Skip to content

Oszczędzanie na emeryturę: czy potrzebujemy przymusu? | Tomasz Sulka

October 30, 2026 · 58 min

Show notes

Czy na emeryturę naprawdę nie oszczędzamy dlatego, że zarabiamy za mało? Okazuje się, że nawet wysokie dochody nie gwarantują oszczędności – kluczowe mogą być psychologia, automatyczne oszczędzanie i sposób zaprojektowania systemu emerytalnego. Z danych tłoczy Tomasz Sulka (Uniwersytet Humboldta). Zapraszają: Patrycja Maciejewicz (Polityka Insight) i Joanna Tyrowicz (GRAPE).

W tym odcinku podcastu GRAPE | Tłoczone z danych rozmawiamy z Tomaszem Sulką z Uniwersytetu Humboldta w Berlinie o tym, dlaczego tak trudno myśleć o pieniądzach, których potrzebować będziemy dopiero za 20, 30 czy 40 lat. Procent składany działa na naszą korzyść, ale jednocześnie odległa emerytura przegrywa w starciu z tym, co możemy kupić i skonsumować dzisiaj. Dlaczego jutro tak często wydaje się lepszym momentem na rozpoczęcie oszczędzania?

Punktem wyjścia są mechanizmy ekonomii behawioralnej: problemy z samokontrolą, inercja, złożoność decyzji i brak informacji zwrotnej. Zobaczymy, dlaczego automatyczny zapis do planów emerytalnych potrafi radykalnie zmienić zachowania oraz gdzie kończy się wolność wyboru, a zaczyna architektura wyboru. Na przykładzie reform w Wielkiej Brytanii sprawdzamy też, czy państwo może skutecznie pomóc nam oszczędzać – i kto ostatecznie ponosi koszt takiej pomocy.

To także rozmowa o tym, czy wyższe dochody rzeczywiście sprzyjają oszczędzaniu, czym są osoby określane jako wealthy hand-to-mouth i dlaczego nawet ludzie zarabiający dużo mogą żyć praktycznie od wypłaty do wypłaty. Dowiesz się, jak działa ekonomia behawioralna w oszczędzaniu, dlaczego system emerytalny może wpływać na nasze decyzje silniej, niż nam się wydaje oraz dlaczego w kwestii emerytury możemy mieć właściwie tylko jedną szansę.

To odcinek o tym:

  • dlaczego wczesne oszczędzanie i procent składany mogą mieć ogromne znaczenie, nawet jeśli zaczynamy od niewielkich kwot;
  • jak samokontrola, inercja i preferowanie bieżącej konsumpcji utrudniają nam realizację własnych długoterminowych planów;
  • dlaczego automatyczny zapis do planu emerytalnego działa tak silnie — i czy to jeszcze wolny wybór, czy już architektura wyboru;
  • czego reforma systemu emerytalnego w Wielkiej Brytanii może nas nauczyć o zachowaniach oszczędnościowych i odpowiedzialności państwa;
  • czy dodatkowe składki emerytalne od pracodawcy rzeczywiście są „dodatkowym” świadczeniem, czy część ich kosztu może ostatecznie ponieść pracownik;
  • dlaczego wysokie dochody nie gwarantują oszczędzania i jak zjawisko wealthy hand-to-mouth zmienia nasze myślenie o finansach osobistych.


🎙 Gość: Tomasz Sulka

Ekonomista z Uniwersytetu Humboldta w Berlinie. W swoich badaniach zajmuje się m.in. ekonomią behawioralną, decyzjami dotyczącymi oszczędzania i inwestowania oraz projektowaniem systemów i produktów emerytalnych z uwzględnieniem psychologicznych barier podejmowania decyzji.


⏱️ Czasówka:

  • 0:00 – Intro
  • 0:48 - Kiedy powinniśmy odłożyć pierwszą kwotę pieniędzy na jesień życia?
  • 5:34 - Jak wpływają mechanizmy psychologiczne na oszczędzanie pieniędzy?
  • 11:10 - Czy mamy instynkt przeciwko oszczędzaniu?
  • 17:48 - Jak można zaprojektować system emerytalny, biorąc pod uwagę ludzką psychologię?
  • 23:18 - Czemu jest przymus oszczędzania?
  • 31:19 - Reformy emerytalne w Wielkiej Brytanii
  • 41:09 - Skutki i szkody systemu emerytalnego
  • 47:41 - Czy różnice w dochodach mają wpływ na skłonność do oszczędzania?
  • 56:17 - Liczba odcinka / Outro


🕹️ Montaż: Maximillian Nosal


🦾 Partnerem technologicznym GRAPE jest Komputronik dla Firm.

All episodes of Tłoczone z danych

Settings

Display

Language

Decides which stations you see first on the home page.

History

Recently played stations and episodes and your latest searches are only stored in this browser.

Notifications

A short notice when a podcast you follow has a new episode. Turn off single podcasts with the bell on their page.

Account

Save favorites – in the app and on the website.

Keyboard shortcuts

/
Open search
Space
Play or pause
← →
In the player: back 15 s, forward 30 s (episodes) · in a row: next tile
↑ ↓
In a row: target within the tile
Home / End
In a row: first or last tile
Esc
Close window or menu
?
This overview
Now playing

Go to station page

Play next

    Add episodes with “Play next” – they play after the current episode.