«Ένα στα δύο περιστατικά αστυνομικής βίας δεν διερευνάται ποτέ»

Ο θανάσιμος τραυματισμός στο κεφάλι από αστυνομικούς της ΟΠΚΕ του 20χρονου Ελληνορώσου Θοδωρή Ζαβραδινού-Καράμπαμπα, όταν δεν υπάκουσε σε σήμα τους να σταματήσει, επανέφερε στο προσκήνιο τη συζήτηση για την αστυνομική βία. Σε αυτήν ακριβώς τη «θεσμική», και άρα θεωρούμενη ως νόμιμη, βία, της οποίας ο άτυχος νεαρός ήταν το πιο πρόσφατο θύμα, εστιάζει η συζήτησή μας με την Αναστασία Τσουκαλά, εγκληματολόγο και συγγραφέα του βιβλίου «Η συστημική φύση της αστυνομικής βίας στην Ελλάδα» (εκδόσεις Τόπος, 2024).

Με βάση τα πορίσματα οργανώσεων όπως η Διεθνής Αμνηστία και τις επανειλημμένες σχετικές καταδίκες από όργανα όπως το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, σε συνδυασμό με τις πολύ σπάνιες καταδίκες αστυνομικών που βιαιοπραγούν απρόκλητα σε βάρος πολιτών, δύσκολα μπορούμε να μιλήσουμε για λογοδοσία και αξιόπιστους μηχανισμούς ελέγχου. Αν ισχύει ότι, σύμφωνα με την έρευνα της συνομιλήτριάς μου, «ένα στα δύο περιστατικά αστυνομικής βίας δεν διερευνάται ποτέ», αληθεύει ότι το πρόβλημα της αστυνομικής βίας, εκτός από πολιτικό, είναι «πρωτίστως αξιακό», καθώς λέει; Πού μπαίνει το όριο μεταξύ της «νόμιμης άμυνας» και της κατάχρησης εξουσίας; Είναι θέμα εκπαίδευσης και μεταρρυθμίσεων ή πολιτικής βούλησης το να αλλάξει αυτή η εικόνα; Ποιες κοινωνικές ομάδες απειλούνται περισσότερο από τον «υπερβάλλοντα ζήλο» κάποιων αστυνομικών οργάνων και την ευκολία με την οποία μπορεί να χρησιμοποιήσουν ένα κλομπ, μια κρότου-λάμψης ή και το υπηρεσιακό τους όπλο; Τι ρόλο παίζουν τα ΜΜΕ και τα κοινωνικά δίκτυα στη διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας τέτοιων περιστατικών; Πόσο έχει σκληρύνει η αστυνομική βία και καταστολή διεθνώς;