Pular para o conteúdo

អ្នក​ជំនាញ​វិទ្យាសាស្ត្រទាញ​សញ្ញាអាសន្ន “ក្មេង​ជំនាន់​ក្រោយ​កើត​ជំងឺ​មនុស្ស​ចាស់”

15 de julho de 2026 · 8 min

Notas do episódio

កាលពី​ដើម​ខែមិថុនា អ្នក​ជំនាញ​បារាំង​បាន​ទាញ​សញ្ញា​អាសន្ន​ ដាស់​ប្រាប់​ពិភពលោក​ថា ក្មេង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​ ប្រឈម​នឹង​ការ​កើត​ជំងឺ​មនុស្ស​ចាស់​ខ្ពស់។ ក្មេង​កាន់​តែ​ច្រើនឡើងៗ មាន​ជំងឺ​ទឹកនោមផ្អែម​ប្រភេទ​ទីពីរ ជំងឺ​ខ្លាញ់​ក្នុង​ឈាម​ ជំងឺ​ស្លោក​បេះ​ដូង... ពី​មុន​មក មាន​តែ​មនុស្ស​ទេ​ដែល​កើត​ជំងឺ​ទាំងអស់​នេះ។ តើ​អ្វី​ជាមូលហេតុ​ដែល​នាំ​ឱ្យ​ក្មេង​កើត​ជំងឺ​មនុស្ស​ចាស់?

ជំងឺ​ទឹកនោម​ផ្អែម​ប្រភេទទីពីរ ដែល​ត្រូវ​បាន​គេចាត់​ទុក តាំងពី​យូរយារ​មក​ហើយ​​ថា​ជំងឺ​មនុស្ស​ចាស់​ កំពុង​កើន​ឡើង​ជា​លំដាប់​ក្នុង​រង្វង់​​ក្មេង​អាយុ​ពី ១០​ទៅ​១៩​ឆ្នាំ។ ក្រុមគ្រូពេទ្យ​ក៏​សង្កេតឃើញ​ដូច​គ្នា អំពី​កា​រលេច​ឡើង​នៃ​ជំងឺ​​លើស​ជាតិ​ខ្លាញ់ លើស​ឈាម ខ្លាញ់​ក្នុង​​ថ្លើម​ លើ​ក្មេងៗ​នៅ​ត្រឹម​ថ្នាក់​វិទ្យាល័យ។ ​ផលវិបាក​សុខភាព​ មិនមែន​​ពាក់ព័ន្ធ​តែ​លើ​សរីរាង្គបេះដូង និង​ ថ្លើម​ លំពែង​ទេ តែ​ក្មេង​ជំនាន់​ក្រោយ កាន់​តែ​ឆាប់​មាន​បញ្ហា​ភ្នែក​មីញ៉ូប ​ឈឺ​ខ្នង​ឈឺ​ចង្កេះ អស់​កម្លាំង​រ៉ាំរ៉ៃ វិបត្តិ​ដំណេក​ និង​រោគ​ធ្លាក់​ទឹក​ចិត្ត​ទៀត។ តើ​មក​ពី​មូលហេតុ​អ្វី ក្រែង​ថា​​វិទ្យាសាស្ត្រ​កាន់​តែ​ទំនើប​ជឿនលឿន អាច​ជួយ​មនុស្ស​អោយ​រស់​បាន​យូរ​អាយុវែង​ ក្រចាស់​ឬអមតៈផង​នោះអី?

​បើ​តាម​លទ្ធផល​នៃការ​សិក្សារបស់​ក្រុម​អ្នក​​ស្រាវជ្រាវ​ មូលហេតុ​ដែល​ក្មេង​សម័យ​ថ្មី​​កើត​ជំងឺ​មនុស្ស​ចាស់ គឺ​បណ្តាលមកពី​ភាព​ស្រណុករបស់​មនុស្ស​បច្ចុប្បន្ន ដែល​លែង​សូវ​បញ្ចេញចលនា ​សកម្មភាព​កាយ​សម្បទា​ ខ្លាច​ហត់ ខ្លាច​ពិបាក ចង់​តែ​ស្រួល។ មនុស្ស​ជំនាន់​ថ្មី ចំណាយ​ពេល​វេលា​ អង្គុយ ​តាំងពី​ព្រឹក​ទល់​ល្ងាច។ ក្មេងៗ​ដល់​វ័យ​សិក្សា ទៅ​សាលា​តាំង​ពី ព្រឹក​ទល់​ល្ងាច តាំងពី​ថ្នាក់ទី១​ដល់​ប្រលង​បាក់ឌុប​ ចូល​មហាវិទ្យាល័យ អង្គុយ​រៀន​ក្នុង​ថ្នាក់ អង្គុយ​ធ្វើ​លំហាត់ដែល​គ្រូ​ដាក់​ឱ្យ​ធ្វើ​នៅផ្ទះ ធ្វើ​ដំណើរ​ដោយ​យាន​យន្ត អង្គុយ​ក្នុង​ឡាន ជិះម៉ូតូ ចប់កិច្ចការដល់​ម៉ោង​លេង​ហ្កេម មើល​ទូរស័ព្ទ។ តាម​រយៈ​ការ​រៀប​រាប់​នេះ ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃៗ ក្មេង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​មាន​ពេល​តិច​ណាស់​សម្រាប់​ធ្វើ​ចលនា​។ ភាព​អសកម្ម​​របស់​ក្មេង​ជំទង់​បារាំង​បាន​ឡើង​ដល់​ជាង​៨០%។

