Aldith wil meer klassiek

Aldith Hunkar en Carel den Hertog bespreken Le Sacre du printemps van Igor Stravinsky. Een werk zonder herkenbare melodieën of meeslepende emoties, dat toch al meer dan een eeuw tot de verbeelding spreekt. Bij de première in Parijs was de schok zo groot dat het publiek in opstand kwam en de politie eraan te pas moest komen. Wat maakte deze muziek zo revolutionair? Carel den Hertog vertelt over de vernieuwende ritmes en klanken, de beroemde rellen en de creatieve wereld van Russische kunstenaars in Parijs. En over hoe Stravinsky, samen met de kunstenaars rondom Sergej Diaghilev, de muziekgeschiedenis voorgoed veranderde.

Aldith en Carel den Hertog bespreken When I am laid in earth uit de opera Dido and Aeneas van Henry Purcell. Een aangrijpende aria waarin koningin Dido haar noodlot onder ogen ziet en één laatste wens uitspreekt: herinner mij. Waarom raakt juist deze muziek zo diep en klinkt ze zo vaak op begrafenissen?

Carel den Hertog vertelt meer over het tragische verhaal achter de aria en de chromatische dalende baslijn. En het roept een persoonlijke vraag op: welke muziek zou jij eigenlijk op je eigen begrafenis willen horen?

In deze aflevering luisteren Aldith en Teun Faber aandachtig naar de Misa Criolla van de Argentijnse componist Ariel Ramírez. Een werk dat de vaste structuur van de katholieke mis volgt, maar klinkt als een krachtige muzikale melting pot. Juist doordat de Misa Criolla in verschillende vormen kan bestaan, blijft er ruimte voor een eigen draai en spreekt het werk steeds weer andere mensen aan. Hoe komen traditie, ritme, geloof en volksmuziek hier samen? Teun vertelt waarom deze bijzondere mix zo veel zeggingskracht heeft.

Aldith en Jacobus den Herder bespreken Rhapsody in Blue van George Gershwin. Een muziekstuk waarin de werelden van de klassieke muziek en de jazz samenkomen. Gershwin groeide op in het New York van begin van de twintigste eeuw, tussen verschillende culturen en muzikale tradities.

Jacobus den Herder vertelt meer over het bijzondere ontstaan van Rhapsody in Blue, de beroemde openingsglissando van de klarinet en de manier waarop Gershwin jazz en klassiek met elkaar verweefde. Ook gaat het over Gershwins leven tussen verschillende culturele werelden, de controverses rond zijn muziek en zijn onverwacht vroege dood. Een componist die slechts 38 jaar oud werd, maar in korte tijd een blijvende stempel drukte op de Amerikaanse muziek.

Aldith en Teun Faber bespreken de muziek en het bijzondere leven van Erik Satie. Zijn kalme, verstilde composities doen vermoeden dat hij zelf een even rustig bestaan leidde. Maar niets is minder waar. Achter die serene klanken ging een excentrieke man schuil, vol absurdistische ideeën en onverwachte ingevingen.

Teun Faber vertelt meer over de eigenzinnige componist, zijn bijzondere kijk op de wereld en de muziek waarmee hij zijn tijd ver vooruit was. Een man die, zoals Aldith het treffend omschrijft, een wervelwind was in zijn eigen storm.

Aldith en Carel den Hertog bespreken de Matthäus-Passion van Johann Sebastian Bach. Een monumentaal werk over het lijdensverhaal van Jezus, dat bijna drie eeuwen na de eerste uitvoering nog altijd diep weet te raken.

Carel den Hertog vertelt meer over de aria’s en koralen, de dramatiek van het verhaal en de manier waarop Bach menselijke emoties als verdriet, schuld, mededogen en troost in muziek weet te vangen. En over de man achter het meesterwerk, die met de Matthäus-Passion muziek schreef die eeuwen later nog altijd even dichtbij kan komen.

