H κατάσταση των πραγμάτων

Μια συζήτηση με τον Θάνο Βλαστό, συγκοινωνιολόγο και ομότιμο καθηγητή του ΕΜΠ, για το χάσμα μεταξύ σχεδιασμού και πραγματικότητας όσον αφορά τη χρήση του ποδηλάτου στην Αθήνα.

Παρά τις δεκάδες μελέτες που έχουν παρουσιαστεί τα τελευταία είκοσι χρόνια, τα Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας και τις φιλόδοξες εξαγγελίες για ποδηλατοδρόμους, η πρωτεύουσα εξακολουθεί να μη διαθέτει ένα συνεκτικό και ασφαλές δίκτυο που να μπορεί να υποστηρίξει την καθημερινή μετακίνηση.

Τι φταίει τελικά; Η γραφειοκρατία, η πολιτική απροθυμία ή η ίδια η φιλοσοφία του σχεδιασμού της πόλης; Για ποιους λόγους ώριμα έργα, όπως ο μητροπολιτικός άξονας Κηφισιά-Γκάζι-Φαληρικός Όρμος, παραμένουν στα χαρτιά;

Πρέπει, άραγε, η προτεραιότητα να δοθεί στα υπερτοπικά δίκτυα που συνδέουν μεγάλους άξονες της πόλης ή στις μετακινήσεις στις γειτονιές, όπως προτείνει το νέο σχέδιο ποδηλατοδρόμων σε περιοχές όπως η Κυψέλη, τα Εξάρχεια, τα Σεπόλια και τα Πετράλωνα; Γιατί ένας ποδηλατόδρομος πρέπει να είναι συνεχής, ασφαλής και συνδεδεμένος με μέσα σταθερής τροχιάς και βασικούς προορισμούς, ώστε να αποκτήσει πραγματική λειτουργικότητα;

Υπήρξε μια περίοδος κατά την οποία ο δήμος Αθηναίων έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση και τη λειτουργία της πόλης, χαράσσοντας μια σαφή και συγκροτημένη πολιτική. Αυτή ακριβώς η περίοδος αποτελεί το κλειδί για την κατανόηση της εξελικτικής πορείας της πόλης.

Η Ντίνα Καράτζιου συζητά με τη Μαρία Δανιήλ για την Αθήνα του τότε και του τώρα με αφετηρία το βιβλίο της «Όταν η πόλη είχε το λόγο», στο οποίο αναδεικνύονται οι ιστορικές περίοδοι, κατά τις οποίες ο δήμος διέθετε τη δυνατότητα ουσιαστικής παρέμβασης και χάραξης πολιτικής, και το ερώτημα αν θα μπορούσαμε να είχαμε μια διαφορετική πόλη.

Από τα πρώτα σχέδια πόλης των αρχιτεκτόνων/πολεοδόμων Σταμάτη Κλεάνθη και Έντουαρντ Σάουμπερτ μέχρι τα έργα υποδομών του δήμου Αθηναίων, περιγράφεται μια περίοδος κατά την οποία οι αυξημένες αρμοδιότητες του δήμου τού επέτρεπαν να επηρεάζει ουσιαστικά τον σχηματισμό και τη λειτουργία της πόλης, γι’ αυτό και αποτελεί κλειδί για την κατανόηση της εξέλιξής της. Ύδρευση, αποχέτευση, φωτισμός, καθαριότητα, νοσοκομεία και ιδρύματα: ο δήμος είχε ενεργό ρόλο όχι μόνο στην καθημερινότητα αλλά και στον ίδιο τον σχεδιασμό της Αθήνας.

Από τα τέλη του 19ου αιώνα, όμως, ξεκινά μια σταδιακή αποψίλωση αυτών των αρμοδιοτήτων. Πόροι αφαιρούνται, κρίσιμες λειτουργίες μεταφέρονται αλλού και ο δήμος χάνει τη δυνατότητα να επηρεάζει ουσιαστικά το σχέδιο πόλης και τον εξωραϊσμό της. Το αποτύπωμα αυτής της αλλαγής είναι εμφανές ακόμα και σήμερα. Στη συζήτηση ανοίγουν ζητήματα που παραμένουν επίκαιρα: η αυθαιρεσία, η πολυνομία, η πίεση της αγοράς αλλά και η απώλεια της αρχιτεκτονικής συνέχειας της Αθήνας. Πόσο έχει κατανοήσει η πόλη το μέγεθος αυτής της απώλειας; Υπάρχουν γειτονιές των οποίων ο ιστορικός χαρακτήρας αλλοιώνεται πιο γρήγορα απ’ όσο αντιλαμβανόμαστε; Μια συζήτηση για το παρελθόν που φωτίζει το παρόν και ίσως δίνει έναν διαφορετικό τρόπο να δούμε το μέλλον της Αθήνας.

Η Αθήνα βρίσκεται μπροστά σε μια μεγάλη πρόκληση: να αντιμετωπίσει την κλιματική πίεση, την επιβάρυνση του δημόσιου χώρου, την προβληματική διαχείριση απορριμμάτων, το παλιό κτιριακό απόθεμα, τις ολοένα συχνότερες περιόδους ακραίας ζέστης αλλά και τις πλημμύρες και την ανάγκη για μεγαλύτερη ανθεκτικότητα.

Κι όμως, αυτή η πόλη με τα τόσα προβλήματα έχει ενταχθεί στις 100 ευρωπαϊκές πόλεις που καλούνται να πετύχουν κλιματική ουδετερότητα έως το 2030, είκοσι χρόνια νωρίτερα δηλαδή από τον γενικό ευρωπαϊκό στόχο. Τι σημαίνει όμως αυτό στην πράξη; Μπορεί μια πυκνοδομημένη και σύνθετη πόλη όπως η Αθήνα να αλλάξει μοντέλο ανάπτυξης και να γίνει πραγματικά κυκλική πόλη; Τι σημαίνει αυτό στην καθημερινότητα των κατοίκων της;

Η δρ. Έρη Μπιζάνη, χημικός, εξηγεί την τοξική επίδραση των χημικών ουσιών στη ζωή μας και τις αλλαγές στην ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Η παρουσία χημικών ουσιών στην καθημερινότητά μας είναι συνεχής και συχνά περνά απαρατήρητη. Προέρχονται από πολλές διαφορετικές πηγές, δημιουργώντας ένα αόρατο «κοκτέιλ» που μας επιβαρύνει.