លោក Fabrice Chrétien សាស្ត្រាចារ្យ​វេជ្ជបណ្ឌិត ឯកទេស​ជំងឺ​ប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ ​នៅ​មន្ទីរពេទ្យ Sainte-Anne Paris Cité ក្រុង​ប៉ារីស និង​នៅ​វិទ្យាស្ថានសាច់ដុំវិទ្យា លោកសាស្ត្រាចារ្យ Pr Raphaël Vialle ប្រធាន​ផ្នែក​វះកាត់​ឆ្អឹង​កុមារ​នៅ មន្ទីរពេទ្យ Armand Trousseau AP-HP ​និង​សកលវិទ្យាល័យ Sorbonne Université បានអះអាង​បញ្ជាក់​ដូច​គ្នា ថា​ ភាព​ស្រណុក​អសកម្ម ជា​ជំនក់ចិត្ត​​របស់យុវវ័យ។ តែភាពខ្ជិល​ចង់​តែ​ស្រណុក តាំងពី​​​​កុមារ​រហូត​ដល់​​ពេញ​វ័យ​ជំទង់់ ជា​បញ្ហា​ដ៏​ធំចម្បង​ណាស់​សម្រាប់​សុខភាព​សាធារណៈ។ ​ប្រៀប​ដូច​ជា​គ្រាប់​បែក ធ្លាក់​មក​មិន​ផ្ទុះភ្លាម តែ​គង់​នឹង​ផ្ទុះ​បំផ្លិច​បំផ្លាញ​នៅ​ពេល​ក្រោយយ៉ាង​ដូច្នោះ។ ​ខ្ជិល​មិន​បញ្ចេញ​ចលនា​ហើយ​ធាត់ ក្នុង​វ័យ​កុមារ​និង​ក្មេង​ជំទង់ គឺ​ជា​ការ​​ត្រៀម​លក្ខណៈ​មាន​ជំងឺស្ទះ​​ស្លោក​បេះដូង នៅ​ពេល​ចូល​ដល់​វ័យ​ខ្ទង់​សាម។ នេះ​បើ​តាម​ប្រសាសន៍​លោក​សាស្ត្រាចារ្យ​វេជ្ជបណ្ឌិត​ François Carré គ្រូពេទ្យ​ឯកទេស​បេះ​ដូង​នៅមន្ទីរពេទ្យ​ក្រុង​រ៉ែន​ប្រទេស​បារាំង។

​ដោយ​ជាក់​ស្តែង ​ធម្មជាតិ​មនុស្ស​ជា​ពូជ​ដែលកើត​មក​ សម្រាប់​​បញ្ចេញ​សកម្មភាព ធ្វើ​ចលនា​កាយសម្បទា និង​គ្រប់​សរីរាង្គ។ ដូច្នេះ​ ក្មេង​ត្រូវ​តែ​មាន​សកម្មភាព​ ដើម្បី​ឱ្យ​សរីរាង្គកាយ​ ជាពិសេស​សាច់​ដុំ​ លូត​លាស់​ជា​តាម​ដំណើរ​​ជា​ធម្មតា។ បើ​មិន​ចិញ្ចឹម​បណ្តុះ​សាច់​ដុំ​ឱ្យ​លូតលាស់​ផង តើ​គេ​អាច​នឹង​ពង្រឹង​ប្រមូល​សាច់​ដុំ​បាន​យ៉ាង​ដូចម្តេច​នៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ?! ក្មេង​មាន​អាការៈ​ឈឺ​ចុក​ចាប់​រ៉ាំរ៉ៃ នៅ​ខ្នង​ ចង្កេះ ជង្គង់ កជើង បាតជើង ព្រោះ​តែ​ពួកគេ​ធ្ងន់​ខ្លួន​ពេក ឬ​មិន​សូវ​មាន​សាច់​ដុំ។ នេះ​បើ​តាម​ប្រសាសន៍​បន្ថែម​របស់​លោក សាស្ត្រាចារ្យ​ Fabrice Chrétien ដោយ​លម្អិត​ថា បណ្តុះកម្លាំង​សាច់ដុំ ក្នុង​វ័យ​កុមារ និង​ក្នុង​វ័យ​ជំទង់ ជា​សូចនាករដ៏​ល្អ​ ចង្អុល​បង្ហាញ​អំពី​កំរិត​សុខភាព សម្រាប់​ពេញ​មួយ​ជីវិត។ នៅ​ពេល​កម្លាំង​សាច់ដុំ​ខ្សោយ​ ហានិភ័យ​កើត​ជំងឺ​សរសៃ​ឈាម​បេះដូង មហារីក និង​ស្លាប់​មុន​អាយុ​ នឹងកើន​ឡើង។ អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​បាន​សិក្សា​វាស់​វែង​អំពី​កម្លាំង​សាច់​ដុំ​របស់​កុមារ​បារាំង និង​បង្ហាញ​ពី​ក្តី​ព្រួយ​បារម្ភ​យ៉ាង​នៅ​ពេល​ឃើញ​លទ្ធផល។

