Λεοκράτης, Καίτη Τριανταφύλλου, Μιχάλης Μαραγκάκης, Σωτήρης Μουστάκας
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Βάντενμπεργκ και Κόναν Ντόιλ Όταν η αλήθεια φτάνει αργά
Ένα γράμμα ξεχασμένο, ένας φάκελος με πέντε κουκούτσια: τόσο λίγο υλικό χρειάζεται για να καταρρεύσει η ανθρώπινη ασφάλεια. Στο Χαμένο γράμμα του Πολ Βάντενμπεργκ και στα Πέντε κουκούτσια πορτοκαλιού του Άρθουρ …
Notes de l’épisode
Ένα γράμμα ξεχασμένο, ένας φάκελος με πέντε κουκούτσια: τόσο λίγο υλικό χρειάζεται για να καταρρεύσει η ανθρώπινη ασφάλεια. Στο Χαμένο γράμμα του Πολ Βάντενμπεργκ και στα Πέντε κουκούτσια πορτοκαλιού του Άρθουρ Κόναν Ντόιλ, η αλληλογραφία παύει να μεταφέρει απλώς ειδήσεις. Μεταφέρει την απαίτηση ενός παρελθόντος που δεν δέχεται να παραμείνει θαμμένο. Το πρώτο έργο οδηγεί στη δίκη της συνείδησης· το δεύτερο, στην οδυνηρή αναμέτρηση της ευφυΐας με την καθυστερημένη δράση.
Στο Χαμένο γράμμα, ο διακεκριμένος νομικός Πιερ Μάρτι επιστρέφει στην οικογενειακή εστία έχοντας αποτύχει να αποτρέψει την καταδίκη μιας γυναίκας για φόνο. Η επαγγελματική ήττα έχει ήδη κλονίσει την αυτοπεποίθησή του. Η εμφάνιση μιας ξεχασμένης επιστολής μεταφέρει τώρα την ανάκριση στο ίδιο του το σπίτι. Εκείνος που συνήθισε να υπερασπίζεται άλλους καλείται να εξετάσει τις δικές του παραλείψεις.
Η δραματουργική δύναμη του Βάντενμπεργκ βρίσκεται στη μεταβολή της θέσης του ήρωα. Ο Πιερ διαθέτει τη γλώσσα του νόμου, αλλά δυσκολεύεται να κατανοήσει τη γλώσσα της πληγωμένης οικειότητας. Μπορεί να αναγνωρίζει μια επιβαρυντική κατάθεση, όχι όμως εξίσου εύκολα μια χρόνια συναισθηματική εγκατάλειψη. Η δημόσια επιτυχία του αποκτά διαφορετικό βάρος όταν εξεταστεί από τη σκοπιά όσων έζησαν δίπλα του περιμένοντας προσοχή.
Η οικογενειακή σιωπή αποκαλύπτεται ως αποτέλεσμα εξάρτησης, φόβου και προσαρμογής στην εξουσία του αξιοσέβαστου άνδρα. Στον μεταπολεμικό αστικό κόσμο που αποτυπώνει το έργο, η υπόληψη συχνά προηγείται της ειλικρίνειας. Το σπίτι διατηρεί την τάξη του με τίμημα την αποσιώπηση της δυστυχίας. Το γράμμα διαταράσσει αυτή τη συμφωνία και προσφέρει στα παραμερισμένα αισθήματα τη δυνατότητα να ακουστούν.
Στα Πέντε κουκούτσια πορτοκαλιού, η επιστολή ενεργεί αντίστροφα: επιβάλλει τον τρόμο. Ο νεαρός Τζον Όπενσοου προσφεύγει στον Σέρλοκ Χολμς όταν λαμβάνει την προειδοποίηση που είχε προηγηθεί των θανάτων του θείου και του πατέρα του. Τα αρχικά K.K.K. συνδέουν την οικογενειακή συμφορά με την Κου Κλουξ Κλαν και με το αμερικανικό παρελθόν του θείου του, Ελάιας.
Ο τίτλος συμπυκνώνει τη μέθοδο του εκφοβισμού. Μέσα στην ιστορία, οι πέντε μικροί σπόροι αποτελούν κωδικοποιημένη απειλή, μετατρέποντας ένα καθημερινό αντικείμενο σε προαναγγελία θανάτου. Η φρίκη γεννιέται από τη δυσαναλογία ανάμεσα στην ασημαντότητα του περιεχομένου και στη βαρύτητα του μηνύματος. Ο αριθμός πέντε δεν χρειάζεται αυθαίρετη μυστικιστική ερμηνεία για να λειτουργήσει δραματικά.
Ο Χολμς αντιλαμβάνεται τον μηχανισμό, αλλά δεν προλαβαίνει να προστατεύσει τον άνθρωπο που ζήτησε βοήθεια. Εδώ η αναλυτική υπεροχή αποχωρίζεται την αποτελεσματικότητα. Η λύση του αινίγματος δεν αποκαθιστά τη ζωή του Όπενσοου. Ο Γουότσον, καταγράφοντας αυτή την αποτυχία, διασώζει την ανθρώπινη διάσταση ενός ντετέκτιβ που η φήμη του κινδυνεύει συχνά να μετατρέψει σε αλάνθαστη μηχανή.
Το ναυάγιο του πλοίου των υπόπτων αφήνει την ανθρώπινη δικαιοσύνη χωρίς τελική αναμέτρηση. Η θύελλα μπορεί να διαβαστεί ως αφηγηματική ανταπόδοση, δύσκολα όμως προσφέρει ουσιαστική επανόρθωση. Η οργανωμένη ρατσιστική βία έχει ήδη επιτύχει τον σκοπό της. Κι ο νεαρός πληρώνει ένα παρελθόν που δεν επέλεξε.
Για μένα, η συνάντηση των δύο έργων φωτίζει δύο διαφορετικές μορφές ευθύνης. Ο Πιερ δοκιμάζεται επειδή δεν άκουσε αρκετά· ο Χολμς επειδή η κατανόηση δεν έγινε εγκαίρως προστασία. Δεν εξισώνονται η οικογενειακή αμέλεια και το οργανωμένο έγκλημα. Συγγενεύει όμως η τραγική απόσταση ανάμεσα στην αποκάλυψη και στη δυνατότητα επανόρθωσης.
Σήμερα, ανάμεσα σε αναπάντητα μηνύματα και απειλές που κυκλοφορούν στις οθόνες, αυτή η απόσταση παραμένει οδυνηρά αναγνωρίσιμη. Η επικοινωνία πληθαίνει, ενώ η προσοχή συχνά λιγοστεύει. Τα δύο έργα απαιτούν να διαβάζουμε και την ανθρώπινη ανάγκη πίσω από τις λέξεις. Γιατί η αλήθεια που αναγνωρίζεται αργά μπορεί να εξηγήσει την καταστροφή, αλλά δεν αρκεί για να τη σταματήσει.
Πέντε κουκούτσια πορτοκαλιού του Άρθουρ Κόναν Ντόιλ
Ραδιοφωνική προσαρμογή: Δημήτρης Δούσης Ραδιοσκηνοθεσία: Μάριος Ρετσίλας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Μάνος Τσιλιμίδης, Ορφέας Ζάχος, Νίκος Λυκομήτρος Σέρλοκ Χολμς: Ανδρέας Μπάρκουλης Δόκτωρ Ουότσον: Γιώργος Μοσχίδης
Το χαμένο γράμμα του Πoλ Βάντενμπεργκ
Συντελεστές.. Συγγραφέας.. Πολ Βάντενμπεργκ (Paul Vandenberghe) Μετάφραση & Ραδιοφωνική Διασκευή.. Αντώνης Θεοδωριάδης Ραδιοσκηνοθεσία.. Στέλιος Παπαδάκης Έτος Ηχογράφησης.. 1980 Ακούγονται οι ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά).. Γρηγόρης Βαφιάς.. Δήμητρα Δημητριάδου.. Χρήστος Κωνσταντόπουλος.. Μιράντα Μυράτ.. Μαρία Σκούντζου.. Θόδωρος Συριώτης.
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Λαβύρινθος του Αλφρέντο Μπαλντούτσι Όταν ο φόβος κατασκευάζει τον ένοχο
Ο πιο ανελέητος ανακριτής κατοικεί συχνά μέσα στον φοβισμένο άνθρωπο. Στον Λαβύρινθο του Αλφρέντο Μπαλντούτσι, δύο άγνωστοι συναντιούνται σε μια αποθήκη και, προτού προλάβουν να γνωριστούν, αρχίζουν να δικάζουν …
Notes de l’épisode
Ο πιο ανελέητος ανακριτής κατοικεί συχνά μέσα στον φοβισμένο άνθρωπο. Στον Λαβύρινθο του Αλφρέντο Μπαλντούτσι, δύο άγνωστοι συναντιούνται σε μια αποθήκη και, προτού προλάβουν να γνωριστούν, αρχίζουν να δικάζουν ο ένας τον άλλον. Οι λέξεις τους στήνουν κατηγορητήρια, επινοούν κίνητρα, μετατρέπουν την πιθανότητα σε απειλή. Κάθε απάντηση, αντί να ανοίγει μια έξοδο, προσθέτει ακόμη έναν διάδρομο στην αγωνία.
Η σκηνική οικονομία είναι αυστηρή: παρατημένα αντικείμενα, ένα τραπέζι, καρέκλες, σιδηροδρομικές γραμμές έξω από το παράθυρο. Ο χώρος προορίζεται για προσωρινή παραμονή, όμως αποκτά το βάρος μιας ολόκληρης ζωής που αδυνατεί να προχωρήσει. Η εγκατάλειψη των πραγμάτων υποβάλλει την εγκατάλειψη των ανθρώπων. Και η γειτονική γραμμή υπόσχεται διαρκώς μετακίνηση, ενώ εκείνοι καθηλώνονται στις ερμηνείες τους. Η έξοδος βρίσκεται κοντά· η δυνατότητα να τη χρησιμοποιήσουν απομακρύνεται.
Η Εύα και ο Σιγκ συγκροτούν ένα ζεύγος ασταθούς εξουσίας. Εκείνος αναζητεί νερό για το αυτοκίνητό του μέσα στον καύσωνα, εκείνη παραμένει μια παρουσία που προκαλεί ερωτήματα. Σύντομα, η συνάντηση οργανώνεται γύρω από υποψίες και υποθετικές ενοχές. Το αποφασιστικό δραματουργικό εύρημα βρίσκεται στη μεταβολή της θέσης τους: όποιος ζητεί εξηγήσεις μπορεί να βρεθεί αναγκασμένος να απολογηθεί. Η ανάκριση γίνεται ο μοναδικός τρόπος επαφής που αντέχουν.
Ψυχολογικά, ο Σιγκ επιχειρεί να αντιμετωπίσει την αβεβαιότητα ελέγχοντας τον συνομιλητή του. Η ευφυΐα του αποκτά επιθετική λειτουργία: μια πειστική ερμηνεία τού προσφέρει στιγμιαία υπεροχή απέναντι στο άγνωστο. Η Εύα, ωστόσο, δεν εξαντλείται στην παθητικότητα του φόβου. Ακούει, αντιδρά, ανακτά έδαφος, επιστρέφει την πίεση. Η ευάλωτη θέση της γίνεται γνώση του τρόπου με τον οποίο ασκείται η κυριαρχία. Χωρίς εύκολες ψυχιατρικές ετικέτες, μπορούμε να αναγνωρίσουμε έναν μηχανισμό προβολής: αποδίδοντας στον άλλον απειλητικές προθέσεις, καθένας προσπαθεί να δώσει εξωτερικό σχήμα στη δική του ανασφάλεια.
Η θεατρική δύναμη αυτής της κατασκευής εξαρτάται από τις διακυμάνσεις της. Η κυκλικότητα κινδυνεύει να γίνει διανοητική άσκηση όταν κάθε ανατροπή αντιμετωπίζεται σαν επίδειξη επιδεξιότητας. Αποκτά, όμως, σάρκα όταν αισθανόμαστε το κόστος της: την ταπείνωση, την εξάντληση, την ανάγκη να πιστέψεις κάποιον ενώ τον φοβάσαι. Εδώ απαιτούνται ερμηνείες που θα αφήνουν τη σκέψη να ακούγεται ως τραύμα εν εξελίξει. Ιδίως στην ηχητική απόδοση, μια παύση μπορεί να ανατρέψει όσα μια ολόκληρη ομολογία φαινόταν να εξασφαλίζει.
Η καταγραφή παράστασης στο Μιλάνο το 1984 τοποθετεί το έργο σε έναν ευρωπαϊκό ορίζοντα όπου οι υποσχέσεις συλλογικής ασφάλειας είχαν ήδη δοκιμαστεί σκληρά. it Χωρίς να μετατρέπεται σε χρονικό συγκεκριμένων γεγονότων, επιτρέπει μια κοινωνική ανάγνωση της δυσπιστίας: ο συνάνθρωπος αντιμετωπίζεται ως υπόθεση προς εξακρίβωση. Η συγγένεια με την πιραντελλική αβεβαιότητα και την υπαρξιακή δραματουργία φωτίζει αυτή την κρίση της γνώσης, χωρίς να χρειάζεται να θεωρήσουμε το έργο απλό παράγωγό τους. Ο Μπαλντούτσι δίνει στην αφηρημένη αμφιβολία σωματική θερμοκρασία και ανθρώπινη αγριότητα.
Σήμερα, η ίδια διαδικασία εκτυλίσσεται με τρομακτική ευκολία στις δημόσιες συζητήσεις: μια εικόνα, μια φράση αποκομμένη, μια χειρονομία αρκούν για να κατασκευαστεί ένας ένοχος. Η συνοχή μιας ιστορίας συγχέεται με την εγκυρότητά της. Προσωπικά, εκεί εντοπίζω την αιχμή του έργου: στην ευχαρίστηση που μπορεί να αντλήσει ο άνθρωπος από μια κατηγορία, προτού αναρωτηθεί αν δικαιούται να την εκφέρει.
Λίγο πριν από το τέλος, η αναγνώριση μιας πιθανής ειλικρίνειας αφήνει περιθώριο προσέγγισης. Η επιστροφή στην αρχική σκηνή, ωστόσο, θέτει αυτή την κατάκτηση ξανά υπό δοκιμασία. Για μένα, το ηθικό βάρος του Λαβυρίνθου βρίσκεται ακριβώς εδώ: η αβεβαιότητα δεν μας απαλλάσσει από την ευθύνη απέναντι στον άλλον. Όσο λιγότερα γνωρίζουμε, τόσο προσεκτικότερα οφείλουμε να τον αγγίζουμε με τις λέξεις μας.
Σκηνοθεσία: Βίκτωρ Αρδίτης Ερμηνεύουν η Καριοφυλιά Καραμπέτη, Πέρης Μιχαηλίδης
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎲 Το τάβλι του Δημήτρη Κεχαΐδη: Η ζαριά που υποθηκεύει την ψυχή
Ένα ζεστό αυγουστιάτικο απόγευμα, δύο άνδρες σκύβουν πάνω από ένα τάβλι και επιχειρούν να ξαναμοιράσουν τη ζωή τους. Τα πούλια μετακινούνται ευκολότερα από την κοινωνική τους θέση, όμως η γλώσσα τους έχει ήδη …
Notes de l’épisode
Ένα ζεστό αυγουστιάτικο απόγευμα, δύο άνδρες σκύβουν πάνω από ένα τάβλι και επιχειρούν να ξαναμοιράσουν τη ζωή τους. Τα πούλια μετακινούνται ευκολότερα από την κοινωνική τους θέση, όμως η γλώσσα τους έχει ήδη κατακτήσει περιουσίες. Στο Τάβλι, ο Δημήτρης Κεχαΐδης συλλαμβάνει τη στιγμή όπου η ανάγκη γεννά το όνειρο και το όνειρο αρχίζει να διαπραγματεύεται την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.
Ο Φώντας και ο Κόλιας, φίλοι και κουνιάδοι, επιστρέφουν μετά τη μεσημεριανή ανάπαυση στην τελετουργία του καφέ, της παρτίδας, της κουβέντας. Μέσα στην απογευματινή ακινησία, ο Φώντας ξετυλίγει ακόμη ένα σχέδιο πλουτισμού. Ο Κόλιας δυσπιστεί, αντιλέγει, παρασύρεται. Η εξωτερική δράση παραμένει περιορισμένη, αλλά η μεταξύ τους διαπραγμάτευση αποκτά σφοδρότητα σχεδόν πολεμική: κάθε επιχείρημα διεκδικεί έδαφος, κάθε υπόσχεση ζητά να παραμερίσει έναν ενδοιασμό.
Πρωτοπαρουσιασμένο στο Θέατρο Τέχνης τον Φεβρουάριο του 1972, μέσα στη δικτατορία, σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν, με τον Νικήτα Τσακίρογλου και τον Γιάννη Μόρτζο, το έργο φωτίζει την ιδιωτική όψη μιας δημόσιας ασφυξίας. Η υπόσχεση της ευημερίας συνυπάρχει με τη στέρηση, ενώ η ατομική διαφυγή προσφέρεται ως υποκατάστατο συλλογικού ορίζοντα. Αυτή η ιστορική συνθήκη δίνει ιδιαίτερο βάρος στη λαχτάρα των δύο ανδρών να ξεφύγουν από τη θέση τους.
Ο Φώντας ασκεί εξουσία μέσω της αφήγησης. Προτού αποκτήσει χρήματα, αποκτά ακροατή. Στήνει με τις λέξεις του έναν κόσμο στον οποίο η επιτυχία μοιάζει τόσο κοντινή, ώστε η αμφιβολία εμφανίζεται σχεδόν ως προσωπική προδοσία. Η ευρηματικότητά του λειτουργεί και ως ψυχική άμυνα: όσο επινοεί το επόμενο μεγάλο εγχείρημα, αναβάλλει την οδυνηρή αναμέτρηση με την αποτυχία. Χρειάζεται τον Κόλια για συνέταιρο, κυρίως όμως για μάρτυρα της υποτιθέμενης αξίας του.
Ο Κόλιας, πρώην αντιστασιακός και τώρα λαχειοπώλης, κουβαλά το βάρος μιας ζωής που δεν δικαίωσε τις προσδοκίες της. Μπορούμε να διαβάσουμε τις αντιστάσεις του ως κατάλοιπα αξιοπρέπειας, αλλά και ως φόβο μιας καινούργιας διάψευσης. Η έλξη που του ασκεί ο Φώντας γίνεται έτσι περισσότερο οδυνηρή. Στην υπόσχεση του κέρδους ακούει μια υπόσχεση προσωπικής αποκατάστασης: ότι δεν τελείωσε ακόμη, ότι μπορεί επιτέλους να μετρήσει.
Η ηθική δοκιμασία οξύνεται όταν το σχέδιο προϋποθέτει την εκμετάλλευση εξαθλιωμένων ανθρώπων από την Μπιάφρα και επιστρατεύει την Καλλιόπη, σύζυγο του Κόλια και αδελφή του Φώντα, ως μέσο εξασφάλισης χρημάτων. Η απούσα γυναίκα αποκτά αποφασιστική δραματουργική παρουσία: οι άνδρες σχεδιάζουν το μέλλον τους διαθέτοντας τη δική της ζωή. Η φτώχεια εξηγεί την αγωνία τους· η μετατροπή του άλλου σε εργαλείο αποκαλύπτει την ευθύνη τους.
Εδώ βρίσκεται, για μένα, η σκληρότερη αλήθεια του έργου. Ο αδικημένος μπορεί να επιθυμήσει μια κοινωνία δικαιότερη, μπορεί όμως και να ονειρευτεί τον εαυτό του στη θέση εκείνου που αδικεί. Ο Κεχαΐδης παρακολουθεί αυτή τη μετατόπιση χωρίς να μετατρέπει τους ήρωές του σε τέρατα. Τους αφήνει οικείους, αστείους, ευάλωτους. Γι’ αυτό η ευθύνη τους μας πλησιάζει τόσο επικίνδυνα.
Η θεατρική δύναμη γεννιέται από τη λειτουργία του προφορικού λόγου. Οι επαναλήψεις, οι υπεκφυγές, οι αιφνίδιες εξάρσεις και οι μικρές υποχωρήσεις συνθέτουν μια παρτιτούρα πειθούς. Το γέλιο ξεσπά εκεί όπου η βεβαιότητα περισσεύει και το έδαφος λείπει. Στην ηχητική ακρόαση, αυτή η γραφή ζητά ιδιαίτερη εγρήγορση: η μεταβολή μιας πρόθεσης, το βάρος μιας παύσης, η βιασύνη μιας απάντησης μπορούν να αποκαλύψουν ολόκληρο τον συσχετισμό δυνάμεων.
Σήμερα, μέσα στην εμπορία της εύκολης επιτυχίας και στην επίδειξη πλούτου ως απόδειξη προσωπικής αξίας, η παλιά αυλή παραμένει αναγνωρίσιμη. Αλλάζει το λεξιλόγιο των υποσχέσεων, επιμένει η λαχτάρα να παρακαμφθεί η δύσκολη πραγματικότητα. Το Τάβλι αφήνει το γέλιο να φτάσει μέχρι το σημείο όπου μας εγκαταλείπει η αθωότητα του θεατή. Γιατί η αποφασιστική ζαριά πέφτει όταν δεχόμαστε να πληρώσει κάποιος άλλος τη δική μας σωτηρία.
Σκηνοθεσία: Λευτέρης Γιοβανίδης Με τους Ιεροκλή Μιχαηλίδη και Γεράσιμο Σκιαδαρέση
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
💎 Το τετράγωνο σμαράγδι του Έντγκαρ Ουάλας: Η ευϋποληψία στο εδώλιο
Το ακριβότερο κόσμημα μπορεί να βρίσκεται στο χέρι ενός νεκρού και η μεγαλύτερη απάτη να κυκλοφορεί ανενόχλητη στα σαλόνια. Στο «Τετράγωνο σμαράγδι», ο Έντγκαρ Ουάλλας μετατρέπει τη λάμψη της κοινωνικής …
Notes de l’épisode
Το ακριβότερο κόσμημα μπορεί να βρίσκεται στο χέρι ενός νεκρού και η μεγαλύτερη απάτη να κυκλοφορεί ανενόχλητη στα σαλόνια. Στο «Τετράγωνο σμαράγδι», ο Έντγκαρ Ουάλλας μετατρέπει τη λάμψη της κοινωνικής επιτυχίας σε ύποπτο τεκμήριο. Το Λονδίνο του είναι μια σκηνή όπου οι άνθρωποι υποδύονται την αθωότητα ώσπου μια ασήμαντη λεπτομέρεια να προδώσει ολόκληρο τον ρόλο.