Aldith en Jacobus den Herder bespreken Canto Ostinato van Simeon ten Holt. De Nederlandse componist schreef in zijn lange leven allerlei soorten muziek, maar één werk zou alles overschaduwen: Canto Ostinato. Een hypnotiserend muziekstuk waarin herhaling, vrijheid en tijd samenkomen en dat inmiddels is uitgegroeid tot een van de bekendste Nederlandse composities.

Jacobus den Herder vertelt meer over de bijzondere werking van Canto Ostinato: muziek waarop je heerlijk kunt mediteren, maar die je ook van binnenuit kan helen. Over de eindeloze patronen, de vrijheid die de uitvoerders krijgen en over de man achter het wereldberoemde werk. Een componist die bleef creëren, totdat zijn fysieke staat hem naar eigen zeggen dwong te stoppen.

Aldith en Teun Faber bespreken de iconische “Negende” van Beethoven. De laatste voltooide symfonie die Ludwig van Beethoven componeerde. De koorfinale is een hoogtepunt in de klassieke muziek en ver daarbuiten, met een thema dat iedereen kan meezingen. In de muziek verwerkte Beethoven een universeel menselijke boodschap van vreugde en hoop.

Teun Faber vertelt meer over deze persoonlijke hartenkreet van de componist, over zijn toenemende doofheid, de magie van de muziek en over de mythe van de “Vloek van de Negende”.

Aldith en Jacobus den Herder ontleden het Requiem van de Franse componist Gabriel Fauré. Naast componist was Fauré ook organist, pianist en docent. Hij werd als de grootste componist van Frankrijk beschouwd. En dat terwijl hij de laatste jaren van zijn leven steeds slechthorender werd.

Jacobus vertelt meer over zijn Faurés verfijnde stijl, zijn kijk op het leven en de dood en zijn geschiedenis met Ravel.

Aldith en Carel den Hertog voelen verschillende emoties bij het luisteren naar Le Tombeau de Couperin van Maurice Ravel. Ravel schreef het werk tijdens de Eerste Wereldoorlog en droeg ieder deel op aan een vriend die in de oorlog was omgekomen.

Toch klinkt de muziek lang niet altijd zwaar of verdrietig. Integendeel: soms is ze juist licht, elegant en bijna opgewekt. Past die muziek wel bij de rauwe emotie van rouw? Carel den Hertog vertelt over Ravel, de verhalen achter Le Tombeau de Couperin en over de vraag hoe verdriet eigenlijk hoort te klinken.

Aldith en Teun Faber nemen de tijd en luisteren naar de toewijding die Hildegard von Bingen in haar muziek heeft gelegd.

Hildegard von Bingen was een Duitse componist, abdis, wetenschapper, mystica en profetes uit de Middeleeuwen. Ze heeft voornamelijk religieuze hymnes (lofzangen) gecomponeerd. Teun Faber vertelt alles over haar geschiedenis, muziek en over een bijzonder talent dat zij bezat.

Aldith en Jacobus den Herder bespreken de bijzondere techniek van de Hongaarse componist en virtuoos pianist: Franz Liszt. Een ongetraind oor zou bij het luisteren van Liebesträume bijna denken dat er nog een extra paar handen in het spel zijn.

Niet is minder waar en dat kan Jacobus in deze aflevering fantastisch laten horen op de piano. En hij weet meer over het losbandige leven van de heer Liszt.

Aldith en Carel den Hertog maken een einde aan de mythes rondom het overlijden van Mozart. En ze luisteren aandachtig naar zijn prachtige onvoltooide Requiem. Een stuk dat nooit is afgemaakt en bol staat van de mysteries.

Carel den Hertog gaat terug in de geschiedenis en vertelt meer over de jaloerse componist Antonio Salieri en wat zijn rol is geweest bij het overlijden van Mozart.

Aldith en Teun Faber genieten van één van de bekendste stukken uit de geschiedenis van de klassieke muziek. Grieg brengt je met bijzondere avonturen en surrealistische omzwervingen naar allerlei verschillende plekken van de wereld. En Aldith, zij luisterde graag naar deze Noorse componist toen ze in Brazilië woonde.