ការសិក្សា​បាន​បង្ហាញ​ថា កម្លាំង​សាច់​ដុំ​ខ្សោយ​​ នៅក្នុង​វ័យ​ជំទង់​ មាន​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​គ្រោះ​អាយុខ្លី​ ស្លាប់​ដោយ​មូលហេតុ​គ្រប់​យ៉ាង​រាប់​ទាំង​ការ​ស្លាប់​ដោយ​ជំងឺ​សរសៃ​ឈាម​បេះ​ដូង និង​ជំងឺ​មហារីក នៅ​ពេល​ធំ​ពេញ​វ័យ។ ជាង​នេះទៀត ការ​សិក្សា​បាន​វិភាគឃើញ​ថា អសមត្ថភាព​រាងកាយ​នៅ​ពេល​ចាស់ មាន​ចំណង​ទាក់​ទង​យ៉ាង​ខ្លាំង​ទៅ​នឹង​ភាព​ខ្សោយ​នៃ​កម្លាំង​សាច់​ដុំ​កាលនៅក្មេង។

ជា​ទូទៅ​សាច់​ដុំ​ ដែល​ជា​ទម្រ​សុខភាព​ដ៏​សំខាន់របស់​មនុស្ស​គ្រប់​រូប តែង​ចុះ​ខ្សោយ ស្រក​ម៉ាសមាឌ ទៅ​តាម​វ័យ ៖ ១០ឆ្នាំ អស់​​៣ទៅ​៨%​ ចាប់​ពី​អាយុ​៣០​ឆ្នាំ​ឡើង​ទៅ និង​១៥% ចាប់ពី​អាយុ​៥០ឆ្នាំ​។ ប៉ុន្តែក្មេង​ជំនាន់​ក្រោយ​ អាយុ​ពី​១០ទៅ​១៦ឆ្នាំ មាន​កម្លាំង​សាច់​ដុំ​ចុះ​ខ្សោយ​២៥%​ តាំងពី​ឆ្នាំ​១៩៩០មក។ នេះ​បើ​តាម​ការ​សិក្សា​របស់​អ្នក​ស្រាវជ្រាវ​និង​សាស្ត្រាចារ្យ​បារាំង​នៅ​សកលវិទ្យាល័យ​Clermont-Auvergne ដោយ​ផ្នែក​លើ​ទិន្នន័យ​ជា​ច្រើន​ផង ទៅលើ​ការ​សិក្ស​អង្កេតដោយ​ផ្ទាល់​នៅមន្ទីរពេទ្យ​តែ​ម្តងផង។​ សាច់​ដុំ​អាច​មាន​កម្លាំង​បាន​ដរាប​តែ​មនុស្ស​បាន​បង្ហាប់​ បំប៉ន តាម​រយៈ​ការ​បញ្ចេញ​សកម្មភាព​រាងកាយ ធ្វើ​ចលនា ឬ​កីឡា​ពង្រឹង​សាច់ដុំ។ ការ​ពង្រឹង​សាច់​ដុំ​មិន​រំខានដល់​​ការលូតលាស់​ លូត​កម្ពស់​របស់​ក្មេង​ ដូច​ជំនឿ​របស់​មនុស្ស​ចំនួនឡើយ ព្រោះការ​ពង្រឹង​សាច់​ដុំ​ មិនមែន​មាន​ន័យ​ថា​ត្រូវ​ហាត់​នៅ​សាល លើក​ដុំ​ដែក ទាញ​ខ្សែ បំណង​ឱ្យ​ឡើង​សាច់ដុំ​កង់ៗ​នោះ​ឡើយ។

