Focus op Wetenschap
- Episódios
- 166
- Publicação
- semanal
- Último episódio
- 9 nov 2026
Sobre o podcast
Het bruist, tikt, murmelt en ritselt in de Nederlandse laboratoria, archieven en instituten. Waar zijn al die wetenschappers de hele dag mee bezig? Focus op wetenschap gaat het komende jaar op reportage en geeft je een kijkje in de keuken van de kennis. Daarnaast ontmoet je ons op wetenschapsfestivals en leggen we maatschappelijke thema’s op de snijtafel. Van petrischaaltje tot planeet, altijd met de focus op wetenschap!
Episódios 166
Kan een trein veilig zichzelf besturen?
Sinds oktober 2025 testen ProRail, DB Cargo en andere partners een automatisch rijdende goederentrein op de Betuweroute. De locomotief rijdt zelf, of wordt op afstand bestuurd vanuit een controlecentrum …
Notas do episódio
Sinds oktober 2025 testen ProRail, DB Cargo en andere partners een automatisch rijdende goederentrein op de Betuweroute. De locomotief rijdt zelf, of wordt op afstand bestuurd vanuit een controlecentrum. Tijdens het testen zitten er altijd een machinist en een testteam in de cabine.
Wat gebeurt er als een trein die zichzelf bestuurt de verbinding kwijtraakt? En durf jij erin te zitten?
Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen staat op Kijfhoek, het grootste rangeerterrein van Nederland voor goederentreinen, naast een omgebouwde testlocomotief. Samen met Roy Germain, projectmanager ATO bij ProRail, neemt hij een kijkje in de cabine. Daar zit een sleutel met drie standen, die bepaalt wie de trein bestuurt: de machinist, het systeem of iemand in een controlecentrum kilometers verderop. Sander vraagt zich af wat er gebeurt als de verbinding wegvalt en hoe je zoiets veilig test op een spoor waar ook gewone goederentreinen rijden.
Lee meer over de proef: ProRail, automatisch bestuurde treinen
🎙️ Redactie, opnamen, montage & mixage van deze aflevering: Sander Nieuwenhuijsen
Reageren? Mail naar [email protected] of volg ons op Instagram: @ntrwetenschap
Wat zet de politie in bij demonstraties: mensenkennis of traangas?
De afgelopen weken bleek in Frankrijk hoe demonstraties uit de hand kunnen lopen. Protesten tegen slechte voorzieningen op scholen groeiden uit tot een beweging tegen hoge prijzen en bezuinigingen en liepen uit …
Notas do episódio
De afgelopen weken bleek in Frankrijk hoe demonstraties uit de hand kunnen lopen. Protesten tegen slechte voorzieningen op scholen groeiden uit tot een beweging tegen hoge prijzen en bezuinigingen en liepen uit op veldslagen met de politie, rellen en plunderingen.
Vermoedelijk maakt het uit hoe de politie reageert. Maar welke methode is dan het beste? Ga je het gesprek aan met betogers of kies je voor de harde hand? Wat kunnen politiekorpsen van elkaar leren? Socioloog Laura Keesman van de Vrije Universiteit deed onderzoek in acht landen om een antwoord op die vragen te vinden. Ze liep mee met agenten, keek mee bij briefings en trainingen en zat in ME-bussen.
In deze aflevering van Focus op Wetenschap gidst ze verslaggever Hans Noortman door de Klimaatmars 2026 in Amsterdam. Ze laat zien hoe ze demonstraties analyseert, hoe de Nederlandse politie optreedt en waar dat toe leidt.
“Je publiek kennen, relaties opbouwen en afspraken maken. Dat is eigenlijk het meest de-escalerend wat er is.”
🎙️ Redactie, opnamen, montage & mixage van deze aflevering: Hans Noortman
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected]
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
Hoe maak je wijkbewoners gelukkiger met kunst?
Een kunstproject waarbij een auto rondjes rijdt op een rotonde in de wijk en bewoners die een klok moeten meenemen naar diezelfde rotonde. Kan kunst bewoners in volkswijken het gevoel geven dat ze mee mogen …
Notas do episódio
Een kunstproject waarbij een auto rondjes rijdt op een rotonde in de wijk en bewoners die een klok moeten meenemen naar diezelfde rotonde.
Kan kunst bewoners in volkswijken het gevoel geven dat ze mee mogen praten? Kan het hun trots op de wijk langdurig vergroten en hen zelfs gelukkiger maken?
Wetenschapper Johan Kolsteeg van de Rijksuniversiteit Groningen onderzoekt het. En da's nog niet zo eenvoudig. Want waaraan moet dat kunstproject dan voldoen? Moet je als wetenschapper daarin sturen? En het welzijn van bewoners... hoe 'meet' je dat?
In deze aflevering van Focus op Wetenschap probeert verslaggever Hans Noortman antwoorden te vinden. Hij volgt Johan Kolsteeg bij de uitvoering van een kunstproject in een woonwijk in Leeuwarden. Ook de kunstenaars komen aan het woord. En natuurlijk de bewoners.
Er zijn enthousiaste reacties. Maar ook blijkt hoe verschillend ze zijn: de wereld van de wetenschap en die van kunst.
🎙️ Redactie, opnamen, montage & mixage van deze aflevering: Hans Noortman
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected]
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
Krijgt de gans terecht de schuld? Uitzoeken waarom het riet niet groeit
"Nederland heeft bijna geen natuur meer". Dat zegt ecoloog Ralph Temmink van de Universiteit Utrecht. "Neem bijvoorbeeld de uitgestrekte veengebieden: daar is weinig meer van over". Temmink onderzoekt hoe je …
Notas do episódio
"Nederland heeft bijna geen natuur meer". Dat zegt ecoloog Ralph Temmink van de Universiteit Utrecht. "Neem bijvoorbeeld de uitgestrekte veengebieden: daar is weinig meer van over".
Temmink onderzoekt hoe je natuur in Nederland kunt behouden en herstellen. In deze aflevering van Focus op Wetenschap gaat verslaggever Hans Noortman met hem op pad. Of liever gezegd: het water op, op de Ankeveense Plassen bij Bussum. Ralph Temmink zoekt daar uit waarom het riet op sommige plekken zo slecht aangroeit. Tijdens het veldwerk werkt Temmink met promovendi Aranya Pathak-Broome en Lisanne van der Vijgh en masterstudent Carla Erasmus.
Zijn het toch de ganzen, die het opeten? Of ligt het aan de stevigheid van de bodem? Of aan de bodemkwaliteit? En dan is er nog een prangende vraag die hem en zijn collega’s wakker houdt: wat ís natuur eigenlijk? Want als je het wilt herstellen, moet je wel weten wat het zou moeten zijn.
Wetenschappers moeten natuurlijk objectief naar de feiten kijken. Maar Ralph is een man met een missie. Dat er zoveel verloren gaat, gaat hem aan het hart. Hij hoopt dat zijn werk bijdraagt aan verbetering, ook al is het in zijn eigen woorden “een druppel op een gloeiende plaat”. Behalve riet onderzoekt Ralph ook ontwatering van veengebieden en het herstel van de mosselpopulatie in de Waddenzee.
“Als het nergens goed gaat, dan word je wel moedeloos. Maar je ziet dus wel dat het wel kan.”
🎙️ Redactie, opnamen, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Hans Noortman.
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected]
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
Hoe vind je een medicijn voor ziektes die je niet kan zien? (Betweter Festival)
Wat de overeenkomst is tussen long covid en chronische pijn? Je kan beide aandoeningen niet zien en slecht meten. Presentatoren Bram van Diemen en Renette Kwakkenbos spreken met Niels Eijkelkamp. Hij is …
Notas do episódio
Wat de overeenkomst is tussen long covid en chronische pijn? Je kan beide aandoeningen niet zien en slecht meten.