Δημοσιευμένο το 1926, το μυθιστόρημα συνδέει την περιπέτεια ενός αποφυλακισμένου με έναν φόνο και μια αλυσίδα εκβιασμών. Ο Πίτερ Ντόλις επιστρέφει από τη φυλακή στιγματισμένος για πλαστογραφία. Η Λέσλι Μον, βοηθός του αρχιεπιθεωρητή Κόλντγουελ, έχει ήδη αρχίσει να ξετυλίγει την υπόθεση χάρη σε ένα βιβλίο ποιημάτων που ανακάλυψε στην επαρχία. Όταν ο μπάτλερ Ντρούζ βρίσκεται νεκρός με ένα τετράγωνο σμαράγδι στο χέρι, η έρευνα διαπερνά αριστοκρατικές κατοικίες και φτωχικά καταλύματα. Οι κοινωνικές αποστάσεις παραμένουν τεράστιες. Οι διαδρομές της συνενοχής αποδεικνύονται συντομότατες.
Η δύναμη του Ουάλλας βρίσκεται στην ανατροπή της ίδιας της παρατήρησης. Μας αφήνει να πιστέψουμε πως αναγνωρίσαμε έναν χαρακτήρα, μια σχέση, ένα κίνητρο. Έπειτα αποσύρει το έδαφος κάτω από τη βεβαιότητά μας. Οι αποκαλύψεις δεν αλλάζουν απλώς τον κατάλογο των υπόπτων. Αλλάζουν αναδρομικά το νόημα μιας χειρονομίας, μιας επίσκεψης, μιας φαινομενικά αδιάφορης κουβέντας. Το σμαράγδι αποκτά έτσι διπλή λειτουργία: αποτελεί υλικό πειστήριο και συμβολίζει τη γοητεία μιας επιφάνειας που απαιτεί επίμονη εξέταση.
Στο κέντρο αυτής της δοκιμασίας στέκεται η Λέσλι. Η ευφυΐα της συνδυάζεται με χιούμορ, τόλμη και προσεκτική ακρόαση. Αντιλαμβάνεται ότι ο τρομοκρατημένος άνθρωπος δεν παραδίδει εύκολα την αλήθεια του σε μια στολή. Χρειάζεται κάποτε να συναντήσει ένα πρόσωπο. Ωστόσο η συμπόνια της δεν καταργεί την ανακριτική επιμονή. Μπορεί να παρηγορεί και συγχρόνως να ελέγχει όσα ακούει. Αυτή η συνύπαρξη φροντίδας και δυσπιστίας δίνει στην παρουσία της ιδιαίτερη ζωντάνια.
Ο Πίτερ, αντίστοιχα, κουβαλά περισσότερα από μια άδικη καταδίκη. Κουβαλά την εμπειρία της εγκατάλειψης. Η ειρωνεία του προστατεύει μια αξιοπρέπεια πληγωμένη από την κοινωνική απόρριψη. Η εκδίκηση προβάλλει ως δελεαστική συντόμευση προς τη δικαίωση, απειλώντας να υποτάξει το μέλλον του στην αδικία που υπέστη. Η έγνοια του για ένα απροστάτευτο παιδί αποκαλύπτει μια άλλη δυνατότητα: να ξαναβρεί τον εαυτό του αναλαμβάνοντας ευθύνη για κάποιον ασθενέστερο.
Γύρω τους, η λαίδη Ρέιθαμ και η πριγκίπισσα Μπελίνι δίνουν διαφορετικές μορφές στη σχέση φόβου και εξουσίας. Η πρώτη φυλακίζεται στην αγωνία της αποκάλυψης. Η δεύτερη επιβάλλεται μέσα από την προσταγή, την κοινωνική επιβολή και την εξάρτηση των άλλων. Το βαθύτερο θέμα εδώ είναι η ιδιοποίηση της ανθρώπινης ζωής: η δυνατότητα κάποιου να κρατά το παρελθόν σου και να απαιτεί ως αντάλλαγμα το παρόν σου. Ακόμη και η συγγένεια μπορεί να γίνει μηχανισμός υποταγής.
Το μεσοπολεμικό περιβάλλον προσθέτει ουσιαστική ένταση. Η γυναικεία επαγγελματική αυτενέργεια συναντά τη συντήρηση των θεσμών, ενώ η κοινωνική υπόληψη προστατεύεται με χρήμα και σιωπή. Ο συγγραφέας, πάντως, δεν υπερβαίνει όλες τις προκαταλήψεις του καιρού του. Οι εξωτικές απειλές και ορισμένες σχηματικές περιγραφές περιορίζουν την ψυχολογική λεπτότητα. Κάποτε, επίσης, η συσσώρευση συμπτώσεων πιέζει την αληθοφάνεια. Η αφηγηματική ορμή παραμένει ισχυρή, αλλά η κριτική ανάγνωση οφείλει να αναγνωρίζει το τίμημά της.
Για μένα, η πιο ανησυχητική επικαιρότητα του έργου βρίσκεται στην εμπορία της ντροπής. Σήμερα, όταν μια ιδιωτική πληροφορία μπορεί να μετατραπεί σε δημόσιο διασυρμό, ο εκβιαστής εξακολουθεί να επενδύει στον ίδιο φόβο: μήπως η αποκάλυψη κοστίσει περισσότερο από την υποταγή. Στην ηχητική αφήγηση, αυτή η πίεση αποκτά ιδιαίτερη δύναμη. Μια παύση πριν από την απάντηση μπορεί να ακουστεί πιο ενοχοποιητική από την απάντηση.
Το τελικό διακύβευμα ξεπερνά την εξιχνίαση. Αφορά το δικαίωμα του ανθρώπου να πάψει να ζει αιχμάλωτος μιας ξένης εκδοχής της ζωής του. Το σμαράγδι έχει τιμή. Η ελευθερία αρχίζει εκεί όπου ένας άνθρωπος αρνείται να παραμένει εξαγοράσιμος.
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Ο διάσημος 702 του Αλεξάνδρου Μιροντάν: Η ζωή αναβάλλεται μέχρι να πάψει να πουλά
Η ηλεκτρική καρέκλα περιμένει, αλλά το εμπόριο έχει ακόμη δουλειές. Ένας μελλοθάνατος μπορεί να αποδειχθεί πολυτιμότερος ζωντανός, αρκεί να παραδίδει εγκαίρως το επόμενο κεφάλαιο. Στον «Διάσημο 702» του …
Notes de l’épisode
Η ηλεκτρική καρέκλα περιμένει, αλλά το εμπόριο έχει ακόμη δουλειές. Ένας μελλοθάνατος μπορεί να αποδειχθεί πολυτιμότερος ζωντανός, αρκεί να παραδίδει εγκαίρως το επόμενο κεφάλαιο. Στον «Διάσημο 702» του Αλεξάνδρου Μιροντάν, η αναστολή της εκτέλεσης αποκτά τη μορφή εκδοτικού συμβολαίου. Κι έτσι αρχίζει μια κωμωδία που κάνει το γέλιο να αισθάνεται συνένοχο.
Ο Σάντμαν περιμένει τον θάνατο όταν ένας εκδότης ανακαλύπτει στην καταδίκη του μια θαυμάσια επιχειρηματική ευκαιρία. Τα απομνημονεύματα ενός γκάνγκστερ υπόσχονται πωλήσεις· η επικείμενη εκτέλεσή του εγγυάται δημοσιότητα. Η συμφωνία φαίνεται σωτήρια: εκείνος θα γράφει κι ο εκδοτικός μηχανισμός θα εξασφαλίζει χρόνο. Μόνο που ο χρόνος αυτός δεν του ανήκει. Είναι προκαταβολή έναντι μελλοντικών εισπράξεων. Το κελί μετατρέπεται σε εργαστήριο παραγωγής συγκίνησης και ο άνθρωπος σε περιζήτητη πρώτη ύλη.
Ο αριθμός του τίτλου συμπυκνώνει ολόκληρη τη σάτιρα. Η φυλακή αφαιρεί το όνομα για να καταχωρίσει έναν κρατούμενο· η διαφήμιση διατηρεί τον αριθμό για να κατασκευάσει μια επωνυμία. Η φαινομενική αναβάθμιση από κατάδικο σε διασημότητα κρύβει την ίδια υποτίμηση του προσώπου. Ο Σάντμαν γίνεται πασίγνωστος χωρίς να γίνεται πραγματικά ορατός. Όλοι μιλούν γι’ αυτόν, ελάχιστοι ενδιαφέρονται να τον ακούσουν. Η κωμική υπερβολή αποκτά εδώ ακρίβεια χειρουργικού εργαλείου.
Η ψυχολογική του μεταμόρφωση αποτελεί τον ουσιαστικό άξονα του έργου. Αρχικά συναινεί από φόβο και δίψα επιβίωσης. Τα προνόμια μοιάζουν με αποκατάσταση μιας ύπαρξης μαθημένης στη βία. Η γραφή, όμως, δημιουργεί κάτι που οι χρηματοδότες της δεν υπολόγισαν: συνείδηση. Αναζητώντας λέξεις, ο κρατούμενος αρχίζει να αναλαμβάνει την ευθύνη της φωνής του. Η αλλαγή αυτή δεν διαγράφει το εγκληματικό παρελθόν του. Θεμελιώνει, ωστόσο, το δικαίωμά του να μην εξαντλείται σε αυτό. Εκεί βρίσκεται η ανθρωπιστική δύναμη της σάτιρας.
Ο εκδότης αντιπροσωπεύει μια εξουσία περισσότερο τρομακτική από την απροκάλυπτη αγριότητα: τον κυνισμό που έχει αποκτήσει επαγγελματικούς τρόπους. Δεν χρειάζεται να μισεί τον Σάντμαν. Αρκεί να υπολογίζει την απόδοσή του. Η πατρωνία του απαιτεί υπακοή, ενώ η υποτιθέμενη σωτηρία προϋποθέτει διαρκή αυτοπροδοσία. Απέναντί του, η Ντιάνα εισάγει τη δυνατότητα μιας σχέσης χωρίς εμπορικό αντίτιμο. Η παρουσία της επιτρέπει στον κρατούμενο να υπάρξει ως πρόσωπο που επιθυμεί, φοβάται και αγαπά. Έτσι, η τρυφερότητα αποκτά πολιτικό βάρος.
Το έργο συνδέθηκε με την υπόθεση του Κάρυλ Τσέσμαν και παρουσιάστηκε στο Βουκουρέστι το 1961, μέσα στο ψυχροπολεμικό περιβάλλον. Η αντικαπιταλιστική αιχμή του συναντούσε την επίσημη ιδεολογία της εποχής· η δραματουργική του αντοχή, ωστόσο, κρίνεται εκεί όπου υπερβαίνει την καταγγελία ενός συγκεκριμένου κόσμου. Κάθε εξουσία που αναγνωρίζει στον άνθρωπο μόνο χρησιμότητα εμπίπτει στο κατηγορητήριό του. Η αθηναϊκή παρουσίασή του το 1972, μέσα στη δικτατορία, προσφέρεται συνεπώς για ανάγνωση και πέρα από τον δηλωμένο στόχο της σάτιρας.
Σήμερα, η φυλακή του Σάντμαν θυμίζει και τον δημόσιο χώρο της αδιάκοπης έκθεσης. Η οδύνη γίνεται περιεχόμενο, η εξομολόγηση προϊόν και η προσοχή του κοινού μεταφράζεται σε οικονομική ισχύ. Θα ήταν, όμως, εύκολη υπεκφυγή να περιορίσουμε την ευθύνη στους εκδότες και στους μεσάζοντες. Ο Μιροντάν στρέφει τη σάτιρα και προς την πλατεία. Ποιος αγοράζει τον εξευτελισμό; Ποιος απαιτεί νέα επεισόδια από μια πραγματική δυστυχία; Το γέλιο μάς επιστρέφει αυτές τις ερωτήσεις χωρίς να μας προσφέρει αθώωση.
Προσωπικά, βρίσκω συγκλονιστικό ότι η ουσιαστική απελευθέρωση του ήρωα συντελείται όταν στενεύουν οι δυνατότητες επιβίωσής του. Δεν εξυμνείται ο θάνατος. Αποκαλύπτεται το τίμημα μιας ζωής παραδομένης ολοκληρωτικά στις απαιτήσεις των άλλων. Η συνείδηση γεννιέται όταν ο άνθρωπος παύει να υπαγορεύει όσα τον συμφέρει να ακούσουν. Ο «Διάσημος 702» αφήνει τελικά ένα αμείλικτο μέτρο πολιτισμού: πόση αξία αναγνωρίζουμε σε εκείνον που δεν μας αποφέρει πια τίποτε; Εκεί τελειώνει η διαφήμιση και αρχίζει η ευθύνη μας.
.
Σκηνοθεσία: Στέφανος Ληναίος
Παίζουν οι ηθοποιοί: Στέφανος Ληναίος, Έλλη Φωτίου, Σταύρος Ξενίδης, Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Αθηνά Μιχαλακοπούλου, Χρήστος Δακτυλίδης, Δημήτρης Πετράτος, Ντίνα Κώνστα, Κώστας Θέμος, Γιώργος Βασιλείου, Νίκος Κροντηράς, Έρση Μαλικένζου
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Όπως με ποθείς του Λουίτζι Πιραντέλλο: Αγάπη ή δικαίωμα ιδιοκτησίας;
Μια γυναίκα ζητά να ξαναγεννηθεί και οι άλλοι απαιτούν να αναγνωρίσουν επάνω της το παρελθόν τους. Της προσφέρουν ένα όνομα, ένα σπίτι, έναν σύζυγο· μαζί τους, όμως, παραδίδουν και τις προδιαγραφές της ύπαρξής …
Notes de l’épisode
Μια γυναίκα ζητά να ξαναγεννηθεί και οι άλλοι απαιτούν να αναγνωρίσουν επάνω της το παρελθόν τους. Της προσφέρουν ένα όνομα, ένα σπίτι, έναν σύζυγο· μαζί τους, όμως, παραδίδουν και τις προδιαγραφές της ύπαρξής της. Στο «Όπως με ποθείς» ο Λουίτζι Πιραντέλλο μετατρέπει το αίνιγμα μιας ταυτότητας σε ανελέητη εξέταση της αγάπης. Πόσο άνθρωπο αντέχουμε να δούμε στον άλλον όταν παύει να επιβεβαιώνει την επιθυμία μας;
Η Άγνωστη ζει στο Βερολίνο, ανάμεσα στη νυχτερινή διασκέδαση, στο ποτό και στην εξουθενωτική συνύπαρξη με τον συγγραφέα Καρλ Σάλτερ. Ο Μπόφι αναγνωρίζει στο πρόσωπό της τη Λουτσία, τη χαμένη σύζυγο του Μπρούνο Πιέρι. Εκείνη ακολουθεί την υπόσχεση μιας άλλης ζωής στην Ιταλία. Η μετακίνησή της έχει τη δραματική ορμή μιας φυγής από τον ίδιο της τον εαυτό: προτιμά το ενδεχόμενο μιας ξένης ιστορίας από τη βεβαιότητα της καθημερινής της ταπείνωσης.
Εδώ βρίσκεται η ψυχολογική τόλμη του έργου. Η ηρωίδα επιθυμεί να υπάρξει μέσα σε μια σχέση που θα της επιστρέψει συνοχή και αξιοπρέπεια. Η προθυμία της να γίνει όπως την ποθεί ο Μπρούνο περιέχει συγχρόνως ελπίδα και κίνδυνο. Ζητά αναγνώριση παραχωρώντας στον άλλον σχεδόν απεριόριστη εξουσία να την ορίσει. Ο Πιραντέλλο συλλαμβάνει τη στιγμή κατά την οποία η ανάγκη για αγάπη μπορεί να μεταβληθεί σε συναίνεση στην αυτοκατάργηση.
Ο Μπρούνο δοκιμάζεται ακριβώς εκεί όπου η συγκίνηση συναντά το συμφέρον. Η επιστροφή της συζύγου συνδέεται με τη διατήρηση της περιουσίας και η υποδοχή της βαραίνει από οικογενειακούς υπολογισμούς. Θα ήταν εύκολο να τον περιορίσουμε στον ρόλο ενός άπληστου υποκριτή. Δραματουργικά, όμως, περισσότερο ενοχλεί η δυνατότητα να συνυπάρχουν μέσα του αληθινή επιθυμία και ιδιοτέλεια. Ο άνθρωπος μπορεί να συγκινείται ειλικρινά και συγχρόνως να προστατεύει ό,τι τον συμφέρει. Αυτή η συνύπαρξη δηλητηριάζει την εμπιστοσύνη της Αγνώστου.
Ο Σάλτερ ασκεί μια περισσότερο απροκάλυπτη κυριαρχία. Η εξάρτησή του από την ηρωίδα γίνεται απαίτηση κατοχής. Όταν εμφανίζεται με μια δεύτερη γυναίκα, βαριά ψυχικά διαταραγμένη, την οποία παρουσιάζει ως πιθανή πραγματική Λουτσία, χρησιμοποιεί την αμφιβολία σαν όπλο. Ο Μπόφι, αντίθετα, στηρίζεται στην πεποίθηση ότι η αναγνώριση ενός προσώπου αρκεί για να αποκαταστήσει μια ζωή. Ανάμεσα στην κτητικότητα του ενός και στη βεβαιότητα του άλλου, η γυναίκα εξακολουθεί να στερείται τον χώρο να μιλήσει για τον εαυτό της.
Η μεταπολεμική Ευρώπη αποτελεί την πληγωμένη ύλη του δράματος. Ο Μεγάλος Πόλεμος άφησε αγνοουμένους, διαλυμένες οικογένειες και ανθρώπους που επέστρεψαν αγνώριστοι. Η αστική κοινωνία επιχειρεί να αποκαταστήσει την τάξη με αναγνωρίσεις, συγγένειες και περιουσιακά δικαιώματα. Ωστόσο, κανένα πιστοποιητικό δεν εγγυάται ότι ένας άνθρωπος θα ξαναβρεί τη θέση του μέσα στη ζωή. Η απόσταση ανάμεσα στη νομική ταυτότητα και στη βιωμένη ύπαρξη γίνεται εδώ οδυνηρά θεατρική.
Η δύναμη της κατασκευής βρίσκεται στην αντιστροφή της προσδοκίας μας. Περιμένουμε την αποκάλυψη που θα λύσει το μυστήριο και παρακολουθούμε την ηρωίδα να υπονομεύει την ίδια τη διαδικασία της απόδειξης. Το ανοιχτό τέλος δεν αποδεικνύει ότι καμία αλήθεια δεν υπάρχει. Αποκαλύπτει πόσο επισφαλής γίνεται η πρόσβασή μας σε αυτήν όταν την υποτάσσουμε στον φόβο και στην ανάγκη μας να δικαιωθούμε. Η αποχώρησή της με τον Σάλτερ διατηρεί όλο το βάρος ενός αδιεξόδου.
Στη δική μου ανάγνωση, αυτή είναι η πιο σύγχρονη αιχμή του έργου: η απαίτηση να παραμένουμε αναγνωρίσιμοι για να θεωρούμαστε αγαπητοί. Στις οικογένειες, στις ερωτικές σχέσεις και στη δημόσια εικόνα μας, συχνά ανταμείβεται εκείνος που εκπληρώνει έναν αναμενόμενο ρόλο. Η Άγνωστη απαιτεί κάτι δυσκολότερο από την αναγνώριση της φωτογραφίας της: να λογαριάσουν την παρούσα συνείδησή της. Η τελευταία της αντίσταση αφήνει ένα αυστηρό ηθικό μέτρο. Η αγάπη κρίνεται και από την ελευθερία που παραχωρεί. Αλλιώς, το πολυπόθητο όνομα γίνεται η πιο ευπρεπής μορφή αιχμαλωσίας.
Μετάφραση - Ραδιοφωνική διασκευή: Μιρέλλα Γεωργιάδου Ραδιοσκηνοθεσία: Σπύρος Μηλιώνης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Άννα Συνοδινού, Θόδωρος Μορίδης, Μαρία Μοσχολιού, Μιχάλης Μιχόπουλος, Θεοχάρης Νάζος, Δάνης Μουνδρέας, Μάκης Ρευματάς, Λουκιανός Ροζάν, Άννα Ραυτοπούλου, Γιώργος Νέζος, Νίκος Βασταρδής, Άννα Τάρη, Ολυμπία Παπαδούκα, Κυριάκος Λαζαρίδης, Νέλλη Μαρσέλλου, Λευτέρης Σφακιανάκης
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Στέλλα του Γκαίτε: Όταν η αγάπη δεν αρκεί για να σώσει
Ο έρωτας ζητά την αιωνιότητα, αλλά δοκιμάζεται στην ευθύνη μιας επόμενης ημέρας. Στη «Στέλλα» ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε φέρνει δύο εγκαταλειμμένες γυναίκες μπροστά στον ίδιο άνδρα και αφήνει την οδύνη τους …
Notes de l’épisode
Ο έρωτας ζητά την αιωνιότητα, αλλά δοκιμάζεται στην ευθύνη μιας επόμενης ημέρας. Στη «Στέλλα» ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε φέρνει δύο εγκαταλειμμένες γυναίκες μπροστά στον ίδιο άνδρα και αφήνει την οδύνη τους να διαψεύσει τη βολική αριθμητική της αντιζηλίας. Το σκάνδαλο αρχίζει όταν εκείνες αναγνωρίζουν η μία στην άλλη έναν άνθρωπο που υποφέρει. Και η τραγωδία θεριεύει όταν αυτή η αναγνώριση αποδεικνύεται ανίσχυρη να προλάβει την καταστροφή.
Η Σεσίλια, σύζυγος του Φερνάντο, φτάνει με την κόρη τους, τη Λούσι, στον τόπο όπου ζει η Στέλλα, επίσης εγκαταλειμμένη από εκείνον. Πριν αποκαλυφθεί ο κοινός δεσμός, οι γυναίκες πλησιάζουν μέσα από την εμπειρία της απουσίας. Η δραματουργική ευστοχία βρίσκεται ακριβώς εδώ: ο Γκαίτε οικοδομεί πρώτα τη συμπάθεια και κατόπιν αποκαλύπτει την αιτία που θα μπορούσε να τη συντρίψει. Έτσι η επιστροφή του Φερνάντο δοκιμάζει μια ήδη γεννημένη ανθρώπινη συγγένεια.
Ο Φερνάντο αγαπά, συγκινείται, μεταμελείται. Ωστόσο η συναισθηματική του ένταση δεν παράγει σταθερότητα. Κάθε παρουσία τον συνεπαίρνει τόσο ολοκληρωτικά ώστε η προηγούμενη υποχρέωση υποχωρεί από τη συνείδησή του. Η φυγή γίνεται ο τρόπος του να αναβάλλει το κόστος των επιλογών του. Δεν χρειάζεται να τον θεωρήσουμε υποκριτή για να αναγνωρίσουμε τον εγωκεντρισμό του: μπορεί κανείς να αισθάνεται ειλικρινά και συγχρόνως να αδικεί βαθύτατα. Η Λούσι δίνει στην αδικία συγκεκριμένο πρόσωπο. Πίσω από την περιπέτεια του εραστή υπάρχει ένα παιδί που στερήθηκε τον πατέρα.
