Jules Kleedt Uit – De Podcast

Wat heeft een gijzelingsonderhandelaar van de FBI een psychiater te leren? Meer dan je denkt. Leiderschapsexpert en internationaal executive coach Arvid Buit is terug, en dit keer wordt het praktisch. Arvid is opgeleid in de onderhandelingsmethode van oud-FBI-onderhandelaar Chris Voss (Black Swan) en aan Harvard (Negotiation Mastery), en past beide scholen dagelijks toe bij fusies, overnames en bestuurscrises. In deze aflevering vertaalt hij ze naar de spreekkamer en de boardroom. Wat doe je bij een volstrekt onredelijke eis, of die nu van een gijzelnemer, een cliënt in crisis of een bestuursvoorzitter komt? Niet nee zeggen, maar vragen: hoe wil je dat ik dat doe? We oefenen mirroring (de laatste drie woorden herhalen, zonder oordeel) en labelen (benoemen wat je ziet en checken of het klopt). Daarna de Harvard-school: wie de meeste informatie heeft, kan creatief zijn en wint. En laat dat nu precies het pleidooi zijn dat in deze podcast al vaker klonk: neem de tijd, maak die biografie en werk niet op face value. Verder: waarom het Peter Principle ook de psychiatrie teistert (de beleidspsychiater!), waarom onthechte mensen niet hun gevoel maar hun verstand moeten volgen, en hoe een leider de emoties van een hele organisatie reguleert door bij een crisis eerst zelf even adem te halen. Concrete gesprekstechnieken voor hulpverleners in de GGZ, leiders, coaches en iedereen die wel eens met moeilijke mensen aan tafel zit. Dus voor iedereen. Meer informatie en alle afleveringen: juleskleedtuit.nl

Narcisme heeft in de volksmond maar één kleur: die van de ellendeling. In deze aflevering verkent Jules de andere kant, en daarvoor schuift een gast aan die het spel op het hoogste niveau kent: Arvid Buit, internationaal executive coach, expert in leiderschapspsychologie en narcisme en auteur van drie boeken over hechtingsverstoringen bij leiders. Hij coacht CEO's en topbestuurders over de hele wereld, en is als mastercoach erkend door beroepsorganisaties als ICF, NOBCO en APECS. In zijn eigen woorden: hij werkt op het grensvlak van topleiders en teringlijers. Eén op de drie mensen is hechtingsverstoord. Maar wie naar succesvolle artiesten, politici en bestuurders kijkt, komt volgens Arvid eerder uit op 98 procent. Juist het gat in de ziel levert de drive om ergens verschrikkelijk goed in te worden. We bespreken de gestolde hechting: besluiten die het vijfjarige kind ooit nam en die de CEO van vandaag nog steeds in elke vergadering uitvoert. Hoe Arvid met een biografie en een levenslijn in drie uur bij de kern komt. Waarom radicale eerlijkheid het fundament van zijn werk is, en wat een gedragsonderzoek onder twintig collega's boven tafel haalt waar zelfreflectie per definitie faalt. Met Gerard Joling en Matthijs van Nieuwkerk als leerzaam studiemateriaal, en de prijs van succes als terugkerend thema. Twee vakmensen die zichzelf daarbij niet sparen, dat scheelt. Voor leiders, coaches, HR-professionals, hulpverleners in de GGZ en iedereen die narcisme eens van de andere kant wil bekijken. Meer informatie en alle afleveringen: juleskleedtuit.nl

