Pular para o conteúdo

WN 098 Katastrofy demograficznej nie ma. Prawdziwy problem jest gdzie indziej

22 de julho de 2026

Notas do episódio

W polskiej debacie o demografii zaszła szkodliwa zmiana: poważne wyzwanie polityki publicznej zamieniliśmy w opowieść o klęsce żywiołowej. A to dwie zupełnie różne kategorie zjawisk — i pociągają za sobą zupełnie różne reakcje.

Listopadowa symulacja GUS (2025) pokazała, że przy utrzymaniu dzietności z 2024 roku (1,1) w 2060 roku będzie nas 28,4 mln. Nie kwestionuję tych liczb — są solidne. Kwestionuję słowo, którym je opisujemy. „Tsunami”, „zapaść”, „załamanie” opisują zdarzenia nagłe i nieprzewidywalne, wobec których jesteśmy bezradni. Zmiana demograficzna jest dokładnie odwrotna: powolna, przewidziana z trzydziestoletnim wyprzedzeniem i podatna na działanie polityk publicznych.

W tym odcinku:
— dlaczego język katastrofy prowadzi nie do rozwiązań, ale do bierności i fatalizmu
— czego uczą nas skutki czarnej śmierci i XIX-wiecznych epidemii we Francji: niedobór pracy jako bodziec do innowacji
— badania Darona Acemoglu: starzenie się populacji a automatyzacja przemysłu i brak ujemnej zależności między starzeniem się a tempem wzrostu PKB
— gęstość robotyzacji w Polsce (81 robotów na 10 tys. pracowników wobec 177 średniej światowej) i przestrzeń do nadrobienia
— mniej dzieci to więcej zasobów na jedno dziecko — wyższe inwestycje w kapitał ludzki
— uczciwy kontrargument: w gospodarce wiedzy pomysły są dobrem nierywalizacyjnym, a produkują je ludzie
— i rzecz najważniejsza: wymiar przestrzenny. W 61 z 66 miast na prawach powiatu liczba mieszkańców spadła w ciągu roku.

Prognozy IGiPZ PAN wskazują, że część miast może do 2050 roku stracić połowę populacji. To zjawisko jakościowo inne niż spadek liczby ludności kraju o kilkanaście procent — bo infrastruktura ma koszty stałe, a spirala „gorsze usługi → kolejne wyjazdy → jeszcze gorsze usługi” nie zatrzyma się sama.

Przestańmy pytać, ilu nas będzie. To pytanie prawie nic nie wnosi.

Bartłomiej Biga

Posłuchaj i zostań na dłużej

Odcinek można odsłuchać przy pomocy poniższego odtwarzacza. Są tu także linki umożliwiające pobranie odcinka oraz subskrypcję podcastu w najpopularniejszych programach:


Podcast można także obejrzeć w serwisie YouTube.

Poprzednie odcinki podcastu są dostępne tutaj.

 

Artykuł WN 098 Katastrofy demograficznej nie ma. Prawdziwy problem jest gdzie indziej pochodzi z serwisu Bartłomiej Biga.

Todos os episódios de Wiedza Nieoczywista

Configurações

Exibição

Idioma

Define quais estações você vê primeiro na página inicial.

Histórico

As rádios e episódios ouvidos recentemente e suas últimas buscas ficam só neste navegador.

Avisos

Um aviso rápido quando um podcast que você segue tem um episódio novo. Desative podcasts individuais pelo sino na página deles.

Conta

Salve favoritos – no app e no site.

Atalhos de teclado

/
Abrir busca
Espaço
Reproduzir ou pausar
← →
No player: voltar 15 s, avançar 30 s (episódios) · na fileira: próximo bloco
↑ ↓
Na fileira: alvo dentro do bloco
Home / End
Na fileira: primeiro ou último bloco
Esc
Fechar janela ou menu
?
Esta visão geral
Tocando agora

Ir para a estação

A seguir

    Adicione episódios com “A seguir” – eles tocam depois do episódio atual.