Η Στέλλα έχει οργανώσει την ύπαρξή της γύρω από την επιστροφή του αγαπημένου. Ο προστατευμένος κόσμος της διατηρεί την ευτυχία ως ανάμνηση και υπόσχεση, αφήνοντας ελάχιστο χώρο για μια ζωή έξω από αυτήν. Η τρυφερότητά της συγκινεί επειδή είναι απροστάτευτη. Συγχρόνως τρομάζει η έκταση της εξάρτησής της: όταν ένας άνθρωπος γίνεται ο μοναδικός εγγυητής του νοήματος, η αποχώρησή του απειλεί ολόκληρη την αίσθηση του εαυτού. Η καταστροφή της φανερώνει πόσο επικίνδυνα στενεύει η ζωή όταν ανατίθεται ολόκληρη σε έναν άλλον.
Η Σεσίλια διαθέτει διαφορετική αντοχή. Αναγνωρίζει τον πόνο της Στέλλας χωρίς να διαγράφει τον δικό της και επιχειρεί να επινοήσει μια συνύπαρξη πέρα από την αποκλειστικότητα. Η μεγαλοψυχία της, ωστόσο, σηκώνει ένα δύσκολο ερώτημα: πόση παραίτηση δικαιούται να απαιτεί η αγάπη από εκείνον που έχει ήδη αδικηθεί; Στη δική μου ανάγνωση, η πρότασή της εμπεριέχει ελευθερία αλλά και απελπισία. Προσπαθεί να διασώσει όλους, αναλαμβάνοντας ξανά την ευθύνη που ο Φερνάντο αδυνατεί να κρατήσει.
Το πρώτο τέλος, του 1776, επέτρεπε αυτή την αντισυμβατική ένωση και προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις. Το πάθος της «Θύελλας και Ορμής» διεκδικούσε δικαιώματα απέναντι στη θρησκευτική και κοινωνική περιφρούρηση του γάμου. Η μεταγενέστερη επεξεργασία, με τη συμβολή του Σίλερ, οδήγησε στην τραγική εκδοχή που παρουσιάστηκε το 1806 και ακούμε εδώ. Η αλλαγή αποτυπώνει μια μετατόπιση από την ανατρεπτική συμφιλίωση προς την καταστροφή.
Στο τραγικό φινάλε η Στέλλα έχει ήδη πάρει δηλητήριο όταν ο Φερνάντο στρέφεται στην αυτοκτονία. Η σειρά έχει σημασία: η καταστροφή προηγείται της δυνατότητας συμφιλίωσης και την ακυρώνει. Δύσκολα, πάντως, θα ονόμαζα αυτό το τέλος αποκατάσταση της ηθικής τάξης. Οι θάνατοι δεν αποδεικνύουν ότι η κοινωνία είχε δίκιο. Αφήνουν τη Σεσίλια και τη Λούσι να επωμιστούν όσα οι άλλοι δεν μπόρεσαν να αντιμετωπίσουν. Η τελική σιωπή βαραίνει περισσότερο από οποιαδήποτε καταδίκη.
Σήμερα, μέσα σε συζητήσεις για ελεύθερες σχέσεις και προσωπική αυτονομία, η «Στέλλα» διατηρεί την οξύτητά της επειδή εξετάζει το τίμημα της ελευθερίας όταν αυτό καταβάλλεται άνισα. Καμία μορφή σχέσης δεν εξασφαλίζει από μόνη της δικαιοσύνη. Χρειάζονται αλήθεια, συναίνεση και έμπρακτη φροντίδα. Ο βαθύτερος απόηχος του έργου βρίσκεται για μένα εκεί: η αγάπη κρίνεται και από τη ζωή που επιτρέπει στον άλλον να συνεχίσει. Όποιος ζητά να αγαπηθεί οφείλει να αντέχει την ευθύνη της παρουσίας του.
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
Hχογράφηση: 1973 Μετάφραση: Βιολέτα Σωτηροπούλου Καρύδη Σκηνοθεσία: Στέλιος Παπαδάκης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Ράνια Οικονομίδου, Κάκια Παναγιώτου, Γιώτα Σοϊμοίρη, Κώστας Κοσμόπουλος, Θεόδωρος Δημήτριεφ, Χριστίνα Κουτσουδάκη, Λόισκα Αβαγιανού, Κώστας Κανξίδης, Δημήτρης Δουνάκης, Γεώργιος Γεωργίου
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
☎️ Ένα σωτήριο τηλεφώνημα του Κλοντ Φορτούνο: Η ζωή δεν χωρά στο τέλειο έγκλημα
Η πιο επικίνδυνη στιγμή για έναν δημιουργό έρχεται όταν κάποιος αποφασίζει να μετατρέψει τη φαντασία του σε πραγματικότητα. Στο «Ένα σωτήριο τηλεφώνημα» του Κλοντ Φορτούνο, η ευγένεια μιας επίσκεψης γίνεται …
Notes de l’épisode
Η πιο επικίνδυνη στιγμή για έναν δημιουργό έρχεται όταν κάποιος αποφασίζει να μετατρέψει τη φαντασία του σε πραγματικότητα. Στο «Ένα σωτήριο τηλεφώνημα» του Κλοντ Φορτούνο, η ευγένεια μιας επίσκεψης γίνεται σταδιακά τελετουργία απειλής. Ένας συγγραφέας αστυνομικών ιστοριών ανακαλύπτει πως η απόσταση ανάμεσα στον άνθρωπο που επινοεί τον φόνο και στον άνθρωπο που κινδυνεύει να δολοφονηθεί μετριέται σε λίγες προτάσεις. Κι ένα οικείο δωμάτιο αποκτά την ασφυκτική στενότητα μιας παγίδας.
Ο Πασκάλ Ανσέλο δέχεται έναν άγνωστο που παρουσιάζεται ως θαυμαστής και επίδοξος ομότεχνός του. Η συζήτηση για τη συγγραφική τέχνη προσφέρει στον επισκέπτη το ιδανικό πρόσχημα: μπορεί να μιλά για εγκλήματα χωρίς αμέσως να προκαλεί συναγερμό. Όταν αποκαλύπτει ότι σχεδιάζει να σκοτώσει τον οικοδεσπότη του, όσα προηγήθηκαν αποκτούν αναδρομικά άλλο βάρος. Ο θαυμασμός γίνεται μέσο πρόσβασης και η φιλοξενία ακούσια παραχώρηση εδάφους. Η δραματουργική ευστοχία βρίσκεται ακριβώς σε αυτή τη βαθμιαία δηλητηρίαση της συνηθισμένης συνομιλίας.
Ο Ανσέλο καλείται να εγκαταλείψει την προνομιακή θέση του συγγραφέα που γνωρίζει την έκβαση. Στα βιβλία του μπορούσε να μοιράζει ενδείξεις, να καθυστερεί αποκαλύψεις και να αποφασίζει ποιος θα επιζήσει. Τώρα διαθέτει μονάχα την ατελή γνώση ενός φοβισμένου ανθρώπου. Η ευφυΐα του αποκτά δραματικό ενδιαφέρον επειδή δοκιμάζεται μέσα στην ευάλωτη σωματική του ύπαρξη. Κάθε λέξη πρέπει να κερδίζει χρόνο χωρίς να προδίδει τον τρόμο. Η αυτοκυριαρχία γίνεται επίπονη εργασία: να παρακολουθεί τον άλλον ενώ συγκρατεί τη δική του κατάρρευση.
Απέναντί του, ο επισκέπτης μπορεί να διαβαστεί ως άνθρωπος που διεκδικεί την αναγνώριση μέσω της απόλυτης κυριαρχίας. Δεν του αρκεί να προτείνει μια ευρηματική αστυνομική υπόθεση. Θέλει έναν πραγματικό άνθρωπο υποταγμένο στην επινόησή του. Το «τέλειο έγκλημα» αποκαλύπτει έτσι μια ηθική αναπηρία της σκέψης: το θύμα αντιμετωπίζεται ως εξάρτημα μιας απόδειξης. Χωρίς να χρειάζεται ψυχιατρική ετικέτα, η συμπεριφορά του φανερώνει την τρομακτική αυτάρκεια εκείνου που θεωρεί τη δική του σύλληψη σημαντικότερη από την ύπαρξη του άλλου.
Το τηλέφωνο εισάγει μια δεύτερη σκηνή μέσα στην πρώτη. Ο Ανσέλο πρέπει να μιλήσει ταυτόχρονα σε δύο ακροατές: στον άνθρωπο που τον επιτηρεί και στον άνθρωπο που ενδέχεται να καταλάβει. Η ίδια φράση αποκτά φανερό και υπόγειο νόημα. Εδώ βρίσκεται η ιδιαίτερη δύναμη της ηχητικής φόρμας: η παύση, η μεταβολή του τόνου και μια ανεπαίσθητη έμφαση μπορούν να μεταφέρουν όσα απαγορεύεται να ειπωθούν. Ο ακροατής επιστρατεύει τη δική του προσοχή, αναζητώντας μέσα στη φωνή το μήνυμα που πρέπει να περάσει απαρατήρητο.
Ως ιστορική ανάγνωση, η οικιακή αυτή πολιορκία συνδέεται με την ευρωπαϊκή μεταπολεμική αγωνία γύρω από την ασφάλεια της ιδιωτικής ζωής. Το σπίτι υπόσχεται προστασία, αλλά η πόρτα του ανοίγει και στην απειλή. Παράλληλα, το σταθερό τηλέφωνο συγκεντρώνει τη δυνατότητα επικοινωνίας σε ένα συγκεκριμένο σημείο του χώρου. Αυτή η υλική συνθήκη οργανώνει την ένταση: η πρόσβαση στον έξω κόσμο γίνεται ορατή, ελέγξιμη και επισφαλής.
Σήμερα, με τις αδιάκοπες συνδέσεις και τις αναρίθμητες ειδοποιήσεις, το ερώτημα παραμένει οδυνηρά επίκαιρο: πόσο συχνά ακούμε πραγματικά εκείνον που επικοινωνεί μαζί μας; Ένα συγκαλυμμένο αίτημα βοήθειας απαιτεί κάτι περισσότερο από τεχνική διαθεσιμότητα. Απαιτεί προσοχή στον δισταγμό, στο ασυνήθιστο και στην απόκλιση από τον γνώριμο τρόπο ομιλίας. Προσωπικά, εκεί εντοπίζω τον βαθύτερο ανθρώπινο παλμό του έργου: στην ανάγκη να βρεθεί κάποιος που θα ακούσει πίσω από τις λέξεις.
Η λιτότητα της κατασκευής είναι συγχρόνως δύναμη και όριο. Ο αντίπαλος κινδυνεύει να περιοριστεί σε μηχανισμό απειλής αν η ερμηνεία αρκεστεί στην επιδεικτική ψυχρότητα. Αντίστοιχα, η αγωνία χρειάζεται διακυμάνσεις για να μη γίνει μονότονη αναμονή. Το ουσιαστικό στοίχημα είναι να αισθανθούμε έναν άνθρωπο που παλεύει να διατηρήσει την πρωτοβουλία της ζωής του. Γιατί το έγκλημα αρχίζει να θεωρείται «τέλειο» όταν ο άλλος έχει ήδη διαγραφεί ως πρόσωπο. Και η αντίσταση αρχίζει τη στιγμή που η φωνή του επιμένει να ζητά έναν συνάνθρωπο.
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
Μετάφραση και διασκευή: Αντώνης Θεοδωριάδης Σκηνοθεσία: Λάμπρος Κωστόπουλος Ακούγονται οι ηθοποιοί: Γιώργος Μοσχίδης Pascal Ansello, Χρήστος Μάτζαρης Jean De Stes, Σπύρος Κωνσταντόπουλος Επισκέπτης - Ουγκώ, Αντώνης Λιότσης - σπίκερ
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🩸 Ερυθρός σταυρός του Σαμ Σέπαρντ: Όταν ο φόβος ζητά το αίμα του άλλου
Δύο κρεβάτια μέσα στο λευκό. Δύο άνθρωποι που μοιράζονται έναν χώρο χωρίς να μπορούν να κατοικήσουν ο ένας στην αγωνία του άλλου. Στον «Ερυθρό σταυρό», ο Σαμ Σέπαρντ μετατρέπει την καθημερινή συνομιλία σε …
Notes de l’épisode
Δύο κρεβάτια μέσα στο λευκό. Δύο άνθρωποι που μοιράζονται έναν χώρο χωρίς να μπορούν να κατοικήσουν ο ένας στην αγωνία του άλλου. Στον «Ερυθρό σταυρό», ο Σαμ Σέπαρντ μετατρέπει την καθημερινή συνομιλία σε επικίνδυνη τελετουργία: η λέξη εισχωρεί στο σώμα και η φαντασία αποκτά τη σκληρότητα ενός πραγματικού τραύματος.
Η Κάρολ αισθάνεται άρρωστη. Μιλώντας για μια φανταστική κατάβαση στα Βραχώδη Όρη, βλέπει το κεφάλι της να αποχωρίζεται το σώμα και να προκαλεί μια φονική χιονοστιβάδα. Η εικόνα συνενώνει δύο τρόμους: την απώλεια του εαυτού και την ανεξέλεγκτη καταστροφή των άλλων. Η προσωπική δυσφορία διογκώνεται ώσπου καταπίνει τον κόσμο. Στη συνείδησή της, ακόμη και η απόδραση στη φύση μετατρέπεται σε καταδίκη.
Όταν εκείνη αποχωρεί, ο Τζιμ παραδίδεται στη φαγούρα του. Οι ψείρες εγκαθιστούν μέσα στην αποστειρωμένη τάξη την πιο ταπεινωτική υπενθύμιση της σωματικότητας. Το σώμα αντιστέκεται στην καθαρή εικόνα που επιθυμούμε να προβάλλουμε. Πίσω από την κωμική αμηχανία του ξυσίματος αναδύεται ένας άνθρωπος που αισθάνεται ότι κάτι τον κατατρώει και χρειάζεται επειγόντως έναν άλλο άνθρωπο ως μάρτυρα της φθοράς του.
Η Καμαριέρα εισέρχεται για να αλλάξει σεντόνια. Φέρνει την πρακτική λογική της εργασίας σε έναν χώρο όπου οι ένοικοι έχουν την πολυτέλεια να βυθίζονται στις εμμονές τους. Η κοινωνική αυτή ασυμμετρία αποκτά ιδιαίτερο βάρος: η γυναίκα που καλείται να καθαρίσει τα ίχνη των άλλων καταλήγει να υποστεί και τη φαντασία τους. Ο Τζιμ μετακινείται από την έκθεση της αδυναμίας του στην άσκηση εξουσίας.
Το μάθημα κολύμβησης είναι ο δραματουργικός πυρήνας αυτής της μετακίνησης. Επάνω στα κρεβάτια, χωρίς πραγματικό νερό, οι οδηγίες αποκτούν ρυθμό προσταγής. Η Καμαριέρα ακολουθεί ώσπου η συμμετοχή γίνεται πανικός και το παιχνίδι εμπειρία πνιγμού. Ο άνθρωπος που προσφέρθηκε να διδάξει αποσύρει τη βοήθεια ακριβώς όταν γίνεται απαραίτητη. Εδώ βρίσκεται η αγριότερη ειρωνεία του έργου: η υπόσχεση προστασίας μπορεί να δημιουργήσει την εξάρτηση που επιτρέπει την εγκατάλειψη.
Πρωτοπαρουσιασμένο το 1966, το μονόπρακτο ανήκει στην πρώιμη πειραματική διαδρομή του Σέπαρντ. Στην Αμερική της καταναλωτικής ευημερίας, της κοινωνικής αμφισβήτησης και του πολέμου στο Βιετνάμ, η λευκή επιφάνεια μπορεί να διαβαστεί ως εικόνα μιας ασφάλειας που αδυνατεί να περιλάβει τη βία της εποχής. Πρόκειται για ερμηνευτική δυνατότητα, όχι για πολιτικό κώδικα με μία υποχρεωτική αποκρυπτογράφηση. Το δωμάτιο παραμένει τρομακτικό ακριβώς επειδή δεν εξαντλείται σε μία εξήγηση.
Η δύναμη της γραφής βρίσκεται στη μετάβαση από το γελοίο στο οδυνηρό χωρίς προειδοποίηση. Η εκτενής παρασιτολογία και η επανάληψη των προσταγών δοκιμάζουν την υπομονή, αλλά αυτή η δοκιμασία υπηρετεί την παγίδευση του θεατή. Το γέλιο δυσκολεύεται σταδιακά να βρει αθώα θέση. Η γλώσσα γίνεται μέσο επιβολής, μια δύναμη που απορροφά την αυτονομία του ακροατή, όπως επισημαίνει και η παρουσίαση του έργου από τον εκδότη του.
Η επιστροφή της Κάρολ επαναφέρει την καθημερινότητα χωρίς να αποκαθιστά την τάξη. Το ξύσιμο και το αίμα στο πρόσωπο του Τζιμ επιτρέπουν να διαβάσουμε τους φόβους ως συμπτώματα που αλλάζουν φορέα. Δεν αποδεικνύουν έναν συγκεκριμένο μηχανισμό μετάδοσης. Η αμφισημία κρατά ανοιχτή την πληγή της ερμηνείας.
Σήμερα, όταν μια οθόνη αρκεί για να κυκλοφορήσει ένας πανικός, η δραματουργία αυτή αποκτά οδυνηρή οικειότητα. Προσωπικά, με συγκλονίζει περισσότερο η ευθύνη του ομιλητή παρά το αίνιγμα της ασθένειας. Πόσο χώρο αφήνουμε στον άλλο όταν του παραδίδουμε τον φόβο μας; Ο τίτλος υπόσχεται περίθαλψη, όμως το δωμάτιο στερείται έμπρακτης φροντίδας. Το τελικό κόκκινο σημάδι απαιτεί να αναγνωρίσουμε εκείνον που υποφέρει πριν τον χρησιμοποιήσουμε ως σκηνή του δικού μας δράματος. Γιατί η ανθρώπινη παρουσία κρίνεται τη στιγμή που ο άλλος ζητά βοήθεια και περιμένει την απάντησή μας.
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
Μετάφραση - Ραδιοσκηνοθεσία: Γιάννης Κακλέας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Κωνσταντίνος Τριανταφυλλόπουλος, Χάρις Ανταχοπούλου, Περικλής Μουστάκης, Στέλιος Πέτσος, Ντίνα Κώνστα
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Φιλίπ Λεβίν Τρεις σκευωρίες και το ακριβό τίμημα της αθωότητας
00:00 Πρόλογος01:10 Η διπλή σκευωρία26:57 Ο Ένοχος Με Τα Καθαρά Χέρια 53:22 Λάδι στη φωτιά1:21 επίλογος Το έγκλημα αρχίζει συχνά πριν παραβιαστεί ο νόμος: τη στιγμή που ένας άνθρωπος υπολογίζει πόσο θα ωφεληθεί …
Notes de l’épisode
00:00 Πρόλογος
01:10 Η διπλή σκευωρία
26:57 Ο Ένοχος Με Τα Καθαρά Χέρια
53:22 Λάδι στη φωτιά
1:21 επίλογος
Το έγκλημα αρχίζει συχνά πριν παραβιαστεί ο νόμος: τη στιγμή που ένας άνθρωπος υπολογίζει πόσο θα ωφεληθεί από την καταστροφή κάποιου άλλου. Στη «Διπλή Σκευωρία», στον «Ένοχο Με Τα Καθαρά Χέρια» και στο «Λάδι στη φωτιά», ο Φιλίπ Λεβίν τοποθετεί αυτόν τον υπολογισμό μέσα στην καθημερινότητα. Ένας γάμος, ένα χρεωμένο θέατρο, ένα σπίτι με ενοικιαζόμενα δωμάτια μετατρέπονται σε πεδία ηθικής δοκιμασίας. Το μυστήριο αποκτά βάρος επειδή προηγείται μια αναγνωρίσιμη ανθρώπινη συναλλαγή.
Στη «Διπλή Σκευωρία», ο γάμος του Γουόλτερ Κλίφορντ με την Έμμα έχει ήδη υποθηκευτεί στην οικονομική σκοπιμότητα. Εκείνος βρήκε στον πλούτο της κοινωνική ασφάλεια· τώρα που τα χρήματα λιγοστεύουν, αποκαλύπτεται η επισφάλεια μιας σχέσης στηριγμένης στο όφελος. Η αμοιβαία ασφάλιση ζωής, ύψους δεκαπέντε χιλιάδων λιρών, εισάγει μια τρομακτική αριθμητική: ο θάνατος του συντρόφου αποκτά συγκεκριμένη χρηματική αξία. Η προστασία γίνεται ενδεχόμενο κίνητρο.
Η ασθένεια της Έμμας και η σχέση του Γουόλτερ με την υπηρέτρια Τζένι Ρόμπερτς περιπλέκουν αυτήν την εξίσωση. Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή: η δυσφορία μιας άρρωστης γυναίκας δεν αποτελεί ηθικό ελαφρυντικό για εκείνον που την προδίδει. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ο Γουόλτερ μπορεί να μετατρέπει την ενόχλησή του σε δικαιολογία. Η Τζένι, μέσα στην εξάρτηση της υπηρετικής εργασίας, προσθέτει την ταξική ανισότητα στην ερωτική σύγκρουση. Πόσο ελεύθερη είναι μια επιθυμία όταν εκδηλώνεται μέσα σε σχέση εξουσίας;
Στον «Ένοχο Με Τα Καθαρά Χέρια», η οικονομική ασφυξία μεταφέρεται στον δημόσιο χώρο του θεάτρου. Οι συνιδιοκτήτες Άλαν και Κλάιβ Ρόμπερτς βλέπουν την τελευταία δυνατότητα αξιοποίησης του κτιρίου να κλείνει μετά την απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Η πυρκαγιά που ακολουθεί μετατρέπει την επιχειρηματική αποτυχία σε ασφαλιστική υπόθεση. Το ίδιο το θέατρο αποκτά ειρωνική λειτουργία: εκεί όπου κατασκευάζονται σκηνικές ψευδαισθήσεις, οι ιδιοκτήτες καλούνται τώρα να παρουσιάσουν πειστικές εκδοχές της αθωότητάς τους.
Ο πραγματογνώμονας αντιπαραθέτει στα άλλοθι την ακρίβεια της παρατήρησης. Οι μικρές λεπτομέρειες υπονομεύουν τις μεγάλες διαβεβαιώσεις. Έτσι, ο τίτλος αποκτά ευρύτερο ηθικό περιεχόμενο: τα καθαρά χέρια δεν πιστοποιούν αναγκαστικά καθαρή συνείδηση. Η ευθύνη απαιτεί εξέταση της πρόθεσης, της γνώσης και του οφέλους. Οι αλληλοκατηγορίες των ξαδέλφων φανερώνουν επίσης πόσο εύθραυστη γίνεται η συγγένεια όταν καθένας αντιμετωπίζει τον άλλον ως πιθανό σωσίβιο ή εξιλαστήριο θύμα.