Twee psychiaters, samen goed voor tegen de 130 jaar levenservaring, kleden zichzelf uit. Jules Tielens ontvangt opnieuw zijn zeer gewaardeerde collega Tijl Huygen, de door de wol geverfde psychiater uit Zwolle die eerder te horen was in de aflevering over psychopaten en ander duister volk. Dit keer geen duister volk maar het thema herstel. En dat begint met een opdracht die iedere dokter kent en zelden serieus neemt: primum nil nocere. Maak het niet erger. Tijl vertelt vanuit eigen ervaring hoe hij als jonge psychiater op een chronische afdeling terechtkwam en daar getuige was van iets wat in geen enkel protocol staat: een vrouw die na jaren van sloffen, roken en zwijgen door een existentieel telefoontje letterlijk ontwaakte uit haar chroniciteit. Wat zegt zo'n metamorfose over onze diagnoses, onze depots en onze zelfgenoegzaamheid? We bespreken het belang van de biografie en van gezinsgesprekken (rehistoriseren), waarom zelfbeschadiging in haar intentie eigenlijk een constructieve daad is, en hoe een systeemsupervisor je met een forse draai om de oren kan leren dat zelfs een goedbedoeld compliment een behandelfout kan zijn. De rode draad: herstel begint niet bij de patiënt maar bij de behandelaar. Wie herstel wil zien moet eerst zijn one-up positie verlaten. En dat is voor dokters misschien wel de zwaarste ingreep die er bestaat. Voor professionals in GGZ en psychiatrie, patiënten, naasten en iedereen die wil begrijpen wat herstel in de psychiatrie werkelijk betekent. Meer informatie en alle afleveringen: juleskleedtuit.nl

In deze uitzending spreken met wijkagent Ruben Vermeulen die een pilot uitvoert in Nijmegen waarin hij mensen met een psychiatrisch label die recidiverend in beeld komen met overlast sneller worden geconfronteerd met een stop gesprek of soms zelfs vervolging. De vraag die naar voren komt is of niet veel eerder moeten beginnen bij mensen die bij herhaling hun frustratie aan ons lijken op te dringen door met suïcide of overlast te dreigen. We bespreken de mogelijkheid dat de mensen die recidiverend op het spoor gaan lopen of dreigen van een brug af te springen niet veel eerder moeten worden aangesproken op hun overlastgevend gedrag in plaats van ze te behandelen als mensen die in de psychiatrie geholpen moeten worden. En verhelderend gesprek en een voorbeeld van een goed initiatief in Nijmegen.

De menselijke geest is complex en moet dagelijks veel conflicten zien op te lossen. Deze conflicten zijn zowel buiten ons, met anderen, als binnen in ons hoofd. Het brein wil dat er altijd een voor onze geest min of meer bevredigende eindsituatie komt voor die conflicten. We noemen dat verwerken. Maar dit lukt niet altijd en het brein heeft een aantal manier ontwikkeld om ‘on-plaatsbare’ conflicten te parkeren of een, als dan niet tijdelijk, plekje te geven. Deze manieren heten afweermechanismen. We gaan ze allemaal bespreken. We kunnen ze misschien later wel in de behandeling gebruiken om de coping mechanismen van de patiënt te analyseren. Indien een heftig conflict totaal niet de plaatsen is dan kan het brein gaan dissociëren. De ultieme noodgreep als het brein het niet meer weet.

Opnieuw op de EHBO. Hier wordt een verwarde drukke man gepresenteerd. Hoer pakken we dat aan en welke informatie proberen we voor het gesprek al te verzamelen? Vervolgens het belang om de patiënt uit te leggen wat zijn rechten, met name in dit geval een beperking van zijn rechten, inhouden. We hebben een verantwoordelijkheid als hulpverlener te nemen. Wettelijk. Kortom de attitude te oefenen is hier vriendelijk maar wel resoluut.

Ademtechniek kan een interessante toevoeging zijn onze behandeling van angst en spanning. Frank Gielen, ademtherapeut, neemt ons mee in de rationale achter het beïnvloeden van je ademhaling. Met ademhaling kan je autonome zenuwstelsel reguleren, kennis die wij in de westerse geneeskunde niet zo erkennen maar in het oosten wel zeker. Zo kunnen we wat van elkaar opsteken. Tenslotte neemt Frank was mee in een ademoefening. Ademt en luistert mee. www.breathoflife.nl

Ik kijk er mee in de spreekkamer op de EHBO. Een dame meldt zich nou dat ze te veel medicijnen heeft ingenomen met de uitspraak dat ze suïcidaal was. We bespreken hoe we zoiets moeten aanpakken en hoe relevant het is om eerst eens wat dingen na te trekken voordat we met de patiënt aan de gang gaan. Ook bespreken we dat het soms wel zinvol is om dit gelijk in actie te komen maar eerder wat te vertragen. En natuurlijk moeten ons nooit onder druk laten zetten.

