Pular para o conteúdo

1170. Nowa Jałta? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański

22 de outubro de 2026 · 1 h 57 min

Notas do episódio

Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [21 październik 2026 r.]Czy największe mocarstwa znów próbują urządzać świat ponad głowami mniejszych państw? Czy powraca logika stref wpływów, w której o bezpieczeństwie jednych krajów decydują przywódcy innych?

Rozmowę Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim otwiera fragment „Jałty” Jacka Kaczmarskiego. To nieprzypadkowy punkt wyjścia. Rozmówcy wracają do konferencji z 1945 roku, podczas której wielkie mocarstwa ustalały powojenny porządek Europy, i pytają, czy podobny sposób myślenia może powracać dzisiaj.

Jerzy Marek Nowakowski przypomina, że istotą Jałty było nie tylko zakończenie wojny, ale również przyjęcie zasady, że największe państwa mogą wyznaczać strefy wpływów i decydować o losach krajów, które same nie uczestniczą w tych ustaleniach.

Właśnie z tej perspektywy rozmówcy analizują możliwość spotkania przywódców USA, Chin i Rosji oraz pytają, co taki format oznaczałby dla Europy i Ukrainy.

W rozmowie pojawia się teza, że Rosja swoją pozycję mocarstwową w dużej mierze buduje poprzez konsekwentne używanie siły militarnej. Nowakowski odwołuje się do wojny z Gruzją, agresji przeciwko Ukrainie oraz rosyjskiego przekonania, że mocarstwo ma prawo ingerować w państwa znajdujące się w jego otoczeniu.

Ale problem nie dotyczy wyłącznie Rosji.

Rozmówcy zastanawiają się, czy również Stany Zjednoczone coraz częściej zaczynają patrzeć na świat przez pryzmat własnej strefy interesów, a nie dotychczasowej roli gwaranta szerszego ładu międzynarodowego.

Sporo miejsca zajmuje pytanie o Europę.

Czy Europa pozostanie obiektem gry innych mocarstw, czy może sama stać się jednym z głównych graczy? Nowakowski argumentuje, że pod względem potencjału gospodarczego, demograficznego, technologicznego i militarnego Europa ma możliwości, by działać znacznie bardziej samodzielnie.

Problemem jest jednak brak wystarczającej integracji politycznej i obronnej.

W tym kontekście rozmowa wraca wielokrotnie do wojny w Ukrainie. Rozmówcy analizują, jakie konsekwencje dla całego kontynentu miałoby narzucenie Ukrainie rozwiązania wypracowanego bez jej udziału oraz jak silnie bezpieczeństwo Ukrainy jest dziś powiązane z bezpieczeństwem Europy.

Pojawia się również pytanie o Chiny.

Zdaniem Nowakowskiego Pekinowi zależy przede wszystkim na utrwaleniu pozycji jednego z głównych światowych mocarstw. Chiny mają własne interesy w Azji, wokół Tajwanu i w relacjach z Rosją oraz Stanami Zjednoczonymi. Jednocześnie ich siła wynika nie tylko z potencjału militarnego, ale przede wszystkim z gospodarki, technologii, handlu i kontroli nad częścią kluczowych surowców.

W potencjalnym układzie największych graczy brakuje jednak jeszcze jednego państwa - Indii.Indie szybko rosną gospodarczo i demograficznie, prowadzą własną politykę i starają się utrzymywać relacje zarówno z Zachodem, jak i z Rosją. Rozmówcy podkreślają, że New Delhi nie da się łatwo wpisać w cudzą strefę wpływów.

W dalszej części rozmowy pojawia się także temat zależności gospodarczych i energetycznych. Nowakowski przywołuje przykład Armenii, gdzie mimo prób politycznego oddalania się od Rosji gospodarka, infrastruktura i energetyka pozostają z nią mocno związane.

Jerzy Marek Nowakowski - historyk, publicysta i dyplomata, były ambasador RP, specjalizujący się w polityce zagranicznej, bezpieczeństwie międzynarodowym i problematyce Europy Wschodniej.

Piotr Szczepański - prezes Fundacji Wspomagania Wsi, prowadzący cykl „Rozmowy Wszechnicy”, w którym wraz z zaproszonymi gośćmi komentuje najważniejsze wydarzenia międzynarodowe i społeczne.

#NowaJałta #Geopolityka #Ukraina #Rosja #USA #Chiny #Europa #Indie #StrefyWpływów #Bezpieczeństwo #RozmowyWszechnicy #WszechnicaZnajdź nas: https://www.youtube.com/c/WszechnicaFWW/https://www.facebook.com/WszechnicaFWW1/https://anchor.fm/wszechnicaorgpl---historiahttps://anchor.fm/wszechnica-fww-naukahttps://wszechnica.org.pl/

Todos os episódios de Wszechnica FWW – Historia

Configurações

Exibição

Idioma

Define quais estações você vê primeiro na página inicial.

Histórico

As rádios e episódios ouvidos recentemente e suas últimas buscas ficam só neste navegador.

Avisos

Um aviso rápido quando um podcast que você segue tem um episódio novo. Desative podcasts individuais pelo sino na página deles.

Conta

Salve favoritos – no app e no site.

Atalhos de teclado

/
Abrir busca
Espaço
Reproduzir ou pausar
← →
No player: voltar 15 s, avançar 30 s (episódios) · na fileira: próximo bloco
↑ ↓
Na fileira: alvo dentro do bloco
Home / End
Na fileira: primeiro ou último bloco
Esc
Fechar janela ou menu
?
Esta visão geral
Tocando agora

Ir para a estação

A seguir

    Adicione episódios com “A seguir” – eles tocam depois do episódio atual.