
Jak pachnie kosmos?
Show notes
Zapraszam do głosowania na nagrodę Śląskiego Festiwalu Nauki, pamiętajcie, że potem jeszcze trzeba kliknąć w link potwierdzający.https://slaskifestiwalnauki.pl/glosowanie-pop-science-2026Czy kosmos śmierdzi? Astronauci wracający ze spacerów kosmicznych opisują zapach przypalonego mięsa i rozgrzanego metalu, a uczestnicy misji Apollo wspominali o prochu strzelniczym. Sama próżnia nie ma jednak zapachu. Co więc trafiało do ich nosów po zdjęciu hełmów i skąd brała się woń utrzymująca się na skafandrach?Zapachy planet potrafią być jeszcze mniej apetyczne. Siarkowodór w atmosferze Urana kojarzy się ze zgniłymi jajami, amoniak na Jowiszu z kocią kuwetą, a związki obecne na Tytanie z benzyną. Dalej czekają kometa 67P i obłok Sagittarius B2, w którym wykryto substancję o aromacie rumu. Każde z tych porównań ma jednak granice: wykrycie cząsteczki nie oznacza, że człowiek rzeczywiście poczułby jej zapach.Relacje astronautów, pomiary sondy Rosetta i obserwacje Teleskopu Jamesa Webba pokazują, jak chemia łączy się z astronomią. Spektroskopia pozwala rozpoznawać związki chemiczne z ogromnych odległości, ale pochodzenie zapachu księżycowego pyłu nadal pozostaje zagadką. Dlaczego łatwiej wykryć alkohol daleko w kosmosie niż wyjaśnić, co pachniało w lądowniku Apollo?Źródła: https://www.youtube.com/watch?v=mzbjMjDW-CUhttps://www.youtube.com/watch?v=hIn-ymPe5UIhttps://svs.gsfc.nasa.gov/13599/https://www.youtube.com/watch?v=a0pPgXEaTyAhttps://science.nasa.gov/mission/webb/science-overview/science-explainers/spectroscopy-101-how-absorption-and-emission-spectra-work/https://svs.gsfc.nasa.gov/15014/https://science.nasa.gov/asset/webb/how-do-we-learn-about-a-planets-atmosphere/https://arxiv.org/abs/2407.06163https://www.youtube.com/watch?v=xxs_et1yQlYhttps://www.mpifr-bonn.mpg.de/pressreleases/2022/10https://www.youtube.com/watch?v=Gmikl0RQP44https://www.youtube.com/watch?v=5jq9b4FrWCghttps://www.nasa.gov/missions/with-mars-methane-mystery-unsolved-curiosity-serves-scientists-a-new-one-oxygen/https://www.youtube.com/watch?v=cKcwZWo1Snshttps://youtu.be/UdaVNnKBsOg?t=54https://www.esa.int/ESA_Multimedia/Videos/2012/06/Venus_Express_and_transit_of_Venus/%28lang%29/https://youtu.be/OjNGQGXVVho?t=11https://www.youtube.com/watch?v=xh3EKDghbuUhttps://www.youtube.com/watch?v=V3hccmDyAbohttps://www.eso.org/public/news/eso2104/https://wwwn.cdc.gov/tsp/MMG/MMGDetails.aspx?mmgid=1141&toxid=249https://www.youtube.com/watch?v=_69LrvSFycchttps://www.jpl.nasa.gov/news/what-uranus-cloud-tops-have-in-common-with-rotten-eggs/https://www.esa.int/ESA_Multimedia/Videos/2014/11/Rosetta_orbiting_the_comethttps://www.youtube.com/watch?v=qtwEsg4Qelohttps://blogs.esa.int/rosetta/2014/10/23/the-perfume-of-67pc-g/https://www.youtube.com/watch?v=nGnX6GkrOgkhttps://www.eso.org/public/videos/eso0924a/https://www.aanda.org/10.1051/0004-6361/201321096https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6462545/https://www.youtube.com/watch?v=cwZb2mqId0Ahttps://youtu.be/AUSJt4e7pzE?t=99https://youtu.be/AUSJt4e7pzEhttps://www.youtube.com/watch?v=fRHpJ4DrYOUhttps://youtu.be/hRdYz8cnOW4?t=54https://phys.org/news/2006-02-mysterious-moondust.htmlhttps://science.nasa.gov/moon/solar-wind/https://www.youtube.com/watch?v=0IaBq_4Xjfohttps://www.youtube.com/watch?v=tBVUTFPate0https://www.smithsonianmag.com/air-space-magazine/the-smell-of-space-24036734/https://timpeake.com/about/ask-an-astronaut/https://www.musc.edu/content-hub/news/2017/08/25/nasa-visits-muschttps://www.nasa.gov/space-science-and-astrobiology-at-ames/interesting-fact-of-the-month-current/interesting-fact-of-the-month-2021/https://www.esa.int/ESA_Multimedia/Videos/2016/06/Securing_Aeolus_against_atomic_oxygenhttps://www.youtube.com/watch?v=WE3y1Gj2dechttps://youtu.be/zk7PMYoaq7Y?t=49https://timpeake.com/about/ask-an-astronaut/https://youtu.be/zk7PMYoaq7Y?t=102https://ntrs.nasa.gov/citations/20040088250https://science.nasa.gov/eclips/videos/fluid-shift/