ناآرامی‌های فرانسه : بهره برداری سیاسیِ نتانیاهو و ترامپ و شادمانی پوتین و جمهوری اسلامی

امروز سه‌شنبه ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ / ۵ آبان ۱۴۰۵ بیش از ۷ میلیون رأی‌دهندۀ اسرائیلی برای انتخاب ۱۲۰ نمایندۀ کنِسِت، پارلمان اسرائیل، به پای صندوق‌های رأی رفته‌اند. کارشناسان، این انتخابات را انتخاباتی حیاتی توصیف می‌کنند و آن را نوعی همه‌پرسی به سود یا به زیان بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر کنونی اسرائیل، می‌دانند. نتیجۀ این انتخابات در حیات سیاسی فرانسه نیز بازتابی کم و بیش گسترده خواهد داشت.

کشاکش‌های سیاسی و نگرانی‌های امنیتی اسرائیل بیشتر وقت‌ها به فرانسه نیز راه می‌یابد و به موضوع بحث‌های سیاسی تبدیل می‌شود. برای مثال، احزاب راست سنتی و راست افراطی فرانسه، امنیت اسرائیل، ​​حق دولت آن کشور برای دفاع از خود و مبارزه با تروریسم را اصولی بی‌قید و شرط می‌دانند، اگرچه بعضی از آن‌ها نه ائتلاف کنونی بلکه جریان‌های میانه روتر را برای زمامداری آن کشور ترجیح می‌دهند.

اما بیشتر احزاب چپ‌گرا به‌ویژه حزب «فرانسۀ تسلیم ناپذیر» از ائتلاف جریان‌های راست‌گرا‌ و راست افراطیِ اسرائیل به رهبری بنیامین نتانیاهو به شدت انتقاد می‌کنند. آن‌ها کشتار مردم غزه را «نسل‌کشی» توصیف می کنند و خواهان پایان یافتن جنگ غزه، شهرک‌سازی‌های اسرائیل در کرانۀ باختری و سرانجام، به رسمیت شناختن فوری کشور فلسطین اند. وگرنه، خواهان کاربستِ تحریم‌های اقتصادی بر کشور اسرائیل اند. به همین سبب، اگرچه انتخاباتِ پارلمانی در اسرائیل برگزار می‌شود، اما پیامدهای آن در جامعۀ سیاسیِ فرانسه بی‌تأثیر نخواهد بود.

مقام‌های فرانسوی همواره در بارۀ بازتاب تنش‌های سیاسی خاورمیانه در فرانسه هشدار داده اند. دولت فرانسه نگران است از این که شور و هیجان فضای انتخاباتی اسرائیل به خاک فرانسه منتقل شود و به درگیری‌های گروهی و فرقه‌ای بینجامد. بی‌جهت نیست که رهبران کنونی اسرائیل از جمله بنیامین نتانیاهو و ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، در رسانه‌های آن کشور به تجزیه و تحلیل رویدادهای ۱۷ اکتبر / ۲۵ مهر فرانسه پرداخته‌ اند و اوضاع و احوال سیاسی و امنیتی فرانسه را به باد انتقاد گرفته اند.

به گفتۀ آنان، رهبران فرانسه و چند کشور دیگر اروپایی از مهار کردن اسلام رادیکال و درنتیجه، از برقراری امنیت در کشورهای خود فرومانده اند. بنیامین نتانیاهو گفته است فرانسه تسلیمِ اسلام رادیکال شده است. بعضی از مفسران اسرائیلی معتقدند که سخنان او در عین حال مصرف داخلی دارد و او با این سخنان سیاست‌های دولت خود را در مبارزه با تهدید تروریستی توجیه می‌کند.

رسانه‌های فرانسوی لفاظی‌های گزنده و سخنان طعنه آمیز نخست‌وزیر اسرائیل را دربارۀ اوضاع و احوال کنونی فرانسه بدون تفسیر و موشکافی منتشر نمی‌کنند. اما بعضی از نشریه‌ها و شبکه‌های تلویزیونیِ وابسته به راست افراطی سخنان او را بی‌هیچ توضیحی بازگو می‌کنند. خبرنگاران و تحلیل‌گران این رسانه‌ها معمولاً سخنان او را تأیید می‌کنند. بعضی از روشنفکران طرفدار ایده‌های راست افراطی نیز داوری‌های او را دربارۀ رویدادهایی مانند رویدادهای ۱۷ اکتبر / ۲۵ مهر، چاشنی نظرپردازی‌های خود دربارۀ آن رویدادها می‌کنند. چنان که چند روز پیش نویسنده‌ای در یکی از رسانه‌های فرانسوی گفت: غارتگران در تظاهرات ۱۷ اکتبر هنگامی که ویترین مغازه‌ها را می‌شکستند، می‌خندیدند و فریاد می‌زدند: والله! والله!