Την ίδια στιγμή, στην Ευρώπη προωθείται η λεγόμενη «απλοποίηση» της νομοθεσίας για τα χημικά. Τι σημαίνει όμως αυτό στην πράξη; Είναι πράγματι πιο λειτουργικοί κανόνες ή ένα είδος deregulation, μια μείωση της προστασίας του καταναλωτή προς όφελος της χημικής βιομηχανίας;

Η Ντίνα Καράτζιου συζητά με τη δρα Έρη Μπιζάνη, χημικό και μέλος του εργαστηριακού διδακτικού προσωπικού του ΕΚΠΑ, η οποία εκπροσωπεί επίσης την οργάνωση Ecocity, για την έκθεση σε χημικές ουσίες στην καθημερινότητά μας και τις ευρωπαϊκές εξελίξεις στη νομοθεσία.

Πού συναντάμε τα χημικά μέσα στη μέρα μας χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε; Ποια είναι τα πιο «ύπουλα» σημεία στο σπίτι;

Τελικά, μπορούν ετικέτες όπως «eco» και «natural» να μας απαλλάξουν από έναν ενδεχόμενο χημικό φόρτο ή δημιουργούν μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας;

Ποιο είναι το βασικό πρόβλημα; Η ποσότητα μιας ουσίας ή η συνδυαστική, καθημερινή έκθεση σε πολλές διαφορετικές ουσίες μαζί;

Πώς γίνεται ένα σχέδιο που στοχεύει στην προστασία των επικονιαστών να πλήττει τη μελισσοκομία, ένα από τους βασικούς «εργάτες» της επικονίασης;

Τα τελευταία χρόνια οι πληθυσμοί των επικονιαστών, με τις μέλισσες να συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους, μειώνονται με ανησυχητικούς ρυθμούς. Αυτή η εξέλιξη κινητοποίησε την πολιτεία, οδηγώντας στη διαμόρφωση ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την αναστροφή του κινδύνου αυτού. Η δημόσια διαβούλευση για το σχέδιο αυτό ολοκληρώθηκε πρόσφατα.

Το σχέδιο αυτό, όμως, φαίνεται να θέτει υπό πίεση τη μελισσοκομία, έναν από τους βασικούς πυλώνες της επικονίασης.

Η Ντίνα Καράτζιου συζητάει με τον δρα Αντώνη Τσαγκαράκη, αναπληρωτή καθηγητή Γεωργικής και Παραγωγικής Εντομολογίας στο Εργαστήριο Σηροτροφίας και Μελισσοκομίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος συμμετείχε στη δημόσια διαβούλευση, καταθέτοντας ένα εκτενές κείμενο παρατηρήσεων και αναδεικνύοντας κρίσιμα ζητήματα και ενστάσεις για τις επιπτώσεις του σχεδίου αυτού στη μελισσοκομία.

Ο Δημήτρης Πετρόπουλος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας των Μηχανικών του Δημοσίου, μιλά για το θεσμικό πλαίσιο της λειτουργίας των μεταποιητικών δραστηριοτήτων αλλά και για το κατά πόσο το πλέγμα των fast track αδειοδοτήσεων λειτουργίας μπορεί να εγγυηθεί ουσιαστική πρόληψη και ασφάλεια μονάδων και εργαζομένων.

Η αδειοδότηση των βιομηχανικών και μεταποιητικών δραστηριοτήτων τα τελευταία χρόνια βασίζεται στη διαδικασία της «γνωστοποίησης». Ένα σύστημα ταχείας εκκίνησης, όπου η επιχείρηση δηλώνει ότι πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις και ξεκινά τη λειτουργία της με την ηλεκτρονική ανάρτηση των απαιτούμενων πιστοποιητικών στο πληροφοριακό σύστημα.

Και ενώ η εκκίνηση της δραστηριότητας είναι άμεση ακόμα και με ελλιπή πιστοποιητικά, καθώς σήμερα βρίσκεται σε ισχύ παράταση για την υποβολή των δικαιολογητικών από επιχειρήσεις που δεν έχουν καταθέσει το σύνολο των απαιτούμενων εγγράφων, ο έλεγχος από τις κρατικές αρχές παραμένει δυνητικός.

Θα έπρεπε, όπως επισημαίνει ο Δ. Πετρόπουλος, μετά τη γνωστοποίηση στο πληροφοριακό σύστημα η αδειοδοτούσα αρχή να έχει την υποχρέωση να ελέγχει και την ορθότητα όλων των υποβληθέντων στοιχείων ανάλογα με το είδος και την κατηγορία της εγκατάστασης που αδειοδοτήθηκε, αλλά αυτό δεν συμβαίνει. Επισημαίνει ότι είναι το μεγαλύτερο έλλειμμα και μοιάζει με τη διαδικασία αδειοδότησης των οικοδομικών αδειών, τα e-αυθαίρετα: «Οπως ακριβώς γεννήθηκε μια νέα γενιά αυθαιρέτων μετά το 2017 και τον νόμο 4495, έτσι ακριβώς και στον χώρο των μεταποιητικών δραστηριοτήτων υπάρχει μια μεγάλη, ταχεία εκκίνηση δραστηριοτήτων, οι οποίες πρακτικά δεν έχουν ελεγχθεί ποτέ, ή τροποποιήσεις παλιών, γιατί, ξέρετε, μια μεταποιητική δραστηριότητα δεν παραμένει ίδια».

