Aller au contenu

Trump kontra bizony. Dlaczego preria w Montanie stała się polem politycznej wojny?

18 mai 2026 · 21 min

Notes de l’épisode

Dzika przyroda i wolne stada to jedne z niewielu przestrzeni, których Donald Trump nie zdołał jeszcze w Ameryce całkowicie zdewastować, ale najnowsze decyzje jego administracji dowodzą, że bardzo mocno próbuje to nadrobić. Czy to możliwe, że jedno słowo zapisane w urzędowym dzienniku potrafi wymazać z map gatunek, który przez tysiąclecia budował tożsamość kontynentu? W dzisiejszym felietonie pokazuję kulisy decyzji, przez którą Donald Trump i jego administracja postanowili usunąć dzikie stada bizonów z federalnych pastwisk w północnej Montanie . Polityka amerykańska przedkłada interesy wielkiego biznesu nad dziedzictwo przyrodnicze. W tym ujęciu krowa sprowadzona z Europy niespełna dwieście lat temu ma dziś większe prawo do państwowej ziemi niż bizon, który ukształtował te ekosystemy . Zmuszenie dziewięciuset zwierząt do opuszczenia sześćdziesięciu trzech tysięcy akrów ziemi publicznej do trzydziestego września dwa tysiące dwudziestego szóstego roku to kolejna odsłona walki, w której Trump i polityka bezwzględnego zysku biorą górę nad naturą.


Odwiedź mój profil na Patronite: patronite.pl/adz


Konflikt sięga drugiej połowy XIX wieku, kiedy armia Stanów Zjednoczonych przeprowadziła systematyczną eksterminację 30-60 milionów osobników, chcąc złamać opór rdzennych plemion. Ta bolesna amerykańska historia do dziś rzuca cień na gruntowy pejzaż. Gdy tamte operacje dobiegły końca, krajobraz na zawsze zmienił drut kolczasty, wyznaczający granice quasi-własności. Najnowsza decyzja Bureau of Land Management, oparta na reinterpretacji aktu z z 1934 roku, to bezpośrednia kontynuacja tamtej logiki. Ustawa Taylor Grazing Act, napisana po katastrofie Dust Bowl, miała stabilizować sytuację hodowców bydła, lecz stała się mechanizmem wykluczenia rdzennych mieszkańców oraz rdzennej zwierzyny. Urzędnicy uznali, że skoro stado American Prairie służy ochronie przyrody, ten potężny ssak, jakim jest bizon, nie spełnia kryterium zwierzęcia hodowlanego. Państwo deklaruje, że preria należy do tych, którzy potrafią przeliczyć ją na tony paszy i żywą wagę bydła .


Tymczasem współczesna ekologia dostarcza dowodów na to, jak wielkim błędem jest faworyzowanie bydła europejskiego kosztem rodzimego gatunku. Badania naukowe prowadzone przez dwadzieścia dziewięć lat w ośrodku Konza Prairie jednoznacznie wykazały, że bizon jako inżynier ekosystemu zwiększa różnorodność roślin ponad dwukrotnie silniej niż wypas krów, budując unikalną odporność na okresy suszy . Bydło poważnie degraduje strefy przybrzeżne, trzymając się cieków wodnych, podczas gdy dziki bizon wędruje szeroko, wykorzystując całe spektrum mikrosiedlisk . Mimo to, lokalni ranczerzy oraz gubernator Greg Gianforte od lat prowadzili batalię, by zablokować ten eksperyment, przerażeni wizją, że ziemie federalne przestaną być państwową dotacją dla prywatnego biznesu . To zjawisko pokazuje, jak mocno podzielone jest współczesne społeczeństwo USA, zawieszone między tradycją farmerską a ekologiczną odbudową.


Amerykańska preria i Wielkie Równiny stają się linią frontu, nie pierwszy zresztą raz, jak pokazuje historia USA. Jeśli model oparty o druty kolczaste, ogrodzenia i krowy nie zostanie poddany rewizji, grozi nam powtórka z katastrof ekologicznych z przeszłości. Ten odcinek obnaża drapieżny pęd do ujarzmiania przyrody. Czy wolny bizon zdoła ostatecznie przetrwać dziedzictwo kolonialne i obecną administrację? Odpowiedź zadecyduje o przyszłości amerykańskiej przyrody na pokolenia.




Hosted on Ausha. See ausha.co/privacy-policy for more information.

Tous les épisodes de Ameryka dla Zaawansowanych

Paramètres

Affichage

Langue

Détermine les stations affichées en premier sur la page d’accueil.

Historique

Les stations et épisodes écoutés récemment et tes dernières recherches sont seulement enregistrés dans ce navigateur.

Notifications

Un court message quand un podcast que tu suis publie un nouvel épisode. Désactive un podcast précis avec la cloche sur sa page.

Compte

Enregistrez vos favoris – dans l’app et sur le site.

Raccourcis clavier

/
Ouvrir la recherche
Espace
Lecture ou pause
← →
Dans le lecteur : 15 s en arrière, 30 s en avant (épisodes) · dans une rangée : tuile suivante
↑ ↓
Dans une rangée : cible dans la tuile
Début / Fin
Dans une rangée : première ou dernière tuile
Esc
Fermer la fenêtre ou le menu
?
Cet aperçu
En cours de lecture

Voir la station

À suivre

    Ajoutez des épisodes avec « À suivre » – ils seront lus après l'épisode en cours.