Η ψήφος διαμαρτυρίας δεν είναι αποτυχία των πολιτών αλλά της δημοκρατίας

Στο σημερινό επεισόδιο του πόντκαστ «Lifo Politics» ο καθηγητής Στέλιος Στυλιανίδης εξηγεί το φαινόμενο των «θυμωμένων πολιτών» και την ενίσχυση των τιμωρητικών και συχνά αντισυστημικών πολιτικών επιλογών. Διακρίνει τον υγιή κοινωνικό θυμό, που συνοδεύεται από όραμα, συλλογικότητα και θετική διεκδίκηση αλλαγών από τον ισοπεδωτικό και τιμωρητικό, ο οποίος εκφράζεται χωρίς να συνοδεύεται από θετική πρόταση, στρέφεται συνολικά εναντίον του πολιτικού συστήματος και συχνά συνδέεται με ακραίες ή ακροδεξιές επιλογές. Οι αυταρχικές ή ριζοσπαστικές ιδεολογίες μπορούν να λειτουργήσουν ως μηχανισμοί συγκρότησης ταυτότητας, προσφέροντας συνοχή, νόημα και συμβολική «λύτρωση». Ωστόσο, αυτή η λύτρωση είναι ψυχική και προσωρινή, όχι ουσιαστική πολιτική λύση.

Ειδικότερα όσον αφορά την Ελλάδα, η διαφθορά, η ατιμωρησία, η τοξικότητα του δημόσιου λόγου και η αρχηγοκεντρική λειτουργία των κομμάτων συντηρούν ένα σύστημα «ψευδούς συναίνεσης». Η έλλειψη ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων και διακομματικής συνεννόησης ενισχύει την αίσθηση ότι «όλοι είναι ίδιοι», γεγονός που συμβάλλει στην ενίσχυση των αντισυστημικών κομμάτων. Ο καθηγητής υποστηρίζει ότι η ψήφος διαμαρτυρίας δεν είναι μόνο αποτυχία των πολιτών αλλά και αποτυχία της δημοκρατίας να κρατήσει ζωντανή την υπόσχεσή της. Ο θυμός δεν μπορεί να υποκαταστήσει την ελπίδα και το όραμα, μπορεί όμως να λειτουργήσει ως κραυγή ορατότητας και προειδοποίηση προς το σύστημα.