«Δεν θυμόμαστε τίποτα πια. Ξέρουμε μόνο τι να ρωτήσουμε το ΑΙ»

Ζούμε σε μια εποχή όπου είμαστε πιο συνδεδεμένοι από ποτέ, αλλά πολλές φορές νιώθουμε και πιο μόνοι από ποτέ. Μια εποχή υπερ-επικοινωνίας, όπου τα μηνύματα δεν σταματούν ποτέ, οι ειδοποιήσεις διεκδικούν συνεχώς την προσοχή μας και οι οθόνες έχουν γίνει ο μόνιμος συνοδοιπόρος της καθημερινότητάς μας.

Σε αυτό το επεισόδιο φιλοξενούμε τον Πέτρο Ρούσσο, έναν από τους σημαντικότερους ερευνητές της Κυβερνοψυχολογίας στην Ελλάδα, και συζητάμε διεξοδικά τη σχέση του ανθρώπου με την τεχνολογία. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «είμαστε συνδεδεμένοι, αλλά δεν υπάρχει ανθρώπινη επαφή». Μέσα από αυτήν τη φράση ξεδιπλώνεται ουσιαστικά το μεγαλύτερο παράδοξο της εποχής μας: η τεχνολογία μάς φέρνει πιο κοντά, αλλά δεν εγγυάται την ουσιαστική σύνδεση. Ανάμεσα στα πιο ενδιαφέροντα σημεία της συζήτησης είναι η έννοια της βαρεμάρας. Όπως εξηγεί, οι προηγούμενες γενιές μάθαιναν να συνυπάρχουν με αυτήν, να τη μετατρέπουν σε δημιουργικότητα, σκέψη και φαντασία. Σήμερα, όμως, έχουμε εκπαιδευτεί διαφορετικά. «Όταν βαριόμαστε, έχουμε μάθει να κοιτάμε μια οθόνη», λέει χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια συνήθεια που ξεκινά από την παιδική ηλικία και μας ακολουθεί σε όλη μας τη ζωή.

Στη συζήτηση αυτή εξηγεί πώς οι ψηφιακές τεχνολογίες επηρεάζουν τη μνήμη, την προσοχή και τον τρόπο που σκεφτόμαστε. Γιατί πλέον δεν θυμόμαστε απαραίτητα την πληροφορία, αλλά θυμόμαστε πού θα τη βρούμε. Γιατί η προσοχή μας δεν έγινε απλώς πιο αδύναμη· πλέον είναι κατακερματισμένη. Και γιατί οι αλγόριθμοι, συχνά αθόρυβα, διαμορφώνουν τις πεποιθήσεις, τις επιλογές και τελικά την εικόνα που έχουμε για τον κόσμο. Μιλάμε ακόμη για τους γονείς που μεγαλώνουν παιδιά σε έναν κόσμο που οι ίδιοι, ως παιδιά, δεν γνώρισαν ποτέ. Για τα όρια, τις σχέσεις, τη μοναξιά, αλλά και για τις ευκαιρίες που προσφέρει η τεχνολογία όταν χρησιμοποιείται με γνώση και υπευθυνότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η συζήτηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. Ο καθηγητής Πέτρος Ρούσσος δεν κρύβει τον θαυμασμό του για τις δυνατότητές της, αλλά ταυτόχρονα εκφράζει έντονο προβληματισμό για τον τρόπο με τον οποίο αρχίζουμε να της αναθέτουμε όλο και περισσότερες αποφάσεις της καθημερινότητάς μας. Όπως λέει, «άλλο πράγμα να έχεις την τεχνητή νοημοσύνη βοηθό σου και άλλο να της παραδώσεις την ευθύνη σου».