Presentatoren Bram van Diemen en Renette Kwakkenbos spreken met Niels Eijkelkamp. Hij is hoogleraar bij het Universitair Medisch Centrum Utrecht en doet daar onderzoek naar het mechanisme achter chronische pijn bij het Center for Transnationaal Immunology (CTI). Ook is hij betrokken bij een onderzoek naar de biomedische oorzaken van post-COVID. Deze aflevering is live opgenomen tijdens het Betweterfestival in Utrecht.
Samen ontrafelen ze de mechanismen achter chronische pijn en long covid. Wat zag Niels toen ze afweerstoffen van long covid-patiënten injecteerden bij muizen? En waarom is het belangrijk om zowel het zenuwstelsel als het afweersysteem te onderzoeken bij dit soort aandoeningen?
🧑🔬 Te gast:
Niels Eijkelkamp - hoogleraar neuroimmunologie aan het UMC Utrecht.🎧 Meer wetenschappers horen?
Luister dan ook eens naar de Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1. Iedere woensdag- op donderdagnacht van 02:00 tot 05:00.🧑💻 Podcast Focus op Wetenschap
🎙️ Presentatie: Renette Kwakkenbos & Bram van Diemen
📝 Redactie: Bram van Diemen
🎛️ Montage: Bram van Diemen✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar [email protected]📷 Volg ons
Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschapHoe raak je uit de schulden nadat je uit de gevangenis komt? (Betweter Festival)
Uit de gevangenis, maar niet uit de schulden. Presentatoren Bram van Diemen en Renette Kwakkenbos spreken met Gercoline van Beek, zij is gespecialiseerd in onderzoek naar de relatie tussen schulden en …
Notas do episódio
Uit de gevangenis, maar niet uit de schulden.
Presentatoren Bram van Diemen en Renette Kwakkenbos spreken met Gercoline van Beek, zij is gespecialiseerd in onderzoek naar de relatie tussen schulden en criminaliteit. Ook brengt ze dakloosheid in kaart. Aan de Hogeschool Utrecht is zij verbonden aan het Kenniscentrum Sociale Innovatie en de master Forensische Sociale Professional. Op dit moment doet ze onderzoek naar schuldenproblematiek bij ex-delinquenten. Deze aflevering is live opgenomen tijdens het Betweterfestival in Utrecht.
Aan de hand van persoonlijke uitspraken van ex-gedetineerde Michèl Tigelaar pluizen Renette en Bram met Gercoline uit waarom het zo moeilijk is je leven weer op te bouwen nadat je vast hebt gezeten.
🧑🔬 Te gast:
Gercoline van Beek - senior onderzoeker en projectleider binnen de lectoraten Werken in Justitieel Kader, Schulden en Incasso, en Wonen en Welzijn van het Kenniscentrum Sociale Innovatie en hogeschooldocent binnen de Master Forensisch Sociale Professional aan de Hogeschool Utrecht.🎧 Meer wetenschappers horen?
Luister dan ook eens naar de Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1. Iedere woensdag- op donderdagnacht van 02:00 tot 05:00.🧑💻 Podcast Focus op Wetenschap
🎙️ Presentatie: Bram van Diemen & Renette Kwakkenbos
📝 Redactie: Renette Kwakkenbos
🎛️ Montage: Renette Kwakkenbos✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar [email protected]📷 Volg ons
Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschapWie is bereid te vechten voor Nederland (en wie niet)? (Nacht van Ontdekkingen)
Hoeveel Nederlanders zouden daadwerkelijk de wapens oppakken als het menens wordt? Sander Nieuwenhuijsen en Renette Kwakkenbos spreken met Michal Onderco, hoogleraar Internationale Betrekkingen aan de Erasmus …
Notas do episódio
Hoeveel Nederlanders zouden daadwerkelijk de wapens oppakken als het menens wordt?
Sander Nieuwenhuijsen en Renette Kwakkenbos spreken met Michal Onderco, hoogleraar Internationale Betrekkingen aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, die onderzoek doet naar gevechtsbereidheid. Dit is het tweede deel van een tweeluik, opgenomen tijdens wetenschapsfestival de Nacht van Ontdekkingen in Leiden.
Onderco vergelijkt Nederland met zes andere Europese landen, met representatieve steekproeven van zo'n 1.000 respondenten per land. De cijfers lopen flink uiteen: van rond de 70% in Zweden tot zo'n 40% in Nederland. En binnen Nederland blijken niet de groepen het meest bereid die je misschien zou verwachten. Twee bevindingen verrasten Onderco zelf, over inkomen en politieke voorkeur. Hij bespreekt ook wat dienstplicht wel en niet doet met gevechtsbereidheid. Het publiek vraagt door over migratieachtergrond en ouderschap.
🧑🔬 Te gast:
Michal Onderco – Hoogleraar Internationale Betrekkingen, Erasmus Universiteit Rotterdam🎧 Meer horen?
Dit is deel 2 van een tweeluik, live opgenomen tijdens de Nacht van Ontdekkingen in Leiden. Luister ook naar de vorige aflevering waarin Jori Kalkman spreekt over waarom je beste noodpakket je buren zijn. Kijk ook de serie Klaar voor de oorlog via NPO Start.🧑💻 Podcast Focus op Wetenschap
🎙️ Presentatie: Sander Nieuwenhuijsen & Renette Kwakkenbos
📝 Redactie: Fernande van Tets
🎛️ Montage: Sander Nieuwenhuijsen✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar [email protected]📷 Volg ons
Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschapJe beste noodpakket? Dat zijn je buren! (Nacht van Ontdekkingen)
Wat gebeurt er eigenlijk met een samenleving als het misgaat: paniek en plundering, of buren die elkaar juist opzoeken? Live vanaf wetenschapsfestival de Nacht van Ontdekkingen in Leiden spreken Renette …
Notas do episódio
Wat gebeurt er eigenlijk met een samenleving als het misgaat: paniek en plundering, of buren die elkaar juist opzoeken?
Live vanaf wetenschapsfestival de Nacht van Ontdekkingen in Leiden spreken Renette Kwakkenbos en Sander Nieuwenhuijsen met rampenonderzoeker Jori Kalkman (Wageningen Universiteit & Nederlandse Defensie Academie).
"De meeste mensen worden eigenlijk leukere mensen tijdens een ramp."
Kalkman vergelijkt rampen wereldwijd - van tsunami's tot overstromingen - en legt uit waarom ze mensen ongelijk raken, en waarom je daarvoor internationaal moet vergelijken. Zijn eigen onderzoek naar de wateroverlast in Limburg in 2021 levert een uitkomst op die afwijkt van wat je uit ander rampenonderzoek zou verwachten. Een fragment uit de NTR-serie 'Klaar voor de oorlog' laat horen hoe anders Zweden zich voorbereidt op het ergste, met een voorlichtingsfolder die weinig gemeen heeft met de Nederlandse. En: hoe weerbaar is Nederland eigenlijk, gemeten in vrijwilligerswerk, verenigingsleven en mantelzorg? Aan het eind stelt het publiek ook vragen.
🧑🔬 Te gast
Jori Kalkman – Universitair Hoofddocent, Wageningen Universiteit & Nederlandse Defensie Academie🎧 Meer horen?
