
1171. Rozejm, pokój, kapitulacja… / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański
Notas do episódio
Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [28 października 2026 r.]Rozejm, pokój czy kapitulacja? Te słowa mogą brzmieć podobnie, kiedy mówi się o zakończeniu wojny w Ukrainie. W praktyce oznaczają jednak zupełnie różne scenariusze - nie tylko dla Ukrainy, ale także dla Polski i całej Europy.Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański rozmawiają o negocjacjach wokół wojny rosyjsko-ukraińskiej, polityce Stanów Zjednoczonych, rosyjskich żądaniach dotyczących europejskiego bezpieczeństwa oraz o tym, gdzie w tym wszystkim znajduje się Polska.Rozmowa zaczyna się od planów zwiększenia stałej obecności wojsk amerykańskich w Polsce. Czy nowa baza USA rzeczywiście zwiększyłaby nasze bezpieczeństwo? Czy powinna funkcjonować przede wszystkim w ramach NATO, czy jako element szczególnych relacji polsko-amerykańskich? I czy projekt, który nie został jeszcze zrealizowany, może stać się kartą przetargową w negocjacjach Waszyngtonu z Moskwą?Jerzy Marek Nowakowski zwraca uwagę, że rozmowa o Ukrainie coraz mocniej łączy się z dużo szerszym pytaniem o przyszłą architekturę bezpieczeństwa w Europie.Przypomina rosyjskie postulaty przedstawione przed pełnoskalową inwazją w 2022 roku. Dotyczyły one nie tylko Ukrainy i dalszego rozszerzania NATO, lecz również obecności wojsk oraz infrastruktury Sojuszu na jego wschodniej flance.Jeżeli takie postulaty wracają do rozmów, stawką nie jest więc wyłącznie przebieg granicy ukraińsko-rosyjskiej. Dotyczy to również bezpieczeństwa Polski, państw bałtyckich i całej Europy Środkowo-Wschodniej.Rozmówcy pytają także, kto powinien reprezentować Europę przy stole negocjacyjnym. Czy wystarczy udział przywódców kilku największych państw? Czy potrzebny jest wspólny przedstawiciel Unii Europejskiej? A może właśnie państwa wschodniej flanki powinny mieć w takich rozmowach szczególnie silny głos?Najważniejsza część rozmowy dotyczy jednak samej Ukrainy.Nowakowski rozróżnia trzy pojęcia: pokój, rozejm i kapitulację.Pokój wymagający od Ukrainy formalnego zrzeczenia się okupowanych terytoriów miałby – jego zdaniem - konsekwencje znacznie wykraczające poza zmianę granic. Oznaczałby również zaakceptowanie zdobyczy osiągniętych siłą oraz stworzenie ogromnego problemu politycznego wewnątrz samej Ukrainy.Rozmówca zwraca uwagę na ryzyko pojawienia się poczucia zdrady w społeczeństwie, które poniosło ogromne koszty wojny. Używa przy tym określenia „syndrom weimarski” - odwołując się do historycznego przykładu społeczeństwa przekonanego, że jego wysiłek został zmarnowany przez decyzje polityczne.Dlatego za zupełnie inny scenariusz uznaje rozejm bez formalnej rezygnacji Ukrainy z jej terytoriów. Konflikt zostałby zamrożony, ale kwestia granic pozostałaby nierozstrzygnięta. Ukraina zachowałaby możliwość dalszego funkcjonowania, odbudowy i integracji z Zachodem.Pada też pytanie o konsekwencje dla Polski. Co oznaczałoby narzucenie Ukrainie rosyjskich warunków? Czy mogłoby doprowadzić do kolejnej dużej fali uchodźców? Co stanie się z rosyjską gospodarką i aparatem państwa przestawionymi na funkcjonowanie w warunkach wojny? I czy zakończenie walk rzeczywiście oznacza automatycznie trwały pokój?W rozmowie m.in.:- czy amerykańska baza w Polsce może stać się elementem negocjacji z Rosją,- dlaczego bezpieczeństwo Polski powinno być budowane przede wszystkim w ramach NATO,- czego Rosja domagała się od Zachodu przed inwazją na Ukrainę,- czy wracamy do polityki stref wpływów,- kto powinien reprezentować Europę w negocjacjach,- czym różnią się rozejm, traktat pokojowy i kapitulacja.Jerzy Marek Nowakowski - historyk, publicysta i dyplomata, były ambasador RP, ekspert zajmujący się polityką zagraniczną, bezpieczeństwem oraz Europą Wschodnią.Rozmowę prowadzi Piotr Szczepański.#RozmowyWszechnicy #Ukraina #Rosja #NATO #Polska #Bezpieczeństwo #Geopolityka #DonaldTrump #Putin #Europa #PolitykaMiędzynarodowa #Wszechnica