Στο «Λάδι στη φωτιά», η ένταση γεννιέται από την οικιακή συμβίωση. Ο κύριος Μίλερ, με το επίμονο τηγάνισμά του, καταλαμβάνει αισθητηριακά έναν χώρο όπου όλοι αναγκάζονται να ανέχονται τους άλλους. Οι μυρωδιές κάνουν την ιδιωτική ζωή κοινόχρηστη. Όταν κερδίζει το λαχείο και ανακοινώνει ότι θα φυλάξει τα χρήματα στο δωμάτιό του, η παρουσία του αποκτά διαφορετικό βάρος. Ο ενοχλητικός γείτονας γίνεται κάτοχος ενός πλούτου προκλητικά κοντινού και φαινομενικά προσιτού.
Η κυρία Τιρς και οι ένοικοι συνθέτουν μια κοινότητα της οποίας η ευγένεια δοκιμάζεται από την άνιση τύχη. Η ζήλια εδώ έχει κοινωνική ακρίβεια: γεννιέται από τη σύγκριση ανάμεσα σε ανθρώπους που μοιράζονται στερήσεις. Δεν χρειάζεται να θεωρήσουμε το τηγάνισμα ψυχολογική διάγνωση του Μίλερ. Αρκεί να δούμε τη συνήθεια ως προσωπικό καταφύγιο, το οποίο η ξαφνική δημοσιότητα του κέρδους εκθέτει στην επιβουλή.
Οι λίρες, οι ασφαλιστικές αποζημιώσεις, η υπηρετική εργασία και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια συγκροτούν έναν βρετανικό κοινωνικό ορίζοντα όπου η αξιοπρέπεια συνδέεται στενά με την οικονομική θέση. Η σημερινή ανασφάλεια κάνει αυτόν τον κόσμο οδυνηρά οικείο. Εκείνο που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι η ευκολία με την οποία η ανάγκη επιστρατεύεται ως άδεια αδικίας. Ο Λεβίν μάς κρατά κοντά στους υπόπτους, αρκετά κοντά ώστε να αναγνωρίζουμε τις δικαιολογίες τους. Η τελική δοκιμασία αφορά το όριο που διατηρούμε όταν το συμφέρον μάς καλεί να το παραβούμε. Γιατί η συνείδηση κρίνεται ακριβώς εκεί: όταν η δυστυχία του άλλου αρχίζει να μοιάζει με δική μας ευκαιρία.
Η Διπλή Σκευωρία Φιλίπ Λεβίν
Σκηνοθεσία: Μίκης Νικήτας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Μάχη Σειράκου Καζαμία, Αντρέας Μουσουλιώτης, Πατρίτσια Πετεμερίδου, Σταύρος Λούρας, Νικίας Νικολαΐδης
Ο Ένοχος Με Τα Καθαρά Χέρια
Ραδιοσκηνοθεσία.. Μίκης Νικήτας Ακούγονται οι ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά).. Μαρούσα Αβραμίδου, Λουκία Αίμος, Αντώνης Κατσαρίδης, Ανδρέας Μιχαηλίδης, Ανδρέας Μουσουλιώτης, Νεόφυτος Νεοφύτου, Μίκης Νικήτας, Ανδρέας Νικολής, Νίκος Παντελίδης, Τάκης Σταυρινίδης, Σπύρος Σταυρινίδης.
Λάδι στη φωτιά00:00 Πρόλογος
01:10 Η διπλή σκευωρία
26:57 Ο Ένοχος Με Τα Καθαρά Χέρια
53:22 Λάδι στη φωτιά
1:21 επίλογος
Το έγκλημα αρχίζει συχνά πριν παραβιαστεί ο νόμος: τη στιγμή που ένας άνθρωπος υπολογίζει πόσο θα ωφεληθεί από την καταστροφή κάποιου άλλου. Στη «Διπλή Σκευωρία», στον «Ένοχο Με Τα Καθαρά Χέρια» και στο «Λάδι στη φωτιά», ο Φιλίπ Λεβίν τοποθετεί αυτόν τον υπολογισμό μέσα στην καθημερινότητα. Ένας γάμος, ένα χρεωμένο θέατρο, ένα σπίτι με ενοικιαζόμενα δωμάτια μετατρέπονται σε πεδία ηθικής δοκιμασίας. Το μυστήριο αποκτά βάρος επειδή προηγείται μια αναγνωρίσιμη ανθρώπινη συναλλαγή.
Στη «Διπλή Σκευωρία», ο γάμος του Γουόλτερ Κλίφορντ με την Έμμα έχει ήδη υποθηκευτεί στην οικονομική σκοπιμότητα. Εκείνος βρήκε στον πλούτο της κοινωνική ασφάλεια· τώρα που τα χρήματα λιγοστεύουν, αποκαλύπτεται η επισφάλεια μιας σχέσης στηριγμένης στο όφελος. Η αμοιβαία ασφάλιση ζωής, ύψους δεκαπέντε χιλιάδων λιρών, εισάγει μια τρομακτική αριθμητική: ο θάνατος του συντρόφου αποκτά συγκεκριμένη χρηματική αξία. Η προστασία γίνεται ενδεχόμενο κίνητρο.
Η ασθένεια της Έμμας και η σχέση του Γουόλτερ με την υπηρέτρια Τζένι Ρόμπερτς περιπλέκουν αυτήν την εξίσωση. Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή: η δυσφορία μιας άρρωστης γυναίκας δεν αποτελεί ηθικό ελαφρυντικό για εκείνον που την προδίδει. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ο Γουόλτερ μπορεί να μετατρέπει την ενόχλησή του σε δικαιολογία. Η Τζένι, μέσα στην εξάρτηση της υπηρετικής εργασίας, προσθέτει την ταξική ανισότητα στην ερωτική σύγκρουση. Πόσο ελεύθερη είναι μια επιθυμία όταν εκδηλώνεται μέσα σε σχέση εξουσίας;
Στον «Ένοχο Με Τα Καθαρά Χέρια», η οικονομική ασφυξία μεταφέρεται στον δημόσιο χώρο του θεάτρου. Οι συνιδιοκτήτες Άλαν και Κλάιβ Ρόμπερτς βλέπουν την τελευταία δυνατότητα αξιοποίησης του κτιρίου να κλείνει μετά την απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Η πυρκαγιά που ακολουθεί μετατρέπει την επιχειρηματική αποτυχία σε ασφαλιστική υπόθεση. Το ίδιο το θέατρο αποκτά ειρωνική λειτουργία: εκεί όπου κατασκευάζονται σκηνικές ψευδαισθήσεις, οι ιδιοκτήτες καλούνται τώρα να παρουσιάσουν πειστικές εκδοχές της αθωότητάς τους.
Ο πραγματογνώμονας αντιπαραθέτει στα άλλοθι την ακρίβεια της παρατήρησης. Οι μικρές λεπτομέρειες υπονομεύουν τις μεγάλες διαβεβαιώσεις. Έτσι, ο τίτλος αποκτά ευρύτερο ηθικό περιεχόμενο: τα καθαρά χέρια δεν πιστοποιούν αναγκαστικά καθαρή συνείδηση. Η ευθύνη απαιτεί εξέταση της πρόθεσης, της γνώσης και του οφέλους. Οι αλληλοκατηγορίες των ξαδέλφων φανερώνουν επίσης πόσο εύθραυστη γίνεται η συγγένεια όταν καθένας αντιμετωπίζει τον άλλον ως πιθανό σωσίβιο ή εξιλαστήριο θύμα.
Στο «Λάδι στη φωτιά», η ένταση γεννιέται από την οικιακή συμβίωση. Ο κύριος Μίλερ, με το επίμονο τηγάνισμά του, καταλαμβάνει αισθητηριακά έναν χώρο όπου όλοι αναγκάζονται να ανέχονται τους άλλους. Οι μυρωδιές κάνουν την ιδιωτική ζωή κοινόχρηστη. Όταν κερδίζει το λαχείο και ανακοινώνει ότι θα φυλάξει τα χρήματα στο δωμάτιό του, η παρουσία του αποκτά διαφορετικό βάρος. Ο ενοχλητικός γείτονας γίνεται κάτοχος ενός πλούτου προκλητικά κοντινού και φαινομενικά προσιτού.
Η κυρία Τιρς και οι ένοικοι συνθέτουν μια κοινότητα της οποίας η ευγένεια δοκιμάζεται από την άνιση τύχη. Η ζήλια εδώ έχει κοινωνική ακρίβεια: γεννιέται από τη σύγκριση ανάμεσα σε ανθρώπους που μοιράζονται στερήσεις. Δεν χρειάζεται να θεωρήσουμε το τηγάνισμα ψυχολογική διάγνωση του Μίλερ. Αρκεί να δούμε τη συνήθεια ως προσωπικό καταφύγιο, το οποίο η ξαφνική δημοσιότητα του κέρδους εκθέτει στην επιβουλή.
Οι λίρες, οι ασφαλιστικές αποζημιώσεις, η υπηρετική εργασία και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια συγκροτούν έναν βρετανικό κοινωνικό ορίζοντα όπου η αξιοπρέπεια συνδέεται στενά με την οικονομική θέση. Η σημερινή ανασφάλεια κάνει αυτόν τον κόσμο οδυνηρά οικείο. Εκείνο που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι η ευκολία με την οποία η ανάγκη επιστρατεύεται ως άδεια αδικίας. Ο Λεβίν μάς κρατά κοντά στους υπόπτους, αρκετά κοντά ώστε να αναγνωρίζουμε τις δικαιολογίες τους. Η τελική δοκιμασία αφορά το όριο που διατηρούμε όταν το συμφέρον μάς καλεί να το παραβούμε. Γιατί η συνείδηση κρίνεται ακριβώς εκεί: όταν η δυστυχία του άλλου αρχίζει να μοιάζει με δική μας ευκαιρία.
Η Διπλή Σκευωρία Φιλίπ Λεβίν
Σκηνοθεσία: Μίκης Νικήτας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Μάχη Σειράκου Καζαμία, Αντρέας Μουσουλιώτης, Πατρίτσια Πετεμερίδου, Σταύρος Λούρας, Νικίας Νικολαΐδης
Ο Ένοχος Με Τα Καθαρά Χέρια00:00 Πρόλογος
01:10 Η διπλή σκευωρία
26:57 Ο Ένοχος Με Τα Καθαρά Χέρια
53:22 Λάδι στη φωτιά
1:21 επίλογος
Το έγκλημα αρχίζει συχνά πριν παραβιαστεί ο νόμος: τη στιγμή που ένας άνθρωπος υπολογίζει πόσο θα ωφεληθεί από την καταστροφή κάποιου άλλου. Στη «Διπλή Σκευωρία», στον «Ένοχο Με Τα Καθαρά Χέρια» και στο «Λάδι στη φωτιά», ο Φιλίπ Λεβίν τοποθετεί αυτόν τον υπολογισμό μέσα στην καθημερινότητα. Ένας γάμος, ένα χρεωμένο θέατρο, ένα σπίτι με ενοικιαζόμενα δωμάτια μετατρέπονται σε πεδία ηθικής δοκιμασίας. Το μυστήριο αποκτά βάρος επειδή προηγείται μια αναγνωρίσιμη ανθρώπινη συναλλαγή.
Στη «Διπλή Σκευωρία», ο γάμος του Γουόλτερ Κλίφορντ με την Έμμα έχει ήδη υποθηκευτεί στην οικονομική σκοπιμότητα. Εκείνος βρήκε στον πλούτο της κοινωνική ασφάλεια· τώρα που τα χρήματα λιγοστεύουν, αποκαλύπτεται η επισφάλεια μιας σχέσης στηριγμένης στο όφελος. Η αμοιβαία ασφάλιση ζωής, ύψους δεκαπέντε χιλιάδων λιρών, εισάγει μια τρομακτική αριθμητική: ο θάνατος του συντρόφου αποκτά συγκεκριμένη χρηματική αξία. Η προστασία γίνεται ενδεχόμενο κίνητρο.
Η ασθένεια της Έμμας και η σχέση του Γουόλτερ με την υπηρέτρια Τζένι Ρόμπερτς περιπλέκουν αυτήν την εξίσωση. Χρειάζεται, ωστόσο, προσοχή: η δυσφορία μιας άρρωστης γυναίκας δεν αποτελεί ηθικό ελαφρυντικό για εκείνον που την προδίδει. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο ο Γουόλτερ μπορεί να μετατρέπει την ενόχλησή του σε δικαιολογία. Η Τζένι, μέσα στην εξάρτηση της υπηρετικής εργασίας, προσθέτει την ταξική ανισότητα στην ερωτική σύγκρουση. Πόσο ελεύθερη είναι μια επιθυμία όταν εκδηλώνεται μέσα σε σχέση εξουσίας;
Στον «Ένοχο Με Τα Καθαρά Χέρια», η οικονομική ασφυξία μεταφέρεται στον δημόσιο χώρο του θεάτρου. Οι συνιδιοκτήτες Άλαν και Κλάιβ Ρόμπερτς βλέπουν την τελευταία δυνατότητα αξιοποίησης του κτιρίου να κλείνει μετά την απόφαση του δημοτικού συμβουλίου. Η πυρκαγιά που ακολουθεί μετατρέπει την επιχειρηματική αποτυχία σε ασφαλιστική υπόθεση. Το ίδιο το θέατρο αποκτά ειρωνική λειτουργία: εκεί όπου κατασκευάζονται σκηνικές ψευδαισθήσεις, οι ιδιοκτήτες καλούνται τώρα να παρουσιάσουν πειστικές εκδοχές της αθωότητάς τους.
Ο πραγματογνώμονας αντιπαραθέτει στα άλλοθι την ακρίβεια της παρατήρησης. Οι μικρές λεπτομέρειες υπονομεύουν τις μεγάλες διαβεβαιώσεις. Έτσι, ο τίτλος αποκτά ευρύτερο ηθικό περιεχόμενο: τα καθαρά χέρια δεν πιστοποιούν αναγκαστικά καθαρή συνείδηση. Η ευθύνη απαιτεί εξέταση της πρόθεσης, της γνώσης και του οφέλους. Οι αλληλοκατηγορίες των ξαδέλφων φανερώνουν επίσης πόσο εύθραυστη γίνεται η συγγένεια όταν καθένας αντιμετωπίζει τον άλλον ως πιθανό σωσίβιο ή εξιλαστήριο θύμα.
Στο «Λάδι στη φωτιά», η ένταση γεννιέται από την οικιακή συμβίωση. Ο κύριος Μίλερ, με το επίμονο τηγάνισμά του, καταλαμβάνει αισθητηριακά έναν χώρο όπου όλοι αναγκάζονται να ανέχονται τους άλλους. Οι μυρωδιές κάνουν την ιδιωτική ζωή κοινόχρηστη. Όταν κερδίζει το λαχείο και ανακοινώνει ότι θα φυλάξει τα χρήματα στο δωμάτιό του, η παρουσία του αποκτά διαφορετικό βάρος. Ο ενοχλητικός γείτονας γίνεται κάτοχος ενός πλούτου προκλητικά κοντινού και φαινομενικά προσιτού.
Η κυρία Τιρς και οι ένοικοι συνθέτουν μια κοινότητα της οποίας η ευγένεια δοκιμάζεται από την άνιση τύχη. Η ζήλια εδώ έχει κοινωνική ακρίβεια: γεννιέται από τη σύγκριση ανάμεσα σε ανθρώπους που μοιράζονται στερήσεις. Δεν χρειάζεται να θεωρήσουμε το τηγάνισμα ψυχολογική διάγνωση του Μίλερ. Αρκεί να δούμε τη συνήθεια ως προσωπικό καταφύγιο, το οποίο η ξαφνική δημοσιότητα του κέρδους εκθέτει στην επιβουλή.
Οι λίρες, οι ασφαλιστικές αποζημιώσεις, η υπηρετική εργασία και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια συγκροτούν έναν βρετανικό κοινωνικό ορίζοντα όπου η αξιοπρέπεια συνδέεται στενά με την οικονομική θέση. Η σημερινή ανασφάλεια κάνει αυτόν τον κόσμο οδυνηρά οικείο. Εκείνο που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι η ευκολία με την οποία η ανάγκη επιστρατεύεται ως άδεια αδικίας. Ο Λεβίν μάς κρατά κοντά στους υπόπτους, αρκετά κοντά ώστε να αναγνωρίζουμε τις δικαιολογίες τους. Η τελική δοκιμασία αφορά το όριο που διατηρούμε όταν το συμφέρον μάς καλεί να το παραβούμε. Γιατί η συνείδηση κρίνεται ακριβώς εκεί: όταν η δυστυχία του άλλου αρχίζει να μοιάζει με δική μας ευκαιρία.
Η Διπλή Σκευωρία Φιλίπ Λεβίν
Σκηνοθεσία: Μίκης Νικήτας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Μάχη Σειράκου Καζαμία, Αντρέας Μουσουλιώτης, Πατρίτσια Πετεμερίδου, Σταύρος Λούρας, Νικίας Νικολαΐδης
Ο Ένοχος Με Τα Καθαρά Χέρια
Ραδιοσκηνοθεσία.. Μίκης Νικήτας Ακούγονται οι ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά).. Μαρούσα Αβραμίδου, Λουκία Αίμος, Αντώνης Κατσαρίδης, Ανδρέας Μιχαηλίδης, Ανδρέας Μουσουλιώτης, Νεόφυτος Νεοφύτου, Μίκης Νικήτας, Ανδρέας Νικολής, Νίκος Παντελίδης, Τάκης Σταυρινίδης, Σπύρος Σταυρινίδης.
Λάδι στη φωτιά Φιλίπ Λεβίν
🎧 Ηχητική απόδοση Ηθοποιοί: Αντώνης Κατσαρίδης, Μαρούσα Αβραμίδου, Ανδρέας Ποταμίτης, Βλαδίμηρος Καυκαρίδης, Βάνια Κωνσταντίνου, Χρήστος Παπαδόπουλος, Ανδρέας Νικολής
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
Το διπλό μυστικό Αγκάθα Κρίστη
Η Έλινορ Καρλάιλ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κατηγορία που μπορεί να της στοιχίσει τη ζωή: τη δολοφονία της Μαίρης Τζέραρντ, της νεαρής γυναίκας που κέρδισε την καρδιά του αρραβωνιαστικού της. Όλα μοιάζουν να …
Notes de l’épisode
Η Έλινορ Καρλάιλ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κατηγορία που μπορεί να της στοιχίσει τη ζωή: τη δολοφονία της Μαίρης Τζέραρντ, της νεαρής γυναίκας που κέρδισε την καρδιά του αρραβωνιαστικού της. Όλα μοιάζουν να συνηγορούν εναντίον της. Υπάρχει ζήλια, υπάρχει ευκαιρία και υπάρχουν περιστατικά που επιτρέπουν στην κατηγορούσα αρχή να παρουσιάσει μια φαινομενικά αδιάσειστη εκδοχή του εγκλήματος.
Η ιστορία επιστρέφει στα γεγονότα που προηγήθηκαν. Ένα ανώνυμο γράμμα προειδοποιεί την Έλινορ ότι κάποιος επιχειρεί να επηρεάσει την πλούσια θεία της, Λόρα Βέλμαν, απειλώντας τις κληρονομικές προσδοκίες της οικογένειας. Η Έλινορ και ο αρραβωνιαστικός της, Ρόντυ, επισκέπτονται την ηλικιωμένη γυναίκα. Εκεί συναντούν τη Μαίρη, την οποία η θεία προστατεύει και έχει βοηθήσει να μορφωθεί. Η παρουσία της διαταράσσει αμέσως την εύθραυστη ισορροπία των σχέσεων.
Ο Ρόντυ γοητεύεται από τη Μαίρη και η Έλινορ βλέπει το κοινό τους μέλλον να καταρρέει. Περήφανη και συγκρατημένη, δυσκολεύεται να εκφράσει το βάθος της οδύνης της. Η εξωτερική ψυχραιμία της γίνεται αργότερα αντικείμενο παρερμηνείας, καθώς οι άλλοι διαβάζουν τη σιωπή της σαν απόδειξη σκληρότητας. Η Κρίστι αναδεικνύει έτσι πόσο εύκολα η κοινωνική κρίση μετατρέπει μια πληγωμένη γυναίκα σε πιθανή εγκληματία.
Όταν η Λόρα πεθαίνει χωρίς διαθήκη, η περιουσία της περνά στην Έλινορ. Ωστόσο, οι επιθυμίες της νεκρής και το ιδιαίτερο ενδιαφέρον της για τη Μαίρη αφήνουν ερωτήματα. Λίγο αργότερα, ένα γεύμα στο κτήμα καταλήγει σε τραγωδία: η Μαίρη πεθαίνει δηλητηριασμένη. Η Έλινορ συλλαμβάνεται και η προσωπική της δυστυχία μετατρέπεται σε δημόσια υπόθεση, όπου κάθε χειρονομία και κάθε προηγούμενη σκέψη εξετάζονται ως ενδείξεις ενοχής.
Ο γιατρός Πίτερ Λόρντ, που ενδιαφέρεται βαθιά για εκείνη, ζητά τη βοήθεια του Ηρακλή Πουαρό. Ο ντετέκτιβ αρνείται να αρκεστεί στην προφανή εξήγηση. Ερευνά τις καταθέσεις, τις οικογενειακές σχέσεις και τις λεπτομέρειες της καθημερινότητας. Η νοσοκόμα Χόπκινς, η προέλευση του δηλητηρίου και το παρελθόν της Μαίρης αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Πίσω από την επιφανειακή εικόνα μιας ερωτικής αντιζηλίας αναδύεται ένα πλέγμα οικονομικών συμφερόντων και αποσιωπημένων γεγονότων.
Η ένταση κορυφώνεται στο δικαστήριο, όπου η αναζήτηση της αλήθειας συγκρούεται με την πειστικότητα των φαινομένων. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο ποιος σκότωσε, αλλά και αν μπορεί να αποδοθεί δικαιοσύνη όταν οι άνθρωποι έχουν ήδη αποφασίσει ποιον θέλουν να θεωρήσουν ένοχο. Χωρίς να περιορίζει την αφήγηση σε ένα ευφυές αστυνομικό τέχνασμα, η Κρίστι συνδέει το μυστήριο με την απώλεια, την αξιοπρέπεια και την ανάγκη να διακρίνουμε το συναίσθημα από την πράξη. Η ζήλια μπορεί να εξηγήσει έναν πόνο· δεν αρκεί, όμως, για να αποδείξει έναν φόνο και να καταδικάσει άνθρωπο.