معنای سخن این نویسنده جز این نیست که غارتگرانِ مغازه‌ها همه، مسلمان یا عرب‌تبار بودند. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا نیز در شبکۀ اجتماعی «سوشال تروث» صحنه‌های هرج و مرج در تظاهرات فرانسه را سرراست به سیاستِ مهاجرتی فرانسه نسبت داد و نوشت: مهاجرت افرادی که «نفرت در دل‌هاشان» موج می‌زند، فرانسه را که زمانی کشورِ بزرگی بود در هم شکسته است. او خطاب به مقام‌های فرانسوی گفت: مرزهای کشورتان را ببندید و پیش از آن که خیلی دیر شود، کنترل اوضاع را دوباره در دست بگیرید!

در آستانۀ انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، رئیس جمهور آن کشور و معاونش، جی. دی. ونس، از تصاویر خسارت‌های ایجاد شده در ناآرامی‌های فرانسه که در «فاکس نیوز» پخش شد، بهره برداری کردند و به رأی‌دهندگان آمریکایی هشداردادند. دونالد ترامپ با لحنی کوبنده به مخاطبانش گفت: وقتی می‌بینید مناره‌های کلیسا در آتش می‌سوزند، به خودتان بگویید: این همان کاری است که دموکرات‌ها می‌خواهند با آمریکا بکنند.

او در ۱۹ اکتبر در یک گردهمایی انتخاباتی در کانزاس به هوادارانش گفت: فرانسه به دست مهاجران، جهادگرایان و کمونیست‌ها غارت و به خاکستر تبدیل شده است. در ۲۳ اکتبر نیز در فلوریدا افزود: وقتی به چپ می‌پیچید، همین اتفاق می‌افتد. به گفتۀ بسیاری از تحلیل‌گران مستقل، این نوع بهره برداری سیاسی از ناآرامی‌های فرانسه بخشی از یک استراتژی انتخاباتی است که ترامپ و اطرافیان او با هدف بسیج مجدد پایگاه مردمی خود انجام می‌دهند.

تلویزیون دولتی روسیه نیز چندین روز پیاپی صحنه‌هایی از آشوب و غارت مغازه‌ها را در تظاهرات ۱۷ اکتبر فرانسه نشان داد. شبکه‌های تلویزیونی زیر کنترل پوتین تصاویری از مراکز شهری ویران شده را پیوسته پخش می‌کردند و مدعی بودند که نیروهای انتظامی فرانسه به‌کل ناتوان از رویارویی با آشوبگران و جلوگیری از ویرانگری‌های آنان هستند. تبلیغات‌چی‌های بدنام روس مانند ولادیمیر سولوویِف از این ناآرامی‌ها برای مسخره کردن رئیس جمهور فرانسه و انتقاد از حمایت مالی فرانسه از اوکراین استفاده می‌کنند و می‌گویند: مکرون به جای حمایت مالی از اوکراین بهتر است به مشکلات داخلی فرانسه بپردازد.

رسانه‌های دولتی جمهوری اسلامی نیز با نمایش ناآرامی‌ها، آشوبگری‌ها و درگیری‌های پلیس فرانسه با تظاهرکنندگان، کوشیدند با تکیه بر خواسته‌های اقتصادی و صنفی معترضان، ناکارآمدی نظام اقتصادی فرانسه را برجسته کنند. تحلیل‌گرانِ آن رسانه‌ها با اشاره به شمار بالای بازداشت‌شدگان و زخمی‌ها تصویری از جامعۀ فرانسه عرضه کردند که گویا در آستانۀ جنگ داخلی قرار دارد. این تصویر همان تصویری است که راست افراطی فرانسه برای هراساندن شهروندان فرانسوی تبلیغ می‌کند. البته، جمهوری اسلامی نخستین بار نیست که از ناآرامی‌های کشورهای اروپایی به‌ویژه فرانسه برای چانه‌زنی و سرپوش گذاشتن بر سرکوب تظاهرات اعتراضی ایرانیان در داخل استفاده می‌کند.

بهره بردای سیاسی از رویدادهای ۱۷ اکتبر فرانسه به این چهار کشور خلاصه نمی‌شود. رهبران بعضی از کشورهای دیگر نیز در این باره سخنانی بر زبان رانده اند. اما آنچه برای فرانسویان اهمیت دارد، بحث و جدلی است که پس از آن رویدادها در جامعۀ سیاسی کشورشان درگرفته است. اندیشه‌گران و سیاستمداران مسئول و دورنگر، رسانه‌ها، تحلیل‌گران و مسئولان سیاسی را به میانه روی در گفتار و دوری از افراط در داوری فرامی‌خوانند تا فرانسه دیگر شاهد رویدادهایی مانند حملۀ مسلحانه با ماهیت تروریستی و انگیزۀ نژادپرستانه نباشد که در روز جمعه ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ / ۱ آبان ۱۴۰۵ در یکی از حومه‌های غربی پاریس به کشته شدن یک تن و زخمی شدن دست‌کم ۵ تن فرانسوی خارجی‌تبار انجامید.