Ik heb levenslang

In 1994 vindt de politie meerdere lichaamsdelen van een vrouw in het Zeeuwse natuurgebied Het Zwin. Wie is zij en wie heeft haar vermoord? Dat is tot op de dag van vandaag een raadsel.

In de podcast Cold Cases Ontrafeld onderzoekt journalist Tom Veldhuijzen aan de hand van de zaak-Zwin welke nieuwe mogelijkheden de politie heeft om de meer dan duizend onopgeloste vermissings- en moordzaken in Nederland op te lossen. Ook spreekt hij achterblijvers en nabestaanden die al jaren wachten op antwoorden.

Cold Cases Ontrafeld is een podcast van onderzoeksjournalistiek platform Pointer van KRO-NCRV voor NPO Luister.

Maker: Tom Veldhuijzen
Redactie: Hesse Woertink en Jelmer Groenenboom
Eindredactie: Sander Bartling en Evelien Veldboom
Audiomixage: Hens Zimmerman
Dramaturgie: Simon Heijmans

Met dank aan de Politie Zeeland-West-Brabant, De eenheid Den Haag, het Openbaar Ministerie, de Politieacademie en de Zweedse politie in Norrköping en Malmö.

De podcast is mede tot stand gekomen met behulp van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten.

In de laatste aflevering van de podcastserie 'Ik heb levenslang' voeren de makers een politiek gesprek met staatssecretaris Teun Struycken. Hij heeft in de zomer een visiestuk geschreven, dat de basis vormt voor het slachtofferbeleid de komende jaren. Struycken kondigt een landelijke publiekscampagne aan om aandacht te vragen voor femicide.

Update: Een dag na ons interview stappen alle NSC-bewindspersonen, waaronder Teun Struycken, uit het demissionaire kabinet. De uitspraken van Struycken in dit interview blijven op dit moment staand beleid, blijkt na contact met het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Jolanda verliest haar zoon door messengeweld, maar blijft met zoveel vragen aan de dader achter. Via Perspectief Herstelbemiddeling komt ze met de dader en zijn ouders in contact. Jolanda bezoekt hem in de jeugdgevangenis. Voor deze podcast gaat ze in gesprek met vader Dave, ze komen erachter dat ze veel met elkaar gemeen hebben.

Iris Schut bezoekt haar ouders. Ze vertellen over de impact van de rechtszaak, hoe het nu met hen gaat en hoe ze als familie met elkaar proberen verder te leven.

Suus Joosten is heel lang boos geweest op misdaadverslaggever Paul Vugts, om zijn artikelen over haar dochter Esther Paul in het Parool. Ze gaan er samen over in gesprek.

En na zes afleveringen maken Pointer-journalisten Tom Veldhuijzen en Wil van der Schans de balans op: is de positie van slachtoffers en nabestaanden in Nederland goed geregeld?

Sanne valt op jonge leeftijd in handen van mensenhandelaren. Op een zorgboerderij maakt een hulpverlener misbruik van zijn positie. Samen met haar hulphond Teun probeert ze zich nu staande te houden. Iva Bicanic, klinisch psycholoog, gespecialiseerd in de behandeling van slachtoffers legt de levenslange gevolgen uit van zedenmisdrijven. Iris Schut bezoekt haar ouders. Ze vertellen over de impact van de rechtszaak en hoe het nu met hen gaat. De rechter doet uitspraak tegen twee Servische broers, die verdacht worden van een viervoudige moord. En welke impact heeft media op slachtoffers en nabestaanden?

In Zwolle begint het hoger beroep tegen twee Servische broers die verdacht worden van een viervoudige moord in Enschede. Het OM eist levenslang. De nabestaanden maken op indrukwekkende wijze gebruik van hun spreekrecht. Met de uitbreiding van het spreekrecht en het recht op schadevorderingen is er de afgelopen twintig jaar veel verbeterd voor slachtoffers. Maar strafrechtadvocaat Richard Korver vindt dat we er nog lang niet zijn.

Iedere acht dagen komt er in Nederland een vrouw door geweld om het leven. Vier keer zo vaak als een criminele afrekening, ‘maar daar is veel meer aandacht voor’, ziet rechtbankverslaggever Saskia Belleman. De familie Hertgers rijdt met een oranje vrachtwagen door het land om aandacht te vragen voor vrouwenmoord. Hun geliefde Sanne Hertgers werd door haar ex-partner om het leven gebracht. Er ligt een plan van aanpak tegen femicide in de Tweede Kamer, maar is dat voldoende?