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🕯️Φασγά Νίκος Καζαντζάκης Η δόξα δεν αθωώνει την εγκατάλειψη
Η κορυφή μπορεί να γίνει ο πιο έρημος τόπος του ανθρώπου. Στο «Φασγά» ο νεαρός Καζαντζάκης οδηγεί έναν δημιουργό προς τη δόξα και συγχρόνως προς την εσωτερική ερήμωση. Ο βιβλικός τόπος απ’ όπου ο Μωυσής …
Notes de l’épisode
Η κορυφή μπορεί να γίνει ο πιο έρημος τόπος του ανθρώπου. Στο «Φασγά» ο νεαρός Καζαντζάκης οδηγεί έναν δημιουργό προς τη δόξα και συγχρόνως προς την εσωτερική ερήμωση. Ο βιβλικός τόπος απ’ όπου ο Μωυσής αντικρίζει τη Γη της Επαγγελίας χωρίς να την κατακτήσει γίνεται σύμβολο μιας εκπλήρωσης που διαρκώς απομακρύνεται. Το τραγικό ερώτημα γεννιέται αμέσως: ποια νίκη αξίζει όταν, για να την αποκτήσουμε, έχουμε εγκαταλείψει όσους μας χρειάζονται;
Γραμμένο το 1907, το τρίπρακτο δράμα ανήκει στην πρώιμη δημιουργική αναμέτρηση του Καζαντζάκη με τον έρωτα, τη φιλοδοξία και την ηθική ευθύνη. Μέρος της τρίτης πράξης δημοσιεύτηκε στην «Πινακοθήκη» τον Νοέμβριο εκείνης της χρονιάς. Η μεταγενέστερη υποβολή του στον Παντελίδειο διαγωνισμό τοποθετεί το έργο μέσα στους θεσμούς μιας εποχής που ζητούσε από το θέατρο να διαχειριστεί τις επικίνδυνες αντιφάσεις της κοινωνικής ζωής. Εδώ η οικογένεια, η επιθυμία και η δημιουργική αυτονομία συγκρούονται χωρίς ασφαλή διαιτητή.
Ο Λώρης, γιατρός και θεατρικός συγγραφέας, εγκαταλείπει τη Μαρία και το παιδί τους για την Ελένη. Αργότερα αποκτά αναγνώριση, αλλά η επιτυχία δεν θεραπεύει την ανικανοποίητη ύπαρξή του. Όταν η Μαρία ζητά βοήθεια για το άρρωστο παιδί, εκείνος την αποπέμπει. Η συγκεκριμένη πράξη αποτελεί τον ηθικό πυρήνα του δράματος: ένας άνθρωπος εκπαιδευμένος να φροντίζει αρνείται τη φροντίδα εκεί όπου η ευθύνη του είναι αδιαμφισβήτητη. Ο συγγραφέας μπορεί να επινοεί ανθρώπινες μοίρες, αλλά ο πατέρας αποστρέφεται τη μοίρα που τον αφορά.
Η ψυχολογική του τραγωδία βρίσκεται στην ανάγκη να θεωρεί τον εαυτό του εξαιρετικό. Η δημιουργία γίνεται άλλοθι μιας απαίτησης: να δικαιούται περισσότερη ελευθερία και λιγότερη λογοδοσία από τους άλλους. Δεν αναζητά μονάχα την καλλιτεχνική ολοκλήρωση· απαιτεί να τον απαλλάξει από την ανθρώπινη περατότητα. Γι’ αυτό η δόξα αποδεικνύεται ανεπαρκής. Μπορεί να επιβεβαιώσει το ταλέντο του, δεν μπορεί όμως να καταργήσει την ενοχή. Η τελική του κατάρρευση στο καμπαρέ δίνει εξωτερικό σχήμα σε μια αποσύνθεση που έχει αρχίσει πολύ νωρίτερα.
Μετά από μια σφοδρή σύγκρουση με τη γυναίκα του Μαρία, εγκαταλείπει την οικογένειά του και φεύγει με την ερωμένη του. Η Ελένη ενσαρκώνει για εκείνον την υπόσχεση μιας ζωής απαλλαγμένης από δεσμούς. Ωστόσο, ο χαρακτηρισμός της ως μοιραίας γυναίκας χρειάζεται κριτική προσοχή. Εάν της αποδώσουμε ολόκληρη την καταστροφή, αθωώνουμε τον άνδρα που αποφασίζει. Η φυγή της αποκαλύπτει κυρίως πόσο επισφαλές ήταν το οικοδόμημα των προσδοκιών του. Ο Λώρης ζητούσε από έναν ερωτικό δεσμό να εξασφαλίσει μόνιμη υπαρξιακή πληρότητα. Κανένας άνθρωπος δεν αντέχει να γίνει η αποκλειστική απάντηση στην αγωνία ενός άλλου.
Η Μαρία φέρει το βάρος της εγκατάλειψης και της μητρικής αγωνίας. Η παρουσία της στο τέλος μπορεί να διαβαστεί ως έλεος, όχι όμως ως υποχρέωση της πληγωμένης γυναίκας να περιθάλπει εκείνον που την πλήγωσε. Αυτή η διάκριση έχει σημασία. Η αγάπη της αποκτά ηθικό μέγεθος επειδή προσφέρεται· θα έχανε το μέγεθός της εάν απαιτούνταν. Οι προτεινόμενες αυτοβιογραφικές αντιστοιχίες φωτίζουν πιθανές προσωπικές αφετηρίες, αλλά δεν εξαντλούν τους χαρακτήρες ούτε μετατρέπουν τη δραματουργία σε πιστοποιητικό οικογενειακής ιστορίας.
Η συμβολιστική ένταση του έργου στηρίζεται στην απόσταση ανάμεσα στο όραμα και στην κατάκτηση. Η συναισθηματική υπερβολή, οι ισχυρές αντιθέσεις και η οριακή κατάληξη τροφοδοτούν τη θεατρικότητά του, αλλά δημιουργούν και τον κίνδυνο σχηματοποίησης. Η γυναίκα του καθήκοντος απέναντι στη γυναίκα του πάθους μπορεί εύκολα να περιορίσει τη σύνθετη ανθρώπινη εμπειρία. Για μένα, το έργο αποκτά τη μεγαλύτερη δύναμή του όταν ξεπερνά αυτό το δίπολο και στρέφει την κρίση στον ίδιο τον δημιουργό.
Η δημόσια αναγνώριση συχνά συγχέεται με την προσωπική δικαίωση. Το «Φασγά» αρνείται αυτή τη σύγχυση. Μερικά χρόνια αργότερα, επιτυχημένος δραματουργός, ζει με την Ελένη και τη θετή τους κόρη· έχει κερδίσει τη δόξα αλλά δεν είναι ευτυχισμένος. Η Μαρία τον επισκέπτεται και του ζητά βοήθεια για το άρρωστο παιδί τους, αλλά εκείνος τη διώχνει. Μετά από αρκετό καιρό, γλεντά σ' ένα καμπαρέ ξεπεσμένος και μόνος, αφού η Ελένη τον έχει εγκαταλείψει. έχει κερδίσει τη δόξα αλλά δεν είναι ευτυχισμένος...Μισότρελος από τις τύψεις του, ξεψυχά στην αγκαλιά της πρώην γυναίκας του.
Αφήνει όμως μια τελευταία, οδυνηρή γνώση: η κορυφή δεν βρίσκεται ψηλότερα από τους ανθρώπους. Κι όποιος τους πατά για να ανεβεί μπορεί να φτάσει στη δόξα, αλλά θα έχει χάσει τον τόπο όπου θα μπορούσε πραγματικά να σταθεί.
Λαμβάνουν μέρος οι ηθοποιοί: Χρήστος Βαλαβανίδης Τάκης Βουλαλάς Ολια Λαζαρίδου Ράνια Οικονομίδου Δημήτρης Πουλικάκος Ανδρέας Φιλιππίδης
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Ο Ζωντανός του Rex Stout: Η ευθύνη δεν δέχεται πιστοποιητικό θανάτου audio book
Τεκμηρίωση του ιστορικού πλαισίου: η νουβέλα δημοσιεύτηκε πρώτη φορά το 1947.Ένας νεκρός εμφανίζεται ανάμεσα στους θεατές μιας επίδειξης μόδας. Η Σίνθια αναγνωρίζει τον θείο της και μαζί του βλέπει να καταρρέει …
Notes de l’épisode
Τεκμηρίωση του ιστορικού πλαισίου: η νουβέλα δημοσιεύτηκε πρώτη φορά το 1947.
Ένας νεκρός εμφανίζεται ανάμεσα στους θεατές μιας επίδειξης μόδας. Η Σίνθια αναγνωρίζει τον θείο της και μαζί του βλέπει να καταρρέει ένας ολόκληρος χρόνος πένθους. Το τρομακτικό δεν είναι ότι ένας άνθρωπος επιστρέφει από τον θάνατο. Είναι ότι οι ζωντανοί καλούνται να λογοδοτήσουν για όσα θεώρησαν οριστικά θαμμένα.
Στον «Ζωντανό», ο Ρεξ Στάουτ μετατρέπει μια απίθανη αναγνώριση σε δοκιμασία της ανθρώπινης αξιοπιστίας. Ο Πωλ Νίντερ, σχεδιαστής μόδας που θεωρούνταν αυτόχειρας, γίνεται ξανά παρουσία μέσα σε έναν κόσμο που είχε ήδη τακτοποιήσει την απουσία του. Η ανιψιά του προσφεύγει στον Νίρο Γουόλφ. Όμως η αναζήτηση ενός ανθρώπου εξελίσσεται σε έρευνα εγκλήματος και κάθε απάντηση υποχρεώνει τους εμπλεκομένους να αναμετρηθούν με όσα απέκρυψαν.
Ο Γουόλφ αντιτάσσει στην αναστάτωση την πειθαρχία της σκέψης. Η ακινησία του δεν δηλώνει αδιαφορία· αποτελεί άρνηση να παρασυρθεί από την πρώτη πειστική εξήγηση. Ο Άρτσι Γκούντγουιν, αφηγητής της ιστορίας, δίνει στην έρευνα κίνηση, ειρωνεία και ανθρώπινη θερμοκρασία. Ανάμεσά τους σχηματίζεται μια δημιουργική ένταση: η εμπειρία δοκιμάζει τη λογική και η λογική ελέγχει την εμπειρία. Η Σίνθια, πάλι, διεκδικεί κάτι βαθύτερο από μια πληροφορία. Θέλει να γνωρίζει αν η οδύνη της στηρίχθηκε στην πραγματικότητα ή στην απόφαση κάποιου άλλου να την εξαπατήσει.
Ο Νίντερ φέρνει στο προσκήνιο τον πειρασμό της φυγής. Να εγκαταλείψεις το όνομά σου, να αφήσεις άλλους να σηκώσουν το βάρος της απουσίας σου, να πιστέψεις πως έτσι ακυρώνεται το παρελθόν. Αυτή η επιλογή έχει ψυχικό κόστος: στερεί από τους ανθρώπους που μένουν ακόμη και το δικαίωμα να πενθήσουν γνωρίζοντας την αλήθεια.
Στο μεταπολεμικό αστικό περιβάλλον του έργου, ο οίκος μόδας αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η εμφάνιση αποτελεί επάγγελμα, εμπόρευμα και κοινωνικό διαβατήριο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Στάουτ εξετάζει πόσο εύκολα η προσεγμένη εικόνα μπορεί να υποκαταστήσει την ηθική αξιοπιστία. Το ερώτημα παραμένει επίκαιρο στην εποχή της δημόσιας αυτοπαρουσίασης: πόσα γνωρίζουμε για κάποιον επειδή βλέπουμε όσα επιλέγει να μας δείξει;
Στη δική μου αφηγηματική προσέγγιση, με ενδιαφέρει αυτή η απόσταση ανάμεσα στη δήλωση και στην πρόθεση. Η ειρωνεία του Άρτσι, η επιμονή του Γουόλφ και η ταραχή της Σίνθια ζητούν διαφορετικό εσωτερικό ρυθμό. Το μυστήριο αναπτύσσεται και στην ακρόαση: σε μια λέξη που τονίζεται, σε μια απάντηση που καθυστερεί, σε μια βεβαιότητα που αρχίζει να αμφισβητείται.
Η δύναμη του «Ζωντανού» βρίσκεται τελικά στην ηθική του απαίτηση. Η εξαφάνιση μεταφέρει την ευθύνη στους άλλους. Δεν την εξαλείφει. Και όποιος επιστρέφει στη ζωή οφείλει να αντικρίσει τις ζωές που άφησε πίσω του.
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Το τίμημα της εμπιστοσύνης Βασίλης Δανέλλης και Γιάννης Ράγκος
Καλωσόρισες στην κόλαση, γλυκιά μου του Βασίλη Δανέλλη και Ακόμα κι οι φίλοι σκοτώνουν του Γιάννη Ράγκου00:00 Πρόλογος01:25 Ακόμα κι οι φίλοι σκοτώνουν του Γιάννη Ράγκου28:15 Καλωσόρισες στην κόλαση, γλυκιά μου …
Notes de l’épisode
Καλωσόρισες στην κόλαση, γλυκιά μου του Βασίλη Δανέλλη και Ακόμα κι οι φίλοι σκοτώνουν του Γιάννη Ράγκου
00:00 Πρόλογος
01:25 Ακόμα κι οι φίλοι σκοτώνουν του Γιάννη Ράγκου
28:15 Καλωσόρισες στην κόλαση, γλυκιά μου του Βασίλη Δανέλλη
1:15 Επίλογος
Η κόλαση αρχίζει όταν ο άλλος παύει να είναι άνθρωπος και γίνεται ευκαιρία. Ένα βλέμμα υπόσχεται έρωτα, μια φιλική κουβέντα προσφέρει ασφάλεια και πίσω από τις λέξεις καταστρώνεται ο λογαριασμός. Στο «Καλωσόρισες στην κόλαση, γλυκιά μου» του Βασίλη Δανέλλη και στο «Ακόμα κι οι φίλοι σκοτώνουν» του Γιάννη Ράγκου, το αστυνομικό ενδιαφέρον γεννιέται μέσα στην οικειότητα. Εκεί όπου χαμηλώνουμε την άμυνά μας, επειδή πιστεύουμε πως κάποιος μας επιθυμεί ή μας νοιάζεται.
Στην ιστορία του Δανέλλη, η Αλεξάνδρα εργάζεται στην υποδοχή ενός μαγαζιού και βρίσκεται στο επίκεντρο μιας ερωτικής διεκδίκησης. Ο επιχειρηματίας Δημήτρης Σίμογλου και ο συνεσταλμένος Μάριος συγκρούονται για την εύνοιά της. Ωστόσο, η φαινομενικά γνώριμη γεωμετρία του τριγώνου αποκτά διαφορετικό βάρος όταν αποκαλύπτεται η εκβιαστική της δράση. Το φλερτ μετατρέπεται σε διαπραγμάτευση ισχύος. Η επιθυμία προσφέρει πρόσβαση και η πρόσβαση γίνεται μέσο επιβολής.
Η Αλεξάνδρα ενδιαφέρει ακριβώς επειδή η γοητεία της δεν αναιρεί την αδίστακτη συμπεριφορά της. Η συμπάθεια που μπορεί να προκαλέσει δοκιμάζει την κρίση μας: πόσο εύκολα συγχωρούμε όποιον ξέρει να μας κερδίζει; Δεν χρειάζεται να της επινοήσουμε κάποιο τραυματικό παρελθόν για να κατανοήσουμε τη λειτουργία της. Η συμπεριφορά της φανερώνει μια συνειδητή εργαλειοποίηση της έλξης, μέσα στην οποία η ανταπόκριση του άλλου αντιμετωπίζεται ως αξιοποιήσιμη αδυναμία.
Απέναντί της, οι δύο άνδρες εκθέτουν διαφορετικές ανάγκες. Στον Σίμογλου μπορούμε να διακρίνουμε την πιθανή σύγχυση ανάμεσα στην οικονομική επιτυχία και στο δικαίωμα της κατάκτησης. Στον Μάριο, την ευάλωτη προσδοκία ότι η ερωτική αποδοχή θα επιβεβαιώσει την προσωπική του αξία. Η αντιπαλότητά τους στενεύει την αντίληψή τους: απασχολημένοι με το ποιος θα επικρατήσει, δυσκολεύονται να αναρωτηθούν τι πραγματικά συμβαίνει. Το κρίσιμο ερώτημα γίνεται αν βλέπουν την Αλεξάνδρα ή μόνο τον εαυτό τους μέσα στην επιθυμία τους.
Ο Ράγκος μεταφέρει την ένταση από το ερωτικό παιχνίδι στη δοκιμασία της φιλίας. Μια βροχερή νύχτα, ο Αριστείδης Ιερομνήμων παραβιάζει ένα παλιομοδίτικο κατάστημα λαχείων και ΠΡΟΠΟ. Έχει ήδη γνωρίσει τη φυλακή και διαθέτει την τεχνική ψυχραιμία του έμπειρου διαρρήκτη. Η συνάντησή του με ένα μεγάλο χρηματικό ποσό αλλάζει τον ορίζοντα της ζωής του. Ανοίγει την προοπτική μιας εξόδου από την παρανομία, μαζί με φόβους που η εμπειρία του στις κλειδαριές δεν αρκεί να αντιμετωπίσει.
Ο Αριστείδης γνωρίζει πώς παραβιάζεται μια πόρτα. Δεν διαθέτει ανάλογη βεβαιότητα απέναντι στις προθέσεις των ανθρώπων. Η ανάγκη του να στηριχθεί στον Βαρώνο προσδίδει στην ιστορία ψυχολογικό βάθος: η εμπιστοσύνη προσφέρεται εκεί όπου η αυτοπεποίθηση εξαντλείται. Ο φίλος αποκτά δύναμη επειδή γνωρίζει την ανασφάλεια του άλλου και μπορεί να μιλήσει τη γλώσσα της προστασίας. Χωρίς να προδώσουμε την εξέλιξη, αρκεί να προσέξουμε πόσο επικίνδυνη γίνεται η συμβουλή όταν ο αποδέκτης της παραιτείται από την κρίση του.
Τα κοινωνικά περιβάλλοντα των δύο ιστοριών έχουν ιδιαίτερη σημασία. Το επιχειρηματικό κύρος, η εργασία στην υποδοχή, το συνοικιακό πρακτορείο και η προσδοκία του μεγάλου κέρδους συγκροτούν έναν κόσμο όπου χρήμα και αναγνώριση συνδέονται στενά. Το υλικό δεν επιτρέπει ασφαλή χρονολόγηση. Επιτρέπει όμως να αναγνωρίσουμε κοινωνικές νοοτροπίες με διάρκεια: την επιτυχία ως απόδειξη αξίας και τον ξαφνικό πλουτισμό ως υπόσχεση ελευθερίας.
Στη σημερινή εποχή, αυτές οι ιστορίες αγγίζουν την εξοικείωσή μας με σχέσεις που ζητούν γρήγορη εμπιστοσύνη. Προσωπικά, βρίσκω το ουσιαστικό τους βάρος στη στιγμή όπου η ανθρώπινη ανάγκη συναντά κάποιον πρόθυμο να την εκμεταλλευτεί. Η επιθυμία για αγάπη, αποδοχή ή ασφάλεια δεν αποτελεί ηθικό ελάττωμα. Η εκμετάλλευσή της αποτελεί επιλογή. Και το χρέος που αφήνουν τα δύο έργα στον ακροατή είναι απαιτητικό: να διατηρεί την κρίση του χωρίς να νεκρώνει την τρυφερότητά του. Γιατί η αξιοπρέπεια δοκιμάζεται όταν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε έναν άνθρωπο και αποφασίζουμε αν θα το κάνουμε.
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
Καλωσόρισες στην κόλαση, γλυκιά μου του Βασίλη Δανέλλη
Σκηνοθεσία: Γιάννης Χουβαρδάς Μουσική σύνθεση: Θοδωρής Οικονόμου
Ακούγονται οι ηθοποιοί: Στέλλα Βογιατζάκη, Πολύδωρος Βογιατζής, Aκύλλας Καραζήσης, Δημήτρης Μπίτος, Άλκηστις Πουλοπούλου, Άντα Πουράνη, Χάρης Φραγκούλης
Φωνητικά Αλεξάνδρα Λέρτα
Ακόμα κι οι φίλοι σκοτώνουν του Γιάννη Ράγκου
Παραγωγή - Μουσική επιμέλεια - Σκηνοθεσία: Αντέλα Μέρμηγκα Αφηγητής ο Δημήτρης Πουλικάκος Ακούγονται οι ηθοποιοί: Κώστας Δαρλάσης, Νίκος Σιδέρης, Βασίλης Χατζής
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Μπάαλ του Μπέρτολτ Μπρέχτ: Το ταλέντο δεν αθωώνει τη σκληρότητα
🎭 Μπάαλ του Μπέρτολτ Μπρέχτ: Το ταλέντο δεν αθωώνει τη σκληρότηταΟ Μπάαλ διψά για τη ζωή σαν να θέλει να την καταπιεί ολόκληρη. Ποίηση, σώματα, κρασί και ουρανός γίνονται τροφή μιας επιθυμίας που αρνείται κάθε …
Notes de l’épisode
🎭 Μπάαλ του Μπέρτολτ Μπρέχτ: Το ταλέντο δεν αθωώνει τη σκληρότητα
Ο Μπάαλ διψά για τη ζωή σαν να θέλει να την καταπιεί ολόκληρη. Ποίηση, σώματα, κρασί και ουρανός γίνονται τροφή μιας επιθυμίας που αρνείται κάθε όριο. Ο Μπέρτολτ Μπρέχτ αφήνει αυτόν τον προκλητικό ποιητή να μας γοητεύσει, δίχως να μας επιτρέπει να ξεχάσουμε όσους πληρώνουν τη γοητεία του. Κι εκεί αρχίζει η πραγματική δοκιμασία του έργου: στη στιγμή που ο θαυμασμός μας χρειάζεται να λογοδοτήσει.
Γραμμένος αρχικά το 1918, όταν ο Μπρέχτ ήταν μόλις είκοσι ετών, ο «Μπάαλ» γεννήθηκε ως αντίλογος στον «Μοναχικό» του Χανς Γιοστ και στη δραματική εξιδανίκευση του ποιητή Γκράμπε. Η χρονολογία 1922 αφορά μεταγενέστερη εκδοχή του. Η διάκριση έχει σημασία: εδώ συναντούμε έναν νεαρό συγγραφέα που ήδη δυσπιστεί απέναντι στο φωτοστέφανο της ιδιοφυΐας και αρνείται να θεωρήσει την αντικοινωνική συμπεριφορά απόδειξη πνευματικής ανωτερότητας.
