Πάνος Λαζαράτος: «Βρες 5 λεπτά την ημέρα και μην κάνεις τίποτα»

«Πολύ συχνά το κράτος είναι εχθρός του πολίτη. Σπάνια είναι πραγματικός φίλος του». Ο Πάνος Λαζαράτος έχει περάσει μεγάλο μέρος της ζωής του απέναντι από το κράτος, όπως λέει, προσπαθώντας να βοηθήσει «τον πολίτη να αντέξει τον παραλογισμό». Καθηγητής Διοικητικού Δικαίου στο ΕΚΠΑ και δικηγόρος με περισσότερες από χίλιες δίκες τον χρόνο, έχει βρεθεί στο επίκεντρο μερικών από τις πιο ηχηρές δικαστικές μάχες των τελευταίων ετών. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει την αδειοδότηση των τηλεοπτικών καναλιών το 2017, μια υπόθεση που χαρακτηρίζει «μεγάλη» και «αρκετά σκοτεινή». Όπως περιγράφει, η μάχη δεν δόθηκε μόνο στις δικαστικές αίθουσες. «Μπόρεσα και πήρα το υλικό από τις κάμερες» και η δημοσιοποίησή του, σύμφωνα με τον ίδιο, συνέβαλε στην ακύρωση του διαγωνισμού από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Μάλιστα, η πεποίθησή του είναι ξεκάθαρη: «Δεν ήταν πραγματικός διαγωνισμός. Ήταν διαγωνισμός για τα μάτια του κόσμου».

Από εκεί και πέρα, η συζήτηση ανοίγει σε ένα πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: τι συμβαίνει όταν οι πολίτες παύουν να εμπιστεύονται τους θεσμούς; Ο Π. Λαζαράτος μιλά για «αυξημένη κρίση» του κράτους δικαίου, μια κρίση «πολυεπίπεδη» που μπορεί να έρχεται «από την τεχνητή νοημοσύνη και το Facebook μέχρι τα πεζοδρόμια και την κακή λειτουργία των θεσμών».

Όταν τον ρωτάμε τι θα άλλαζε στο ελληνικό κράτος, αν είχε ένα μαγικό ραβδί, η απάντησή του είναι άμεση: «Θα ήθελα την απόλυτα ανεξάρτητη Δικαιοσύνη».

Η κουβέντα φτάνει στην τεχνητή νοημοσύνη, οπότε η προειδοποίησή του γίνεται ακόμα πιο προσωπική: «Τους εαυτούς μας έχουμε να φοβόμαστε». Μιλά για την εξουσία, τις δικαστικές διαμάχες, την αδιαφορία των πολιτών και τον «φόβο μη μπλέξεις», αλλά και για την καλλιτεχνική του πλευρά, το θέατρο και το τραγούδι. Και κάπου εκεί η συζήτηση μετακινείται από τις αίθουσες των δικαστηρίων σε κάτι πολύ πιο εσωτερικό: την αυτογνωσία. «Βρες πέντε λεπτά μέσα στην ημέρα, πήγαινε σε ένα δωμάτιο και μην κάνεις τίποτα. Τίποτα συνειδητά. Κοίτα το κενό».