Zum Inhalt springen

#66 - Czy światem rządzi przypadek? Kwanty, chaos i granice przewidywania | prof. Teodor Buchner

26.08.2026 · 56 Min.

Shownotes

W tym odcinku rozmawiam z fizykiem prof. Teodorem Buchnerem o tym, czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że świat jest fundamentalnie losowy.

Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że na najbardziej fundamentalnym poziomie świat jest losowy? Jej równania opisują deterministyczną ewolucję funkcji falowej, ale wyniki pomiarów możemy przewidywać jedynie z określonym prawdopodobieństwem. Czy losowość jest więc częścią samej rzeczywistości, czy może wynika z ograniczeń naszego opisu i niepełnej wiedzy o świecie?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Teodorem Buchnerem, kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych Politechniki Warszawskiej i członkiem Rady Klastra Q, zrzeszającego polskie środowiska naukowe i firmy rozwijające technologie kwantowe.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi istnienia fundamentalnej losowości?
Jak pogodzić deterministyczną ewolucję funkcji falowej z probabilistycznym wynikiem pomiaru?
- Jaką rolę odgrywają środowisko, szum i dekoherencja oraz czy potrafimy całkowicie odizolować układ kwantowy?
- Co nierówności Bella mówią o lokalności, ukrytych zmiennych i niezależności pomiarowej?
- Skąd bierze się problem pomiaru i dlaczego istnieje tak wiele interpretacji mechaniki kwantowej?
- Czy matematyczny formalizm opisuje rzeczywistość, czy jedynie porządkuje wyniki naszych obserwacji?
- Dlaczego na różnych poziomach organizacji potrzebujemy odmiennych opisów i jak łączy się to z emergencją?
- Czy świat może być deterministyczny, a jednocześnie pozostawać dla nas nieprzewidywalny ze względu na chaos i złożoność?
- Czy sztuczna inteligencja pomoże odkrywać wzorce, których nie potrafimy znaleźć za pomocą tradycyjnych modeli?
- Jakie możliwości otwierają dziś czujniki kwantowe, chemia kwantowa i biologia kwantowa?

Dr hab. inż. Teodor Buchner, prof. uczelni, jest kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych na Wydziale Fizyki Politechniki Warszawskiej. W swoich badaniach zajmuje się dynamiką nieliniową, układami złożonymi oraz badaniem organizmów żywych metodami fizyki, w tym analizą rytmu serca, zmienności ciśnienia, oddechu i innych sygnałów biologicznych. Jest również członkiem Rady Klastra Q, działającego na rzecz rozwoju polskiego sektora technologii kwantowych.

Profil PW: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Lista-pracownikow/Teodor-Buchner
Zakład Fizyki Układów Złożonych: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Badania-i-nauka/Zaklady-naukowe/Zaklad-Fizyki-Ukladow-Zlozonych
Klaster Q: https://klasterkwantowy.pl/

Rozdziały:
00:00:00 Wstęp
00:00:58 Czy świat jest fundamentalnie losowy?
00:05:19 Deterministyczna funkcja falowa i losowy pomiar
00:07:04 Czy można odizolować atom od otoczenia?
00:10:50 Splątanie i granice badanego układu
00:12:28 Dekoherencja i problem izolacji
00:14:08 Nierówności Bella i niezależność pomiarowa
00:14:40 Czy matematyczny opis jest rzeczywistością?
00:18:46 Problem pomiaru i interpretacje mechaniki kwantowej
00:20:19 Jak powstała mechanika kwantowa?
00:23:01 Aksjomaty i arbitralne założenia
00:25:39 Dlaczego fizyka nie rozwiązała problemów chemii?
00:31:42 Sztuczna inteligencja, emergencja i poziomy opisu
00:34:42 Losowość, determinizm i nasza bezradność
00:37:03 Czy mechanika kwantowa zabrnęła w ślepy zaułek?
00:37:32 Twierdzenie Poincarégo i strzałka czasu
00:40:31 Chaos i granice przewidywania
00:41:19 Czy AI pomoże nauce odkrywać nowe wzorce?
00:45:39 Pomiar jako oddziaływanie ze światem
00:47:40 Emergentne poziomy opisu
00:50:20 Czy matematyka jest jedynym językiem fizyki?
00:52:29 Przyszłość chemii i biologii kwantowej

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

Wsparcie projektu i dostęp do społeczności:
https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
Sebastian Jaskulski
Michał Kosidło

Alle Folgen von To Bardziej Skomplikowane

Einstellungen

Darstellung

Sprache

Bestimmt, welche Sender dir auf der Startseite zuerst gezeigt werden.

Verlauf

Zuletzt gehörte Sender und Folgen und deine letzten Suchen liegen nur in diesem Browser.

Hinweise

Ein kurzer Hinweis, wenn ein Podcast, dem du folgst, eine neue Folge hat. Einzelne Podcasts stellst du über die Glocke auf ihrer Seite ab.

Konto

Favoriten speichern – in der App und auf der Website.

Tastenkürzel

/
Suche öffnen
Leertaste
Abspielen oder anhalten
← →
Im Player: 15 s zurück, 30 s vor (Folgen) · im Regal: nächste Kachel
↑ ↓
Im Regal: Ziel innerhalb der Kachel
Pos1 / Ende
Im Regal: erste bzw. letzte Kachel
Esc
Fenster oder Menü schließen
?
Diese Übersicht
Läuft gerade

Zur Senderseite

Als Nächstes

    Folgen mit „Als Nächstes“ vormerken – sie laufen nach der aktuellen Folge.