Η αστική κοινωνία υποδέχεται τον Μπάαλ ως αξιοπερίεργο ταλέντο, πρόθυμη να στεγάσει την ποίησή του όσο μπορεί να ελέγχει τον ποιητή. Εκείνος ανταποδίδει τη φιλοξενία με περιφρόνηση, ερωτικές προκλήσεις και παραβίαση των συμφωνημένων ορίων. Από τα σαλόνια περνά στα καπηλειά, στους δρόμους και στα δάση. Η περιπλάνησή του συγκροτείται από διαδοχικά επεισόδια, όπου κάθε συνάντηση αποκαλύπτει την ίδια σύγκρουση: λαχταρά την ανθρώπινη παρουσία, αλλά δυσφορεί μόλις αυτή αποκτήσει ανάγκες, απαιτήσεις ή δικαιώματα.
Ψυχολογικά, ο Μπάαλ μπορεί να διαβαστεί ως άνθρωπος που συγχέει την ελευθερία με την ανεμπόδιστη ικανοποίηση. Η ακόρεστη αισθησιακή του ορμή μοιάζει να πολεμά την επίγνωση της φθοράς. Θέλει διαρκώς περισσότερη ζωή, επειδή καμία απόλαυση δεν κατορθώνει να τον καθησυχάσει. Η τρυφερότητα προϋποθέτει να παραχωρήσεις χώρο στον άλλον· εκείνος θέλει να τον καταλάβει. Έτσι, η ποιητική ευαισθησία συνυπάρχει με μια εντυπωσιακή ανικανότητα ευθύνης. Μπορεί να αισθάνεται βαθιά τον ουρανό και να προσπερνά τον πόνο του ανθρώπου δίπλα του.
Ο Γιοχάνες φωτίζει μια διαφορετική αδυναμία: την ανάγκη του θαυμαστή να παραδώσει την κρίση του στο είδωλό του. Η μαθητεία γίνεται επικίνδυνη όταν η γοητεία υποκαθιστά τη συνείδηση. Η Γιοχάνα και η Σοφί, από την άλλη, φανερώνουν το άνισο κόστος της ερωτικής ελευθερίας μέσα σε έναν κόσμο που επιτρέπει στον άντρα να περιπλανιέται και φορτώνει στη γυναίκα την κοινωνική καταδίκη. Ο Έκαρτ, σύντροφος της περιπλάνησης και φορέας μιας ιδιαίτερης οικειότητας, δοκιμάζει την ικανότητα του Μπάαλ να δεχτεί δίπλα του μια ανεξάρτητη ύπαρξη.
Ο κόσμος του έργου κουβαλά τις αντιφάσεις της ευρωπαϊκής αστικής κοινωνίας των αρχών του εικοστού αιώνα: καλλιεργημένα σαλόνια, εμπορευματοποιημένη τέχνη, σεξουαλική υποκρισία και ασφυκτικές ιεραρχίες. Ο Μπρέχτ, ωστόσο, δεν χαρίζει στον ήρωά του ηθική ασυλία επειδή αποκαλύπτει αυτή την υποκρισία. Η κοινωνική άρνηση παραμένει ανολοκλήρωτη όταν αναπαράγει την κυριαρχία πάνω στους πιο ευάλωτους. Ο άνθρωπος που περιφρονεί τους ισχυρούς μπορεί να γίνει εξίσου αυταρχικός απέναντι σε όσους τον αγαπούν.
Η δραματουργική δύναμη βρίσκεται ακριβώς στην τριβή ανάμεσα στον λυρισμό και την ωμότητα. Οι εικόνες της φύσης διευρύνουν τον ορίζοντα, ενώ οι ανθρώπινες σχέσεις τον στενεύουν ασφυκτικά. Οι απότομες μεταβάσεις δεν μας προσφέρουν την άνεση μιας ομαλής ψυχολογικής εξήγησης. Μας υποχρεώνουν να συγκρατήσουμε συγχρόνως την ομορφιά της φωνής και τη βαρβαρότητα της πράξης. Το έργο αντιστέκεται έτσι τόσο στην εύκολη αγιοποίηση όσο και στην αυτάρεσκη καταδίκη.
Στη δική μου ανάγνωση, αυτή είναι και η οδυνηρή επικαιρότητά του. Σήμερα, που η δημόσια γοητεία συχνά μετατρέπεται σε άδεια συμπεριφοράς, ο «Μπάαλ» ζητά να εξετάσουμε τι συγχωρούμε στους χαρισματικούς ανθρώπους. Πόσο εύκολα βαφτίζουμε την περιφρόνηση αυθεντικότητα και την εκμετάλλευση πάθος; Η τέχνη μπορεί να διευρύνει τη συνείδηση, αλλά το ταλέντο από μόνο του δεν εγγυάται ανθρωπιά. Ο ουσιαστικός απόηχος του έργου μένει εδώ: η ελευθερία δοκιμάζεται όταν ο άλλος στέκεται απέναντί μας με τη δική του ζωή. Κι όποιος απαιτεί ολόκληρο τον κόσμο για τον εαυτό του, έχει ήδη αρχίσει να αδειάζει τον κόσμο από ανθρώπους.
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
Συντελεστές & Ηθοποιοί: . Συγγραφέας: Μπέρτολτ Μπρέχτ (Berthold Brecht) . Μετάφραση . Δραματουργική Διασκευή: Πέτρος Μάρκαρης . Σκηνοθεσία: Κωστής Τσώνος . Μουσική Σύνθεση: Μάρκος Μωυσίδης . Κιθάρα: Γιώργος Λαμπάτος . Επιμέλεια Ήχων: Δόμνα Ακατογλίδου Στεφάνου . Ρύθμιση Ήχου: Νίκος Χανιώτης, Γιάννης Παπαδόπουλος . Παραγωγή: Βίκυ Μουνδρέα ⠀
Παίζουν οι ηθοποιοί (με τη σειρά που ακούστηκαν): . Φάνης Χινάς . Μηνάς Χατζησάββας . Μαρία Μήχα . Γιώργος Κέντρος . Σοφοκλής Πέπας . Καριοφυλιά Καραμπέτη . Έλενα Παπαδοπούλου . Γιώργος Λέφας . Μανώλης Πουλιάσης . Λουίζα Μιτσάκου . Νάντια Μουρούζη . Λουκία Πιστιόλα . Κική Φιλιππίδου . Έλενα Φωτεινάκη . Στον ρόλο του Μπάαλ ο Χρήστος Τσάγκας ⠀
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
⚖️Τα βρώμικα χέρια του Ζαν Πολ Σαρτρ: Η αθωότητα στο εδώλιο
Η σκανδάλη πατιέται σε μια στιγμή· το νόημα του πυροβολισμού δικάζεται για πάντα. Στα «Βρώμικα χέρια», ο Ζαν Πολ Σαρτρ στήνει μια αναμέτρηση ανάμεσα στην ανάγκη να αλλάξει ο κόσμος και στην επιθυμία να …
Notes de l’épisode
Η σκανδάλη πατιέται σε μια στιγμή· το νόημα του πυροβολισμού δικάζεται για πάντα. Στα «Βρώμικα χέρια», ο Ζαν Πολ Σαρτρ στήνει μια αναμέτρηση ανάμεσα στην ανάγκη να αλλάξει ο κόσμος και στην επιθυμία να παραμείνει άσπιλος εκείνος που τον αλλάζει. Η πολιτική εισβάλλει στην κρεβατοκάμαρα και η πληγωμένη επιθυμία επιστρέφει οπλισμένη στην Ιστορία. Κανείς δεν βγαίνει αθώος από αυτή τη συνάντηση.
Το έργο, που πρωτοπαρουσιάστηκε το 1948, μεταφέρει τη δράση στη φανταστική Ιλλυρία, μέσα στη δίνη του πολέμου. Η αφήγηση ξεκινά το 1945, όταν ο Ούγκο επιστρέφει από τη φυλακή, και ανασυνθέτει τη δολοφονία που διέπραξε δύο χρόνια νωρίτερα. Αυτή η δραματουργική επιστροφή μετατρέπει τη σκηνή σε άτυπο δικαστήριο: δεν εξετάζεται μόνο τι συνέβη, αλλά ποιος δικαιούται να ορίσει τη σημασία του.
Ο νεαρός διανοούμενος εγκαταλείπει την αστική καταγωγή του και προσχωρεί στο επαναστατικό κόμμα, αναζητώντας μια ζωή που να δικαιολογεί την ύπαρξή του. Η αποστολή να δολοφονήσει τον Χέντερερ υπόσχεται κάτι περισσότερο από κομματική αναγνώριση: του προσφέρει την τρομακτική δυνατότητα να αποδείξει ότι μπορεί να πράξει. Γίνεται γραμματέας του υποψήφιου θύματός του και ανακαλύπτει πως ο υποτιθέμενος προδότης διαθέτει ανθρώπινο βάρος μεγαλύτερο από τις κατηγορίες εναντίον του.
Η ακαμψία του Ούγκο δεν εξαντλείται στον ιδεολογικό φανατισμό. Κάτω από την προσήλωσή του στις αρχές πάλλεται η ντροπή ενός ανθρώπου που δεν έχει πεινάσει όπως εκείνοι τους οποίους θέλει να εκπροσωπήσει. Χρειάζεται μια ακραία πράξη για να εξαγοράσει το προνόμιό του. Έτσι, η επανάσταση κινδυνεύει να γίνει προσωπική τελετή αυτοδικαίωσης. Θέλει να υπηρετήσει τους καταπιεσμένους, αλλά δυσκολεύεται να τους συναντήσει έξω από το ιδανικό σχήμα που έχει κατασκευάσει.
Απέναντί του, ο Χέντερερ υπερασπίζεται τη συμμαχία με πολιτικούς αντιπάλους, υπολογίζοντας συσχετισμούς, ανθρώπινες απώλειες και την επόμενη ημέρα. Θα ήταν φτωχή ανάγνωση να τον περιορίσουμε στον κυνικό μακιαβελισμό. Η διαλλακτικότητά του γεννιέται και από την αναγνώριση ότι οι άνθρωποι δεν περισσεύουν για χάρη της θεωρίας. Ωστόσο, η πρακτική του σοφία δεν τον απαλλάσσει από τον έλεγχο: ποιος αποφασίζει πόσο ψέμα επιτρέπεται και πόσο αίμα μπορεί να δικαιολογήσει ένας σκοπός;
Η Τζέσικα διαταράσσει αυτή την ανδρική μονομαχία χωρίς να αποτελεί απλώς ερωτικό πρόσχημα. Η ειρωνεία της αποκαλύπτει πόσο θεατρικά υποδύεται ο Ούγκο τον επαναστάτη και πόσο πραγματικός τού φαίνεται ο Χέντερερ. Αναζητά παρουσία, επαφή, έναν άνθρωπο που να την ακούει. Όταν ο Ούγκο αντικρίζει το φιλί τους, η ζήλια συμπλέκεται με την ταπείνωση και τον κλονισμένο θαυμασμό του. Ο φόνος δεν εξηγείται πια από μία αιτία· η πολιτική εντολή και το προσωπικό τραύμα έχουν γίνει αξεδιάλυτα.
Αυτή η αδυναμία μιας καθαρής εξήγησης αποτελεί τη θεατρική δύναμη του έργου. Οι διάλογοι λειτουργούν ως πράξεις: κάθε επιχείρημα μετακινεί μια σχέση, κάθε υποχώρηση απειλεί μια ταυτότητα. Ο Σαρτρ δεν αφήνει τη φιλοσοφία να αιωρείται πάνω από τα πρόσωπα. Την αναγκάζει να κατοικήσει στον φόβο, στην έλξη, στην ανάγκη αποδοχής. Ακόμη και η πατρική γενναιοδωρία του Χέντερερ πληγώνει τον Ούγκο, επειδή του προσφέρει προστασία εκεί όπου εκείνος απαιτεί ισοτιμία.
Ο Λουί εκφράζει τη μηχανή που μεταβάλλει τις ανθρώπινες ζωές σε αναλώσιμο υλικό. Η Όλγα, περισσότερο σύνθετη, επιχειρεί να διασώσει τον Ούγκο μέσα στους όρους αυτής της μηχανής. Όταν το κόμμα υιοθετεί την πολιτική του δολοφονημένου Χέντερερ, ο επιζών δολοφόνος γίνεται ενοχλητικό τεκμήριο της προηγούμενης γραμμής. Η εξουσία ζητά να αναταξινομήσει το έγκλημα ώστε να προστατεύσει τη σημερινή της αφήγηση.
Εδώ αισθάνομαι το έργο οδυνηρά σημερινό. Κάθε οργανωμένη εξουσία που απαιτεί υπακοή αντί κρίσης μπορεί να μετατρέψει τη συνείδηση σε διοικητικό εμπόδιο. Και κάθε άνθρωπος που αγαπά περισσότερο την εικόνα της ακεραιότητάς του από τους συνανθρώπους του μπορεί να γίνει επικίνδυνος στο όνομα του καλού.
Το τελικό «Μη αξιοποιήσιμος» δεν είναι εύκολη αποθέωση της ελευθερίας. Περιέχει ευθύνη, αντίσταση και ίσως την τελευταία ακαμψία του Ούγκο. Η επιλογή του δεν ανασταίνει τον νεκρό ούτε καθαγιάζει τον φόνο. Αφήνει όμως ένα αμείλικτο αίτημα: να αναλαμβάνουμε τις πράξεις μας χωρίς να βαφτίζουμε την ενοχή αναγκαιότητα. Γιατί η συνείδηση αρχίζει εκεί όπου τελειώνει το άλλοθι.
Ηχογράφηση: 1977 Ραδιοσκηνοθεσία: Κώστας Μπάκας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Γιάννης Φέρτης, Μαρία Σκούντζου, Αλμπέρτο Εσκενάζυ, Θόδωρος Σαρρής, Ντίνος Δουλγεράκης, Δημήτρης Αστεριάδης, Άννα Βενέτη, Δημήτρης Ιωακειμίδης, Κυριάκος Ντούμος, Άγγελος Αντωνόπουλος, Νίκος Μπουσδούκος, Μάκης Ρευματάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🎭 Σχολείο για χήρες του Ζαν Κοκτώ: Η ζωή δεν φορά αιώνια πένθος
Μια γυναίκα αποφασίζει να γίνει μνημείο πριν προλάβει να ζήσει. Δίπλα στη σαρκοφάγο του ηλικιωμένου συζύγου της, ετοιμάζει τον δικό της θάνατο σαν ύστατη δημόσια εμφάνιση. Ο Ζαν Κοκτώ εισάγει σε αυτή την …
Notes de l’épisode
Μια γυναίκα αποφασίζει να γίνει μνημείο πριν προλάβει να ζήσει. Δίπλα στη σαρκοφάγο του ηλικιωμένου συζύγου της, ετοιμάζει τον δικό της θάνατο σαν ύστατη δημόσια εμφάνιση. Ο Ζαν Κοκτώ εισάγει σε αυτή την επιβλητική σκηνοθεσία μια παραφωνία: έναν νέο άνδρα. Και ξαφνικά, η αθανασία της αρετής δυσκολεύεται να συναγωνιστεί τη ζεστασιά ενός ζωντανού σώματος.
Γραμμένο το 1936 για την Αρλετί και παρουσιασμένο στο παρισινό μιούζικ χολ A.B.C., το «Σχολείο για χήρες» αντλεί την αφετηρία του από τη «Χήρα της Εφέσου» του Πετρώνιου. Ο Κοκτώ επέμενε ότι η μικρή αυτή φάρσα στηριζόταν στην κίνησή της: η επιβράδυνση θα κατέστρεφε τον μηχανισμό της. Πρόκειται για ουσιώδη δραματουργική παρατήρηση. Εδώ, η σκέψη γεννιέται από την ταχύτητα με την οποία η ανθρώπινη φύση διαψεύδει τις μεγαλόστομες διακηρύξεις της.
Η νεαρή χήρα έχει κλειστεί στον νεκρικό χώρο μαζί με την παραμάνα της, αποφασισμένη να πεθάνει κοντά στον σύζυγό της. Η παρουσία ενός ντροπαλού, ελκυστικού φύλακα προσφέρει στην πρακτική συνοδό το μέσο για να ανατρέψει αυτή την απόφαση. Η πλοκή μοιάζει απλή επειδή ο συγγραφέας συμπυκνώνει τη σύγκρουση σε τρεις διαφορετικές σχέσεις με τη ζωή: την επιδεικτική άρνησή της, την έμπρακτη υπεράσπισή της και την αδιαμεσολάβητη γοητεία της.
Στη δική μου ανάγνωση, η χήρα δεν εξαντλείται στον χαρακτηρισμό της ματαιόδοξης. Η ανάγκη της να αναγνωριστεί ως υπόδειγμα πίστης φανερώνει μια προσωπικότητα που αναζητεί την αξία της στην κρίση των άλλων. Ακόμη και απομονωμένη, εξακολουθεί να ζει μπροστά σε ένα φανταστικό ακροατήριο. Η κοινωνική επιδοκιμασία έχει εγκατασταθεί μέσα της σαν αυστηρός επιτηρητής. Επιλέγοντας τον θάνατο, επιχειρεί να στερεώσει οριστικά την εικόνα της, να την απαλλάξει από τις αντιφάσεις που συνοδεύουν κάθε ζωντανό άνθρωπο.
Η παραμάνα αντιτάσσει σε αυτή την τελετουργία την ευφυΐα της επιβίωσης. Δεν χρειάζεται μεγαλόπνοη επιχειρηματολογία για να καταλάβει ότι η αφοσίωση γίνεται παράλογη όταν απαιτεί δύο θανάτους. Η πρακτικότητά της περιέχει μια ηθική φροντίδας: σώζει την κυρία της από την καταστροφική συνέπεια της απόφασής της. Συγχρόνως, αποκτά τη δραματουργική πρωτοβουλία. Η κοινωνικά υποδεέστερη γυναίκα γίνεται η πραγματική σκηνοθέτης της δράσης, επειδή γνωρίζει όσα η κυρία της προσπαθεί να ξεχάσει.
Ο φύλακας, πάλι, δεν χρειάζεται να εμφανιστεί ως θριαμβευτής κατακτητής. Η συστολή του κάνει αποτελεσματικότερη την παρουσία του. Απέναντι στην κατασκευασμένη μεγαλοπρέπεια του πένθους, η νεότητα διαθέτει την πειστικότητα της αναπνοής. Ωστόσο, ο χαρακτήρας λειτουργεί κυρίως ως καταλύτης. Το βάρος της σύγκρουσης παραμένει στις δύο γυναίκες και στον τρόπο με τον οποίο διαπραγματεύονται την επιθυμία, το καθήκον και την ελευθερία.
Ο τίτλος παραπέμπει εύλογα στη μολιερική παράδοση της κωμικής μαθητείας. Εδώ, όμως, το μάθημα αφορά την απομάθηση: η χήρα καλείται να εγκαταλείψει όσα έχει διδαχθεί για την υποδειγματική γυναικεία συμπεριφορά. Μέσα στην αστική ευπρέπεια που σατιρίζεται, η γυναίκα οφείλει να αποδεικνύει την αρετή της περιορίζοντας τη ζωή της. Το εύρημα του Κοκτώ αναδεικνύει πόσο βίαιη μπορεί να γίνει μια κοινωνική απαίτηση όταν περιβάλλεται με το κύρος της ηθικής.
Η φάρσα, βεβαίως, έχει και το όριό της. Η γρήγορη μεταστροφή δεν επιτρέπει εκτενή διερεύνηση της απώλειας και μπορεί να συντηρήσει το εύκολο στερεότυπο της ευμετάβλητης γυναίκας. Η ουσιαστικότερη ανάγνωση αρχίζει όταν μετατοπίσουμε το ενδιαφέρον από τη γυναικεία αστάθεια στην ανθρώπινη αιχμαλωσία μέσα σε μια επιθυμητή εικόνα.
Σήμερα, αυτή η αιχμαλωσία βρίσκει καινούργια ακροατήρια στις δημόσιες επιδείξεις ευτυχίας, αφοσίωσης ή οδύνης. Με συγκινεί περισσότερο η στιγμή κατά την οποία η ηρωίδα παύει να υπηρετεί το μελλοντικό της μνημείο και ξαναγίνεται άνθρωπος. Το ηθικό κέρδος του έργου βρίσκεται σε αυτή την επιστροφή. Η μνήμη του νεκρού δεν χρειάζεται έναν δεύτερο νεκρό για να δικαιωθεί. Κανένας άνθρωπος δεν οφείλει να μετατρέψει την υπόλοιπη ζωή του σε αποδεικτικό αγάπης.
Σκηνοθεσία: Βασίλης Νικολαΐδης Ακούγονται οι ηθοποιοί: Μαίρη Αρώνη, Τζόλυ Γαρμπή, Κωνσταντίνος Κωνσταντόπουλος, Μιράντα Ζαφειροπούλου
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🔍 Μια σφαίρα στο κρανίο, η εξουσία στο εδώλιο. Αγκάθα Κρίστι
Ο Ηρακλής Πουαρό, που αντιμετωπίζει το έγκλημα με ατάραχη αυτοπεποίθηση, φοβάται την οδοντιατρική καρέκλα. Η Αγκάθα Κρίστι ξεκινά από αυτή τη μικρή ανθρώπινη ήττα για να μας οδηγήσει σε μια πολύ μεγαλύτερη …
Notes de l’épisode
Ο Ηρακλής Πουαρό, που αντιμετωπίζει το έγκλημα με ατάραχη αυτοπεποίθηση, φοβάται την οδοντιατρική καρέκλα. Η Αγκάθα Κρίστι ξεκινά από αυτή τη μικρή ανθρώπινη ήττα για να μας οδηγήσει σε μια πολύ μεγαλύτερη δοκιμασία της συνείδησης. Ένας οδοντίατρος βρίσκεται νεκρός και η καθημερινή τάξη αποκτά ξαφνικά την όψη επιμελημένης σκηνοθεσίας. Στο «Μια σφαίρα στο κρανίο», η έρευνα αναζητεί τον ένοχο ενώ συγχρόνως εξετάζει ποιος δικαιούται να ορίζει την αξία μιας ανθρώπινης ζωής.
Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 1940 ως “One, Two, Buckle My Shoe”. Η παιδική αρίθμηση που οργανώνει τα κεφάλαιά του δημιουργεί μια σχεδόν ανατριχιαστική αντίστιξη: ο γνώριμος ρυθμός της αθωότητας συνοδεύει την προοδευτική αποκάλυψη μιας ενήλικης αγριότητας. Η Κρίστι χρησιμοποιεί το τραγουδάκι ως μορφικό σκελετό και ως ειρωνικό υπόστρωμα. Καθώς οι αριθμοί προχωρούν, η βεβαιότητα υποχωρεί. Ο κόσμος εξακολουθεί να μετρά κανονικά ενώ οι άνθρωποί του χάνουν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους.