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει και σε μια κρίσιμη θεσμική αλλαγή, που γι’ αυτόν δεν είναι τυπική λεπτομέρεια αλλά θεσμική υποχώρηση: με μνημονιακό νόμο του 2011 καταργήθηκε η υποχρέωση του ιδιοκτήτη μιας τέτοιας μονάδας να απασχολεί μηχανικό λειτουργίας που επιβλέπει συστηματικά την εγκατάσταση. Και προσθέτει: «Εχουμε εγκαταστάσεις, υποσταθμούς, καύσιμα αέρια, δοχεία υπό πίεση, σωλήνες υπό πίεση, κρίσιμες εγκαταστάσεις, οι οποίες δουλεύουν βάσει μιας σειράς κανονισμών. Οι κανονισμοί δεν βγήκαν από το μυαλό κάποιων επιστημόνων. Θεσμοθετήθηκαν ακριβώς για να επιβάλουν κάποια στάνταρ λειτουργίας προκειμένου για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων, των εργαζομένων, της υγιεινής και της ασφάλειας, ώστε να μην έχουμε τέτοιου τύπου ατυχήματα». Και θυμίζει: «Γι’ αυτό υποχρέωνε ο νόμος μέχρι το 2011 να έχουμε έναν μηχανικό, ο οποίος θα είχε τη γνώση να πει: “Σταμάτα! Εδώ έχουμε θέμα. Σταματάμε τη δραστηριότητα”».

Αν δεν αλλάξει κάτι άμεσα, μπορούμε με ειλικρίνεια να πούμε στους πολίτες ότι δεν θα έχουμε άλλη μια Βιολάντα ή το ίδιο το μοντέλο ελέγχου της βιομηχανικής δραστηριότητας δημιουργεί τις συνθήκες που οδηγούν σε τραγωδίες; Η απάντησή του είναι σαφής: «Εάν δεν αλλάξει κάτι, πολύ φοβάμαι ότι όσο συνεχίζονται τα περιβαλλοντικά εγκλήματα στη δόμηση, θα αυξάνουν στατιστικά και οι πιθανότητες να συμβούν αντίστοιχα εγκλήματα και σε χώρους εργασίας, μεταφορών, βιομηχανιών».

H σομελιέ νερού Σπυριδούλα Γρηγοροπούλου μάς εισάγει σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παράδοξα της εποχής μας: πώς το νερό, αυτός ο θεμελιώδης φυσικός πόρος, μετατρέπεται σε στοιχείο υψηλής γαστρονομίας, την ώρα που ως κοινωνικό αγαθό καθίσταται ολοένα και πιο επισφαλές, λόγω της κλιματικής κρίσης και της αυξανόμενης παγκόσμιας πίεσης στους υδατικούς πόρους.

Σε αυτό το επεισόδιο του πόντκαστ «Η κατάσταση των πραγμάτων» συζητάμε με τη Σπυριδούλα Γρηγοροπούλου για μια ιδιότητα που παραμένει ακόμη σπάνια στην Ελλάδα και για τον τρόπο με τον οποίο το νερό επαναπροσδιορίζεται μέσα από τη γευσιγνωσία και τη σύγχρονη γαστρονομική εμπειρία.

Η ίδια επισημαίνει ότι «η εκπαίδευσή μου ως σομελιέ νερού, η γνώση γύρω από τη γευσιγνωσία, δεν αρχίζει ούτε εξαντλείται σε ένα γαστρονομικό πλαίσιο ή σε μια γαστρονομική ανάδειξη», διευκρινίζοντας πως ο στόχος «είναι να δημιουργηθεί μια πιο ώριμη σχέση με το νερό ως φυσικό πόρο, ως πολύτιμο και μοναδικό φυσικό και πολιτισμικό αγαθό».

Το νερό αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα. Σε πολλές περιοχές του πλανήτη βρίσκεται σε ανεπάρκεια και η διαχείρισή του συνδέεται άμεσα με τις περιβαλλοντικές μεταβολές και τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Κι όμως, στον κόσμο του fine dining το νερό αποκτά ταυτότητα και γευστικό προφίλ, εντάσσεται σε ένα πλαίσιο γαστρονομικών εμπειριών και η εμπορική του αξία επαναπροσδιορίζεται.

Πώς συνυπάρχουν αυτές οι δύο πραγματικότητες; Η κ. Γρηγοροπούλου πιστεύει ότι «η γευσιγνωσία μπορεί να μας κάνει να σεβόμαστε περισσότερο το νερό» και θεωρεί ότι «η ανάδειξη της ποιότητάς του μπορεί να οδηγήσει στη συνειδητοποίηση της αξίας του».

Τέλος, απαντά στο βασικό ερώτημα αν υπάρχει πραγματικά γευσιγνωσία στο νερό.

«Φυσικά και υπάρχει, και είναι μετρήσιμη. Απλώς δεν έχουμε μάθει να την αναγνωρίζουμε. Κάθε φυσικό νερό είναι διαφορετικό. Έχει διαφορετική σύσταση, διαφορετικό μεταλλικό αποτύπωμα, υφή, δομή, δυναμική στο στόμα. Είναι θεωρητικές πληροφορίες που μεταφράζονται σε μια γευστική εμπειρία. Σίγουρα ένας από τους παράγοντες που επηρεάζουν πάρα πολύ τη γεύση είναι η συγκέντρωση μετάλλων», εξηγεί.

Η γεωργία και η κτηνοτροφία βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης λόγω κρίσεων: ακραία καιρικά φαινόμενα, ζητήματα διαφάνειας, κλιματική πίεση και μεγάλες διεθνείς αλλαγές αναδιαμορφώνουν τον αγροτικό χάρτη. Την ίδια στιγμή, νέες εμπορικές συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης επανακαθορίζουν τους όρους του ανταγωνισμού και θέτουν κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον της ελληνικής παραγωγής.

Η Ντίνα Καράτζιου συζητά με τον Δημήτρη Μπιλάλη, πρόεδρο του Τμήματος Επιστήμης Φυτικής Παραγωγής και διευθυντή του Εργαστηρίου Γεωργίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, τι σημαίνουν για την ελληνική γεωργία οι νέες εμπορικές συμφωνίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως αυτή με το Mercosur, και η υπό διαπραγμάτευση συμφωνία με την Ινδία. Συμφωνίες που ανοίγουν αγορές, αλλά ταυτόχρονα φέρνουν νέους, ισχυρούς ανταγωνιστές, από το ελαιόλαδο χωρών με εξαιρετικά ποιοτικά χαρακτηριστικά μέχρι τα αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, όπου άλλες χώρες διαθέτουν τεράστια τεχνογνωσία και παραγωγική κλίμακα.