Als je dan uitbehandeld bent met een jarenlang durende depressie met opnames medicatie wat er niet; is er dan nog hoop? In een indrukwekkende uitzending vertellen directeur Ingmar de Gooyer van behandelcentrum Magnolia en cliënt Frank, die een behandeling met psychedelica heeft ondergaan, hun ervaringen. Psychedelica lijken een baanbrekende mogelijkheid te bieden wanneer onze gewone behandelingen niet aanslaan. Mits deze behandeling goed wordt gecoacht met professionals, zoals bij Magnolia, lijkt er weinig over te blijven van angst voor deze schijnbaar spannende behandeling. Cliënt Frank is eigenlijk wel het levende bewijs na een uitzichtloze depressie een nieuw mens kan ontstaan. Hij legt uit hoe dit in zijn werk gaat en wat het voor hem gedaan heeft. Jules was onder de indruk.

We staan stil bij het fenomeen van uit de hand gelopen verzamelwoede. Huizen die helemaal vol staan en die zelfs tot gevaarlijke situaties en stank overlast kunnen leiden. Expert hierin is de psychiatrisch verpleegkundige Gerard Lohuis uit Groningen. Vanuit zijn jarenlange praktijkervaring vertelt hij wat het is en wat er misschien aan gedaan kan worden.

In deze aflevering staan we stil bij een wel zeer extremistisch narcistisch persoon te weten Donald Trump. Strikt genomen voldoet hij aan de criteria van een antisociale persoonlijkheidsstoornis wat maar te denken geeft dat cluster B persoonlijkheden allemaal broers en zussen van elkaar zijn. In een wereld waarin gehecht, lees redelijk, denken lange tijd, sinds de Tweede Wereldoorlog, gewoonte was zijn we in de nieuwe fase aangekomen. De dictators komen terug. Ze kenmerken zich door een gebrek aan liefde en bevestiging en de jeugd wat zich later uit in een grenzeloos streven naar roem. Wanneer hier geen grenzen wordt gesteld, zoals bij Trump, die door liegen, bedriegen en vriendjespolitiek een netwerk om zich heen heeft gebouwd van ja-knikkers dan zien we dat deze narcist bijna goddelijke ideeën krijgt. Hij is de uitverkorene. Dit leidt tot extreme vriendjespolitiek en het willen vernietigen van iedereen die tegen hem is. Is de democratie in gevaar?

Hier moeten we benadrukken dat de cliënt te allen tijden gedreven moet worden tot leren. Zijn emotioneel onrustige hoofd moet en kan gestuurd worden door het verstandiger brein. Natuurlijk beginnen we met een biografie af te nemen om ook voor de cliënt begrip voor zijn eigen situatie te kweken en voor de behandelaar om zijn geschiedenis te leren kennen. We bespreken de twee grootste gevaar voor de psyche van de mens: isolement en passiviteit. Aan de slag, is het devies.

Wat voor eigenschappen hebben mensen met narcisme? Vanuit hun gebrekkige emotionele ontwikkeling in de jeugd blijft toch een voortdurende wens om gezien te worden. Dit wordt bereikt door hard te werken maar soms ook door het af te dwingen. Narcisten zijn goede crisismanager maar kunnen ook keihard en meedogenloos zijn. We bespreken daarnaast hoe je kunt merken als behandelaar dat je met een narcist te maken hebt zowel vanuit de actuele presentatie als ook de voorgeschiedenis.

