Pular para o conteúdo

#323 Czym się wyróżnia polska przyroda? | dr Piotr Bernatowicz

22 de outubro de 2026 · 1 h 3 min

Notas do episódio

Skala sprytu ewolucyjnego, jaki występuje w przyrodzie, jest doprawdy zadziwiająca. Nie trzeba się rozglądać daleko. Weźmy na przykład różankę, niedużą rybkę z rodziny karpiowatych, która żyje w polskich rzekach. Ten gatunek ma niesłychanie wyspecjalizowany i sprytny sposób na ochronę potomstwa. Na wiosnę samczyk różanki wybiera sobie małża, na przykład skójkę. – To jest jeden z najładniejszych gatunków ryb u nas występujących w Polsce. Odstrasza inne samce i zaczyna tego małża oswajać – opowiada dr Piotr Bernatowicz z Wydziału Biologii UW. Samczyk delikatnie muska małża pyskiem, żeby przyzwyczaić go do swojej obecności. Kiedy małż przestaje reagować na dotyk zamykaniem, może się do niego zbliżyć samiczka różanki. Składa porcję ikry do wnętrza małża, a samiec zapładnia ikrę. Małe rybki klują się i rozwijają w bezpiecznej muszli. Opowieść o różance to jedna z wielu arcyciekawych historii, które Piotr zawarł w swojej książce: „Inny przewodnik. Fenomeny polskiej przyrody”, wydanej przez nasze Wydawnictwo RN.

Zajrzyj do książki: https://radionaukowe.pl/przewodnik/

W odcinku przywołujemy trochę ciekawostek z książki, ale też rozmawiamy o motywacji, jaka stała za jej napisaniem: o zachwycie. – Tych wow jest w zasadzie nieskończenie wiele, czyli dziesiątki, setki żyć człowieka by nie starczyło na to, żeby to wszystko ogarnąć. Mamy w zasadzie nieskończoną możliwość, żeby się zachwycać – mówi dr Bernatowicz. Więc zachwycamy się na przykład całym potężnym ekosystemem, który żyje i tętni pod plażowym ręcznikiem na nadbałtyckim piasku. Nicienie walczą o życie, spokojnie sobie funkcjonują okrzemki, przemykają się długie na wiele metrów korzenie piaskowych roślin. Dużo tego! A piasek, choć wydaje się żółty, tak naprawdę jest przezroczysty, co można sprawdzić pod mikroskopem. – W Polsce są tysiące takich cudownych, fenomenalnych miejsc do obejrzenia, do opisania – zachęca przyrodnik. Dajcie się zarazić jego entuzjazmem, to bardzo miłe!

W odcinku usłyszycie też, jak zróżnicowanym „gatunkiem” są biolodzy (są wśród nich m.in. miłośnicy marznięcia w terenie i fani arkuszy kalkulacyjnych), jaki jest niezbędnik przyrodnika i jak się czuje biolog, kiedy orientuje się, że wpadł w fotopułapkę.

Uwaga! Przedsprzedaż trwa do 8 listopada! Książki dostępne w niższych cenach! Szczególnie zwróćcie uwagę na pakiet premier – to darmowa dostawa i jedyna możliwość zdobycia autografów przy zakupie online. 📚 https://wydawnictworn.pl/

📅 Spotkanie autorskie z dr. Bernatowiczem 25 listopada o godz. 19:00 w Big Book Cafe MDM w Warszawie. Zapis opublikujemy później na naszych kanałach.

00:00 Wstęp
01:16 Czym są fenomeny przyrody
04:49 Przyroda Czarnej Hańczy
11:55 Lot kompensacyjny owadów
16:52 Niezwykłe larwy małży
19:08 Różanka i małże
22:48 Rośliny na plaży
26:54 Co żyje w piasku
33:29 Chrząszcz trzyszcz
35:41 Rośliny oszukujące grzyby
38:44 Rezerwat Dębniak
43:18 Wpływ lodowca na Polskę
47:12 Jak działa ewolucja
54:10 Praca biologa w terenie
01:00:13 Zakończenie

Todos os episódios de Radio Naukowe

Configurações

Exibição

Idioma

Define quais estações você vê primeiro na página inicial.

Histórico

As rádios e episódios ouvidos recentemente e suas últimas buscas ficam só neste navegador.

Avisos

Um aviso rápido quando um podcast que você segue tem um episódio novo. Desative podcasts individuais pelo sino na página deles.

Conta

Salve favoritos – no app e no site.

Atalhos de teclado

/
Abrir busca
Espaço
Reproduzir ou pausar
← →
No player: voltar 15 s, avançar 30 s (episódios) · na fileira: próximo bloco
↑ ↓
Na fileira: alvo dentro do bloco
Home / End
Na fileira: primeiro ou último bloco
Esc
Fechar janela ou menu
?
Esta visão geral
Tocando agora

Ir para a estação

A seguir

    Adicione episódios com “A seguir” – eles tocam depois do episódio atual.