Rond het terrein van de Haagse GGZ-instelling Parnassia treft de politie in korte tijd vier lichamen aan. Alle vier worden ze gevonden in een ondiepe sloot. Van alle vier de slachtoffers wordt de dader nooit gevonden. Nabestaanden willen antwoorden, maar lopen tegen privacywetten en het medisch beroepsgeheim aan. Suus Joosten vindt op haar zolder twee koffers met spullen van haar dochter.

Nabestaande Saskia Wolters vindt dat er onvoldoende oog is voor de slachtoffers en nabestaanden. Ze vindt dat de samenleving én de media te veel gericht is op de daders. Bij de herdenkingsdag voor geweldsslachtoffers in Dordrecht komen nabestaanden van moord en doodslag samen. Tom en Wil ontmoeten er Suus Joosten, haar dochter werd acht jaar geleden vermoord. De zaak is nooit opgelost, net als bijna 1700 andere cold cases.

'De dader krijgt X jaar, maar ik heb levenslang': een veelgehoorde zin onder nabestaanden en slachtoffers van ernstige misdrijven. Op papier is er veel geregeld: er is spreekrecht in rechtszaken, schadevorderingen voor slachtoffers en slachtofferhulp. Maar de praktijk blijkt een stuk weerbarstiger. Slachtoffers voelen zich vaak in de kou gezet, in de steek gelaten, alleen met hun verschrikkelijke herinneringen en verdriet.

In de podcastserie ‘Ik heb levenslang’ onderzoeken journalisten Wil van der Schans en Tom Veldhuijzen de positie van slachtoffers en nabestaanden. De samenleving geniet volop van true crime series, daders in tbs-klinieken krijgen een tweede kans, maar is er wel voldoende oog voor de nabestaanden en de slachtoffers?

Live vanuit Tivoli spelen tbs-patiënten uit de Utrechtse Van der Hoevenkliniek scènes na uit hun roerige leven en over hun behandeling. Podcastmaker Tom Veldhuijzen gaat in gesprek met behandelaren, therapeuten en de patiënten zelf. Ook het publiek doet mee met de discussie en stelt vragen.

Met dank aan het NPO Luisterevent, De Forensische Zorgspecialisten en de KRO-NCRV.

De Groningse Van Mesdagkliniek heeft twee afdelingen waar tbs-patiënten verblijven die Ongewenst Vreemdeling zijn verklaard en terug moeten naar het land van herkomst. Maar hier botst het strafrecht met het vreemdelingenrecht. Niet iedere patiënt kan of wil terug en dan is de situatie behoorlijk uitzichtloos. In Den Haag ligt er ondertussen een uitgebreid advies hoe om te gaan met de vreemdelingen in de tbs, maar daar is tot op heden nog niks mee gedaan.

Aan bod komt het verhaal van Dancho, die op zijn tweede uit Bulgarije naar Nederland is gekomen. Door een veroordeling voor mensenhandel en psychiatrische stoornissen zit hij nu in de tbs. Ooit moet hij naar zijn geboorteland. In de aflevering vertellen ook behandelaren en hulpverleners over de groep vreemdelingen in de tbs.

Interviews: Tom Veldhuijzen
Muziek en audiobewerking: Hens Zimmer
Graphic design: Cheryl Brouwers

Met dank aan FPC Dr. S. van Mesdag en TBS Nederland.

De terugkeer van zedenplegers in de samenleving gaat gepaard met grote maatschappelijke onrust. Ongeveer een kwart van de tbs-patiënten zit voor een zedendelict. De Van der Hoevenkliniek in Utrecht is gespecialiseerd in de behandeling van zedendelinquenten. Hoe ziet dat eruit, en hoe zorg je voor een veilige terugkeer in de maatschappij?

Dit is deel twee van een tweeluik over zedenplegers in de tbs. Aan het woord komen zowel behandelaren als patiënten. De inhoud van deze podcast kan heftige emoties oproepen. Heb je zelf te maken seksueel misbruik, ben je getuige of heb je vragen? Bel dan met de Hulplijn Seksueel Misbruik van Slachtofferhulp Nederland: 0900 9999 001.

