
Jak zostaje się graczem #2 – swoboda i wdzięk we wszystkim
Show notes
O ile Machiavelli w "Księciu" opisuje jak utrzymać władzę, którą się już ma, jezuita (co ważne!) Baltasar Gracian w "Sztuce doczesnej mądrości" (wydanej również jako "Sztuka roztropności") podaje sposoby na to, jak władzę i status zdobyć. Przy czym zdobyć ją nie na polu walki, tylko w warunkach dworskiej etykiety a więc w sposób, który nam, współczesnym, jest najbardziej bliski. W czasach ogólnej nadwrażliwości, narcyzmu i politycznej poprawności to właśnie metody natury dworsko-dyplomatycznej sprawdzają się najlepiej. A tym samym, jeśli marzysz o tym by zwiększyć zakres swojego posiadania i panowania i wciąż wspinasz się po drabinie społecznej, znacznie bardziej przydadzą Ci się porady Graciana niż Makiawela. Wielki Czarodziej, Kusiciel & Uwodziciel. Foto: JustWatch.com A szczególnie ten, gdzie w punkcie 127 (a jest ich w książce 300) Gracian doradza: "Swoboda i wdzięk we wszystkim. (...) To pogłębia wiarę w siebie i pomnaża doskonałość. (...) Przewyższa zalety, roztropność, rozwagę i sam majestat. To najkrótsza droga do osiągnięcia zamiarów i elegancki sposób na ominięcie kłopotów." Ten fragmencik może wydawać się banalny i behawiorystyczny, czyli odnoszący się jedynie do zachowania - jednak banalny nie jest. Zresztą post o tym jak zachowywać się w sposób swobodny i o tym jak unikać napięcia już od dawna jest. Ta swoboda i lekkość, o której będziemy rozmawiali tutaj, jest swobodą innego, bardziej subtelnego rodzaju. Chodzi bowiem o aspekt bardzo swobodnego i bardzo lekkiego podchodzenia do tego, co jest PRAWDĄ i co za PRAWDĘ uchodzi. Bez tego rodzaju kreatywnej giętkości stanie się GRACZEM będzie zapewne niemożliwe... PRAWDA: zasada uważana powszechnie za niepodważalną oraz przedstawienie czegoś zgodne z realiami - SJP W kinach leci najnowszy film Paolo Sorrentino 'ONI' będący luźną formą biografii jednego z największych GRACZY sceny biznesowo-politycznej, czyli Silvio Berlusconiego. I są w tym filmie trzy fantastyczne sceny, które dokładnie pokazują to o czym wspomniałem, czyli to o czym będzie dzisiejszy post. https://youtu.be/xN8V6BS2euM W pierwszej z nich, Silvio rozmawia ze swoim wnukiem, pouczając go - w sposób pełen swobody, lekkości, wdzięku i gracji - że prawdą nie jest prawda obiektywna. Prawdą jest to, w co Ty uwierzysz. Wnuczek twierdzi, że dziadek wdepnął właśnie w kupę a dziadek stwierdza, że to nie gówno tylko grudka ziemi. Jeśli - tym samym - Silvio przekona wnuczka, że to nie placek tylko grudka, placek stanie się grudką o co od początku chodziło. Rzeczywistość jest plastyczna i dosyć łatwo w rękach Czarodziejów daje się formować i przekazywać dalej. Mówiąc inaczej, idąc za Szekspirem, dla Berlusconiego (i nie tylko dla niego jak się zaraz przekonamy), życie to scena, on sam jest aktorem a jego zadaniem jest przekonać innych do swojej wizji. Co jest niemożliwe bez lekkiego, swobodnego, nonszalanckiego i uwodzicielskiego traktowania prawdy, dogmatów i innych świętości. A to z kolej przywraca nam na myśl najbardziej agresywnego i krzykliwego burzyciela służalczości prawdom odgórnie narzuconych, a mianowicie Maxa Stirnera, któremu poświęciłem jakiś czas temu oddzielny post: "W hierarchii żyjemy po dziś dzień, uciskani przez tych, którzy podpierają się pojęciami – pojęcia stanowią