Dit is deel 1 van een tweeluik, live opgenomen tijdens de Nacht van Ontdekkingen in Leiden. Luister ook aflevering 2, met Michal Onderco over gevechtsbereidheid. Focus op Wetenschap is deze maand ook live bij te wonen op het Betweter Festival in Utrecht. Meer weten over wetenschap en oorlog? Kijk de serie Klaar voor de oorlog via NPO Start.🧑💻 Podcast Focus op Wetenschap
🎙️ Presentatie: Sander Nieuwenhuijsen & Renette Kwakkenbos
📝 Redactie: Fernande van Tets
🎛️ Montage: Sander Nieuwenhuijsen✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar [email protected]📷 Volg ons
Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschapHoe betrouwbaar is een geheugentest in een huiskamer vol afleiding? (Lowlands Science)
Hoe betrouwbaar is een geheugentest als er tegelijk een hond blaft, de postbode aanbelt en het nieuws op tv staat? In deze tweede aflevering van de festivalserie loopt verslaggever Sander Nieuwenhuijsen op …
Notas do episódio
Hoe betrouwbaar is een geheugentest als er tegelijk een hond blaft, de postbode aanbelt en het nieuws op tv staat? In deze tweede aflevering van de festivalserie loopt verslaggever Sander Nieuwenhuijsen op Lowlands Science een onderzoekscontainer binnen, met daarin een tot in detail nagebouwde huiskamer. Compleet met bankstel, planten en een keukentje met barretje.
"Wij hebben een ervaring voor bezoekers die uit twee delen bestaat: voorlichting over dementie, en digitale taken om het denkvermogen in kaart te brengen."
In Nederland hebben op dit moment naar schatting 300.000 mensen dementie. De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm, maar er zijn ook andere varianten, zoals dementie met Lewy bodies en frontotemporale dementie.
Neuropsycholoog en onderzoeker Sietske Sikkes onderzoekt met The Digital Dementia Experience hoe betrouwbaar digitale geheugentests zijn wanneer ze thuis worden afgenomen. Een omgeving die, anders dan een rustige testkamer in het ziekenhuis, vol zit met afleiding.
Festivalbezoekers doorlopen een digitale geheugentest in een van vier condities: zonder afleiding, met geluid, met beeld of met een combinatie van beide. Sander loopt mee met een groepje proefpersonen en vraagt Sikkes wat deze aanpak straks kan betekenen voor de toekomst van dementiediagnostiek en welk gevaar er schuilt in te vroeg vertrouwen op dit soort nieuwe tests.
🧠 Spreker
Sietske Sikkes – Neuropsycholoog en universitair hoofddocent bij de afdeling Klinische, Neuro- en Ontwikkelingspsychologie van de VU & Alzheimercentrum Amsterdam, Amsterdam UMC
🎧 Bijwonen?
Op 19 september zijn we te gast op De Nacht van Ontdekkingen in Leiden. En op 25 september kun je een opname bijwonen op het Betweter Festival in Utrecht.
🧑💻 Podcast Focus op Wetenschap
Gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie.
🎙️ Verslaggever, redactie & montage: Sander Nieuwenhuijsen
✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar [email protected]
📷 Volg ons
Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschapProeven onder invloed bij de snackmuur van de wetenschap (Lowlands Science)
Hoe kun je onderzoek doen naar het effect van alcohol op smaakbeleving? Bij een ethische commissie kom je daar niet ver mee, op een festival wél. Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen bezoekt Lowlands Science, het …
Notas do episódio
Hoe kun je onderzoek doen naar het effect van alcohol op smaakbeleving? Bij een ethische commissie kom je daar niet ver mee, op een festival wél.
Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen bezoekt Lowlands Science, het wetenschapsgebied naast het hoofdpodium op het festival in Biddinghuizen. Hier verzamelen onderzoekers drie dagen lang data bij duizenden vrijwillige proefpersonen voor onderzoeken die in een laboratorium veel lastiger te organiseren zijn.
Bij de snackmuur van het onderzoek ‘De vetverleidelijke borrelplank: smaakinteracties onder invloed’ draait alles om één vraag: wat gebeurt er met je smaakbeleving als je alcohol of drugs hebt gebruikt? Bezoekers proeven snacks met een mayonaisedip in een vetarme en een vetrijke variant en beantwoorden vragen over smaak en gezondheidsbeleving - na een blaastest en een korte vragenlijst over middelengebruik. Het onderzoek combineert twee onderzoekslijnen van Wageningen University & Research: voedingswetenschap (wat is gezond?) en voedseltechnologie (hoe maak je dat ook lekker?).
Arianne van Eck legt uit waarom het festivalterrein een unieke onderzoeksomgeving is, welke logistieke uitdagingen een pop-upkeuken met zich meebrengt en wat de bevindingen straks kunnen betekenen voor de voedselindustrie en voor iedereen die 's nachts na een paar drankjes toch een gezonde én lekkere snack wil."Als ik mijn ethische commissie vraag: ik wil dat mensen zes consumpties alcohol achter elkaar drinken zodat ik kan onderzoeken wat dat doet met smaakbeleving.. dat wordt niet goedgekeurd."
🧑🔬 Spreker
Arianne van Eck – Assistant Professor Flavor Release and Perception, Wageningen University & Research
🎧 Meer festivals? Kom ook!
Op 19 september zijn we te gast op De Nacht van Ontdekkingen in Leiden. En op 25 september kun je een opname bijwonen op het Betweter Festival in Utrecht.
🧑💻 Podcast Focus op Wetenschap
Gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie.
🎙️ Verslaggever, redactie & montage: Sander Nieuwenhuijsen
✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar [email protected]Capítulos (6)
Een totaal nieuwe archiefervaring
Als historicus ben je volledig afhankelijk van bronnen, die vaak alleen maar in stoffige archieven te vinden zijn. Over beroemde mensen kom je na wat zoeken veel te weten. Maar hoe vertel je het verhaal van een …
Notas do episódio
Als historicus ben je volledig afhankelijk van bronnen, die vaak alleen maar in stoffige archieven te vinden zijn. Over beroemde mensen kom je na wat zoeken veel te weten. Maar hoe vertel je het verhaal van een gewone mens die alleen hier en daar wat kleine snippers aan informatie achterliet? En misschien nog wel belangrijker: hoe geef je die gewone mens diens eigen stem terug?
Verslaggever Renette Kwakkenbos kijkt voor de podcast Focus op Wetenschap mee met een lectoraat van de Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, Pluralisme in Onderzoek en de Kunsten. Dit lectoraat is bezig met een bijzonder project: Het Polyphonisch Archief. Ze spreekt met historicus Jair van Dijk en componist Amit Gur.
Een van hun casestudies is Huize Dina, een Joods meisjesheropvoedingstehuis, waar meisjes die als 'onhandelbaar' werden gezien, werden 'heropgevoed.'
Een veelzijdig team zet een aantal archieven over de meisjes uit dit tehuis om in audio, zodat een volledig nieuwe archiefervaring ontstaat. Hoe zouden de meisjes op hun eigen archief reageren?
Meer informatie over Polyfonisch Archief vind je op de website van het AHK-lectoraat Pluralisme in Onderzoek en de Kunsten.
Het team bestaat uit: onderzoeksleider Naomi Bueno de Mesquita, historicus Jair van Dijk, mediawetenschapper Tzlil Sharon, componist en auditief onderzoeker Amit Gur, regisseur Ari Teperberg, historicus Elena Nguyen en sound-designer Bartosz Gardziński.
🧑💻 Podcast Focus op Wetenschap wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie.
🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos.
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar [email protected]
📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap
Kun je aan je geheugen sleutelen om van pijnlijke herinneringen af te komen?
Stel, je wordt verliefd op iemand en bent hoteldebotel. Je vormt warme herinneringen aan die persoon, denkt daar ook veel aan en hoopt dat het gevoel altijd blijft. Maar dan blijkt diegene stiekem al een ander …
Notas do episódio
Stel, je wordt verliefd op iemand en bent hoteldebotel. Je vormt warme herinneringen aan die persoon, denkt daar ook veel aan en hoopt dat het gevoel altijd blijft. Maar dan blijkt diegene stiekem al een ander te hebben... Al die warme herinneringen worden plotseling herschreven met een pijnlijke lading.