Ο Δημήτρης Μπιλάλης επισημαίνει ότι, παρότι τέτοιες συμφωνίες μπορεί να ωφελούν την ευρωπαϊκή οικονομία συνολικά, για την ευρωπαϊκή γεωργία τα πράγματα είναι πιο σύνθετα. Το χαμηλότερο κόστος παραγωγής σε χώρες της Λατινικής Αμερικής δημιουργεί έντονες πιέσεις σε τομείς όπως η εκτροφή βοοειδών, τους οποίους η Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες δεν μπορούν να ανταγωνιστούν εύκολα. Όπως εξηγεί, εδώ αναδεικνύεται μια στρατηγική επιλογή για τη χώρα: η ενίσχυση της αιγοπροβατοτροφίας, ενός τομέα στον οποίο η Ελλάδα διαθέτει ιστορικό και συγκριτικό πλεονέκτημα.

Παράλληλα, εκφράζει προβληματισμό για το ενδεχόμενο η συμφωνία με το Mercosur να μην περιορίζεται μόνο στα κράτη-μέλη του, αλλά να επηρεάζει και χώρες που συνδέονται εμπορικά με το μπλοκ, όπως η Χιλή, η οποία, αξιοποιώντας ηφαιστειογενή εδάφη και ευνοϊκό κλίμα, παράγει ελαιόλαδο υψηλής ποιότητας που τα τελευταία χρόνια σαρώνει διεθνή βραβεία, ακόμη και στην κατηγορία του βιολογικού ελαιολάδου. Σε αυτό το πλαίσιο, υπογραμμίζει την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να διασφαλίσει την ουσιαστική προστασία στρατηγικών προϊόντων, όπως το ελληνικό ελαιόλαδο, και να ξεκαθαρίσει με ποιους όρους και από ποιες χώρες θα επιτρέπεται η εισαγωγή τους.

Υπογραμμίζει, επίσης, την ανάγκη η Ευρωπαϊκή Ένωση να διασφαλίσει την ουσιαστική προστασία στρατηγικών προϊόντων, όπως το ελληνικό ελαιόλαδο, και να ξεκαθαρίσει με ποιους όρους και από ποιες χώρες θα επιτρέπεται η εισαγωγή τους.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνει και στο ζήτημα των φυτοπροστατευτικών ουσιών. Όπως σημειώνει, σε χώρες του Mercosur χρησιμοποιούνται εντομοκτόνα και ζιζανιοκτόνα που είτε δεν έχουν αδειοδοτηθεί ποτέ στην Ευρώπη είτε έχουν αποσυρθεί ή απαγορευτεί. Γι’ αυτό, θεωρεί κρίσιμο, κατά την εφαρμογή οποιασδήποτε εμπορικής συμφωνίας, να τηρείται μια βασική αρχή: τα προϊόντα που εισάγονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση να έχουν παραχθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία και τα πρότυπα του κράτους υποδοχής.

Η συζήτηση επεκτείνεται και στις νέες γονιδιωματικές τεχνικές και στα γενετικά τροποποιημένα φυτά. Ο Δημήτρης Μπιλάλης εκφράζει τον προβληματισμό του για το γεγονός ότι πρόκειται για μια τεχνογνωσία που συγκεντρώνεται στα χέρια πολυεθνικών εταιρειών, οι οποίες αποκτούν τη δυνατότητα να ελέγχουν τόσο το κόστος παραγωγής όσο και την τελική τιμή των τροφίμων. Το ερώτημα που τίθεται, όπως σημειώνει, δεν είναι μόνο τεχνολογικό αλλά βαθιά πολιτικό και κοινωνικό: ποιος ελέγχει τελικά την τροφή μας;

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο καθηγητής εξηγεί ότι η ελληνική γεωργία καλείται όχι απλώς να αντέξει αλλά και να επαναπροσδιορίσει το αγροδιατροφικό της μοντέλο: τι παράγει, με ποιους όρους, για ποιες αγορές και με ποιο όφελος για τον παραγωγό, τον καταναλωτή και το περιβάλλον. Μια συζήτηση που αφορά όχι μόνο τον πρωτογενή τομέα αλλά συνολικά το αναπτυξιακό και διατροφικό μέλλον της χώρας.

Τα τελευταία χρόνια ολοένα συχνότερα εμφανίζονται λύκοι, αρκούδες και αγριογούρουνα κοντά ή μέσα σε κατοικημένες περιοχές. Τι κρύβεται πίσω από αυτό το φαινόμενο; O Σπύρος Ψαρούδας, συντονιστής της περιβαλλοντικής οργάνωσης για την άγρια ζωή και τη φύση «Καλλιστώ», εξηγεί.

Είναι θέμα αύξησης των πληθυσμών ή μήπως οφείλεται σε βαθύτερες αλλαγές στο τοπίο και στον τρόπο που οι άνθρωποι διαμορφώνουν το περιβάλλον τους;

Συζητάμε με τον Σπύρο Ψαρούδα, συντονιστή της περιβαλλοντικής οργάνωσης για την άγρια ζωή και τη φύση «Καλλιστώ», την πραγματική αιτία της αυξημένης παρουσίας μεγάλων σαρκοφάγων κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Πρόκειται απλώς για αύξηση των πληθυσμών τους ή μήπως, τελικά, εμείς δημιουργούμε το κατάλληλο περιβάλλον ώστε να συμβεί αυτό;

Μήπως η εξήγηση βρίσκεται στις συνέπειες της αστικοποίησης, στην εγκατάλειψη παραδοσιακών δραστηριοτήτων, π.χ. στην υποχώρηση της μετακινούμενης κτηνοτροφίας και, τελικά, στον τρόπο που ακόμα και η κακή διαχείριση των σκουπιδιών δημιουργεί συνθήκες που ελκύουν την άγρια ζωή;

Αναλύεται τι σημαίνει στην πράξη η συνύπαρξη με αυτά τα ζώα και πώς αξιολογούνται περιστατικά κατά τα οποία ένα άγριο ζώο πλησιάζει επανειλημμένα τον άνθρωπο. Ποιοι είναι υπεύθυνοι για τις αποφάσεις; Τι προβλέπει το σχετικό πρωτόκολλο διαχείρισης; Πώς ισορροπούμε μεταξύ της φροντίδας για τη διατήρηση και τη διάσωση της άγριας ζωής και της προστασίας των τοπικών κοινωνιών.