Ο θάνατος του Χένρι Μόρλεϋ φαίνεται αρχικά να εξηγείται από ένα επαγγελματικό σφάλμα. Όταν ο ασθενής Αμβριώτης πεθαίνει από υπερβολική δόση αναισθητικού, η υπόθεση της αυτοκτονίας προσφέρει στην αστυνομία μια καθησυχαστική αλληλουχία: λάθος, πανικός, αυτοτιμωρία. Ο Πουαρό αντιστέκεται στην ευκολία της. Γνωρίζει ότι μια εξήγηση μπορεί να είναι συνεκτική και ωστόσο ψευδής. Η έρευνά του αρχίζει ακριβώς εκεί όπου οι άλλοι αισθάνονται έτοιμοι να κλείσουν τον φάκελο.
Απέναντί του σχηματίζεται ένα σύνολο προσώπων με σχεδόν θεατρική λειτουργία. Ο τραπεζίτης Άλιστερ Μπλαντ εκπροσωπεί τη μετριοπάθεια, την οικονομική ισχύ και την υπόσχεση κοινωνικής ασφάλειας. Ο Χάουαρντ Ρέικς εκφράζει την ανυπομονησία μιας νεότητας που επιθυμεί να ανατρέψει τον κόσμο πριν κατανοήσει πλήρως τις συνέπειες. Ο Φρανκ Κάρτερ μετατρέπει τη ματαίωση σε επιθετικότητα. Η Μαμπέλ Σαίνσπουρυ Σηλ, με την ιδιορρυθμία και τη μυστηριώδη εξαφάνισή της, διαταράσσει τις βολικές ταξινομήσεις των υπολοίπων.
Η ψυχολογική οξύτητα της Κρίστι βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο εκθέτει την κρίση μας. Ο οξύθυμος προκαλεί υποψίες επειδή η βιαιότητά του φαίνεται. Ο αξιοσέβαστος κερδίζει εμπιστοσύνη επειδή έχει μάθει να ελέγχει την παρουσία του. Ο ακροατής καλείται να παρατηρήσει πόσο εύκολα συγχέει την κοινωνική συμπεριφορά με την ηθική ποιότητα. Ο Πουαρό, παρά τη φιλαρέσκεια και τις μικρές τελετουργίες του, διαθέτει μια σπάνια ελευθερία: δεν επιτρέπει στο κύρος να υποκαταστήσει την απόδειξη.
Ως υλικό για audiobook, το μυθιστόρημα προσφέρει μια ιδιαίτερη δοκιμασία προσοχής. Οι συναντήσεις, οι ώρες και οι φαινομενικά ασήμαντες παρατηρήσεις χρειάζονται ακρόαση που να συγκρατεί λεπτομέρειες χωρίς να χάνει τον ανθρώπινο παλμό. Η ένταση γεννιέται μέσα στις συνομιλίες, στις αντιφάσεις και στις μεταβολές της εμπιστοσύνης. Η περίτεχνη κατασκευή μπορεί στιγμές να κάνει ορισμένα πρόσωπα να μοιάζουν περισσότερο με μηχανισμούς της πλοκής παρά με ολοκληρωμένες υπάρξεις. Η ηθική σύγκρουση, όμως, δίνει ουσιαστικό βάρος στο ευφυές παιχνίδι.
Στη δική μου ανάγνωση, το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η οικειότητα αυτής της σύγκρουσης με το σήμερα. Ακούμε ακόμη ότι κάποιοι άνθρωποι είναι αναντικατάστατοι, ότι μια αποκάλυψη θα κόστιζε υπερβολικά ή ότι η προστασία ενός συστήματος απαιτεί σιωπή. Έτσι αρχίζει η υποτίμηση του προσώπου: όταν η ζωή του καταχωρίζεται ως μικρότερο μέγεθος από μια καριέρα, έναν οργανισμό ή μια υπόσχεση ευημερίας.
Η Κρίστι αφήνει τον Πουαρό να υπερασπιστεί το όριο πέρα από το οποίο η χρησιμότητα γίνεται άλλοθι. Η δικαιοσύνη δοκιμάζεται περισσότερο όταν απέναντί της βρίσκεται κάποιος που ο κόσμος επιθυμεί να αθωώσει. Και η τελευταία αγωνία του έργου επιμένει: πόση τάξη μπορούμε να θαυμάζουμε όταν, για να διατηρηθεί, πρέπει να δεχτούμε ότι μια ανθρώπινη ζωή περισσεύει;
Η Αγκάθα Κρίστι έχει βασίσει τη δομή του βιβλίου σε ένα παλιό αγγλικό παιδικό τραγουδάκι («One, two, buckle my shoe / Three, four, knock at the door...»). Κάθε στοιχείο που βρίσκει ο Πουαρό συνδέεται με έναν στίχο.
Το μεγάλο μυστικό της υπόθεσης κρύβεται πίσω από μια χαλασμένη αγκράφα παπουτσιού (εξού και ο εναλλακτικός τίτλος) και μια σειρά από πλαστοπροσωπίες. Ο δολοφόνος έχει στήσει μια ιδιοφυή παγίδα, χρησιμοποιώντας τα οδοντιατρικά αρχεία των ασθενών για να μπερδέψει την αστυνομία ως προς την πραγματική ταυτότητα των θυμάτων.
Πρόκειται για ένα από τα πιο έξυπνα και πολιτικά «ύπουλα» βιβλία της Κρίστι, με ένα φινάλε που θα σας εκπλήξει.
⚖️ Το Κεφάλι Ενός Ανθρώπου του Ζωρζ Σιμενόν: Όταν η βεβαιότητα καταδικάζει
Η γκιλοτίνα περιμένει έναν άνθρωπο και η δικαιοσύνη θεωρεί πως έχει τελειώσει τη δουλειά της. Μόνο ο Μεγκρέ επιμένει να κοιτάζει εκεί όπου οι άλλοι έχουν ήδη κλείσει τον φάκελο. Στο «Το Κεφάλι Ενός Ανθρώπου» …
Notes de l’épisode
Η γκιλοτίνα περιμένει έναν άνθρωπο και η δικαιοσύνη θεωρεί πως έχει τελειώσει τη δουλειά της. Μόνο ο Μεγκρέ επιμένει να κοιτάζει εκεί όπου οι άλλοι έχουν ήδη κλείσει τον φάκελο. Στο «Το Κεφάλι Ενός Ανθρώπου» του Ζωρζ Σιμενόν, το αστυνομικό αίνιγμα αποκτά τη δραματική πυκνότητα μιας αναμέτρησης ανάμεσα στην ανθρώπινη ζωή και στην αλαζονεία της βεβαιότητας. Το τρομακτικό ερώτημα προηγείται της αποκάλυψης του δολοφόνου: πόσο εύκολα μπορεί ένας άνθρωπος να καταδικαστεί επειδή κανείς δεν προσπάθησε να τον καταλάβει;
Η ιστορία, με λογοτεχνική αφετηρία το μυθιστόρημα του 1931, ξεκινά από μια ετυμηγορία που απειλεί να γίνει αμετάκλητη. Ο Ζοζέφ Εέρν έχει καταδικαστεί για τη δολοφονία μιας εύπορης Αμερικανίδας και της υπηρέτριάς της στο Σεν Κλου. Τα ίχνη του στον τόπο του εγκλήματος συγκροτούν μια πειστική κατηγορία. Ο Μεγκρέ, ωστόσο, αμφιβάλλει και οργανώνει την απόδρασή του, αναλαμβάνοντας το βάρος μιας έρευνας που διακινδυνεύει τη θέση του για να προλάβει έναν θάνατο. Η καταδίωξη γίνεται έτσι ταυτόχρονα αγώνας εναντίον του πραγματικού ενόχου και εναντίον του χρόνου.
Η στάση του Μεγκρέ έχει ενδιαφέρον ακριβώς επειδή δεν είναι ηρωισμός χωρίς κόστος. Η αμφιβολία του δεν ισοδυναμεί με απόδειξη αθωότητας. Οφείλει να τη δοκιμάσει, να την εκθέσει στην πραγματικότητα, να αναζητήσει όσα η πρώτη έρευνα άφησε ανεξήγητα. Εδώ βρίσκεται η ηθική του υπεροχή: αρνείται να χρησιμοποιήσει την εξουσία ως άλλοθι για να πάψει να σκέφτεται. Η ανθρωπιά του αποκτά κύρος μέσα από την ευθύνη που αναλαμβάνει, όχι μέσα από κάποια αυτάρεσκη επίδειξη σωτηρίας.
Απέναντί του, ο Ράντεκ μετατρέπει την ευφυΐα σε όργανο κυριαρχίας. Η κοινωνική ταπείνωση τροφοδοτεί την περιφρόνησή του, χωρίς να δικαιολογεί τις πράξεις του. Χρειάζεται να αποδείξει ότι βλέπει περισσότερα από τους άλλους και ότι μπορεί να τους κινεί χωρίς εκείνοι να αντιλαμβάνονται τα νήματα. Κάτω από αυτή την απαίτηση υπεροχής διακρίνεται μια οδυνηρή εξάρτηση: επιζητεί την αναγνώριση εκείνου που προκαλεί. Ο Μεγκρέ γίνεται ο αναγκαίος θεατής του κατορθώματός του. Η επιθυμία να θαυμαστεί απειλεί τελικά την ίδια τη μυστικότητα που τον προστατεύει.
Ο Εέρν βρίσκεται στον αντίποδα αυτής της επιδεικτικής διανοητικής ισχύος. Αδέξιος, φοβισμένος και ανίκανος να υπερασπιστεί πειστικά τον εαυτό του, προσφέρεται ως εύκολος φορέας μιας ξένης ενοχής. Η τραγωδία του αφορά τη διαφορά ανάμεσα στο να έχεις δικαίωμα να μιλήσεις και στο να διαθέτεις τα μέσα για να ακουστείς. Η αδυναμία του να εξηγήσει όσα συνέβησαν αντιμετωπίζεται σαν επιβεβαίωση της κατηγορίας. Ο Σιμενόν εντοπίζει εδώ μια σκληρή κοινωνική λειτουργία: η αμηχανία του ανίσχυρου μπορεί να ερμηνευτεί ως ενοχή από εκείνον που δεν γνωρίζει τον φόβο του.
Ο Κροσμπί συμπληρώνει την εικόνα μιας κοινωνίας όπου το χρήμα οργανώνει τις εξαρτήσεις. Η προσδοκία της κληρονομιάς μεταβάλλει έναν συγγενικό δεσμό σε οικονομικό υπολογισμό. Στο Παρίσι του Μεσοπολέμου, η συνύπαρξη πολυτέλειας και ανέχειας δίνει στην πλοκή συγκεκριμένο κοινωνικό έδαφος. Ο φθόνος, η απληστία και η ανάγκη επιβολής συναντιούνται, αλλά δεν συγχέονται. Καθένας παραμένει υπεύθυνος για τον τρόπο με τον οποίο μεταχειρίζεται τον άλλον.
Η δραματουργική δύναμη της ιστορίας βρίσκεται στην άνιση κατανομή της γνώσης. Κάποιος γνωρίζει, κάποιος υποψιάζεται και κάποιος κινδυνεύει χωρίς να καταλαβαίνει ολόκληρη την παγίδα. Για την ηχητική της μεταφορά, αυτή η διάταξη προσφέρει ουσιαστικές δυνατότητες: μια παύση μπορεί να φανερώσει υπολογισμό, μια διστακτική απάντηση να μεταφέρει τρόμο. Η αγωνία γεννιέται από όσα διακυβεύονται πίσω από τις λέξεις.
Για μένα, η σημερινή αιχμή του έργου βρίσκεται στην ευκολία με την οποία η δημόσια κατηγορία προηγείται της κατανόησης. Μια εικόνα, ένα απόσπασμα ή μια αδέξια δήλωση αρκούν συχνά για να σχηματιστεί ετυμηγορία. Ο Σιμενόν απαιτεί μεγαλύτερη πνευματική πειθαρχία: να εξετάζουμε χωρίς να προδικάζουμε και να κατανοούμε χωρίς να αθωώνουμε αυθαίρετα. Το κεφάλι ενός ανθρώπου δεν χωρά σε έναν φάκελο. Κι όταν η δικαιοσύνη ξεχνά το πρόσωπο, μπορεί να διατηρεί τη σφραγίδα της και να έχει χάσει την ψυχή της.
Συντελεστές & Ηθοποιοί: Συγγραφέας: Ζωρζ Σιμενόν (Georges Simenon) Σκηνοθεσία: Μίκης Νικήτας Ρύθμιση Ήχου: Μαρούλα Χειμαδιού ⠀ Διανομή (με σειρά εμφανίσεως): • Επιθεωρητής Μεγκρέ: Ανδρέας Μύστρας • Γιώργος Ζένιος • Λίνα Ζένιου-Παππά • Χαράλαμπος Θεοδώρου • Θεόδουλος Μωρέας ⠀
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
🔥 Η φωτιά... της σωτηρίας & Οι πυρκαγιές & Πυρακτωμένο σίδερο του Φιλίπ Λεβίν
Η φωτιά αρχίζει συχνά πολύ πριν εμφανιστεί η πρώτη φλόγα. Ανάβει μέσα σε έναν υπολογισμό, σε μια υπογραφή, στην απόφαση να θεωρηθεί η καταστροφή συμφέρουσα. Στα τρία έργα του Φιλίπ Λεβίν που συγκεντρώνονται εδώ …
Notes de l’épisode
Η φωτιά αρχίζει συχνά πολύ πριν εμφανιστεί η πρώτη φλόγα. Ανάβει μέσα σε έναν υπολογισμό, σε μια υπογραφή, στην απόφαση να θεωρηθεί η καταστροφή συμφέρουσα. Στα τρία έργα του Φιλίπ Λεβίν που συγκεντρώνονται εδώ ως «Κυνηγοί εμπρηστών», το αστυνομικό μυστήριο αποκτά μια οδυνηρή ηθική διάσταση. Ο κίνδυνος γεννιέται όταν ο άνθρωπος αρχίζει να λογαριάζει πόσα θα κερδίσει από όσα οι άλλοι θα χάσουν.
Στη «Η φωτιά... της σωτηρίας», η ανησυχία ξεκινά από μια τροποποίηση ασφαλιστηρίου. Ένας βιομήχανος ενδυμάτων διπλασιάζει την προβλεπόμενη αποζημίωση επικαλούμενος αυξημένα αποθέματα. Η δικαιολογία είναι εύλογη· ακριβώς γι’ αυτό γίνεται δραματουργικά ενδιαφέρουσα. Το ύποπτο δεν εισβάλλει με κραυγές αλλά εγκαθίσταται στη γλώσσα της κανονικότητας. Ένα συμβόλαιο, προορισμένο να προστατεύει από την καταστροφή, μπορεί να μετατραπεί σε οικονομικό κίνητρο για την πρόκλησή της.
Εδώ ο τίτλος αποκτά πικρή ειρωνεία. Ποια σωτηρία μπορεί να υπόσχεται μια φωτιά; Για τον οικονομικά εγκλωβισμένο άνθρωπο, η καταστροφή ενδέχεται να εμφανιστεί ως έξοδος. Η ψυχολογική μετατόπιση είναι κρίσιμη: η ανάγκη δεν αρκεί για να εξηγήσει την ηθική παραίτηση. Μεσολαβεί η αυτοδικαίωση, εκείνη η εσωτερική συνηγορία που βαφτίζει αναπόφευκτη μια επιλεγμένη πράξη. Η αρχική υπόνοια, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με ενοχή. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στην απόσταση ανάμεσα στην εύλογη εξήγηση και στην αποδεδειγμένη αλήθεια.
Στις «Πυρκαγιές», το μεμονωμένο ενδεχόμενο διευρύνεται σε συλλογικό τρόμο. Οι αλλεπάλληλες καταστροφές διαταράσσουν την καθημερινότητα και μετατρέπουν κάθε καινούργιο περιστατικό σε απειλή συνέχειας. Οι ανακρίσεις και τα κρυμμένα μυστικά οργανώνουν μια δραματουργία αβεβαιότητας: ποιος γνωρίζει, ποιος αποκρύπτει, ποιος φοβάται ότι θα αποκαλυφθεί; Οι πολλοί ύποπτοι δεν πολλαπλασιάζουν μόνο τις πιθανές λύσεις. Δοκιμάζουν και την κρίση του ακροατή, που κινδυνεύει να εκλάβει τη νευρικότητα ως ομολογία και την ψυχραιμία ως αθωότητα.
Αυτή είναι μια ουσιαστική αρετή της αστυνομικής γραφής όταν υπερβαίνει τον απλό γρίφο: μας αναγκάζει να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο αποδίδουμε ευθύνη. Το άγχος για τον επόμενο εμπρησμό πιέζει την έρευνα, ενώ η ανάγκη για γρήγορη βεβαιότητα μπορεί να θολώσει την παρατήρηση. Η κοινότητα ζητά ασφάλεια. Η αλήθεια, όμως, απαιτεί υπομονή, διάκριση και αντίσταση στην εύκολη καταδίκη.
Στο «Πυρακτωμένο σίδερο», η απειλή πλησιάζει τον πιο ευάλωτο χώρο: την προσωπική εμπιστοσύνη. Ο ηλικιωμένος κοσμηματοπώλης Ριβς, αναρρώνοντας από έμφραγμα, επανεξετάζει τη διαθήκη του. Η φροντίδα της οικονόμου και η φαινομενική αφοσίωση του Φρέντυ γεννούν την επιθυμία ανταπόδοσης. Χωρίς παιδιά, αναζητεί συνέχεια στους ανθρώπους που τον περιβάλλουν. Η γενναιοδωρία του εκφράζει ευγνωμοσύνη αλλά και την ανάγκη να πιστέψει πως η ζωή του έχει δημιουργήσει δεσμούς που αντέχουν.
Η τυχαία αποκάλυψη για τον Φρέντυ τραυματίζει επομένως περισσότερα από μια επαγγελματική σχέση. Απειλεί την εικόνα που ο Ριβς είχε σχηματίσει για τη θέση του μέσα στον κόσμο. Η αρρώστια τον έχει ήδη φέρει αντιμέτωπο με τη θνητότητα· η διάψευση τον φέρνει αντιμέτωπο με τη δυνατότητα εκμετάλλευσης. Ο υπάλληλος, από την άλλη, θέτει το ερώτημα της προσποιητής αφοσίωσης: πόσο εύκολα μπορεί η επιμελημένη συμπεριφορά να υποκαταστήσει τον πραγματικό χαρακτήρα;
Ασφαλιστικές εταιρείες, εργοστάσια, εμπορεύματα και κληρονομιές συγκροτούν έναν κόσμο όπου η περιουσία χρειάζεται διαρκή προστασία. Η κοινωνική αιχμή βρίσκεται στην αντίφαση: οι θεσμοί μπορούν να υπολογίσουν την αξία των αντικειμένων, δυσκολεύονται όμως να διακρίνουν την ποιότητα των προθέσεων. Σήμερα, ανάμεσα σε οικονομικές πιέσεις, απάτες και σχέσεις εξάρτησης, αυτή η αντίφαση παραμένει αναγνωρίσιμη.
Για μένα, το ουσιαστικό νήμα των τριών ιστοριών είναι η δοκιμασία της εμπιστοσύνης. Η ασφάλιση, η έρευνα και η διαθήκη αποτελούν διαφορετικούς τρόπους να οργανώσουμε την αβεβαιότητα. Κανένας δεν καταργεί την ανθρώπινη ευθύνη. Η φωτιά γίνεται έτσι η ακραία εικόνα μιας επιλογής: να μετατρέψεις την ξένη απώλεια σε προσωπικό όφελος. Και τότε η ενοχή έχει ήδη αρχίσει, προτού ακόμη καεί το πρώτο πράγμα.
Η φωτιά... της σωτηρίας του Φιλίπ Λεβίν
Ραδιοσκηνοθεσία: Μίκης Νικήτας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Αντώνης Κατσαρίδης, Μαρούσα Αβραμίδου, Κώστας Τύμβιος, Χρήστος Παπαδόπουλος, Ανδρέας Μούστρας, Βούλα Πελεκάνου, Τάσος Τετελές, Ευτύχιος Πουλαΐδης
Οι πυρκαγιές του Φιλίπ Λεβίν
Σκηνοθεσία: Μίκης Νικήτας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Μαρούσα Αβραμίδου, Ανδρέας Ποταμίτης, Κατερίνα Καραγιάννη, Βλαδίμηρος Καυκαρίδης, Νεόφυτος Νεοφύτου, Ανδρέας Μούστρας, Σπύρος Χριστοδούλου, Αντώνης Κατσαρίδης
Πυρακτωμένο σίδερο του Φιλίπ Λεβίν
Μετάφραση: Αλέκος Κωνσταντινίδης Σκηνοθεσία: Μίκης Νικήτας Ακούγονται οι ηθοποιοί: Αντώνης Κατσαρίδης, Μαρούσα Αβραμίδου, Ανδρέας Ποταμίτης, Μάχη Καζαμία, Έλλη Κυριακίδου, Γιώργος Ζένιος, Ανδρέας Μούστρας, Ευτύχιος Πουλλαΐδης, Ανδρέας Μαυρομάτης
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
Το πράσινο καπέλο του Γεωργίου Αθανασιάδη Νόβα- Η κατάρα που θέριζε ζωές
Ένα καπέλο υπόσχεται αρχοντιά και καταλήγει να συνοδεύει αρρώστιες, θανάτους και συμφορές. Κάτω από τα πράσινα στολίδια του συνωστίζονται η λαχτάρα της κοινωνικής ανόδου, η ανδρική ματαιοδοξία και ο φόβος μιας …
Notes de l’épisode
Ένα καπέλο υπόσχεται αρχοντιά και καταλήγει να συνοδεύει αρρώστιες, θανάτους και συμφορές. Κάτω από τα πράσινα στολίδια του συνωστίζονται η λαχτάρα της κοινωνικής ανόδου, η ανδρική ματαιοδοξία και ο φόβος μιας κοινότητας απέναντι σε οτιδήποτε διαφέρει. Στο έργο του Γεωργίου Αθανασιάδη Νόβα, η καθημερινότητα αποκτά τη ζοφερή επισημότητα μιας τελετής που επαναλαμβάνεται. Κάθε καινούργια γυναίκα φορά μια υπόσχεση ευτυχίας ήδη βαρυφορτωμένη με δυστυχία.
Το ηθογραφικό αφήγημα του συγγραφέα, γνωστού στη λογοτεχνία ως Γεωργίου Αθάνα, δημοσιευμένο το 1918, προσφέρεται στη ραδιοφωνική δραματοποίηση χάρη στην αντιπαράθεση της ιδιωτικής ζωής με τη δημόσια καταλαλιά. Στην επαρχιακή πολίχνη κοντά στην Πάτρα, ο φραγκοράφτης Παυλής ονειρεύεται να εισαγάγει τον ευρωπαϊκό πολιτισμό με υφάσματα, ενδυμασίες και τρόπους. Αγοράζει για τη Βγενούλα ένα εξεζητημένο πράσινο καπέλο, πιστεύοντας πως η εμφάνισή της θα επικυρώσει τη δική του υπεροχή. Η κυριακάτικη εκκλησία γίνεται έτσι τόπος κοινωνικής επίδειξης, όπου η ευλάβεια συνυπάρχει με την επιθεώρηση του διπλανού.