🏹 Wat er dan in je brein gebeurt - hoe die emotionele herinneringen veranderen - is een wetenschappelijk raadsel. Maar opvallend genoeg gebeurt het sturen van emotionele herinneringen al wel in de klinische psychologische praktijk, bijvoorbeeld bij mensen met PTSS of depressie. Dat je herinneringen kan sturen weten we dus al, maar niet hoe dat precies werkt. Meer kennis daarover kan behandelingen helpen optimaliseren.
😰 In deze aflevering van Focus op Wetenschap sleutelt presentator Syb Faes aan een eigen licht-traumatische herinnering voor onderzoek naar de werking van het emotionele geheugen. Hij komt in de MRI-scanner van Renée Visser en haar PhD-student Floris Thijhuis te liggen, én ondergaat een therapiesessie bij Sophie Rameckers om grip te krijgen op zijn eigen geheugen.
🧠 Renée Visser is cognitief neurowetenschapper en universitair hoofddocent aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Ze gebruikt verschillende technieken, waaronder de MRI-scanner, om ons emotionele geheugen te doorgronden.
👨🎓 Floris Tijhuis is promovendus aan de UvA. Hij onderzoekt op het raakvlak van psychologie, filosofie en neurowetenschap, en wil begrijpen hoe herinneringen onze identiteit en mentale gezondheid beïnvloeden.
🧐 Sophie Rameckers is universitair docent en onderzoeker aan de UvA. Ze integreert onderzoek, onderwijs en de klinisch praktijk, en is gespecialiseerd in traumatische herinneringen uit de kindertijd en persoonlijkheidsstoornissen.
🎙️ Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes (@sybfaes).
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected].
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
Wat zeggen loeiende koeien?
Koetjes en kalfjes. We hebben het vaak óver hen, maar heb je er weleens bij stilgestaan dat ze zelf misschien ook wel iets zeggen? 🐮Sociolinguist Leonie Cornips onderzoekt de loeien van koeien. Wat vertellen ze …
Notas do episódio
Koetjes en kalfjes. We hebben het vaak óver hen, maar heb je er weleens bij stilgestaan dat ze zelf misschien ook wel iets zeggen?
🐮Sociolinguist Leonie Cornips onderzoekt de loeien van koeien. Wat vertellen ze ons eigenlijk?
🔡 In de formele taalkunde wordt de mens vaak los van de dieren gezien. Wij zouden immers de enigen zijn die zinnen kunnen opbouwen. Maar volgens Leonie kunnen koeien dat - weliswaar op hun eigen manier - ook.
🧑🌾 Presentator Renette Kwakkenbos leert onder andere de verschillen te herkennen tussen de loeien van een moederkoe die haar kalfje voor altijd kwijt is en van een moederkoe die haar kalfje weer terugvindt.
💡Meer informatie kun je vinden op de website van Vakbond voor Dieren.
Leonie Cornips werkt nauw samen met haar collega Marjo van Koppen.
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR-wetenschapsredactie.
🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos.
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar [email protected]
📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Syb Faes en Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap
Dode koolmezen in de blender voor onderzoek naar bestrijdingsmiddelen
Bestrijdingsmiddelen zijn niet meer weg te denken uit ons leven. In rap tempo verschijnen er verschillende soorten op de markt om ons voedsel tegen schimmels en insecten te beschermen. Ook in letterlijk zin …
Notas do episódio
Bestrijdingsmiddelen zijn niet meer weg te denken uit ons leven. In rap tempo verschijnen er verschillende soorten op de markt om ons voedsel tegen schimmels en insecten te beschermen. Ook in letterlijk zin zijn ze niet meer weg te denken: vaak zijn ze moeilijk afbreekbaar en verspreiden ze zich ver voorbij de plek waar ze in eerste instantie zijn gebruikt. Zelfs tot in jouw lichaam, ons grondwater, je slaapkamer en de dieren om ons heen.
🩻 Dat verdient dringend onze aandacht. We weten namelijk niet zeker wat die duizenden soorten bestrijdingsmiddelen met onze gezondheid en die van ons milieu aan het doen zijn. Maar sterke vermoedens, die zijn er meer dan genoeg. Hoogste tijd dus, om... koolmezen in de blender te doen?
🐥 Ja: je leest het goed. In een lab in Leiden zijn onderzoekers dagelijks dode koolmezen aan het blenderen, met het doel om de verspreiding van bestrijdingsmiddelen over Nederland in kaart te brengen. Honderden burgerwetenschappers uit heel Nederland hebben daarvoor vrijwillig duizenden dode, jonge koolmeesjes opgestuurd naar het lab. Verslaggever Syb Faes wil weten wat er precies in dat lab gebeurt en loopt mee met eindverantwoordelijke van het onderzoek Peter Lindenburg. Daarbij leerde hij: hoe gruwelijk het ook klinkt, wat er met de koolmezen gebeurt is van enorm belang...
👨🔬 Peter Lindenburg is lector analytical biosciences bij het Leiden Centre for Applied Bioscience van de Hogeschool Leiden. Hij en zijn team jonge onderzoekers hebben al talloze opvallende onderzoeken uitgevoerd. Zo zijn ook neushoorndrollen en mensenpoep in de blender beland voor de analytische chemie. Na later dit jaar duizenden koolmezen te hebben geblend presenteert een nauwkeurige kaart van Nederland, die een beeld moet geven van welke bestrijdingsmiddelen, waar voorkomen.
🎙️ Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes (@sybfaes).
📻 De radio- en tv-fragmenten uit deze aflevering zijn afkomstig van:
- BNR Nieuwsradio
- NOS (Nieuwsuur, NOS op 3, NOS Journaal)
- RTV Drenthe
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected].
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
Op zoek naar parasieten in koeienpoep
Het is weer lente! De koeien mogen eindelijk weer naar buiten. Hoe meer naar buiten, hoe beter. Zou je zeggen. Maar door klimaatverandering komen er in de weilanden steeds meer parasieten voor die schadelijk …
Notas do episódio
Het is weer lente! De koeien mogen eindelijk weer naar buiten. Hoe meer naar buiten, hoe beter. Zou je zeggen. Maar door klimaatverandering komen er in de weilanden steeds meer parasieten voor die schadelijk zijn voor koeien. En dan met name de leverbotparasiet.
👨🌾 Boeren kunnen hun koeien preventief medicijnen geven, maar die zijn slecht voor het milieu en er bestaat een kans dat hun koeien langzaamaan resistent raken.
🪱 Ze willen dus graag weten of de parasiet bij hun koeien voorkomt. Maar hoe komen ze daarachter? Parasitoloog Lonneke Nijhuis van de Universiteit Utrecht leidt de onderzoeksgroep Wijs met Wormen om boeren hiervoor te waarschuwen.
💩Presentator Renette Kwakkenbos gaat een dag mee en leert op een totaal andere manier naar koeienpoep te kijken.
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie.
🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos.
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar [email protected]
📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Syb Faes en Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap
Hoe bescherm je de rechtsstaat… ook tegen zichzelf? (live vanaf InScience festival)
Hoe voorkom je dat de overheid via wetgeving, veiligheidsdiensten of politieke druk steeds verder opschuift richting autocratische verhoudingen? In deze tweede aflevering bouwen we voort op ons gesprek met …
Notas do episódio
Hoe voorkom je dat de overheid via wetgeving, veiligheidsdiensten of politieke druk steeds verder opschuift richting autocratische verhoudingen?