Τέλος, η συζήτηση στρέφεται και στο αφήγημα ότι οι οικολογικές οργανώσεις απελευθερώνουν ανεξέλεγκτα, στο πώς προέκυψε και τι απαντά σε αυτήν τη θεωρία συνωμοσίας η επιστημονική κοινότητα.

Γιατί η επόμενη τριετία, όσον αφορά το κυκλοφοριακό, προμηνύεται ακόμη πιο δύσκολη στην Αθήνα; Και γιατί, αν δεν αλλάξει κάτι, κινδυνεύουμε να «κολλήσουμε» στους δρόμους πολύ περισσότερο, όχι για τρία, αλλά για επτά χρόνια;

Μια συζήτηση με τον Θανάση Τσιάνο, πρόεδρο του Συλλόγου Ελλήνων Συγκοινωνιολόγων, για τα όρια του σημερινού συστήματος μεταφορών στην Αθήνα και την Αττική, και για το πώς οι καθυστερήσεις σε έργα και κρίσιμες παρεμβάσεις μπορούν να μετατρέψουν μια δύσκολη συγκυρία σε μακροχρόνιο αδιέξοδο. Το σίγουρο είναι ότι μας περιμένει μια δύσκολη τριετία στους δρόμους, και αν υπάρξουν καθυστερήσεις σε έργα αναβάθμισης των μέσων μαζικής μεταφοράς, στα οποία για χρόνια υπήρξε έντονη αποεπένδυση, αλλά και σε συγκεκριμένα οδικά περιφερειακά έργα, η τριετία μπορεί να μετατραπεί σε μια προβληματική επταετία.

Η κουβέντα στρέφεται ακόμα στο τι πρέπει να γίνει με τον Κηφισό, που σηκώνει πλέον βάρη πολύ μεγαλύτερα από αυτά για τα οποία σχεδιάστηκε, αλλά και στα περιφερειακά οδικά έργα που μπορούν πραγματικά να αποφορτίσουν το Λεκανοπέδιο. Την ίδια στιγμή, τίθεται το ζήτημα της λεωφόρου Βουλιαγμένης, η οποία, αν δεν προηγηθούν έγκαιρα οι αναγκαίες παρεμβάσεις και η ενίσχυση των ΜΜΜ εν όψει και της ανάπτυξης του Ελληνικού, κινδυνεύει να εξελιχθεί στον «επόμενο Κηφισό».

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο μετρό: χωρίς ανανέωση του τροχαίου υλικού, επαρκή συντήρηση και αύξηση της συχνότητας των δρομολογίων προς τα τρία λεπτά, δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες της πόλης ούτε να λειτουργήσει ως πραγματική εναλλακτική του αυτοκινήτου. Μέχρι να ολοκληρωθούν οι αναβαθμίσεις στα ΜΜΜ και στα βασικά οδικά έργα, οι καθυστερήσεις στο δίκτυο, όπως επισημαίνεται, είναι πολύ πιθανό να αυξάνονται χρόνο με τον χρόνο.

Με τον κ. Τσιάνο συζητάμε και τα πρώτα ενθαρρυντικά σημάδια στον τομέα της οδικής ασφάλειας, όπου καταγράφεται μια μικρή μείωση των τροχαίων, η οποία αναμένεται να αποτυπωθεί πιο καθαρά στα στοιχεία του 2026. Στη βελτίωση αυτή φαίνεται να συμβάλλουν η αυξημένη αστυνόμευση, ιδιαίτερα σε θέματα χρήσης κράνους και οδήγησης υπό την επήρεια αλκοόλ, αλλά και οι νέες διατάξεις του κώδικα οδικής κυκλοφορίας. Παράλληλα, η 24ωρη λειτουργία του μετρό και η προοπτική ψηφιοποίησης του συστήματος καταγραφής παραβάσεων εκτιμάται ότι μπορούν να περιορίσουν πρακτικές του παρελθόντος, όπως το «σβήσιμο» κλήσεων, και να ενισχύσουν ουσιαστικά την εφαρμογή των κανόνων.

Σπίτια που χάνονται πριν καν τα δεις, ενοίκια που δεν βγαίνουν με κανέναν μισθό και άνθρωποι που μαθαίνουν να ζουν σε μόνιμη αναμονή. Η Χάρις Τριανταφυλλίδου, πολιτική επιστήμονας και ιδρυτικό μέλος του Ξεσπιτόγατου, μιλά για τη στεγαστική κρίση όπως τη ζουν καθημερινά χιλιάδες άνθρωποι στην Αθήνα: με άγχος, συμβιβασμούς και πικρό χιούμορ.

Ο Ξεσπιτόγατος ξεκίνησε ως μια διαδικτυακή κοινότητα και εξελίχθηκε σε συλλογικό ημερολόγιο στεγαστικής απόγνωσης. Μέσα από πραγματικές ιστορίες ανθρώπων που ψάχνουν –ή χάνουν– σπίτι, αποτυπώνει τη νέα κανονικότητα της Αθήνας: πανάκριβα ενοίκια, ασταθείς συμφωνίες, ψυχολογική φθορά και μια αίσθηση ότι τίποτα δεν είναι ποτέ δεδομένο.

Στη συζήτηση μπαίνουν στο τραπέζι τα κυβερνητικά μέτρα για το στεγαστικό, όπως η επιστροφή ενοικίου, και το κατά πόσο αυτά φτάνουν τελικά στους ανθρώπους που τα χρειάζονται. Ένα επεισόδιο για τη γενιά που δεν έχει λοφτ, δεν παίρνει δάνειο, μένει συχνά στο παιδικό της δωμάτιο, παρ’ όλα αυτά συνεχίζει να ψάχνει σπίτι σε μια πόλη που μοιάζει όλο και λιγότερο φιλόξενη.

Μπορεί η συνεταιριστική κατοικία να αποτελέσει μια ρεαλιστική απάντηση στη στεγαστική κρίση. Ποια είναι τα κτίρια της Αθήνας που έχουν αποτελέσει αντικείμενο μελέτης και αναδεικνύονται ως πιθανοί χώροι συνεργατικής κατοίκησης;

Η Ντίνα Καράτζιου συζητάει με τη τη Dr Δήμητρα Σιατίτσα, αρχιτέκτονα /πολεοδόμο και ερευνήτρια σε θέματα πόλης και κατοικίας, με εξειδίκευση στις αστικές πολιτικές και την κοινωνική στεγαστική πολιτική, το αν μπορούν να διαμορφωθούν λύσεις κοινωνικής στέγασης στον απόηχο των πρόσφατων κυβερνητικών μέτρων για τη στέγη.