Interviews: Tom Veldhuijzen
Audionabewerking en muziek: Hens Zimmerman
Grafisch ontwerp: Cheryl Brouwer

De terugkeer van zedenplegers in de samenleving gaat gepaard met grote maatschappelijke onrust. Ongeveer een kwart van de tbs-patiënten zit voor een zedendelict. De Van der Hoevenkliniek in Utrecht is gespecialiseerd in de behandeling van zedendelinquenten. Hoe ziet dat eruit, en hoe zorg je voor een veilige terugkeer in de maatschappij?

Dit is deel één van een tweeluik over zedenplegers in de tbs. Aan het woord komen zowel behandelaren als patiënten. De inhoud van deze podcast kan heftige emoties oproepen. Heb je zelf te maken seksueel misbruik, ben je getuige of heb je vragen? Bel dan met de Hulplijn Seksueel Misbruik van Slachtofferhulp Nederland: 0900 9999 001.

Interviews: Tom Veldhuijzen
Audionabewerking en muziek: Hens Zimmerman
Grafisch ontwerp: Cheryl Brouwer

Behandelingen in tbs-klinieken zijn vooral gericht op mannen. Maar de afgelopen twintig jaar zijn de vrouwen in de tbs verdubbeld, van 3 naar 7 procent. Nog steeds een kleine groep, maar de delicten zijn vaak heftiger en de motieven verschillen van mannen. Het is bovendien voor tbs-klinieken een hele ingewikkelde groep om te behandelen omdat er vaak sprake is van zelfbeschadiging.

Dit is deel twee van een tweeluik over vrouwen in de tbs.

Met dank aan de Oostvaarderskliniek in Almere en TBS Nederland.

Interviews: Tom Veldhuijzen
Muziek en audionabewerking: Hens Zimmerman
Grafisch ontwerp: Cheryl Brouwers

Behandelingen in tbs-klinieken zijn vooral gericht op mannen. Maar de afgelopen twintig jaar zijn de vrouwen in de tbs verdubbeld, van 3 naar 7 procent. Nog steeds een kleine groep, maar de delicten zijn vaak heftiger en de motieven verschillen van mannen. Het is bovendien voor tbs-klinieken een hele ingewikkelde groep om te behandelen omdat er vaak sprake is van zelfbeschadiging.

Dit is deel één van een tweeluik over vrouwen in de tbs.

Met dank aan de Oostvaarderskliniek in Almere en TBS Nederland.

Interviews: Tom Veldhuijzen
Muziek en audionabewerking: Hens Zimmerman
Grafisch ontwerp: Cheryl Brouwers

Voorheen bekend als de Longstay. In het Brabantse dorpje Zeeland verblijven patiënten bij wie de behandeling niet wil aanslaan, waardoor ze nog een te groot risico vormen voor de samenleving. Vijftig procent van de patiënten zal hier de rest van hun leven doorbrengen, maar voor de andere helft zijn er toch nog mogelijkheden.

Dit is deel twee van een tweeluik over de Langdurige Forensisch Psychiatrische Zorg (LFPZ).

Met dank aan de Pompestichting en TBS Nederland.

Interviews: Tom Veldhuijzen
Audionabewerking en muziek: Hens Zimmerman
Grafisch ontwerp: Cheryl Brouwer

Voorheen bekend als de Longstay. In het Brabantse dorpje Zeeland verblijven patiënten bij wie de behandeling niet wil aanslaan, waardoor ze nog een te groot risico vormen voor de samenleving. Vijftig procent van de patiënten zal hier de rest van hun leven doorbrengen, maar voor de andere helft zijn er toch nog mogelijkheden.

Dit is deel één van een tweeluik over de Langdurige Forensisch Psychiatrische Zorg (LFPZ).

Met dank aan de Pompestichting en TBS Nederland.

Interviews: Tom Veldhuijzen
Audionabewerking en muziek: Hens Zimmerman
Grafisch ontwerp: Cheryl Brouwer

Op de afdeling 'Olivijn' in tbs-kliniek de Kijvelanden verblijven patiënten met een EVBG-status. Dat staat voor extreem vlucht- en beheersgevaarlijk. Patiënten die hier terecht komen laten of heel agressief gedrag zien, hebben verregaande vluchtplannen gemaakt, of zijn eerder uit de tbs ontsnapt.

Olivijn geldt als een van de strengst bewaakte tbs-afdelingen van Nederland. Hoe intensief is dit werk voor medewerkers en is er hoop voor deze groep patiënten?