In deze tweede aflevering bouwen we voort op ons gesprek met Rowin Jansen tijdens het InScience Festival in Nijmegen. Waar het in het eerste deel ging over wat geheime diensten doen en hoe je ze controleert, zoomen we nu in op het bredere plaatje: de democratische rechtsstaat.
Wanneer wordt waakzaamheid écht noodzakelijk? En wat betekenen actuele ontwikkelingen in Nederland, Europa en vooral de Verenigde Staten voor onze eigen veiligheid?
Rowin Jansen laat zien hoe subtiel zulke verschuivingen verlopen: niet via grote klappen, maar via kleine, bijna onzichtbare stappen. En hij legt uit waarom wetten onze eerste verdedigingslinie zijn — én waarom ze dat vooral moeten blijven.
Een gesprek over rode vlaggen, internationale samenwerking, de sleepwet, de Amerikaanse veiligheidsdiensten, en de ongemakkelijke vraag: kunnen democratische middelen — zoals een referendum — uiteindelijk de democratie zelf ondermijnen?
🧑⚖️ Te gast
Rowin Jansen – Universitair docent nationaal veiligheidsrecht, Radboud Universiteit Nijmegen
🧑💻 Podcast Focus
Gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie.
🎙️ Presentatie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos & Sander Nieuwenhuijsen
🎛️ Redactie, montage & mixage: Sander Nieuwenhuijsen
✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar [email protected]
📷 Volg ons
Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschapHoe geheim hoort een geheime dienst te zijn? (live vanaf InScience festival)
Wat doen geheime diensten precies? Hoe ver mogen ze gaan? Welke middelen hebben ze - en wie kijkt er mee over hun schouder? Een inkijkje in de wereld van spionage, toezicht en de dunne lijn tussen veiligheid en …
Notas do episódio
Wat doen geheime diensten precies? Hoe ver mogen ze gaan? Welke middelen hebben ze - en wie kijkt er mee over hun schouder? Een inkijkje in de wereld van spionage, toezicht en de dunne lijn tussen veiligheid en macht.
In deze eerste aflevering van een tweeluik duiken we in een wereld die zich normaal gesproken aan ons zicht onttrekt: die van de geheime diensten. Universitair docent nationaal veiligheidsrecht Rowin Jansen (Radboud Universiteit) onderzoekt hoe je toezicht houdt op organisaties die per definitie in het verborgene opereren. Hoe weet je of een geheime dienst binnen de wettelijke lijnen blijft? En wat gebeurt er als die grenzen langzaam opschuiven?
Tijdens het InScience Festival in Nijmegen spreken Renette Kwakkenbos, Syb Faes en Sander Nieuwenhuijsen live op het podium met Rowin. Over spionage anno nu, over bevoegdheden die steeds verder reiken en over de cruciale rol van toezicht. En over de spannende vraag: hoe zorg je ervoor dat een geheime dienst ons beschermt — en niet de macht beschermt?
🧑⚖️ Te gast
Rowin Jansen – Universitair docent nationaal veiligheidsrecht, Radboud Universiteit Nijmegen
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie.
🎙️ Presentatie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos & Sander Nieuwenhuijsen
🎛️ Redactie, montage & mixage: Sander Nieuwenhuijsen
✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar [email protected]
📷 Volg ons
Instagram, LinkedIn en TikTok: @ntrwetenschapHoe maakt de NOS het weerbericht?
Waarschijnlijk denk je dagelijks maar kort aan het weer. Een paar minuten, als je het weerbericht checkt op je telefoon, radio of televisie - en misschien nog wat minuten om te klagen als het weer niet is wat …
Notas do episódio
Waarschijnlijk denk je dagelijks maar kort aan het weer. Een paar minuten, als je het weerbericht checkt op je telefoon, radio of televisie - en misschien nog wat minuten om te klagen als het weer niet is wat de weermensen hadden voorspelt. Maar sta je er wel eens bij stil dat je elke dag naar de resultaten van een klein wetenschappelijk onderzoek kijkt?
⭕️ In deze aflevering achterhaalt presentator Syb Faes hoe het weerbericht bij publieke omroep NOS wordt gemaakt. Daarvoor loopt hij de hele dag mee met doorgewinterd weerman Peter Kuipers Munneke, en komt hij erachter dat het weerbericht aan de ene kant harde wiskunde en natuurkunde is, en aan de andere kant net zoveel wetenschapscommunicatie. Want ja: na een kort weerbericht moeten 18 miljoen mensen weten waar ze de volgende dag aan toe zijn - dan moet je als weerman dus héél zorgvuldig je woorden kiezen. Ze hebben geluk die dag: Peter mag tijdens het journaal van 8 uur de eerste lentedag van het jaar aankondigen! Of misschien toch nét niet...
Hoe maakt Peter het weerbericht? En waar let hij op bij het presenteren ervan?
🌦️ Peter Kuipers Munneke is meteoroloog en al 13 jaar lang weerman bij de NOS. Daarnaast is hij universitair docent glaciologie aan de Universiteit Utrecht. Hij noemt zichzelf een wat 'conservatievere' weerman, omdat hij de temperatuur op de weerkaart graag aan de lage kant inschat zodat de kans groter is dat die meevalt.
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie.
🎙️ Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes.
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected].
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
Hoe een ‘gezonde’ bodem het verschil maakt bij hitte en hoosbuien
In deze aflevering duiken we letterlijk de grond in. Want wat zegt de bodem onder onze voeten over de stad waarin we wonen? En waarom kan een bodem die er gezond uitziet in de praktijk tóch problemen …
Notas do episódio
In deze aflevering duiken we letterlijk de grond in. Want wat zegt de bodem onder onze voeten over de stad waarin we wonen? En waarom kan een bodem die er gezond uitziet in de praktijk tóch problemen veroorzaken?
Bodemonderzoekers Amanda Matson en Erik van den Elsen (Wageningen Environmental Research) werken samen met Liz Veerman en Remen Dallinga van de gemeente Amsterdam aan de Bodemgezondheidsindex: een methode om te meten hoe ‘gezond’ de stedelijke bodem is. Maar vooral: hoe geschikt die bodem is voor wat wij er als mens mee willen doen.
Verslaggever Sander Nieuwenhuijsen loopt mee tijdens een veldmeting in het Amsterdamse Funenpark. Met een grondboor, regenwormentelling, infiltratietest en zelfs een penetrologger onderzoeken ze wat er schuilgaat onder het gras. Waarom werkt de bodem op de ene plek perfect en op de andere plek helemaal niet? En wat kun je zelf doen met de bodem onder je tuintegels?
Focus op Wetenschap geeft je een kijkje in de keuken van de kennis.
🧪 In deze aflevering:
Amanda Matson – Bodemonderzoeker, Wageningen Environmental Research
Erik van den Elsen – Bodemonderzoeker, Wageningen Environmental Research
Liz Veerman – Bodemadviseur, Gemeente Amsterdam
Remen Dallinga – Bodemadviseur, Gemeente Amsterdam🌱 Meer weten?
- De Bodemgezondheidsindex Amsterdam (BGI) – achtergrond, uitleg en voorbeelden
- Wetenschappelijke publicatie over stedelijke bodemgezondheid & de BGI
Podcast Focus op Wetenschap wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie
🧑💻 Redactie: Saxa da Silva
🎙️ Presentatie, montage & mixage: Sander Nieuwenhuijsen✉️ Vragen of opmerkingen?
Mail naar [email protected]📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap
Capítulos (10)
Waarom muzikale papegaaien ons minder uniek maken
Waar zijn wetenschappers de hele dag mee bezig? Focus op wetenschap geeft je een kijkje in de keuken van de kennis. Wat maakt ons mensen anders dan de dieren? Is het onze rationele manier van denken? Of …
Notas do episódio
Waar zijn wetenschappers de hele dag mee bezig? Focus op wetenschap geeft je een kijkje in de keuken van de kennis.