In deze uitzending, in het nieuwe seizoen, gaan we uitvoerig stilgestaan bij een veelbesproken probleem in de menselijke psychologie te weten narcisme eigenlijk heb het dan over onthechting zag het al eerder hebben besproken maar we gaan nu naar Robin. Narcisme is het meest kenmerkende gevolg van een gebrek aan aandacht liefde en waardering in de vroege jeugd. Dit heeft grote gevolgen voor iemands functioneren immers vanwege deze gebruiker opvoeding heeft hij een gat in zijn ziel. Hij voelt zich niet gehoord en gaat van weeromstuit zich laten gelden. Dit heeft gevolgen voor zijn functioneren. Om dit gebrek te verhelpen gaat hij zichzelf laten gelden. Dit kan zijn door hard te gaan werken dus erg druk op de voorgrond te plaatsen of doorzicht dringend op te dringen aan andere mensen. We bespreken de pijn van waaruit dit komt, ook dat dit positief gevolg kan hebben maar ook waarin mensen vast kunnen lopen.

De Biografie; hoe neem je die af en waarom eigenlijk? Deze aflevering staat een van de pilaren van het vak psychiatrie aan bod. Immers het beschrijft de levensloop van de client. Helaas is in de moderne tijd hier veel te weinig aandacht voor. Immers we willen graag denken dat het meest complexe orgaan van het lichaam, het brein, met richtlijnen en modules te behandelen is. Welk een misvatting! Een goede biografie geeft daadwerkelijk inzicht in de mens achter de klacht en maakt het werk zo veel meer boeiend. Daarnaast behoedt een goede biografie ons voor kortzichtig handelen zoals boven beschreven. En is daarom ook, in tegenstelling wat men denkt ook nog kosten efficiënt. Verder beschrijven we in een kort bestek hoe je snel een biografie afneemt. JULES KLEEDT UIT Presentatie: JULES TIELENS, met tafeldames Lieke & Pip Meer informatie en boekingen: www.juleskleedtuit.nl

Bipolaire stoornissen De bipolaire stoornis kenden we vroeger als de manisch depressieve stoornis. Een stemmingsstoornis die aangeboren is, tussen 25e en 45e jaar tot uiting komt en soms heftig uit de hand kan lopen. Zo erg zelfs dat iemand de realiteit uit het oog verliest en psychotisch wordt. We bespreken de eigenschappen van de depressie en de manie en ook hoe deze onderscheiden kan worden van de persoonlijkheidsstoornis die ook veel stemmingsstoornissen geeft: de borderline stoornis. Tenslotte welke adviezen we geven, welke medicatie zinvol, is en wanneer we soms zelfs gedwongen moeten ingrijpen. JULES KLEEDT UIT Presentatie: JULES TIELENS, met tafeldames Lieke & Pip Meer informatie en boekingen: www.juleskleedtuit.nl

Angststoornissen Angst is een normaal gevoel dat de mensen beschermt voor het doen van domme en gevaarlijke dingen. Soms slaat het apparaat wat angst registreert in ons hoofd op hol en dan kunnen spreken van een angststoornis. Er zijn twee categorieën: irreële angst, dus angst voor dingen waar je helemaal niet bang voor hoeft te zijn, zoals bijvoorbeeld de paniekstoornis, de specifieke fobie en de sociale fobie en de obsessief compulsieve stoornis. En wat we daar eens wat aan moeten doen: vermijding doorbreken. Zo komen we bijvoorbeeld bij exposure behandelingen: juist het weer aangaan van wat juist zo eng lijkt te zijn. En dan ervaar je dat die angst zomaar kan komen maar ook zomaar weer kan weggaan. De andere categorie is wanneer bij een daadwerkelijk ernstig incident de angst blijft hangen. In dat geval spreken van de posttraumatische stressstoornis (PTSS). In een latere aflevering gaan we uitgebreider hierop in. Tenslotte hebben we nog de gegeneraliseerde angststoornis die ook voor deze psychiater een wat onduidelijke categorie is. JULES KLEEDT UIT Presentatie: JULES TIELENS, met tafeldames Lieke & Pip Meer informatie en boekingen: www.juleskleedtuit.nl

