Αμφίπολη: Η θεά, οι όρκοι και ένας μύθος που ταξίδεψε στον χρόνο

Πώς η λατρεία της Αρτέμιδας Ταυροπόλου, οι όρκοι των στρατιωτών και οι μνήμες των νεκρών συνδέονται με τη συγκρότηση και τη νομιμοποίηση της εξουσίας; Και γιατί, αιώνες αργότερα, τα αρχαία μνημεία εξακολουθούν να φορτίζονται συμβολικά, ξεπερνώντας συχνά τα ίδια τα αρχαιολογικά δεδομένα;

Η Αμφίπολη δεν είναι μόνο ένα γεωγραφικό σημείο στον χάρτη της αρχαίας Μακεδονίας· είναι ένας τόπος όπου η μυθολογία, η πολιτική και η ιστορία διαπλέκονται διαρκώς. Από τη λατρεία της Αρτέμιδας Ταυροπόλου, μιας θεότητας με ισχυρές αθηναϊκές ρίζες, έως τις αφηγήσεις γύρω από τον Βρασίδα και τη μακεδονική δυναστεία, η πόλη συγκρότησε την ταυτότητά της μέσα από σύμβολα που ξεπερνούσαν τα στενά όρια της τοπικής λατρείας.

Την ίδια στιγμή, η σύγχρονη δημόσια συζήτηση γύρω από την Αμφίπολη, ιδίως μετά τις ανασκαφές στον Τύμβο Καστά, δείχνει πως οι μύθοι δεν ανήκουν μόνο στο παρελθόν. Ανανεώνονται, επανανοηματοδοτούνται και συχνά αποκτούν δύναμη μεγαλύτερη από αυτή των ίδιων των αρχαιολογικών ευρημάτων. Πού τελειώνει, λοιπόν, ο μύθος και πού αρχίζει η ιστορική τεκμηρίωση; Μπορεί η αρχαιολογία να αποδομήσει έναν μύθο χωρίς να ακυρώσει ό,τι σημαίνει για μια κοινότητα;

Ο Δημήτρης Δαμάσκος είναι καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Αποφοίτησε από τη Φιλοσοφική Σχολή του ΕΚΠΑ και είναι διδάκτορας Κλασικής Αρχαιολογίας του Freie Universität Berlin. Έχει εργαστεί ως συμβασιούχος αρχαιολόγος στη Συλλογή Γλυπτών του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και είχε αναλάβει για χρόνια την έκδοση του ετήσιου επιστημονικού περιοδικού του Μουσείου Μπενάκη. Το 2010 ήταν επισκέπτης ερευνητής στο Μουσείο Kelsey του Πανεπιστημίου του Mίσιγκαν.
Από το 2019 διευθύνει με τη Δημητρία Μαλαμίδου την ανασκαφή στην ακρόπολη της Αμφίπολης (https://amphipolisproject.org/). Η Μακεδονία βρίσκεται στον πυρήνα των ερευνητικών του ενδιαφερόντων. Έχει συγγράψει τόμο για τα γλυπτά στο Μουσείο της Καβάλας (2013) και πολλά άρθρα που αφορούν την τοπογραφία της Μακεδονίας και τη γλυπτική της.

Από το φθινόπωρο του 2023 είναι επιστημονικός συνεργάτης του Μουσείου Fitzwilliam του Cambridge στο πλαίσιο ερευνητικού προγράμματος σε συνεργασία με το Μουσείο CSMVS, Mumbai με θέμα «Ancient Worlds Project». Είναι εταίρος της Εν Αθήναις Αρχαιολογικής Εταιρείας, αντεπιστέλλον μέλος του Αρχαιολογικού Ινστιτούτου Αμερικής και του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου.