Skip to content

1165. Następny cel Putina? / Jerzy Marek Nowakowski i Piotr Szczepański

October 2, 2026 · 2 h 1 min

Show notes

Rozmowa Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim w ramach cyklu #rozmowywszechnicy [30 września 2026 r.]

Czy Rosja mogłaby spróbować sprawdzić, jak naprawdę zadziała NATO, nie rozpoczynając od razu klasycznej pełnoskalowej wojny?

W kolejnej rozmowie Piotra Szczepańskiego z Jerzym Markiem Nowakowskim punktem wyjścia są państwa bałtyckie - Estonia, Łotwa i Litwa - oraz pojawiający się w debacie publicznej scenariusz prowokacji z udziałem „zielonych ludzików”.

Rozmówcy zastanawiają się, jak mógłby wyglądać konflikt, w którym granica między wewnętrznymi zamieszkami, operacją hybrydową i otwartą agresją zostałaby celowo zatarta.

Jerzy Marek Nowakowski kreśli hipotetyczny scenariusz: protesty i zamieszki w regionach zamieszkanych przez ludność rosyjskojęzyczną, pojawienie się uzbrojonych „ochotników”, rosyjska narracja o konieczności obrony rodaków, a następnie próba przedstawienia reakcji Estonii lub Łotwy jako agresji. W takim wariancie najważniejsze pytanie brzmi: w którym momencie mamy już do czynienia ze zbrojnym atakiem uruchamiającym mechanizmy NATO?

To pytanie ma konkretne znaczenie, ponieważ artykuł 5 Traktatu Północnoatlantyckiego mówi o zbrojnej napaści na państwo członkowskie. Każdy sojusznik jest wówczas zobowiązany do udzielenia pomocy, ale sam traktat pozostawia państwom wybór działań, które uznają za konieczne.

Rozmowa dotyczy także geograficznej słabości państw bałtyckich. Ich niewielkie terytorium i brak dużej „głębi strategicznej” sprawiają, że czas reakcji w przypadku kryzysu byłby bardzo krótki. Dlatego rozmówcy zastanawiają się nad znaczeniem regionalnej współpracy Polski, państw bałtyckich i państw nordyckich oraz nad tym, czy sam polityczny mechanizm NATO wystarczy bez realnych zdolności wojskowych do szybkiego wsparcia zaatakowanego państwa.

Osobnym problemem jest Litwa i tranzyt do obwodu królewieckiego. W rozmowie pojawia się pytanie, czy spór dotyczący komunikacji z rosyjską eksklawą mógłby zostać wykorzystany jako pretekst do presji lub prowokacji wobec Litwy.

Ale państwa bałtyckie są tylko jednym z rozważanych kierunków.

Nowakowski wskazuje również na Finlandię i daleką północ Europy. Po wejściu Finlandii w 2023 roku i Szwecji w 2024 roku do NATO układ bezpieczeństwa w regionie zasadniczo się zmienił – oba państwa są dziś pełnoprawnymi członkami Sojuszu. Rozmówcy rozważają, czy Rosja mogłaby próbować uzasadniać działania na północy koniecznością ochrony swoich baz i infrastruktury na Półwyspie Kolskim.

Pojawia się też Arktyka i Svalbard, możliwość bezpośredniego uderzenia w któreś z większych europejskich państw NATO, a także scenariusz znacznie mniej oczywisty – dalsze podporządkowanie lub formalne włączenie Białorusi do Rosji.

Jeszcze dalej rozmowa prowadzi do Kazachstanu. Nowakowski zwraca uwagę, że w rosyjskim imperialnym sposobie patrzenia na przestrzeń postsowiecką szczególne znaczenie może mieć północna część tego kraju. Także ten wariant jest przedstawiany jako jedna z możliwych hipotez, a nie przewidywanie przyszłych wydarzeń.

W tle całej rozmowy pojawia się szersze pytanie o rolę Stanów Zjednoczonych i Europy.

Czy Kreml postrzega ograniczanie amerykańskiego zaangażowania w różnych częściach świata jako oznakę słabnięcia determinacji USA? Czy Europa będzie musiała w coraz większym stopniu samodzielnie odpowiadać za własne bezpieczeństwo?

Jerzy Marek Nowakowski – historyk, publicysta i dyplomata, były ambasador RP na Łotwie i w Armenii, ekspert zajmujący się polityką wschodnią, Rosją oraz bezpieczeństwem Europy Środkowo-Wschodniej.

Prowadzenie: Piotr Szczepański

Rozmowa została zarejestrowana 30 września 2026 roku w ramach cyklu #RozmowyWszechnicy.

Przedstawiane w rozmowie scenariusze dotyczące możliwych przyszłych działań Rosji są ocenami i hipotezami rozmówców, a nie informacjami o przesądzonych planach lub wydarzeniach.

#RozmowyWszechnicy #Rosja #Putin #NATO #Estonia #Łotwa #Litwa #Narwa #Finlandia #Bezpieczeństwo #Geopolityka #Wszechnica

All episodes of Wszechnica FWW – Historia

Settings

Display

Language

Decides which stations you see first on the home page.

History

Recently played stations and episodes and your latest searches are only stored in this browser.

Notifications

A short notice when a podcast you follow has a new episode. Turn off single podcasts with the bell on their page.

Account

Save favorites – in the app and on the website.

Keyboard shortcuts

/
Open search
Space
Play or pause
← →
In the player: back 15 s, forward 30 s (episodes) · in a row: next tile
↑ ↓
In a row: target within the tile
Home / End
In a row: first or last tile
Esc
Close window or menu
?
This overview
Now playing

Go to station page

Play next

    Add episodes with “Play next” – they play after the current episode.