Trauma, enkele beschouwingen over trauma Wat is een trauma nu eigenlijk? Trauma’s horen bij het leven maar toch lijkt het alsof er ondertussen een inflatie is van wat nu een problematisch trauma is. Trauma lijkt eigenlijk vooral heel veel te maken hebben met de context waarin het plaatsvindt. Wat is de betekenis voor degene die het overkomt. Daarbij is dus minder belangrijk wat nu echt het mentale of fysieke trauma is. Als sociale dieren hebben ingeboren drempel om elkaar echt kwaad te doen. Toch gebeurt het: oorlogen zijn van alle tijden en daar zit een interessante dynamiek achter. Hoe je als je als soldaat gedood hebt, hoe je daar weer daarmee met jezelf in het reine kan komen. Dit heeft opnieuw alles te maken met de context waar we net over hadden. Zowel dus bij daders als bij slachtoffers. Wat betreft deze context bespreken we het gegeven dat ieder mens een aantal illusies over eerlijkheid en veiligheid in het leven heeft. En dat deze toch ook geschonden kunnen worden. We bespreken dat deze context cultuur en tijd gebonden is. 100 jaar geleden dacht men er totaal anders over wat nu eigenlijk een trauma was. De weging van een gepresenteerd trauma, en dus zeker ook van de context, is een belangrijke taak van de hulpverlener. Zo wordt een door mensen veroorzaakt, en zeker op opzettelijke wijze, trauma veel ernstiger ervaren dan bijvoorbeeld een trauma door natuurkrachten. We bespreken ook het fenomeen weerbaarheid in deze context: trauma wordt altijd ernstige beleefd wanneer men zich weerloos voelt. Dus ook je reactie op een trauma is relevant in de beleving ervan. Wanneer je het gevoel hebt krachtig te zijn en de weerbaar en daar mogelijk ook naar gehandeld hebt en wordt een trauma aanzienlijk beter verwerkt. Dit maakt ook dat wraak, door bijvoorbeeld van aangifte, zinvol is in traumaverwerking; dit wordt helaas nogal eens vergeten. JULES KLEEDT UIT Presentatie: JULES TIELENS, met tafeldames Lieke & Pip Meer informatie en boekingen: www.juleskleedtuit.nl

De toekomst van de GGZ met Jim van Os. Wat is er in godsnaam aan de hand? We bespreken met prof. Jim van Os, tijdgenoot en gewaardeerd collega van Jules, de toestand waar de hedendaagse psychiatrie in verkeert. Het lijkt niet goede kant op te gaan. Eigenlijk lijken we de mens steeds meer te willen reduceren tot een groep wetenschappelijk te onderzoeken factoren, de diagnostiek van de patiënt wordt versimpeld tot het invullen van een aantal verschijnselen in het hier en nu en het uitvoeren van zorg doen we met protocollen. Tegelijkertijd wordt de zorg steeds duurder en schreeuwt men steeds meer om verandering. De zorgmedewerkers lijken weg te lopen en de wachtlijsten worden steeds langer. Wij maken een analyse van de inhoud, het onderwijs in de organisaties van de GGZ alsmede het mankerende toezicht. En beloven elkaar aan het eind om een uitzending te maken over hoe het dan wel zou moeten. Al met al een ‘Incovenient Truth’. JULES KLEEDT UIT Presentatie: JULES TIELENS, met tafeldames Lieke & Pip Meer informatie en boekingen: www.juleskleedtuit.nl

In deze aflevering spreken met een zeer gewaardeerde collega Tijl Huygen. Tijl is een door de wol geverfde psychiater die zijn hele leven in en rondom gevangenissen en in een forensische setting heeft gewerkt. Vanuit zijn ervaring, maar ook zijn uitgebreide wetenschappelijke kennis, bespreken we wat een psychopaat tot psychopaat maakt. Welke soort het psychopaten we kunnen onderscheiden en hoe deze te herkennen zijn en heel belangrijk hoe moeten daarmee omgaan. Met name hoe gaan we daarmee om wanneer we er op een de dag mee te maken krijgen. Hierbij bijvoorbeeld te denken aan teams in gevangenissen of in een forensische setting. Wat doen psychopaten met ons en wat doen wij eigenlijk met hen. Creëren zij rollen voor ons of doen we daar net zo hard aan mee? Kortom weer een boeiende uitzending over deze bijzondere kant van de psychiatrie waar we toch eigenlijk maar weinig over horen. JULES KLEEDT UIT Presentatie: JULES TIELENS, met tafeldames Lieke & Pip Meer informatie en boekingen: www.juleskleedtuit.nl