Ο Παυλής έχει κάτι συγκινητικό μέσα στην κωμική του έπαρση. Θέλει να ξεφύγει από τη στενότητα του τόπου του, αλλά κουβαλά αυτή τη στενότητα μέσα στον τρόπο που αντιλαμβάνεται την πρόοδο. Αναζητεί την αναγνώριση προτού κατακτήσει την αυτογνωσία. Η γυναίκα του καλείται να φορέσει την απόδειξη της επιτυχίας του. Το επαγγελματικό του βλέμμα, μαθημένο να διορθώνει την εξωτερική όψη, δυσκολεύεται να αναγνωρίσει τις εσωτερικές ανάγκες. Μπορεί να ράψει ένα κομψό ένδυμα, όμως αδυνατεί να δημιουργήσει έναν ασφαλή χώρο συντροφικότητας.
Ο πρόωρος θάνατος της Βγενούλας συντρίβει την πρώτη προσδοκία. Η Αγγέλα, η Κωνστάντω και κατόπιν η Κανελλιά συνδέονται με την επανεμφάνιση του ίδιου αντικειμένου, καθώς το καπέλο περνά διαδοχικά στις γυναίκες του Παυλή. Η διαδοχή αυτή αποκτά δραματουργική δύναμη: κάθε νέο ξεκίνημα φέρει το βάρος του προηγούμενου τέλους. Οι γυναίκες κινδυνεύουν να αντιμετωπιστούν ως αντικαταστάτριες μέσα σε ένα αμετάβλητο ανδρικό σχέδιο. Η ουσιαστική κριτική ανάγνωση οφείλει να αναγνωρίσει πίσω από το κοινό καπέλο ξεχωριστές ανθρώπινες υπάρξεις, με δικαίωμα σε μια ζωή που δεν θα υπηρετεί την επίδειξη κανενός.
Η κατάρα διατηρεί την αφηγηματική της γοητεία ακριβώς επειδή συγκεντρώνει πάνω σε ένα αντικείμενο τον τρόμο της επανάληψης. Το καπέλο γίνεται υλικό απομεινάρι των απωλειών, σχεδόν φορητό πένθος. Ψυχολογικά, μπορούμε να διαβάσουμε την επιμονή του Παυλή ως προσπάθεια να ανατρέψει την πρώτη συμφορά επαναλαμβάνοντας την αρχική υπόσχεση. Σαν να περιμένει ότι κάποια επόμενη φορά η ζωή θα διορθώσει όσα του στέρησε. Η οικονομική καταστροφή και ο αλκοολισμός αποκαλύπτουν πόσο οδυνηρή γίνεται αυτή η αδυναμία αποδοχής.
Γύρω του, η κοινότητα παρακολουθεί και σχολιάζει. Το κουτσομπολιό λειτουργεί ως ανεπίσημος μηχανισμός πειθαρχίας: ο διαφορετικός πρέπει να γελοιοποιηθεί, ώστε οι υπόλοιποι να αισθανθούν δικαιωμένοι. Στην κοινωνία των αρχών του εικοστού αιώνα που παρουσιάζει το έργο, η γυναικεία εμφάνιση γίνεται πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στην παραδοσιακή σεμνότητα και στην επιθυμία αστικής διάκρισης. Η αντίφαση είναι σκληρή. Ο άνδρας επιδιώκει κύρος μέσω της γυναίκας και η κοινωνία φορτώνει σ’ εκείνη το τίμημα της δημόσιας έκθεσης.
Εκεί βρίσκεται, για μένα, το πιο ανησυχητικό νεύρο του έργου. Ο Παυλής πληγώνεται από την περιφρόνηση, ενώ ταυτόχρονα ζητεί από άλλους να ενσαρκώσουν τη δική του φιλοδοξία. Αυτή η συνύπαρξη ευαλωτότητας και εξουσίας εμποδίζει μια εύκολη ετυμηγορία. Σήμερα, το πράσινο καπέλο μπορεί να πάρει τη μορφή μιας επώνυμης αγοράς, μιας επιμελημένης φωτογραφίας ή μιας σχέσης που επιδεικνύεται ως τεκμήριο επιτυχίας. Η ανάγκη αποδοχής εξακολουθεί να μετατρέπει ανθρώπους σε διαπιστευτήρια κοινωνικού κύρους.
Η πικρή δύναμη της ιστορίας βρίσκεται στη διάρκεια του αντικειμένου απέναντι στη φθαρτότητα των ανθρώπων. Το καπέλο επιζεί, οι ζωές πληρώνονται ακριβά. Και ο τελευταίος απόηχος αφήνει μια ηθική απαίτηση: να αγαπήσουμε τον άνθρωπο πριν τον ντύσουμε με το όνειρό μας. Γιατί το πιο ολέθριο ένδυμα είναι εκείνο που, για να μας κάνει αξιοθαύμαστους, στερεί από κάποιον άλλον το δικαίωμα να είναι ο εαυτός του.
⠀ © Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
Συντελεστές & Ηθοποιοί.. Συγγραφέας.. Γεώργιος Αθανασιάδης .. Νόβα Ραδιοσκηνοθεσία.. Αλκής Ζερβός Θεατρική Διασκευή.. Χρήστος Αντωνιάδης Μουσική Επιμέλεια.. Μύρτα Πολύζου Τεχνική Επιμέλεια.. Σωτήρης Εγκολφόπουλος Παραγωγή.. Αιμιλία Κάτσα Έτος Ηχογράφησης.. 1978 ⠀ Ακούγονται οι ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά).. Γιώργος Γεωβλερής, Γιώργος Γεωργίου, Ντίνα Γιαννακού, Χρυσούλα Διαβάτη, Δήμητρα Δημητριάδου, Ξένια Ζερβού, Κώστας Καστανάς, Κέτη Λαμπροπούλου, Ιλιάς Λαμπρίδου, Μαρία Πυρουνάκη, Ρήτα Σακελλαρίου, Γιώργος Σαπανίδης, Αλέξης Σταυράκης, Νατάσσα Τσακαρισιάνου, Νικήτας Τσακίρογλου. ⠀
🌵 Το Άνθος Του Κάκτου Πιερ Μπαριγιέ & Ζαν-Πιερ Γκρεντύ- Η αλήθεια ανθίζει
Το ψέμα, όταν εγκαθίσταται αναπαυτικά στην καθημερινότητα, απαιτεί διαρκώς καινούργιους υπηρέτες. Στο «Άνθος του Κάκτου», οι Πιερ Μπαριγιέ και Ζαν-Πιερ Γκρεντύ μετατρέπουν αυτή την απαίτηση σε κωμωδία ερωτικής …
Notes de l’épisode
Το ψέμα, όταν εγκαθίσταται αναπαυτικά στην καθημερινότητα, απαιτεί διαρκώς καινούργιους υπηρέτες. Στο «Άνθος του Κάκτου», οι Πιερ Μπαριγιέ και Ζαν-Πιερ Γκρεντύ μετατρέπουν αυτή την απαίτηση σε κωμωδία ερωτικής αναστάτωσης και συναισθηματικής αφύπνισης. Πίσω από τις ευφυείς παρεξηγήσεις, ένας άνδρας διεκδικεί την ελευθερία του κατασκευάζοντας την ανελευθερία μιας γυναίκας. Και μια άλλη γυναίκα, μαθημένη να υπηρετεί αθόρυβα, ανακαλύπτει πως δικαιούται επιτέλους να πρωταγωνιστήσει.
Ο Ζυλιέν, επιτυχημένος οδοντίατρος, έχει επινοήσει σύζυγο και παιδιά για να απολαμβάνει τον έρωτα της Τόνιας χωρίς τις συνέπειες της δέσμευσης. Η υποτιθέμενη οικογένεια λειτουργεί σαν ακαταμάχητο άλλοθι: εκείνος εμφανίζεται δεσμευμένος από περιστάσεις τις οποίες δήθεν δεν ελέγχει. Όταν όμως η απελπισία της νεαρής γυναίκας την οδηγεί σε απόπειρα αυτοκτονίας, η βολική μυθοπλασία αποκτά πραγματικό ανθρώπινο κόστος. Η απόφασή του να την παντρευτεί δεν αρκεί. Το προηγούμενο ψέμα χρειάζεται τώρα σύζυγο, συνάντηση και διαζύγιο.
Εδώ ενεργοποιείται η δεξιοτεχνία της μπουλβάρ κωμωδίας. Κάθε εξήγηση πολλαπλασιάζει όσα πρέπει να εξηγηθούν και κάθε διευθέτηση προετοιμάζει την επόμενη ανατροπή. Οι συγγραφείς οργανώνουν έναν μηχανισμό όπου ο κατασκευαστής της απάτης γίνεται αιχμάλωτος των κατασκευών του. Το γέλιο γεννιέται από την απόσταση ανάμεσα στην αυτοπεποίθηση του Ζυλιέν και στην αυξανόμενη αδυναμία του να διευθύνει τους άλλους. Ο άνθρωπος που θεωρούσε τις σχέσεις διαχειρίσιμες ανακαλύπτει ότι τα αισθήματα δεν υπακούουν σε σκηνοθετικές εντολές.
Η Στεφανί, επιστρατευμένη για να υποδυθεί τη σύζυγο, αποτελεί το ουσιαστικό δραματικό κέντρο. Η αυστηρότητά της μπορεί να διαβαστεί ως άμυνα μιας γυναίκας που έχει περιορίσει τις επιθυμίες της προκειμένου να παραμένει χρήσιμη και αξιοπρεπής. Η επαγγελματική αφοσίωση προσφέρει εγγύτητα στον αγαπημένο άνδρα αλλά συγχρόνως παγιώνει την αφάνειά της. Παίζοντας έναν ξένο ρόλο, αποκτά χώρο για δικές της χειρονομίες, χιούμορ και διεκδικήσεις. Η μεταμόρφωσή της είναι πρωτίστως αλλαγή σχέσης με τον εαυτό της.
Αυτή η άνθηση απαιτεί, ωστόσο, προσεκτική ανάγνωση. Θα αδικούσαμε τη Στεφανί αν θεωρούσαμε ότι αποκτά αξία μόνον όταν γίνεται επιθυμητή. Η ευφυΐα, η ευαισθησία και η ζωτικότητά της προϋπήρχαν της ανδρικής αναγνώρισης. Εκείνο που αλλάζει είναι η δυνατότητα να τις εκφράσει. Αντίστοιχα, η ζήλια του Ζυλιέν δεν πιστοποιεί αυτομάτως συναισθηματική ωριμότητα. Αποκαλύπτει επίσης πόσο εύκολα η συνήθεια μεταμφιέζει την κτητικότητα σε αγάπη, ιδιαίτερα όταν κάποιος θεωρεί δεδομένη τη διαθεσιμότητα του άλλου.
Η Τόνια διαθέτει μεγαλύτερη ηθική αντοχή απ’ όση υποδηλώνει η φαινομενική αφέλειά της. Αρνείται να θεμελιώσει την ευτυχία της πάνω στη δυστυχία μιας άλλης γυναίκας. Έτσι, η απαίτησή της να συναντήσει τη σύζυγο αποδιοργανώνει το σχέδιο του εραστή της. Η απόπειρά της, όμως, παραμένει το σκοτεινό σημείο της κωμωδίας: η οδύνη δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως απόδειξη ανώτερου έρωτα. Ο Ιγκόρ προσφέρει μια διαφορετική δυνατότητα σχέσης, στηριγμένη περισσότερο στην παρουσία παρά στην αναβολή.
Πρωτοπαρουσιασμένο στο Παρίσι το 1964, το έργο ανήκει σε μια θεατρική παράδοση που αντλεί κωμική ενέργεια από την αστική ευπρέπεια και τις ερωτικές της αντιφάσεις.
Η επαγγελματική επιτυχία του άνδρα συνυπάρχει με την προσδοκία ότι οι γυναίκες θα προσαρμόζουν τη ζωή τους στις ανάγκες του. Το έργο αναστατώνει αυτή την τάξη, χωρίς να αποδεσμεύεται πλήρως από αυτήν: το ζευγάρωμα προσφέρει τη συμβατική λύση, ενώ η αφύπνιση της Στεφανί ανοίγει ένα ουσιαστικότερο ερώτημα για τη γυναικεία αυτονομία.
Σήμερα, το άλλοθι του ανύπαρκτου γάμου μπορεί να αντικατασταθεί από αόριστες υποσχέσεις, διαρκή εργασιακή πίεση ή την επίκληση μιας συναισθηματικής αδυναμίας. Η λειτουργία παραμένει ίδια: κάποιος κρατά τον άλλον σε αναμονή, απολαμβάνοντας όσα εκείνος προσφέρει. Για μένα, η διαχρονική δύναμη του έργου βρίσκεται ακριβώς στην έξοδο από αυτή την αναμονή. Ο κάκτος δεν ανθίζει επειδή αποδεικνύεται άξιος αγάπης. Ανθίζει όταν η ζωή του παύει να εξαντλείται στην εξυπηρέτηση των άλλων. Και τότε το γέλιο αποκτά βάθος: μας καλεί να αναγνωρίσουμε ποιον αφήσαμε αθέατο, αρχίζοντας από τον ίδιο μας τον εαυτό.
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
Συντελεστές.. Συγγραφείς.. Πιερ Μπαριγιέ & Ζαν-Πιερ Γκρεντύ
Μετάφραση Ραδιοφωνική Προσαρμογή- Ντόρα Βολανάκη Μουσική Επιμέλεια.. Πάνος Παπαευσταθίου Επιμέλεια Ήχων Δανάη Ευαγγελίου Ρύθμιση Ήχου Βασίλης Καρράς
Έτος Ηχογράφησης1972 ⠀
Ακούγονται οι ηθοποιοί (με αλφαβητική σειρά).. Στράτος Αλεξίου.. Ελένη Ανουσάκη.. Γιάννης Αργύρης.. Λευτέρης Βουρνάς.. Μαίρη Λαλοπούλου Υβόνη Μεταξάκη.. Θεοχάρης Νάζος.. Κώστας Ρηγόπουλος.. Ελένη Χατζηαργύρη.. Ιάκωβος Ψαρράς.
📜 Εγγραφή στο κανάλι για περισσότερα θεατρικά έργα, μυστήριο και vintage ατμόσφαιρα!
https://www.youtube.com/@angeligeorgia808
Δεν πουλάμε ψυχή. Κρατάμε το φως αναμμένο
👉 https://angeligeorgiastoryteller.gr/support
Ό,τι αγάπησα και διάβασα, το αφήνω να βρει νέο σπίτι
👉 Metabook: https://metabook.gr/angel67
🍀 Angeli Georgia Storyteller of Light 💖
Η νεράιδα του Αλεξάντρ Πούσκιν
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάςΣτις όχθες του ποταμού, δίπλα στον νερόμυλο, η κόρη του μυλωνά περιμένει από …
Notes de l’épisode
© Το υλικό δημοσιεύεται αποκλειστικά για λόγους διάσωσης, διατήρησης και προβολής της πολιτιστικής και ραδιοφωνικής μας κληρονομιάς
Στις όχθες του ποταμού, δίπλα στον νερόμυλο, η κόρη του μυλωνά περιμένει από τον αγαπημένο της την επιβεβαίωση μιας κοινής ζωής. Ο Πρίγκιπας έρχεται να αναγγείλει τον γάμο του με γυναίκα της τάξης του. Προσφέρει κοσμήματα και χρήματα, σαν να μπορούσε η πληγωμένη εμπιστοσύνη να αποζημιωθεί. Η αποκάλυψη της εγκυμοσύνης δεν ανατρέπει την απόφασή του. Η αποχώρησή του αφήνει πίσω μια ύπαρξη που αισθάνεται ότι της αφαιρέθηκε ολόκληρο το μέλλον
Η σκηνή του χωρισμού αποτελεί τον δραματικό πυρήνα του έργου. Ο Πούσκιν αντιπαραθέτει δύο ασύμβατες γλώσσες: εκείνη της αφοσίωσης και εκείνη της κοινωνικά νομιμοποιημένης υπεκφυγής. Ο άνδρας επικαλείται τις δεσμεύσεις της καταγωγής του· η γυναίκα υπερασπίζεται όσα έζησαν. Η ταξική ανισότητα αποκτά έτσι σωματική παρουσία. Εκείνος διαθέτει τίτλο, περιουσία και δυνατότητα επιστροφής στην κανονικότητα. Εκείνη σηκώνει το βάρος της εγκατάλειψης και μιας μητρότητας χωρίς αναγνώριση, μέσα σε έναν κόσμο όπου η γυναικεία τιμή αποτελεί δημόσια υπόθεση.
Ο Πρίγκιπας είναι τρομακτικά οικείος ακριβώς επειδή δεν χρειάζεται να εμφανιστεί ως τέρας. Η τρυφερότητά του συνυπάρχει με την προθυμία να θυσιάσει τον άλλον για να διατηρήσει τη θέση του. Η επίκληση της αναγκαιότητας μεταμφιέζει την επιλογή σε πεπρωμένο. Εδώ βρίσκεται η οξύτητα της κοινωνικής κριτικής: οι ιεραρχίες της παλαιάς Ρωσίας προσφέρουν στον προνομιούχο έτοιμο άλλοθι. Ωστόσο, οι μεταγενέστερες επιστροφές του φανερώνουν ότι η μνήμη αντιστέκεται στην τακτοποίηση. Η ενοχή επιμένει εκεί όπου τελειώνουν οι δικαιολογίες.
Η κόρη του μυλωνά, από την άλλη, δεν εξαντλείται στην εικόνα της αθώας εγκαταλειμμένης. Ο λόγος της περνά από την προσμονή στην αδυναμία κατανόησης και κατόπιν στην οργή. Αναζητεί ακόμη και στον εαυτό της την αιτία της απόρριψης, όπως συχνά συμβαίνει όταν η αγάπη έχει γίνει θεμέλιο προσωπικής αξίας. Ο πνιγμός της σηματοδοτεί την καταστροφή αυτής της εξάρτησης με τον πιο οδυνηρό τρόπο. Η μυθική μεταμόρφωση της χαρίζει δύναμη, χωρίς να θεραπεύει την πληγή που τη γέννησε.
Επτά χρόνια αργότερα, η Ρουσάλκα οργανώνει την προσέγγιση του Πρίγκιπα μέσω της μικρής τους κόρης. Η μητρότητα εμπλέκεται πλέον στην επιθυμία της εκδίκησης. Το παιδί, φορέας μιας συγγένειας που ο πατέρας απέφυγε να αναλάβει, γίνεται αγγελιοφόρος μιας σύγκρουσης που προϋπήρχε της γέννησής του. Η σκηνή επιτρέπει μια σκληρή ψυχολογική ανάγνωση: ο αδικημένος μπορεί να μεταδώσει την οδύνη του στον πιο ανυπεράσπιστο άνθρωπο. Η δικαιοσύνη που αναζητεί η μητέρα απειλείται από τα ίδια τα μέσα της.
Ο μυλωνάς συμπληρώνει αυτή την τραγική οικονομία. Αρχικά αντιμετωπίζει τη σχέση της κόρης του ως ευκαιρία υλικού οφέλους. Η φτώχεια εξηγεί τον υπολογισμό του, αλλά δεν αναιρεί την ευθύνη του: αποτιμά το κέρδος ενώ παραβλέπει τον κίνδυνο. Μετά την απώλεια, η παραφροσύνη του αποκτά σχεδόν σαιξπηρική ένταση. Η εικόνα του ανθρώπου που πιστεύει ότι είναι κοράκι φανερώνει μια συνείδηση εκτοπισμένη από την ανθρώπινη κοινότητα. Ο πατέρας απομένει μέσα στα ερείπια μιας ζωής που δεν κατόρθωσε να προστατεύσει.
Στη δική μου ανάγνωση, η μεγαλύτερη δύναμη του έργου βρίσκεται στη συνάντηση του καθημερινού με το απόκοσμο. Τα δώρα, οι γαμήλιες συμφωνίες και η πατρική ιδιοτέλεια συγκροτούν έναν αναγνωρίσιμο κόσμο· ο βυθός αποκαλύπτει όσα αυτός ο κόσμος καταπιέζει. Ακόμη και η σύζυγος του Πρίγκιπα υφίσταται τη συναισθηματική απουσία του. Σήμερα, πίσω από διαφορετικές κοινωνικές συνθήκες, αναγνωρίζουμε ακόμη την εγκατάλειψη ευθυνών, την εξαγορά της σιωπής και την απαίτηση να ξεχάσει γρήγορα εκείνος που πληγώθηκε.
Το ανολοκλήρωτο δράμα αφήνει μετέωρη την τελική έκβαση. Δεν δικαιούμαστε να αποδώσουμε στον Πούσκιν μια κάθαρση που δεν έγραψε. Αυτή η εκκρεμότητα, ωστόσο, εντείνει για τον σημερινό αναγνώστη το ηθικό ερώτημα. Η οδύνη εξηγεί την εκδικητικότητα χωρίς να την αγιάζει· η μεταμέλεια αποκτά αξία όταν συνοδεύεται από ανάληψη ευθύνης. Κι ο Δνείπερος εξακολουθεί να κυλά, κρατώντας όσα οι άνθρωποι θέλησαν να αποσιωπήσουν. Το χρέος της αγάπης παραμένει: να αναγνωρίζουμε τον άλλον πριν η απελπισία του γίνει η μόνη φωνή που μπορούμε να ακούσουμε.
Σημείωση ακρίβειας: Στο πρωτότυπο η κόρη του μυλωνά δεν ονομάζεται Νατάσα. Το όνομα ανήκει στη μεταγενέστερη όπερα του Αλεξάντρ Νταργκομίζσκι. Η κριτική αφορά το δραματικό κείμενο και δεν προϋποθέτει συγκεκριμένη σκηνοθεσία ή ερμηνείες.
Αφήγηση, ραδιοφωνική προσαρμογή και σκηνοθεσία: Γιάννης Χουβαρδάς Ακούγονται οι ηθοποιοί: Γιώργος Κέντρος, Πέρρης Μιχαηλίδης, Σοφοκλής Πέππας, Καριοφυλιά Καραμπέτη, Αλέξανδρος Μυλωνάς, Λυδία Φωτοπούλου, Πέτρος Ζηβανός, Νικολέττα Βλαβιανού, Μαρία Κατσιαδάκη
Voici les 40 derniers épisodes sur 393. Les épisodes plus anciens se trouvent dans le flux du podcast.
Podcasts similaires
Plus de podcasts : Romans et nouvelles







C’est votre podcast ?
Confirmez-le avec une entrée dans votre flux : vous recevez ici un code, vous l’ajoutez comme podcast:txt dans le canal de votre flux, et nous le vérifions. Votre podcast apparaît ensuite comme « vérifié » sur SoundNode.