Στο επίκεντρο της συζήτησής μας είναι η CoHab Athens, μια ομάδα έρευνας και δράσης για τη συνεταιριστική και συνεργατική κατοικία, στην οποία, η Δ. Σιατίτσα είναι ιδρυτικό μέλος, καθώς και ο νεανικός συνεργατικός διαγωνισμός «Συν-κατοικώντας τα Κενά», που διοργάνωσε η CoHab Athens και αφορά και αφορά τη μετατροπή κενών κτιρίων σε στεγαστικούς συνεταιρισμούς. Θα μιλήσουμε ακόμη μαζί της, για τα πολλά κενά και αναξιοποίητα κτίρια που υπάρχουν σήμερα στην Αθήνα, και αν κάποια από αυτά, θα μπορούσαν να μετατραπούν σε χώρους συλλογικής κατοίκησης και κοινωνικής ζωής. Θα διερευνήσουμε, γιατί η συνεταιριστική κατοικία δεν έχει αναπτυχθεί στην Ελλάδα, σε αντίθεση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Και αν υπάρχουν σήμερα εξελίξεις γύρω από το ζήτημα της συνεταιριστικής κατοικίας και πού βλέπουμε τις πρώτες σχετικές προσπάθειες.

Η Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP30) ολοκληρώθηκε χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, αφήνοντας για άλλη μια φορά κρίσιμα ζητήματα ανοιχτά. Τι σημαίνει αυτό για την Ελλάδα και τη διεθνή στρατηγική απέναντι στην κλιματική κρίση; Η Εμμανουέλα Δούση, καθηγήτρια Διεθνών Θεσμών στο ΕΚΠΑ και κάτοχος της Έδρας UNESCO για την Κλιματική Διπλωματία, αναλύει όσα πέτυχε –και όσα δεν κατάφερε– η φετινή διάσκεψη.

H COP30 στο Μπελέμ της Βραζιλίας ολοκληρώθηκε, αφήνοντας σημαντικές δεσμεύσεις αλλά και κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον της παγκόσμιας κλιματικής διακυβέρνησης. Η Εμμανουέλα Δούση αναλύει τις τρεις πιο καθοριστικές πτυχές του τελικού κειμένου, εξηγώντας τι σημαίνουν για την πορεία απανθρακοποίησης, τη διεθνή χρηματοδότηση και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.

Στο επίκεντρο της συζήτησης και η επόμενη COP31, η οποία θα πραγματοποιηθεί στην Τουρκία το 2026. Η κ. Δούση εξηγεί πώς προέκυψε αυτή η επιλογή μέσα από τις διαδικασίες της Σύμβασης-Πλαίσιο του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή, τις περιφερειακές ομαδοποιήσεις, την εκ περιτροπής ανάληψη προεδρίας από τις regional groups και τις πολιτικές ισορροπίες που επηρεάζουν την ανάθεση της φιλοξενίας μιας COP. Παράλληλα, με αφορμή την επόμενη COP στην Τουρκία τίθεται ένα ευρύτερο ερώτημα: πώς επηρεάζεται η αξιοπιστία μιας παγκόσμιας διαδικασίας όταν φιλοξενείται από ένα κράτος που δέχεται έντονη διεθνή κριτική για ζητήματα δημοκρατίας και δικαιωμάτων;

Σε μια περίοδο που η χώρα επιδιώκει να ενισχύσει τη γεωπολιτική και ενεργειακή της θέση μέσω του Κάθετου Διαδρόμου και της συνεργασίας με τις ΗΠΑ, τη στιγμή που έχει δεσμευτεί διεθνώς σε φιλόδοξες πολιτικές απανθρακοποίησης, πώς μπορεί αυτός ο συνδυασμός να αποδειχτεί παραγωγικός και όχι αντιφατικός; Και με ποια εργαλεία η Ελλάδα μπορεί να αξιοποιήσει τον ενεργειακό της ρόλο, χωρίς να απομακρύνεται από την κλιματικά φιλόδοξη πορεία που έχει χαράξει;

Η κ. Δούση σχολιάζει επίσης τη σημαντική, πρόσφατη και ομόφωνη γνωμοδότηση του Διεθνούς Δικαστηρίου των Ηνωμένων Εθνών, η οποία χαρακτηρίζει την κλιματική αλλαγή ως υπαρξιακή απειλή και αποσαφηνίζει τις διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών.

Παρά τις εξαγγελίες και τα «οράματα», η Αθήνα εξακολουθεί να σχεδιάζεται σαν μια πόλη για λίγους, όχι για τους πολλούς, ούτε για τους ευάλωτους χρήστες του δρόμου.

Η πρόσφατη κανονιστική παρέμβαση του Δήμου Αθηναίων για τα ηλεκτρικά πατίνια ανοίγει εκ νέου τη συζήτηση για τη βιώσιμη αστική κινητικότητα. Διαθέτει η Αθήνα ένα συνεκτικό σχέδιο για το πώς πρέπει να κινούμαστε στην πόλη; Τι απέγινε το Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ), της Αθήνας, που δημιουργήθηκε για να αποτελέσει τον οδηγό για τον μετασχηματισμό της πόλης ένα ασφαλές και προσβάσιμο περιβάλλον;

Η Ντίνα Καράτζιου συζητά με τον Κοσμά Αναγνωστόπουλο, συγκοινωνιολόγο και πολεοδόμο, επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου για τη Βιώσιμη Κινητικότητα (CIVINET), με αφορμή τη νέα κανονιστική ρύθμιση του Δήμου Αθηναίων για τα ηλεκτρικά πατίνια. Η συζήτηση εστιάζει στην ανάγκη ενός στρατηγικού επαναπροσδιορισμού της αστικής κινητικότητας, στις υποδομές μικροκινητικότητας που παραμένουν αποσπασματικές, καθώς και στη σημασία της συμμετοχής των πολιτών στον σχεδιασμό των μετακινήσεων και του δημόσιου χώρου.