តែ​គូរ​ឱ្យ​សោក​ ភាព​ស្ពឹក​ស្រពន់ ចង់​តែ​នៅ​ស្ងៀម​ និង​ អសកម្ម​ រីក​ចម្រើន​ជា​លំដាប់។ មានក្មេងអាយុ ៦-១៧ឆ្នាំ ​តែ​៤១,៨% (៥១%​ក្មេង​ប្រុស​ និង​៣៣%​ក្មេង​ស្រី) ធ្វើ​ចលនា​​ និង​ធ្វើ​កីឡា​បាន​គ្រប់ (៦០​នាទី​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ) ​តាម​អនុសាសន៍​របស់​អង្គការ​សុខភាព​ពិភពលោក។ នៅ​ឆ្នាំ​២០២៥ នៅ​ប្រទេស​បារាំង​ កុមារី​​៤៤%​ និង​២៦%​នៃក្មេង​ប្រុស​ មិន​អាច​រត់ (ក្នុង​ល្បឿន​ល្មមៗ​) ឱ្យ​បាន​បួន​នាទី​ជាប់​គ្នា​ទេ​។ ១២%​ នៃ​សិស្ស​ថ្នាក់​ទី​៦ ត្រូវ​ការ​ប្រើពេល​ ជិត​៧​វិនាទី ឬ​ច្រើន​ជាង​នេះ សម្រាប់​រត់​ចម្ងាយ​៣០ម៉ែត្រ។ ចំពោះ​ការ​លោត​ចម្ងាយ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​ការ​វាស់​វែង​កម្លាំង​កាយ​សម្បទា និង​សាច់​ដុំ​វិញ ក្មេងប្រុស​បារាំង​បច្ចុប្បន្ន លោត​បាន​១៨៦​ស.ម.​ជា​មធ្យម និងក្មេង​ស្រី​​១៤០​ស.ម.។ នេះ​ជា​លទ្ធផល​នៃ​ការ​វាយតម្លៃ​សមត្ថភាព​រាងកាយរបស់​ក្មេងន​អនុវិទ្យាល័យ​និង​វិទ្យាល័យ​បារាំង​មែន តែ​ក៏​អាច​ជា​កញ្ចក់​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ឱ្យ​ឃើញ​អំពី​និន្នាការ​នៅលើ​ពិភពលោក​ទាំងមូល​ដែរ។

មិនធ្វើ​​ចលនា​ មិន​បញ្ចេញ​កម្លាំង​កាយ​សម្បទា ស្ពឹក​ស្រពន់​យក​តែ​ស្រួល នឹង​សម្រួល​ឱ្យ​ឡើង​ទម្ងន់ (ធាត់)។ បូក​ផ្សំ​នឹង​ការ​ចំណាយ​ពេល​វេលា​ច្រើន​នៅ​មុខ​អេក្រង់ ដេក​មិន​គ្រប់​ បរិភោគ​អាហារ​កែច្នៃ​ជា​ប្រចាំទៀត ​គ្រឿង​ផ្សំពិត​ជា​មាន​គ្រប់​ល្មម​​ធ្វើ​ឱ្យ​​មេតាបូលិកដើរ​ខុស​​ប្រក្រតី ពោល​គឺ​បង្ក​ឱ្យ​មាន​ជំងឺ​ដែល​ក្មេង​មិន​គួរ​ទាន់​កើត។​ នេះ​បើ​តាម​វេជ្ជបណ្ឌិតជំនាញ​ផ្នែក​ការលូតលាស់​និង​អាហារូបត្ថម្ភ Celia Lloret-Linares៕

Todos os episódios de នាទីសុខភាពនិងអនាម័យ

Configurações

Exibição

Idioma

Define quais estações você vê primeiro na página inicial.

Histórico

As rádios e episódios ouvidos recentemente e suas últimas buscas ficam só neste navegador.

Avisos

Um aviso rápido quando um podcast que você segue tem um episódio novo. Desative podcasts individuais pelo sino na página deles.

Conta

Salve favoritos – no app e no site.

Atalhos de teclado

/
Abrir busca
Espaço
Reproduzir ou pausar
← →
No player: voltar 15 s, avançar 30 s (episódios) · na fileira: próximo bloco
↑ ↓
Na fileira: alvo dentro do bloco
Home / End
Na fileira: primeiro ou último bloco
Esc
Fechar janela ou menu
?
Esta visão geral
Tocando agora

Ir para a estação

A seguir

    Adicione episódios com “A seguir” – eles tocam depois do episódio atual.