Zum Inhalt springen

Polityka o historii: ONR i radykalizacja Polski lat 30. Jaką Polskę chcieli stworzyć narodowcy?

26.05.2026 · 54 Min.

Shownotes

Dlaczego część młodego pokolenia w Polsce lat 30. zaczęła fascynować się nacjonalizmem, przemocą i wizją państwa etnicznie jednorodnego? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” wyjaśniamy, jak wyglądała radykalizacja polityki w II Rzeczpospolitej i dlaczego polskie uniwersytety stały się jednym z głównych miejsc narodzin nowoczesnego radykalizmu.

Naszą gościnią jest dr Izabela Mrzygłód, laureatka Nagrody Historycznej im. Mariana Turskiego za książkę „Uniwersytety w cieniu kryzysu. Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym”. Punktem wyjścia do rozmowy jest pobicie historyka Marcelego Handelsmana przez studentów związanych z ruchem narodowym na Uniwersytecie Warszawskim w 1934 r. To pokazało, jak bardzo przemoc weszła do życia akademickiego.

Rozmawiamy o tym, czym był i jak działał Obóz Narodowo Radykalny oraz dlaczego ONR polska i Obóz Wielkiej Polski zdobywały wpływy wśród studentów i młodej inteligencji. Analizujemy skutki wojny polsko-bolszewickiej, mówimy o kryzysie demokracji, zamachu majowym i rozczarowaniu młodych Polaków. Dla wielu młodych niepodległa Polska okazała się państwem słabym, podzielonym i niespełniającym ich oczekiwań.

W rozmowie ponadto: antysemityzm, przemoc polityczna i marzenia o nowym narodowym porządku. Dlaczego państwo tolerowało zamieszki na uczelniach? Kim byli młodzi działacze związani z ruchem narodowym i ludowym, dlaczego wtedy rozwijały się prawicowe partie? I dlaczego radykalizm tak silnie przyciągał młodzież z inteligenckich i dobrze sytuowanych rodzin?

To opowieść o tym, jak kryzys demokracji i poczucie rozczarowania polityką mogą stopniowo przesuwać społeczeństwo w stronę radykalnych ideologii i przemocy.

3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka:
1. Dlaczego polscy studenci radykalizowali się w latach 30.
2. Jak ONR i ruch narodowy zdobywały wpływy na uczelniach
3. Dlaczego przemoc polityczna stała się częścią życia II RP.

Oś czasu:
00:00 - Najciekawsze fragmenty
02:41 - Pobicie dziekana na Uniwersytecie Warszawskim: przygrywka do przemocy lat 30. XX w.
07:30 - Początki radykalizacji w Polsce i za granicą
14:05 - Żydzi: osoby drugiej kategorii?
20:10 - Umacnianie ONR: z czego się wzięło?
27:30 - Narastanie przemocy na uniwersytetach: na czym polegało rok po roku?
34:35 - Dlaczego państwo nie interweniowało w trakcie zamieszek?
42:11 - Kapitulacja władz uniwersyteckich.

Alle Folgen von Polityka o historii

Einstellungen

Darstellung

Sprache

Bestimmt, welche Sender dir auf der Startseite zuerst gezeigt werden.

Verlauf

Zuletzt gehörte Sender und Folgen und deine letzten Suchen liegen nur in diesem Browser.

Hinweise

Ein kurzer Hinweis, wenn ein Podcast, dem du folgst, eine neue Folge hat. Einzelne Podcasts stellst du über die Glocke auf ihrer Seite ab.

Konto

Favoriten speichern – in der App und auf der Website.

Tastenkürzel

/
Suche öffnen
Leertaste
Abspielen oder anhalten
← →
Im Player: 15 s zurück, 30 s vor (Folgen) · im Regal: nächste Kachel
↑ ↓
Im Regal: Ziel innerhalb der Kachel
Pos1 / Ende
Im Regal: erste bzw. letzte Kachel
Esc
Fenster oder Menü schließen
?
Diese Übersicht
Läuft gerade

Zur Senderseite

Als Nächstes

    Folgen mit „Als Nächstes“ vormerken – sie laufen nach der aktuellen Folge.