Wat maakt ons mensen anders dan de dieren? Is het onze rationele manier van denken? Of misschien wel onze muzikaliteit? En wat zegt het over de mens als we kunnen bewijzen dat dieren ook muzikaal zijn?
Biologen Michelle Spierings en Nick Dam van de Universiteit Leiden zitten middenin een Youtube-onderzoek naar de muzikaliteit van papegaaien van over de hele wereld. En stuitten tijdens hun zoektocht op een talentvol vogeltje dat R2D2 van Star Wars perfect na kan doen...
Verslaggever Renette Kwakkenbos gaat langs in Leiden en luistert vol ontzag naar de zangkunsten van papegaaien.
🦜 Michelle Spierings en Nick Dam zijn biologen bij de Universiteit Leiden. Hier vind je meer informatie over het Bird Singalong Project.
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie.
🎙️ Redactie, presentatie, montage en mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Renette Kwakkenbos.
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail dan naar [email protected]
📻 Luister iedere woensdag- op donderdagnacht tussen 02:00 en 05:00 naar Syb Faes en Renette Kwakkenbos tijdens De Nacht van NTR Wetenschap op Radio 1.
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video's van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap
Geen spinazie in jouw supermarkt zonder genenbank in Wageningen
De versafdeling in jouw supermarkt is meestal goed gevuld. Maar waar je waarschijnlijk nooit bij stilstaat, is dat er achter het groenteschap een heuze wapenwedloop tussen plantenziektes en veredelaars …
Notas do episódio
De versafdeling in jouw supermarkt is meestal goed gevuld. Maar waar je waarschijnlijk nooit bij stilstaat, is dat er achter het groenteschap een heuze wapenwedloop tussen plantenziektes en veredelaars plaatsvindt. Van cruciaal belang bij het gevuld houden van onze schappen zijn een stel gigantische vriesruimtes tussen de Wageningse weilanden van het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN). Zonder dit centrum had het spinazievak in jouw buurtsuper zomaar eens leeg kunnen zijn. Hoe hebben wetenschappers van het CGN dit kunnen voorkomen? En hoe is het om tienduizenden zaadjes van verschillende gewassen te conserveren? Verslaggever Syb Faes gaat langs bij conservator Lana de Bruijn met een dikke winterjas en een eigen bijdrage in de vorm van een zakje snackwortelen. Wat er nodig is om de voedselzekerheid van de toekomst veilig te stellen?
🌱 Lana de Bruijn is curator bij het Centrum voor Genetische Bronnen (CGN) in Wageningen.
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie.
Redactie, presentatie, montage & mixage voor deze aflevering zijn gedaan door Syb Faes.
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected].
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
Zonder God, mét betekenis – Religie op de Snijtafel
Wat blijft er over als God geen vanzelfsprekend antwoord meer is?Wanneer vaste religieuze kaders verdwijnen, maar de vragen naar zin, betekenis en verbondenheid blijven bestaan? In deel 2 van Religie op de …
Notas do episódio
Wat blijft er over als God geen vanzelfsprekend antwoord meer is?
Wanneer vaste religieuze kaders verdwijnen, maar de vragen naar zin, betekenis en verbondenheid blijven bestaan?In deel 2 van Religie op de Snijtafel verdiepen we het gesprek over geloof, zingeving en ervaring. Waar vinden mensen – en vooral jongeren – houvast in een wereld die steeds onzekerder wordt? En welke rol spelen ervaring, rituelen en gemeenschap daarin?
In deze aflevering gaat Lara Billie Rense verder in gesprek met vier wetenschappers over geloven zonder dogma’s, zingeving zonder vaste God, en over hoe betekenis kan ontstaan via ervaring, onderwijs en het brein.
✍️ Margot Brouwer, sterrenkundige en praktiserend christen, vertelt hoe haar zoektocht naar zin leidde via atheïsme, filosofie en psychedelica tot een nieuw, immanent godsbeeld, waarin God samenvalt met het heelal zelf.
🔎 Cok Bakker, religiewetenschapper en onderwijskundige aan de Universiteit Utrecht, pleit voor ruimte in het onderwijs om de morele en existentiële vragen van leerlingen serieus te nemen. Wat verstaan we eigenlijk onder ‘goede mensen’ en ‘goed onderwijs’?
📚 Nora Kindermann, postdoctoraal onderzoeker aan Tilburg University, laat zien wat we kunnen leren van fundamentalisme – niet om het te omarmen, maar om beter te begrijpen hoe mensen omgaan met onzekerheid, keuzevrijheid en het verlies van houvast in de moderne samenleving.
🧠 Michiel van Elk, universitair docent aan de Universiteit Leiden, onderzoekt hoe religieuze en spirituele ervaringen ontstaan in het brein. Aan de hand van experimenten met de zogeheten ‘godhelm’ en onderzoek naar psychedelica verkent hij hoe ervaringen – zelfs zonder God – richting kunnen geven aan zingeving.
Samen vragen zij zich af: hebben we religie nodig om zin te ervaren, of kunnen ervaring, rituelen en gemeenschap die rol ook vervullen?
En wat gebeurt er als we ruimte maken voor verwondering, stilte en verbinding in een wereld vol hectiek?🎧 Meer luisteren?
Luister ook naar deel 1 van Religie op de Snijtafel, waarin we onderzoeken waarom vooral Gen Z opnieuw interesse toont in geloof, spiritualiteit en zingeving.🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactie
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Rijco van Egdom, Saxa da Silva, Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons via [email protected]
📷 Volg Focus op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschapIs God terug bij Gen Z? - Religie op de Snijtafel
Na decennia van ontkerkelijking gebeurt er iets opmerkelijks.Voor het eerst sinds 1966 neemt het aantal gelovige jongeren in Nederland weer toe. Vooral onder Gen Z groeit de belangstelling voor geloof …
Notas do episódio
Na decennia van ontkerkelijking gebeurt er iets opmerkelijks.
Voor het eerst sinds 1966 neemt het aantal gelovige jongeren in Nederland weer toe. Vooral onder Gen Z groeit de belangstelling voor geloof, spiritualiteit en zingeving. Tegelijkertijd zijn kerkelijke instituties minder vanzelfsprekend dan ooit. Wat zoeken jongeren precies? En waarom lijkt religie – in welke vorm dan ook – opnieuw aantrekkingskracht te hebben?Is geloof een antwoord op een zingevingscrisis? Of zien we vooral dat geloven nieuwe, meer individuele vormen aanneemt?
In ‘Op de Snijtafel’ leggen we religie en wetenschap naast elkaar. We onderzoeken waar ze botsen, waar ze elkaar aanvullen en waar ze samen nieuwe inzichten bieden in de meest fundamentele vragen van het bestaan.
In deze aflevering – deel één van twee – gaat Lara Billie Rense in gesprek met vier wetenschappers die ieder vanuit hun eigen discipline kijken naar geloof en zingeving. Ze spreken over geloven zonder kerk, zoeken zonder vaste kaders en over wat ‘gelovig zijn’ vandaag eigenlijk betekent.
✍️ Nora Kindermann is postdoctoraal onderzoeker aan Tilburg University en specialiseert zich in religiebeleving onder Gen Z en fundamentalisme. Wat weten we werkelijk over jongeren die zich opnieuw gelovig noemen – en wat vooral nog niet?
🔎 Cok Bakker is religiewetenschapper en onderwijskundige aan de Universiteit Utrecht. Hij onderzoekt hoe zingeving en levensbeschouwing een plek krijgen wanneer traditionele referentiepunten verdwijnen, en wat dat betekent voor jongeren én het onderwijs.