Dit is deel twee van een tweeluik over de EVBG.

---

Interviews: Tom Veldhuijzen
Muziek en audionabewerking: Hens Zimmerman
Artwork: Cheryl Brouwers

Met dank aan Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden

Op de afdeling 'Olivijn' in tbs-kliniek de Kijvelanden verblijven patiënten met een EVBG-status. Dat staat voor extreem vlucht- en beheersgevaarlijk. Patiënten die hier terecht komen laten of heel agressief gedrag zien, hebben verregaande vluchtplannen gemaakt, of zijn eerder uit de tbs ontsnapt.

Olivijn geldt als een van de strengst bewaakte tbs-afdelingen van Nederland. Hoe intensief is dit werk voor medewerkers en is er hoop voor deze groep patiënten?

Dit is deel één van een tweeluik over de EVBG.

---

Interviews: Tom Veldhuijzen
Muziek en audionabewerking: Hens Zimmerman
Artwork: Cheryl Brouwers

Met dank aan Forensisch Psychiatrisch Centrum de Kijvelanden

Vijf tbs-klinieken openen hun deuren, om over vijf aangrijpende groepen in de tbs een diepgaand beeld te geven. Wat gebeurt er achter de hoge muren van Nederlandse tbs-klinieken? Dat onderzoekt journalist Tom Veldhuijzen in een nieuw podcastseizoen TBS van KRO-NCRV.

In Teylingereind zitten ook jongeren op een observatieafdeling. Als een zaak zeer ernstig is, en er grote vraagtekens zijn waarom een jongere een delict heeft gepleegd, dan kan de rechter een verdachte ter observatie plaatsen. Het hele leven van een jongere wordt dan in kaart gebracht en het gedrag van de verdachte uitvoerig geanalyseerd. In de laatste aflevering van Jong en Vast vertellen medewerkers over de observatieafdeling in Teylingereind.

Interviews: Tom Veldhuijzen
Eindmontage en muziek: Hens Zimmerman
Eindredactie: Wil van der Schans
Grafisch ontwerp: Cheryl Brouwer

Met veel dank een Forensisch Centrum Teylingereind

Voor veel jongeren in detentie is verslaving aan drugs een groot probleem. Igor woont nu een jaar buiten de muren Teylingereind. Hoewel hij hard werkt aan het opbouwen van een leven, heeft hij grote moeite om van de drugs af te blijven. Familietherapie heeft een belangrijke rol om het leven de jongere en zijn omgeving weer op de rails te krijgen. En hoe blijf je na je straf of behandeling op beide benen staan in de buitenwereld?

Interviews: Tom Veldhuijzen
Eindmontage en muziek: Hens Zimmerman
Eindredactie: Wil van der Schans
Grafisch ontwerp: Cheryl Brouwer

Met veel dank een Forensisch Centrum Teylingereind

Peter is een boomlange jongen uit Groningen. Hij heeft van de rechter een PIJ-maatregel gekregen, na een poging tot doodslag. Binnen de muren van Teylingereind heeft hij verschillende baantjes en is hij een enthousiaste basketballer. Nigel’s vader is op bezoek en vertelt over zijn ervaringen met een zoon in jeugddetentie.

Interviews: Tom Veldhuijzen
Eindmontage en muziek: Hens Zimmerman
Eindredactie: Wil van der Schans
Grafisch ontwerp: Cheryl Brouwer

Met veel dank een Forensisch Centrum Teylingereind

Nigel heeft de PIJ-maatregel, ook wel ‘jeugd-tbs’, en volgt een behandeling in Teylingereind. Hij is in zijn jonge leven al veel met justitie in aanraking gekomen. De beveiliging in Teylingereind geeft een training fysieke weerbaarheid en legt uit hoe ze de drugs buiten de deur proberen te houden. Kleine hoort of hij thuis met een enkelband zijn strafeis mag afwachten.

Interviews: Tom Veldhuijzen
Eindmontage en muziek: Hens Zimmerman
Eindredactie: Wil van der Schans
Grafisch ontwerp: Cheryl Brouwer

Met veel dank een Forensisch Centrum Teylingereind

‘Kleine’ wordt verdacht van poging tot doodslag, na een confrontatie met twee mannen. Hij zit op de afdeling kortverblijf van jeugdgevangenis Teylingereind, waar jonge verdachten vaak nog in voorarrest zitten. In de eerste aflevering van Jong en Vast vertelt ‘Kleine’ zijn verhaal en leggen medewerkers uit hoe ze met jongeren op een groep werken.