świętość. (...) O wszystkim mają decydować pojęcia; pojęcia kierują życiem, pojęcia rządzą. Wszystko robi się pod dyktando oklepanych pojęć, a rzeczywistego człowieka, tzn. MNIE zmusza się do tego bym żył według tych prawideł." "Neron jest 'złym' człowiekiem jedynie w oczach 'dobrych' ludzi. (...) Neron nie był gorszy od swoich czasów, w których mogło się być tylko albo dobrym albo złym." Powstań! oraz "Nie mogę okazać słabości i dopuścić do tego by zrodził się jakiś „Absolut”, który pozbawi mnie mej władzy i decydowania. Byłbym przez to skazany na zasadę stałości, tę właściwą zasadę życiową religii, która dba o to, by tworzyć „nienaruszalne świątynie”, „wieczne prawdy”, słowem „świętość” pozbawiając Ciebie tego co TWOJE." "Dla kogo Prawda jest bożkiem, świętością, ten musi się przed nią ukorzyć; nie wolno mu oprzeć się jej żądaniom, nie może się jej odważnie sprzeciwiać, słowem: musi się wyrzec bohaterskiej odwagi by kłamać. Kłamstwo bowiem wymaga nie mniejszego męstwa niż prawda; męstwa którego najczęściej brakuje młodym, gotowym raczej wyznać prawdę i pójść za to na szafot niż zniszczyć potęgę wroga zuchwałym kłamstwem. Dla nich Prawda jest „święta”, świętość zaś zawsze żąda ślepego oddania, uwielbienia i ofiary. Jeśli nie jesteście zuchwali, jeśli nie szydzicie ze świętości to potulnie jej służycie. Rzuca się WAM do pułapki małe ziarenko prawdy, a WY ochoczo się na nie rzucacie i już głupiec w potrzasku. Nie chcecie kłamać? Więc padajcie ofiarami prawdy i stawajcie się męczennikami! Męczennikami dla jakiej sprawy? Dla WASZEJ? Dla SWOJOŚCI? Nie, dla waszej bogini, dla Prawdy. Znacie tylko dwojaką służbę, dwa rodzaje sługi: sługi prawdy i sługi kłamstwa. Służcie zatem Prawdzie w imię boże." Następnie: "Dopóki wierzysz w Prawdę dopóty nie wierzysz w SIEBIE i nie przestaniesz być sługą i religijnym człowiekiem. Ty jeden jesteś prawdą czy raczej – jesteś czymś więcej niż sama Prawda, która jest niczym wobec CIEBIE. Wszelako TY też szukasz prawdy, też „krytykujesz” lecz nie szukasz „prawdy wyższej”, wyższej od Ciebie, nie stosujesz kryterium takiej Prawdy. Zajmujesz się myślami i wyobrażeniami, podobnie jak światem rzeczy jedynie w tym celu by SOBIE dogodzić, by móc się nimi rozkoszować i je SOBIE przywłaszczyć. Chcesz je tylko ujarzmić, stać się ich właścicielem, chcesz się w nich rozeznawać, być mistrzem. Twa bezsilność stanowi ich siłę, twoja pokora – ich wywyższenie." I na koniec ta perełka: "Przypomnijcie sobie biblijny passus: „Bądźcie jak dzieci”. Dzieci jednak nie interesują się świętością i nie wiedzą co to „słuszna sprawa”. Tym lepiej wiedzą czego chcą i rozważają, na miarę swoich sił, jak to osiągnąć." Czyż to "Bądźcie jak dzieci" nie łączy się zgrabnie z zaleceniami jezuity Graciana by zachować swobodę i wdzięk we wszystkim? A co do wdzięku i bycia jak dziecko - jeśli zastanawiasz się jak daleko może zabrać człowieka urok osobisty, idź na film 'ONI'. Berlusconi = urok. To jego główna broń. To jego najważniejsza metoda działania, obezwładniania oraz zdobywania życiowej przewagi. Wielki Uwodziciel w akcji... Foto: Google Images I podobnie jak Silvio w scenie z gównem, Gracian w swojej książce poucza nas: "Działaj, ale też sprawiaj odpowiednie wrażenie. Rzeczy nie są uznawane za to, czym są, ale za to, czym się wydają. Być wspaniałym i wiedzieć jak to pokazać, to