🔭 Margot Brouwer is sterrenkundige en praktiserend christen. Ze vertelt over haar persoonlijke zoektocht naar geloof, nadat de wetenschap geen antwoorden bood op existentiële vragen over leven, dood en betekenis.
🧠 Michiel van Elk is universitair docent aan de Universiteit Leiden en onderzoekt hoe religieuze en spirituele ervaringen ontstaan in het brein. Hij spreekt over mystieke ervaringen, geloof zonder God en de kracht van betekenisgeving.
Samen zoeken zij naar antwoorden op de vraag: waar vinden jongeren vandaag zingeving, en welke rol kan geloof daarin spelen?
🎧 Meer luisteren?
In deel 2 verdiepen we het gesprek verder: over jongeren die hun weg (terug)vinden naar religieuze instituties, over psychedelica en zingeving, en over hoe wetenschap en geloof zich tot elkaar blijven verhouden.
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR‑wetenschapsredactieHost: Lara Billie Rense
Redactie: Rijco van Egdom, Saxa da Silva, Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen✉️ Vragen of opmerkingen? Mail ons via [email protected]
📷 Volg Focus op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap#5 - Alcohol - Nog een rondje? (S17)
In deze bonusaflevering duiken we onze eigen kroeg in. Want waar voer je nou betere gesprekken over alcohol dan aan de toog? 🍹Filosoof Marian Donner en arts Yvo Kortmann, stamgasten van onze podcast, gaan onder …
Notas do episódio
In deze bonusaflevering duiken we onze eigen kroeg in. Want waar voer je nou betere gesprekken over alcohol dan aan de toog?
🍹Filosoof Marian Donner en arts Yvo Kortmann, stamgasten van onze podcast, gaan onder leiding van presentator Lara Billie in gesprek over het drinken van alcohol. Redacteuren Syb Faes en Renette Kwakkenbos schuiven ook hun barkruk bij. Want na het maken van deze serie weten we als geen ander hoe alomtegenwoordig de gevaren van drank zijn. Maar toch staan de meesten van ons met oud en nieuw weer met een glaasje champagne in de hand. Waarom blijven we drinken?
⁉️Heb je de andere afleveringen van onze serie over alcohol al geluisterd? Goed nieuws! We distilleerden uit die afleveringen een pubquiz. Weet jij de antwoorden?
🩺Yvo Kortmann is Maag-, Darm-, Leverarts en ziet dagelijks patiënten die last hebben van de gevolgen van alcoholgebruik. En dat zijn niet alleen zware alcoholisten, “Ook bij een paar biertjes verhoog je het risico op ziektes”. Hij pleit voor een maatschappij waarin alcohol een minder normale plek inneemt en stelt maatregelen voor zoals het verbannen van alcohol op sportclubs of festivals. Hij schreef het artikel 'Alcohol is niet normaal' in het tijdschrift Medisch Contact.
✍️ Marian Donner is essayist en columnist bij De Groene Amsterdammer. In 2019 publiceerde ze het cultuurfilosofische Zelfverwoestingsboek, over waarom we meer moeten stinken, drinken, bloeden, branden en dansen.
📖 Meer lezen?
Alcohol is niet normaal (Medisch Contact, 2024) Zelfverwoestingsboek (Das Mag, 2019)🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over alcohol: Aflevering 1: We dronken altijd al, toch?Aflevering 2: Hoe normaal is alcohol eigenlijk? Aflevering 3: De comazuipende jongeren Aflevering 4: De vijf zit in de klok.
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen
Productie: Damian Meulman✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected].
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.#4 - Alcohol – De vijf zit in de klok (S17)
In deze podcastserie over alcohol horen we steeds opnieuw terugkomen hoe gevaarlijk alcohol kan zijn. En keer op keer zeggen deskundigen: het moet véél minder normaal worden. Maar... toch doen we het, ook al …
Notas do episódio
In deze podcastserie over alcohol horen we steeds opnieuw terugkomen hoe gevaarlijk alcohol kan zijn. En keer op keer zeggen deskundigen: het moet véél minder normaal worden. Maar... toch doen we het, ook al weten we dat het slecht is. Waarom is dat zo? Waarom luisteren we liever naar het duiveltje dat ons keer op keer verleidt, dan naar het engeltje dat roept dat het niet mag?
In deze aflevering duiken we de kroeg in met schrijver Marian Donner, die een cultuurfilosofisch pleidooi houdt om meer te drinken en anders te kijken naar onze gezondheid. En ook spreken we universitair docent Psychologie Mira Duif, over op welke momenten mensen het snelst geneigd zijn om het glas te heffen. Uiteindelijk komen zij tot nieuwe nuances en verrassende uitgangspunten: wanneer zouden we wél kunnen drinken, en met welke beredeneringen?
✍️ Marian Donner is essayist en columnist bij De Groene Amsterdammer. In 2019 publiceerde ze het cultuurfilosofische Zelfverwoestingsboek, over waarom we meer moeten stinken, drinken, bloeden, branden en dansen. Uit dat rijtje licht ze deze aflevering drinken toe, en ze probeert de verslaggever - die geen alcohol drinkt - te overtuigen om dat wél te doen.
🔎 Mira Duif is universitair docent Psychologie aan de Open Universiteit. Ze promoveerde op alledaags drankgebruik van Nederlanders en hoe ze zich voelden gedurende de dag. Op welke momenten zag zij dat we begonnen te drinken?
📖 Meer lezen?
- Zelfverwoestingsboek (Das Mag, 2019)
🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over alcohol:
Aflevering 1: We dronken altijd al, toch?
Aflevering 2: Hoe normaal is alcohol eigenlijk?
Aflevering 3: De comazuipende jongeren
Bonusaflevering 5: Nog een rondje
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected].
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
#3 - Alcohol - De comazuipende jongeren (S17)
#3 – Alcohol – De comazuipende jongeren (S17) Wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam als je jong bent en je drinkt tot je erbij neervalt? Jaarlijks komen er iets meer dan 1000 jongeren onder de 18 jaar met een …
Notas do episódio
#3 – Alcohol – De comazuipende jongeren (S17)
Wat gebeurt er eigenlijk in je lichaam als je jong bent en je drinkt tot je erbij neervalt? Jaarlijks komen er iets meer dan 1000 jongeren onder de 18 jaar met een alcoholvergiftiging op de spoedeisende hulp terecht. Hoe zijn zij eraan toe?
📜 Louise Pigeaud is arts in het Amsterdam UMC op de kinderafdeling. Ze promoveerde in het Reinier de Graaffziekenhuis in Delft en aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam op de trends, risicofactoren en mogelijkheden voor preventie rond alcoholgebruik onder jongeren in Nederland en Europa. Ze interviewde de jongeren die met een alcoholvergiftiging bij haar in het ziekenhuis werden binnengebracht. ‘Ze schrikken natuurlijk onwijs als ze wakker worden in het ziekenhuis, want ze kunnen zich meestal niet meer herinneren dat ze op de spoedeisende hulp zijn geweest.’
📖 Meer lezen? Uncorking a healthier generation: Prevention of adolescent alcohol use and intoxication (proefschrift van Louise Pigeaud).
🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over alcohol: Aflevering 1: We dronken altijd al, toch? Aflevering 2: Hoe normaal is alcohol eigenlijk? Aflevering 4: De vijf zit in de klok en Bonusaflevering 5: Nog een rondje 🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie: Host: Lara Billie Rense Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkenbos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected].📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
#2 - Alcohol - Hoe normaal is alcohol eigenlijk? (S17)
Dementie, zeven soorten kanker en verslavingsstoornissen. Alcohol verhoogt het risico op meer dan 200 ziektes en aandoeningen, zowel mentaal en lichamelijk. Marlous Tuithof van het Trimbos Instituut onderzoekt …
Notas do episódio
Dementie, zeven soorten kanker en verslavingsstoornissen. Alcohol verhoogt het risico op meer dan 200 ziektes en aandoeningen, zowel mentaal en lichamelijk. Marlous Tuithof van het Trimbos Instituut onderzoekt de impact van alcohol op onze samenleving. Geschat wordt dat er jaarlijks tussen 2700 en 7500 mensen overlijden aan de gevolgen van die aandoeningen.