In Teylingereind zitten zo’n 150 jongeren. De meesten zitten er korter dan drie maanden, een kleine groep jongeren heeft de PIJ-maatregel, ook wel ‘jeugd tbs’ en volgt een intensieve behandeling. Hoe komt het dat jonge mensen de fout in zijn gegaan, en hoe bereid je deze groep jongeren voor op een terugkeer in de maatschappij?

Interviews: Tom Veldhuijzen
Eindmontage en muziek: Hens Zimmerman
Eindredactie: Wil van der Schans
Grafisch ontwerp: Cheryl Brouwer

Met veel dank een Forensisch Centrum Teylingereind

Jong en Vast volgt jonge daders en verdachten in jeugdgevangenis Teylingereind. Journalist Tom Veldhuijzen (TBS) gaat uitgebreid in gesprek met jongeren, behandelaren en beveiligers over wat deze jonge mensen hebben gedaan en hoe ze straks weer terugkeren in de maatschappij.

In Teylingereind zitten jongeren tussen de 12 en de 24 jaar, die (nog) berecht worden volgens het jeugdstrafrecht. Het gaat om de meest zware delicten, zoals moord, roofovervallen en geweldsincidenten. De meeste jongeren verblijven er niet langer dan een paar maanden, omdat ze bijvoorbeeld in voorarrest zitten. Een kleine groep jongeren zit in Teylingereind met een PIJ-maatregel, in de volksmond ook wel ‘jeugd-tbs’.

In het Pieter Baan Centrum worden verdachten onderzocht op een psychiatrische stoornis. Na zes tot zeven weken observatie gaat er een advies naar de rechter. Maar hoe bepaal je of een verdachte ‘verminderd toerekeningsvatbaar’ is? Welke informatie krijg je uit een potje voetballen, of een tv-avond met First Dates en Temptation Island?

In deze laatste aflevering van TBS bezoekt journalist Tom Veldhuijzen het Pieter Baan in Almere en blikken patiënten terug hoe zij als observant werden opgenomen.

Hoe vergaat het de tbs-patiënten in de serie nu? Matthieu heeft een baan als dakdekker en Tim werkt als postbode. Voor John waren de afgelopen maanden zwaar, omdat hij terugviel in drugsgebruik en daardoor een time-out nodig had. De directie bespreekt vragen van luisteraars: Waarom zitten er zo weinig vrouwen in de tbs? En hoe herken je een tbs-patiënt die je naar de mond praat?

Interviews door Tom Veldhuijzen, montage door Hens Zimmerman. Met dank aan de medewerking van FPC Rooyse Wissel.

Susanne werd vier jaar geleden verkracht door een tbs-patiënt op verlof. In de 20 jaar dat er een tbs-kliniek staat in het Limburgse Oostrum, ging het één keer gruwelijk mis in de omgeving. Het incident is nog altijd bepalend voor het gezin. De gemeente Venray kent een rijke historie aan psychiatrische zorg. De burgemeester hoopt dat andere gemeenten hem helpen bij het uitplaatsen van tbs-patiënten. En hoe reageren omwonenden op tbs’ers die in het dorp leren re-integreren?

Interviews door Tom Veldhuijzen, montage door Hens Zimmerman. Met dank aan de medewerking van FPC Rooyse Wissel.

Tbs-kliniek De Rooyse Wissel staat in de brandhaard van de corona-epidemie. De kliniek heeft het zwaar te verduren. Enkele patiënten en medewerkers zijn besmet, verlof en bezoek voor patiënten zijn opgeschort. Eén patiënt ligt met ernstige verschijnselen op de intensive care. Afdelingen waar sprake was van een besmetting moesten twee weken in quarantaine en behandelingen lopen vertraging op. Mathieu mist zijn vrouw en kind, John draagt de zorg over een zwerfkatje.

Interviews: Tom Veldhuijzen
Audiomontage: Hens Zimmerman
Dramaturgie: Els Peek
Eindredactie: Hans Ganzevoort
Coördinatie: Evelien Veldboom en Wim Eikelboom
Productie: Tharisia Koorndijk

Met grote dank aan de medewerking van FPC De Rooyse Wissel.