Opnieuw hebben we te maken met een term die door iedereen en zo vaak gebruikt wordt dat ze echt niet meer precies weten wat nou het verschil is tussen depressie, burn-out of gewoon ongelukkig zijn. In deze aflevering bespreken we allereerst de vitale depressie. Eigenlijk de echte psychiatrische depressie waarbij het hoofd zeer ernstig disfunctioneert niet meer kan voelen, voortdurend ongelukkig is en niet meer kan denken. Haast dement. Een zeer belangrijke psychiatrische stoornis die we op tijd moeten ontdekken en die onze maximale inzet, met zeker ook antidepressiva, nodig heeft. Echte ondertussen zitten we in Nederland met 1,2 miljoen mensen die antidepressiva gebruiken en daarbij, als we de NVVP mogen geloven, het eind nog niet in zicht is. Hoe kan dit nu? En deze aflevering bespreken dat een combinatie van misleidend farmacologisch onderzoek in het verleden, het verwaarlozen van zaken als biografie en ontstaansgeschiedenis van een mens in het ontstaan van een depressie en tenslotte ook gemakzucht en wensdenken tot deze zorgelijke ontwikkeling heeft geleid. Bespreken hoe we de vitale depressie van ongelukkig zijn kunnen onderscheiden en welke consequenties dit voor de behandeling heeft. In ieder geval is de conclusie dat wanneer iemand een depressie heeft meegemaakt, of gewoon ongelukkig is, dringend aan zelfonderzoek moet doen en dat dit een pittige maar uiteindelijk belonende zoektocht is. JULES KLEEDT UIT Presentatie: JULES TIELENS, met tafeldames Lieke & Pip Meer informatie en boekingen: www.juleskleedtuit.nl

Bemoeizorg is een ontwikkeling van de laatste 30 jaar. Zorg geven en soms opdringen bij mensen die duidelijk zorg nodig hebben maar dit afwijzen. Een prachtige tak in de psychiatrie maar die helaas ook nogal eens ten onterecht wordt ingezet. Hoe gaan we uitsorteren wie wel en wie niet. Want niet iedere ernstige situatie vraag om bemoeizorg. Bemoeizorg is voor mensen die oordeelsonbekwaam zijn. Mensen die niet kunnen beschikken over een hoofd wat juiste beslissingen te maken. Welke soorten zorg kennen we eigenlijk? Grofweg is dit te verdelen in adviseren, bij oordeelsbekwamen, en bemoeizorg: verleiden tot zorg danwel ingrijpen met een dwangmaatregel. Bij oordeelsonbekwamen. Bij elke soort zorg past een andere attitude. Wat is oordeels(on)bekwaamheid? Het draait om de vaardigheid juiste beslissingen te nemen. En dus niet of mensen onverstandige dingen doen. Dit is heel relevant want er wordt nogal eens onterecht besloten tot bemoeien bij overlast of onverstandig gedrag an sich. Bemoeizorg is voor oordeelsonbekwamen en niet voor overlast alleen. We bepreken hoe je oordeelsbekwaamheid kan vaststellen. We bespreken de attitudes van adviseren, verleiden of ingrijpen. En deze attitudes niet door elkaar halen! Het geeft namelijk slechte zorg. JULES KLEEDT UIT Presentatie: JULES TIELENS, met tafeldames Lieke & Pip Meer informatie en boekingen: www.juleskleedtuit.nl