📜 Yvo Kortmann is Maag Darm Leverarts en ziet dagelijks patiënten die last hebben van de gevolgen van alcoholgebruik. En dat zijn niet alleen zware alcoholisten, “Ook bij een paar biertjes verhoog je het risico op ziektes”. Hij pleit voor een maatschappij waarin alcohol een minder normale plek inneemt en stelt maatregelen voor zoals het verbannen van alcohol op sportclubs of festivals.
📖 Meer lezen? Artikel Alcohol is niet normaal (Medische Contact). Oproep WHO voor strenger beleid in Europa rondom alcohol.
🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:
Aflevering 1: We dronken altijd al, toch?
Aflevering 3: De comazuipende jongeren
Aflevering 4: De vijf zit in de klok
Bonusaflevering 5
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen
Montage: Renette Kwakkenbos
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected].
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
#1 - Alcohol - We dronken altijd al, toch? (S17)
Als we reclame's van alcoholische dranken mogen geloven zit er achter elke slok een eeuwenlange geschiedenis van tradities, rituelen en mythes. Maar schuilt er achter deze marketingcampagne's daadwerkelijk zo'n …
Notas do episódio
Als we reclame's van alcoholische dranken mogen geloven zit er achter elke slok een eeuwenlange geschiedenis van tradities, rituelen en mythes. Maar schuilt er achter deze marketingcampagne's daadwerkelijk zo'n sprookjesachtig verleden? Of dronken we vroeger bier, wijn en jenever om hele andere redenen dan ons worden voorgeschoteld?
In deze aflevering lopen we langs de geschiedenis van alcohol. Eén ding wordt al snel duidelijk: onze relatie tot alcohol en dronkenschap in medisch-wetenschappelijke en sociaal-culturele zin wankelt door de eeuwen heen zélf allerlei kanten op.
📜 Leendert Alberts is docent geschiedenis aan de Hogeschool Utrecht. Hij schreef meerdere boeken over de geschiedenis van alcoholische dranken in Nederland. In dit gesprek neemt hij ons mee langs de omwentelingen die onze medisch-wetenschappelijke en culturele blik op alcoholische dranken heeft doorgemaakt.
📖 Meer lezen?
- Hop - De eerste bierrevolutie in Nederland (Prometheus, 2022)
- Canon van de Nederlandse biercultuur (Birdy Publishing BV, 2023)
🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:
Aflevering 2: Hoe normaal is alcohol eigenlijk?
Aflevering 3: De comazuipende jongeren
Aflevering 4: De vijf zit in de klok
Bonusaflevering 5
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen, Saxa da Silva & Sander Nieuwenhuijsen
Montage: Syb Faes
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected].
📷 Volg ons op Instagram, LinkedIn en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
#4 - Bevolkingsonderzoek - Total Body Scan: een APK voor je lijf (S16)
Wie niet wil wachten op een uitnodiging voor een bevolkingsonderzoek kan zelf een uitvoerige gezondheidsscan laten uitvoeren; een zogenaamde Total Body Scan. Dat kost je dan wel een aardige stuiver, maar in …
Notas do episódio
Wie niet wil wachten op een uitnodiging voor een bevolkingsonderzoek kan zelf een uitvoerige gezondheidsscan laten uitvoeren; een zogenaamde Total Body Scan. Dat kost je dan wel een aardige stuiver, maar in ruil daarvoor krijg je zekerheid over je gezondheid terug. Ten minste, zo denken veel mensen. Enerzijds kunnen ze je rust bieden als er niks gevonden wordt, anderzijds kunnen ze je ook juist onnodig ongerust maken, bijvoorbeeld als er een vlekje wordt gevonden waarvoor je ter controle alsnog naar een specialist moet, en die vervolgens concludeert dat het onschadelijk is. En wat kosten deze dubbele checks de Nederlandse samenleving uiteindelijk?
🩺 Bij huisarts Sebastiaan van Beek kwam een patiënt langs met het verzoek voor maar liefst drie doorverwijzingen naar medisch specialisten. Op reis in China waren er bij een preventieve scan namelijk wat opvallende dingen gevonden. Hij vertelt welke afwegingen hij maakte, voordat hij een beslissing nam om de patiënt wel of niet door te verwijzen.
⚖️ Universitair docent Ethiek Mira Vegter (Radboud UMC) zet de voor- en nadelen uiteen die Total Body Scans voor individuen en de Nederlandse samenleving kunnen hebben. Ze vertelt daarbij hoe mensen scans laten uitvoeren op basis van geanticipeerde beslissingsspijt - de gedachte: 'als ik het nou niet doe, krijg ik dan later geen spijt?' - ook al is de kans dat er op een scan daadwerkelijk iets zorgelijks wordt gevonden 'héél klein'.
🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:
Aflevering 1: De brief
Aflevering 2: Poep testen kan je leven redden
Aflevering 3: Niet iedereen wil getest worden
🧑💻 Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected].
📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
#3 - Bevolkingsonderzoek - Niet iedereen wil getest worden (S16)
Iedereen krijgt automatisch een brief voor een bevolkingsonderzoek in de brievenbus. De veronderstelling is dat je mee wil doen, en wil je dat niet, dan moet je dat zelf actief aangeven. Iemand die dat heeft …
Notas do episódio
Iedereen krijgt automatisch een brief voor een bevolkingsonderzoek in de brievenbus. De veronderstelling is dat je mee wil doen, en wil je dat niet, dan moet je dat zelf actief aangeven. Iemand die dat heeft gedaan en aan geen enkel bevolkingsonderzoek meedoet, is Marli Huijer, voormalig Denker der Nederlanden en schrijver van het boek De toekomst van het sterven (2022). In deze aflevering van Focus vertelt ze waarom ze dat heeft gedaan. Ook zoomt ze uit en beschouwt ze waarom het in Nederland vanzelfsprekend is om alles helemaal zeker over je lijf te willen weten. Daarbij biedt ze handvatten voor een andere denkwijze voor de samenleving, en ook voor individuen: 'We moeten accepteren dat we na ons 70e levensjaar krakkemikkig worden op allerlei fronten.'
📖 Meer lezen? De toekomst van het sterven (2022, uitgeverij Pluim)
🎧 Meer luisteren? Beluister ook de andere afleveringen van de serie over bevolkingsonderzoek:
Aflevering 1: De brief
Aflevering 2: Poep testen kan levens redden
Aflevering 4: Total body scan: Een APK voor je lichaam
Podcast Focus wordt gemaakt door de NTR wetenschapsredactie:
Host: Lara Billie Rense
Redactie: Syb Faes, Renette Kwakkebos, Feeke Rensen & Sander Nieuwenhuijsen
✉️ Heb je vragen of opmerkingen? Mail ons op [email protected].
📷 Volg ons op Instagram en TikTok voor video’s van de podcast en het laatste wetenschapsnieuws: @ntrwetenschap.
Aqui estão os 40 episódios mais recentes de 166. Os mais antigos estão no feed do podcast.
Podcasts parecidos
Mais podcasts de Ciência
Este podcast é seu?
Confirme com uma entrada no seu feed: você recebe um código aqui, adiciona como podcast:txt no canal do seu feed e nós verificamos. Depois disso, seu podcast aparece como “verificado” no SoundNode.