Maar de grote hamvraag blijkt toch weer: hoe spreek je Peer Gynt nou goed uit? Teun Faber heeft het verlossende antwoord en weet precies wat je nog meer moet luisteren als je dit stuk mooi vindt.

Aldith en Jacobus den Herder verdiepen zich in de meester van de pianomuziek: Sergej Rachmaninov. Je kan hem herkennen aan zijn langgerekte en nostalgische melodieën die hij schreef voor de piano. En natuurlijk van het beroemde Tweede pianoconcert.

Door zijn grote handen en lange vingers kon hij steengoed spelen. En daarom was het Aldith ooit afgeraden om met haar kleine handen stukken van Rachmaninov te spelen. Maar maakt het uit hoe groot je handen zijn? Jacobus vertelt alles over de techniek en het bijzondere leven van deze componist en pianist.

Aldith en Carel den Hertog ontleden alle seizoenen van het jaar in het meest beroemde werk van Antonio Vivaldi: de vier jaargetijden. Of je het nu kent van een reclame, een film of een lijst met de beste klassieke muziek ooit gemaakt, iedereen heeft het stuk wel eens gehoord.

Waarschijnlijk baseerde Vivaldi De vier jaargetijden op wat hij zag op het platteland rondom Mantua; in deze Noord-Italiaanse stad woonde en werkte hij van 1717 tot 1722. Zijn ervaringen in de natuur wilde hij omzetten in beeldende muziek en daar zo veel mogelijk mensen van te laten genieten. Maar hoe zou dit beroemde stuk kunnen klinken over 100 jaar, als we niets zouden doen aan de klimaatverandering?

Aldith en Teun Faber gaan terug naar februari 2002. De traan die tijdens het huwelijk met Willem-Alexander over Máxima's wang rolde, is een iconisch beeld dat veel Nederlanders zich herinneren. Minder bekend is het verhaal achter de muziek die dat emotionele moment veroorzaakte: Adiós Nonino van de Argentijnse componist Astor Piazzolla.

Maar wat maakt dit stuk zo aangrijpend? Piazzolla schreef Adiós Nonino in 1959, kort na het overlijden van zijn vader. Hij verwerkte zijn verdriet in een compositie die uitgroeide tot een van de bekendste werken uit de tangomuziek. Ruim veertig jaar later wist het stuk tijdens de koninklijke bruiloft opnieuw miljoenen mensen diep te raken. Hoe komt het dat deze muziek, decennia na ontstaan, nog altijd zo'n krachtige emotionele uitwerking heeft?

Aldith en pianist Jacobus den Herder dompelen zich onder in het werk van de Estse componist Arvo Pärt, een van de weinige nog levende componisten die regelmatig te horen is. In Spiegel im Spiegel roept hij een gevoel van oneindigheid op en laat hij horen hoe muziek rust en ruimte kan creëren in een wereld vol prikkels.

Aldith duikt met Carel den Hertog in de beroemde Negende symfonie van Antonín Dvořák. Dvořák was in de 19de eeuw één van de invloedrijkste componisten. En maar weinig mensen weten dat hij zich voor dit beroemde werk niet liet inspireren door de Europese klassieke traditie, maar juist door de muziek van zwarte Amerikanen. Die muziek werd toen vooral als inferieur gezien. Wat hoorde hij in die muziek, en hoe verwerkte hij die invloeden in zijn symfonie?

Welke klassieke muziek moet je écht gehoord hebben? En welke bijzondere verhalen schuilen er achter de grootste meesterwerken? In de KRO-NCRV-podcast Aldith wil meer... klassiek gaat presentator en muziekliefhebber Aldith Hunkar op ontdekkingsreis door de wereld van de klassieke muziek. Samen met musici en programmamakers van NPO Klassiek ontrafelt ze de geheimen achter beroemde composities, ontdekt ze verrassende muziekverhalen en verborgen luisterparels.