Suïcidaliteit roept bij hulpverleners veel. Het thema is namelijk niet mis; leven of dood. We proberen dit te ontrafelen. Eerst wat feiten. Het aantal geslaagde suïcides blijkt al jaren ongeveer hetzelfde te zijn. Wat we ook lijken te doen. Mannen hebben twee keer zoveel geslaagde suïcides dan vrouwen. In Nederland ongeveer 1800 per jaar. Ondertussen zijn er meer dan 100.000 pogingen tot suïcide. Ook weten we dat hulpverleners geen enkele voorspelling kunnen doen wie zich suïcideert. Toch zijn er suïcide-risicotaxatie lijsten. Dat is toch raar! Houden we onszelf dan voor de gek? We proberen te ontrafelen. Prof Kerkhof meldt dat geslaagde suïcides, via interviews van mensen die bij groot toeval toch zijn blijven leven na een poging zich van het leven te beroven, bijna altijd gepaard gaat met de klacht dat de patiënt gek wordt van zijn eigen hoofd. Van zijn constante piekeren van negatieve gedachtes. Hij krijgt zijn hoofd maar niet stil. Ook is opmerkelijk dat de patiënt in een enorm isolement is geraakt voor de poging. Hij is of voelt zich geheel alleen. Ook opmerkelijk is dat geslaagde suïcides zelden luid, appellerend, worden gemeld. Geslaagde suïcides vinden vaak in stilte, alleen, plaats. Kerkhof pleit ook om suïcidale gedachten open, transparant te bespreken. Een poging dat isolement te doorbreken. Dus bespreek het. Open en zakelijk. We bespreken dat het benoemen van suïcidale gedachten niet moet leiden dat noodzakelijke behandeling niet te doen. EMDR, traumabehandeling etc moet zoveel mogelijk wel doorgang vinden. We kennen wel een paar echte risicosituaties: depressie met schuldwanen, de postpartum psychose, de religieuze wanen waarin de patiënt zich meent te moeten opofferen en mensen met autisme die zien dat zij verstoken zullen blijven van de vaardigheid om goed contact te hebben met anderen. Dit zijn de mensen, eventueel gedwongen, opname met maximale suicide preventie moet geschieden. Dus als mensen niet meer beschikken over een goed beoordelingsvermogen om over leven en dood te besluiten. Dan grijpen we in en proberen maximaal te behandelen en ondertussen veiligheid te organiseren. Er lijken twee vormen van suicidaliteit te zijn: de echte risicogroep, boven beschreven, en de groep die regelmatig zich suicidaal uiten. De zogeheten chronische suicidaliteit. We bespreken de richtlijn suïcidaliteit van de NVvP. De 450 pagina’s lijken vooral over de eerste categorie te gaan en slechts 5 pagina’s over de chronische suïcidaliteit. Terwijl deze groep ons toch veel zorgen geeft. Wie is die groep ‘chronisch suïcidale’? Bijna altijd is er sprake van onthechting. Borderline stoornissen zijn de meest bekende groep. Met hun stemmingswisselingen en momenten van wanhoop. Vaak in combinatie met automutilatie. Over het aanvankelijk belonende (aandacht) en later destructieve van deze frequente uitingen. Marsha Linehan, een legende op gebied van borderline behandeling, bespreek dit destructieve karakter van het frequent uiten. Dat je daarmee je sociale omgeving van je afstoot. Terwijl dat contact juist de diep wens van de patient is. Dus het werkt averechts!