być wspaniałym podwójnie. (...) Ofiary oszustwa przewyższają liczebnie rozsądnych. Oszustwo panuje na świecie, a rzeczy ocenianie są po pozorach i rzadko są tym, czym się wydają (...)" "Nie miej wyłącznie gołębiej natury. Przebiegłość węża powinna występować na przemian z niewinnością gołębicy. Nikogo nie jest łatwiej oszukać niż dobrego człowieka (...). Nie bądź aż tak dobry by dawać innym okazję do bycia złymi ludźmi; w połowie wąż, w połowie gołębica; nie monstrum, ale cud." W temacie tym miał też nieco do dodania sam Nietzsche, który, swoją drogą, "Sztukę doczesnej mądrości" Graciana uznał za najświetniejsze dzieło w zakresie subtelności i zawiłości moralnych: Bądź wielowymiarowy i niejednoznaczny Wszyscy, którzy czytali którąś z biografii Talleyranda wiedzą, jak bardzo był on elastyczny jeśli chodzi o posługiwanie się "prawdą". "U natur złożonych przyczyną stałości jest giętkość" - pisze przy okazji Talleya Łysiak. A Balzac dodaje: "Człowiek, który chwali się, że nigdy nie zmienił poglądów, to człowiek, który podejmuje się iść zawsze linią prostą, głupiec wierzący w nieomylność. Nie ma zasad, są tylko wypadki; nie ma praw, tylko okoliczności: człowiek wyższy chwyta w ręce wypadki i okoliczności, aby nimi kierować. Gdyby istniały stałe zasady i prawa, ludy nie zmieniałyby ich tak, jak zmienia się koszulę. Jednostka nie ma obowiązku być cnotliwsza niż cały naród." Człowiek wyższy chwyta w ręce wypadki i okoliczności, aby nimi kierować... To dotyczy również tego co jest prawdą, dogmatem i świętością... Podstawową przeszkodą stojącą na drodze do bycia swobodnym i uroczym jest bowiem DOGMATYZM, czyli (zgodnie z definicją Słownika Języka Polskiego PWN): bezkrytyczny stosunek do pewnych tez i poglądów, odrzucający możliwość poddania ich weryfikacji. Ten bezkrytyczny stosunek do dogmatów oznacza bycie skrajnie krytycznym wobec wszystkiego co od dogmatu odbiega - czyli bycie skrajnie krytycznym wobec niemal wszystkiego i wszystkich. Swoboda & wdzięk we wszystkim... Trudno jest zatem zachować lekkość i swobodę gdy jest się sztywnym i spiętym. I to dlatego, jak już za chwilę zobaczysz, GRACZE klasy najwyższej nie są sługami dogmatów. Nie da się zachować niezbędnej sprężystości gdy jest się skostniałym. Czego uczy nas Hyatt: "Na tym świecie kluczem są elastyczność i dopasowanie, dopasowanie się do danej chwili, nic nie może być wyryte w kamieniu. Bo kiedy chwila mija, mija i dopasowanie. To właśnie dlatego moralny idealista zawsze przegra z osobą, która potrafi się dopasować. Bo osoba ta jest elastyczna. Reaguje na otaczającą ją rzeczywistość a nie na kulturowe mity i fikcję. Myśli za siebie i dochodzi do własnych wniosków. Pytanie, które osoba ta zadaje sobie najczęściej brzmi: 'Jak TO pomoże mi w osiągnięciu tego, czego chcę od życia?'" I to również Hyatt napominał: Nie jesteś środkiem do czyjegoś celu. Jesteś swoim własnym celem!" W książce Johna Williamsa, 'AUGUST' (Państwowy Instytut Wydawniczy 2007), o cesarzu Oktawianie Auguście, prawdopodobnie największym graczu w historii światowej polityki, znalazłem taki oto piękny fragmencik: "Sądzę bowiem, (...) że wyczuwam zapach moralisty. A wydaje mi się, iż moralista to najbardziej nieużyteczne i godne pogardy stworzenie. Jego nieużyteczność polega na tym, że zużywa energię na dokonywanie osądu, a nie na zdobywanie wiedzy,...