Skip to content

12 Eylül: Çöküş | Bölüm 8 — 1150 Günlük Askeri Rejim: Yakılan Kitaplar, Sansür, YÖK'ün Kuruluşu, İşkence İddiaları ve Erdal Eren'in İdamı (1980–1983)

September 4, 2026 · 50 min

Show notes

12 Eylül müdahalesi halktan aradığı desteği fazlasıyla buldu. Komutanlar "güvenliğinizi artık biz sağlayacağız" diyerek vatandaşı can damarından yakalamıştı. 12 Eylül'ün komutanları tam 1150 gün yönetimde kaldı — yönetimin başında Devlet Başkanı ve Milli Güvenlik Konseyi Başkanı sıfatıyla Kenan Evren vardı.

Bu bölümde:
• 12 Eylül'ün 1150 günlük iktidarı ve Kenan Evren'in konumu
• Devlet yapısının askerileştirilmesi — valiler, bakanlar, kamu kurumları
• Günlük yaşamı düzenleyen tuhaf sıkı yönetim emirleri
• 193 milletvekilinin Pakistan'a sürgün planı (uygulanmadı)
• Basına uygulanan sansür — 300 günlük gazete kapatma, 400 gazeteci davası
• 133.607 kitabın toplatılıp yakılması veya çürümeye terk edilmesi
• YÖK'ün kuruluşu ve üniversitelerin hiyerarşik yeniden yapılandırılması
• Evren'in İslam'ı "birleştirici çimento" olarak kullanma stratejisi
• 30 bin kişilik mülteci dalgası ve Ruhi Su'nun pasaport dramı
• ASALA'ya karşı mücadelede Abdullah Çatlı bağlantısı iddiası
• İşkence iddiaları ve gözaltı sürelerinin uzatılması
• MHP-ülkücüler davası — 587 sanık, 220 idam talebi
• Erdal Eren'in 17 yaşında idam edilmesi
• Cezaevlerindeki "karıştır barıştır" politikası ve mahkum direnişi
• İlhan Erdost'un Mamak Cezaevi'nde dövülerek öldürülmesi

⏱ ~50 dakika | 32.Gün Arşivi — 12 Eylül: Çöküş, Bölüm 8/9

▶ İngilizce altyazılı YouTube versiyonu: https://youtu.be/_4uV3t0W-yE
▶ Tüm seri (YouTube oynatma listesi): https://www.youtube.com/playlist?list=PLDtzchf92oEk
▶ 32.Gün Arşivi YouTube kanalı: https://www.youtube.com/channel/UCJg-RcGXJ-cBAz5UePKLlkA
▶ Bizi destekleyin (Patreon): https://patreon.com/c/32gunTV
▶ Arşiv ürünleri (Shopier): https://shopier.com/32gun
▶ Arşiv görüntü lisanslama: [email protected]

Twitter: https://twitter.com/32gunarsivi
Instagram: https://instagram.com/32gunarsivi
Facebook: https://facebook.com/32gunarsivi

BÖLÜMLER
0:00 Halktan Gelen Destek
1:33 Devlet Yapısının Askerileştirilmesi
4:17 Garip Yasaklar ve Sembollerin Temizlenmesi
6:03 Siyasilerin Gözaltısı ve Sürgün Planı
7:38 Basına Sansür ve Kitap Yakma
16:17 Üniversitelerin Yeniden Yapılandırılması — YÖK
21:54 İslam'ın Birleştirici Unsur Olarak Kullanılması
29:08 Mülteci Dalgası ve Ruhi Su'nun Pasaportu
34:33 İşkence İddiaları, Erdal Eren ve İlhan Erdost

All episodes of 32.Gün Belgeselleri | Mehmet Ali Birand

Settings

Display

Language

Decides which stations you see first on the home page.

History

Recently played stations and episodes and your latest searches are only stored in this browser.

Notifications

A short notice when a podcast you follow has a new episode. Turn off single podcasts with the bell on their page.

Account

Save favorites – in the app and on the website.

Keyboard shortcuts

/
Open search
Space
Play or pause
← →
In the player: back 15 s, forward 30 s (episodes) · in a row: next tile
↑ ↓
In a row: target within the tile
Home / End
In a row: first or last tile
Esc
Close window or menu
?
This overview
Now playing

Go to station page

Play next

    Add episodes with “Play next” – they play after the current episode.