We focussen op de grootste amokmakers in de psychiatrie van de onthechting. Jawel: de borderline stoornis en de antisociale stoornis. Hoe herken je hen? Hoe kan je eigen gevoel (inderdaad: lastig en zielig) je hierin helpen? Waarom is de biografie zo belangrijk om te kennen. De eerste opening is vaak chaotisch en met crisis. ‘Er moet nu wat gebeuren!’ Vooral die eerste aanpak is het lastigst. Dit noemen we ook wel: pre-therapie. Hoe beheersen we de chaos. En bedenk ook eerst of er sprake is van oordeelsonbekwaamheid en oordeelsbekwaamheid. Bij onthechten meestal de laatste. (Zie voor uitwerking aflevering 13 over Bemoeizorg). We hebben het over de inspanningsverplichting van iemand met onthechting in de behandeling. De metaforen die je kan gebruiken: de slechte mentale gewoontes, de instabiele stemmingswijzer, over het gevaar van isolement, ‘je hoeft geen ander mens te worden maar wel een slimmer’. De hulpverlener moet een goede opvoeder zijn bij onthechten. Duidelijk, op tijd, consequent, rustig, empathisch en soms streng. Met veel uitleg en psychoeducatie. En altijd met hoop. Over veiligheid, transparantie, de noodzaak van goede informatie. De essentie van continuïteit van behandelaar. Iets waar de GGZ slecht in presteert. De noodzaak van regelmatige intervisie wanneer je in een team werkt. De noodzaak van een zelfde attitude naar een client. En natuurlijk weer: maak een biografie! Begin met orde op zaken te stellen thuis, leer tot 10 tellen en wees ultra duidelijk naar de ander. Maak een crisisplan of signaleringsplan. Wat niet te doen? Luister niet naar een herhaling van dezelfde klachten, maak geen contact of contract met iemand met een persoonlijkheidsstoornis die dat niet wil, wees geen redder en bevorder niet de afhankelijkheid, begin met onderzoeken en luisteren en ben gerust transparant over jezelf in een gesprek. Zo min mogelijk medicatie. Leestip: Gerben Hellinga: Lastige Lieden Leestip: Marsha Linehan: DGT en Borderline persoonlijkheidsstoornis. Leestip: Erwin van Meekeren: Omgaan met borderline (voor naastbetrokkenen). Leestip: Spaans en van Meekeren: Borderline hulpboek. Martin Appelo: diverse boeken. JULES KLEEDT UIT Presentatie: JULES TIELENS, met tafeldames Lieke & Pip Meer informatie en boekingen: www.juleskleedtuit.nl

Een derde van alle mensen blijkt op een of andere manier tekort te zijn gekomen in zijn jeugd en heeft onthechte kenmerken. Geen aandacht en veiligheid, of erger: misbruik en geweld, beschadigt het denken en voelen. In serieuze gevallen spreekt men van borderline, narcistische, antisociale of theatrale persoonlijkheden. Ook wel de cluster B stoornissen genoemd in de DSM-diagnostiek. Dit zijn de onthechte persoonlijkheden. Veel hulpverleners vinden deze problematiek knap lastig. Het goede bericht is dat je er veel over kan leren. Om er een stuk makkelijker mee om te gaan. Laten we bij het begin beginnen. De mens is een sociaal wezen. Zonder omgeving is hij niets. Onthechte mensen hebben in hun jeugd een verstoring in hun vertrouwen in de wereld. Dat vertrouwen moeten de opvoeders cultiveren. Indien dat, veiligheid, liefde en consequentie, de eerste jaren niet geleverd wordt dat geeft dat een grote verstoring in de vaardigheid van de mens de ander te vertrouwen. En dus zich adequaat sociaal te gedragen. Hoewel; ze zijn ook charmant, soms best succesvol in het bedrijfsleven (of de criminaliteit), theaterwereld en ja; ook psychiaters! In ieder geval hebben alle onthechten een emotioneel gat in hun ziel. Met vaak als gevolg een verslaving. Een werk- of succes-verslaving, drank of drugsverslaving, seks of aandachtsverslaving. Hoe je het ook wendt of keert: de onthechte moet veel meer moeite doen om zijn portie geluk binnen te krijgen dan de gehechte mens. Uitingen: een hoofd wat voortdurend ‘aan’ staat, snelle stemmingswisselingen bij het minst of geringste, verhoogd wantrouwen naar de wereld, onvermogen relaties langdurig aan te gaan en impulsief gedrag of kicks. Men houdt slecht rekening met anderen en kan manipuleren of liegen. De wereld wordt ingedeeld in de goeden en de slechten. Zwart/wit. En dat is in de echte wereld natuurlijk niet het geval. Er is snel veel drama en een hoog appel op de ander of de hulpverlener. ‘De wereld deugt niet en ik ben het slachtoffer’. Luistertip: podcasts van Martin Appelo, zijn Ted-conference in Groningen en diverse boeken van deze auteur op dit gebied. De podcast van Paul Verhaeghe bij Het Uur. Het werk van Otto Kernberg en Marsha Linehan. JULES KLEEDT UIT Presentatie: JULES TIELENS, met tafeldames Lieke & Pip Meer informatie en boekingen: www.juleskleedtuit.nl