Σε πόλεις όπως η Βαρκελώνη και η Βιέννη, η στρατηγική για τη βιώσιμη κινητικότητα περιλαμβάνει όχι μόνο υποδομές αλλά και λειτουργικά δίκτυα δημοτικής συγκοινωνίας, ριζικές αλλαγές στον δημόσιο χώρο και ενεργή συμμετοχή των πολιτών. Στην Αθήνα, αντίθετα, τα μέτρα εμφανίζονται αποσπασματικά και με περιορισμένη διαβούλευση. Η πρόθεση του Δήμου να αναπτύξει δίκτυο δημοτικής συγκοινωνίας δείχνει μια νέα κατεύθυνση. Μένει να φανεί βέβαια, αν θα υπάρξει συνέπεια στην υλοποίηση του έργου και αν θα αποδειχθεί αποτελεσματικό στην πράξη.

Η κλιματική ταυτότητα της Αθήνας αλλάζει δραματικά και τα σημάδια είναι πλέον ορατά. Οι καλοκαιρινές νύχτες δεν προσφέρουν πια ανακούφιση, η ορατότητα έχει μειωθεί εντυπωσιακά και τα ακραία καιρικά φαινόμενα εντείνονται. Τι αποκαλύπτει το ιστορικό κλιματικό αρχείο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών για την πραγματική έκταση των κλιματικών αλλαγών;

Η Ντίνα Καράτζιου συζητά με τη Δήμητρα Φουντά, Διευθύντρια Ερευνών στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, για την κλιματική ιστορία και το μέλλον της πρωτεύουσας.

Με οδηγό το εξαιρετικής αξίας ιστορικό αρχείο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, το οποίο καταγράφει αδιάλειπτα το κλίμα της Αθήνας από τα μέσα του 19ου αιώνα, η κ. Φουντά αποκαλύπτει άγνωστες πλευρές του περίφημου αττικού κλίματος και τις εντυπωσιακές μεταβολές που έχουν συντελεστεί. Οι δροσερές καλοκαιρινές νύχτες έχουν γίνει πλέον εξαίρεση, καθώς από το 2000 και μετά οι νύχτες χωρίς θερμική δυσφορία έχουν μειωθεί στο μισό.

Παράλληλα, ακόμη και η ορατότητα στην πόλη έχει καταρρεύσει: πριν από το 1970 οι Αθηναίοι έβλεπαν καθαρά σε απόσταση έως 10 χιλιομέτρων στο 70% των ημερών· μετά το 2000, αυτό το ποσοστό έχει περιοριστεί στο 10%.

Στο μεταξύ, η ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων αυξάνεται, με λιγότερες, αλλά πολύ ισχυρότερες βροχοπτώσεις, ενώ η Αθήνα βιώνει μία από τις ξηρότερες περιόδους της ιστορίας της. Από τον Οκτώβριο του 2021 έως τον Σεπτέμβριο του 2025 καταγράφηκαν τα τρία πιο ξηρά υδρολογικά έτη των τελευταίων δύο αιώνων.

Μια συζήτηση που δείχνει όχι μόνο τι έχει ήδη αλλάξει αλλά και τι διακυβεύεται για τις επόμενες δεκαετίες.

Το φαινόμενο της «διαρροής εγκεφάλων» παραμένει ένα από τα πιο σύνθετα και επίμονα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας και οικονομίας. Παρότι το τελευταίο διάστημα προβάλλεται έντονα το αφήγημα της «επιστροφής εγκεφάλων», τα πραγματικά δεδομένα δείχνουν μια πιο σύνθετη εικόνα.

Στο νέο επεισόδιο της σειράς podcast της LiFO, «Η κατάσταση των πραγμάτων», η Ντίνα Καράτζιου συνομιλεί με τον Λόη Λαμπριανίδη, οικονομικό γεωγράφο, εκτελεστικό διευθυντή του Παντείου Πανεπιστημίου και επί σειρά ετών καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, ο οποίος έχει μελετήσει ενδελεχώς το φαινόμενο σε επίπεδο τόσο ερευνητικό όσο και πολιτικής σχεδίασης.

Η συζήτηση εκκινεί από το ερώτημα εάν πράγματι υφίσταται σήμερα το λεγόμενο brain regain, το αφήγημα περί «επιστροφής εγκεφάλων», το οποίο προβάλλεται έντονα τους τελευταίους μήνες. Πόσο, όμως, ανταποκρίνεται αυτή η εικόνα στα διαθέσιμα δεδομένα; Επιστρέφουν πράγματι οι νέοι επιστήμονες; Κι αν ναι, με ποιους όρους και προϋποθέσεις;

Πόσο σοβαρά λαμβάνεται υπόψη από την πολιτεία το brain drain ως αναπτυξιακή πρόκληση; Υπάρχουν σήμερα στοχευμένες πολιτικές που μπορούν να αντιστρέψουν ή, έστω, να αναχαιτίσουν την τάση αυτή; Και, κυρίως, πόσο ώριμο είναι το θεσμικό και παραγωγικό περιβάλλον ώστε να δεχτεί πίσω όσους επιστήμονες επιλέξουν να επιστρέψουν;

Μέσα από τη συζήτηση επιχειρείται μια αποτύπωση των πραγματικών διαστάσεων του brain drain: από την ανάλυση των βαθύτερων αιτίων που οδηγούν στη φυγή μέχρι την κριτική αξιολόγηση των πολιτικών που έχουν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα για την ανάσχεση ή την αντιστροφή του. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη συστημική αδυναμία της χώρας να προσφέρει συνθήκες επιστημονικής και επαγγελματικής ολοκλήρωσης σε όσους επιθυμούν να επιστρέψουν, γεγονός που αναδεικνύει την κρισιμότητα μιας ουσιαστικής μεταρρυθμιστικής στρατηγικής και όχι μιας απλής επικοινωνιακής προσέγγισης του ζητήματος. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο κ. Λαμπριανίδης: «Το brain drain είναι κομβικό για να κατανοήσουμε τα δομικά προβλήματα της χώρας και να τα ξεπεράσουμε, άρα, μ’ αυτή την έννοια, προσφέρει πολύ κακές υπηρεσίες κάποιος, είτε είναι η κυβέρνηση είτε είναι τα μέσα, όταν αφήνει τον κόσμο να εφησυχάζει για πράγματα τα οποία δεν είναι για εφησυχασμό».

Η πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας και επίτιμη αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας, Μαρία Καραμανώφ, εξηγεί γιατί η προστασία του περιβάλλοντος έχει μεταφερθεί από την πολιτική βούληση στις δικαστικές αίθουσες και τι σημαίνει αυτό για τη δημοκρατία και την έννοια της «βιώσιμης ανάπτυξης» στην Ελλάδα.

Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι πολίτες και οργανώσεις καταφεύγουν στο Συμβούλιο της Επικρατείας για να αποτρέψουν καταστροφικές παρεμβάσεις στο περιβάλλον, μια κίνηση που δείχνει όχι μόνο την αυξανόμενη ευαισθητοποίηση της κοινωνίας αλλά και ένα θεσμικό κενό: τη μετατόπιση της ευθύνης προστασίας του δημόσιου συμφέροντος από εκείνους που χαράσσουν και εφαρμόζουν πολιτικές στους πολίτες και στη Δικαιοσύνη.

Η Ντίνα Καράτζιου συζητά με τη Μαρία Καραμανώφ, πρόεδρο του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας και επίτιμη αντιπρόεδρο του Συμβουλίου της Επικρατείας, για τη θεσμική διάσταση αυτής της μετατόπισης και για το τι σημαίνει στην πράξη «βιώσιμη ανάπτυξη» σε μια χώρα όπου η περιβαλλοντική νομοθεσία δοκιμάζεται από την πίεση των επενδύσεων και τη ρητορική της «ισορροπίας».

Στο επίκεντρο της συζήτησης και η λειτουργία κρίσιμων εργαλείων περιβαλλοντικής προστασίας, όπως οι μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων, για τις οποίες η κ. Καραμανώφ σημειώνει: «Η μελέτη ΜΠΕ είναι ίσως το σοβαρότερο εργαλείο που έχει προβλέψει η ενωσιακή και η εθνική νομοθεσία», αλλά «αντιμετωπίζεται ως τυπική, ενοχλητική διαδικασία». Μαζί συζητάμε για τον χωρικό σχεδιασμό, ο οποίος, αντί να λειτουργεί ως εργαλείο ορθολογικής οργάνωσης του χώρου, συχνά γίνεται πρόσχημα διατήρησης των τετελεσμένων.

Όπως επισημαίνει: «Η επιταγή για χωρικό, πολεοδομικό και χωροταξικό σχεδιασμό υπάρχει από το 1975 στο Σύνταγμα· την ανέσυρε από τη λήθη η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και απαίτησε τη σύνταξη πολεοδομικών και χωροταξικών σχεδίων. Σήμερα, μετά από τόσα χρόνια, αυτό που θα μπορούσα να πω είναι ότι όλα τα διαδοχικά νομοθετήματα που θέσπισαν χωροταξικά και πολεοδομικά εργαλεία είχαν έναν κοινό παρονομαστή, την πάση θυσία αποφυγή της διατάραξης των ήδη τετελεσμένων και την απρόσκοπτη συνέχιση της ίδιας τακτικής, τώρα πλέον με την επίφαση και το πρόσχημα χωρικού σχεδιασμού», λέει χαρακτηριστικά η κ. Καραμανώφ.

Η συνέντευξη φωτίζει επίσης το ρόλο της νομολογίας του ΣτΕ ως αντίβαρου σεπολιτικές επιλογές που υποβαθμίζουν τις αρχές της βιωσιμότητας, αλλά και τα όρια αυτής της παρέμβασης. Πόσο μπορεί η Δικαιοσύνη να λειτουργήσει ως φραγμός όταν οι ίδιες οι θεσμικές διαδικασίες αποδυναμώνονται; Και τι επιπτώσεις έχει για τη δημοκρατία η εκ των υστέρων επιβολή άσκησης περιβαλλοντικής πολιτικής, μέσα από δικαστικές αποφάσεις;

Τους τελευταίους μήνες, η ελληνική κτηνοτροφία βρίσκεται στο επίκεντρο της δημοσιότητας. Από τις επιδοτήσεις-«μαϊμού» του ΟΠΕΚΕΠΕ μέχρι την ευλογιά που έχει αποδεκατίσει χιλιάδες ζώα και τη διαρκή συρρίκνωση του κλάδου, η συγκυρία σκιαγραφεί ένα μέλλον εξαιρετικό αβέβαιο.

Η Ντίνα Καράτζιου συζητά με το Θωμά Μόσχο, εκπρόσωπο μια νέας γενιάς κτηνοτρόφων, τεχνικό σύμβουλο του Συνδέσμου Ελληνικής Κτηνοτροφίας και Πρεσβευτή της Ελλάδας στην Copa Cogeca για τις αλήθειες που δεν βολεύουν, τις χρόνιες παθογένειες του συστήματος και την ανάγκη για γενναίες αλλαγές. «Κανείς δεν γίνεται αγρότης για να δουλεύει 365 μέρες τον χρόνο, με τα λεφτά του να πηγαίνουν στον φραπέ, στον χασάπη και στην Πόπη με τη Φεράρι.», λέει.

Ο πατέρας του, Δημήτρης Μόσχος, αλλά και ο ίδιος, ήταν από τους πρώτους που ανέδειξαν ζητήματα παρατυπιών στις επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, επιμένοντας δημόσια σε πρακτικές που υπονόμευσαν τους πραγματικούς παραγωγούς.

Η εικόνα που μεταφέρει από την περιφέρεια είναι ζοφερή, με την καθημερινότητα των παραγωγών να γίνεται ολοένα πιο ασφυκτική. Η απουσία ουσιαστικής στήριξης, σε συνδυασμό με τις χρόνιες στρεβλώσεις του συστήματος, έχει οδηγήσει την αγροτική παραγωγή σε οριακό σημείο.

«Αν δεν δοθούν κίνητρα, σε πέντε χρόνια θα έχει απομείνει μόλις το 15% των αγροτών και κτηνοτρόφων που έχουμε σήμερα», αναφέρει.