Saltar al contenido

Polityka o historii: Wymazana historia Ziem Odzyskanych. Kim byli „Niemcy niezbędni” po 1945 r.

3 de noviembre de 2026 · 40 min

Notas del episodio

W najnowszym odcinku podkastu „Polityka o historii” Agnieszka Krzemińska rozmawia z Martą Hożewską, autorką książki „Niedotlenienie. Opowieść o naszych niemieckich babkach”. Przenosimy się na Dolny Śląsk, do powojennego Wałbrzycha, miasta przemysłu, górniczych kominów i niezwykłej mozaiki narodowościowej. Jaka jest historia Śląska, jak przebiegała powojenna odbudowa, czym były Ziemie Odzyskane? II wojna światowa zmieniła granice. Trwały wysiedlenia Niemców oraz masowy napływ nowej ludności.

Wyjaśniamy, kim byli „Niemcy niezbędni”: wykwalifikowani niemieccy górnicy i specjaliści, których po 1945 r. zatrzymano siłą, ponieważ polskie górnictwo i wałbrzyskie kopalnie nie mogły bez nich funkcjonować. Zaglądamy do robotniczej dzielnicy Sobięcin, poznając losy Liny Franke i jej rodziny, śledzimy skomplikowane relacje, jakie tworzyli Niemcy po II wojnie światowej, polscy repatrianci (w tym Kresowiacy z Drohobycza i Lwowa), reemigranci z Francji i Żydzi. To tu przez krótki czas rozkwitała unikalna wielokulturowość, przypominająca wręcz dolnośląski „Nowy Jork”.

Odkrywamy, jak wyglądała codzienność w PRL, jak funkcjonowała mniejszość niemiecka w Polsce (przymusowa zmiana nazwisk, działalność niemieckich szkół w latach 50.). Badamy takie zjawiska jak ukryta tożsamość, mimikra, ukrywane pochodzenie i wieloletnie milczenie pokoleniowe. Dowiadujemy się, jak trauma wojenna, przemiany społeczne i kulturowe w drugiej połowie XX wieku wpłynęły na kolejne pokolenia, które dopiero dzisiaj odkrywają swoje niemieckie korzenie i z nostalgią spoglądają na wałbrzyski krajobraz.

3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka:
* Kim byli „Niemcy niezbędni” i dlaczego polskie kopalnie nie mogły bez nich funkcjonować po 1945 roku?
* Jak powojenny Wałbrzych stał się wielokulturowym „Nowym Jorkiem Ziem Odzyskanych”, łączącym Kresowiaków, reemigrantów z Francji, Żydów i Niemców?
* Dlaczego niemieckie korzenie były przez dekady ukrywane w PRL i jak młodsze generacje przełamują pokoleniowe milczenie?

Oś czasu:
00:00 - Najciekawsze fragmenty
02:05 - Książka „Niedotlenienie”
05:24 - Robotniczy Sobięcin i historia rodziny Liny Franke
12:37 - „Niemcy niezbędni” zatrzymani po wojnie
24:09 - Wielojęzyczny Wałbrzych

Dowiedz się więcej o historii na stronie na polityka.pl: https://www.polityka.pl/TygodnikPolityka/historia/

Zapisz się do cotygodniowego newslettera historycznego „Polityki”: https://www.polityka.pl/newslettery/

Todos los episodios de Polityka o historii

Ajustes

Visualización

Idioma

Determina qué emisoras ves primero en la página de inicio.

Historial

Las emisoras y episodios escuchados recientemente y tus últimas búsquedas solo se guardan en este navegador.

Avisos

Un breve aviso cuando un pódcast que sigues tiene un episodio nuevo. Puedes desactivar pódcast concretos con la campana de su página.

Cuenta

Guarda tus favoritos: en la app y en la web.

Atajos de teclado

/
Abrir búsqueda
Espacio
Reproducir o pausar
← →
En el reproductor: 15 s atrás, 30 s adelante (episodios) · en una fila: siguiente tarjeta
↑ ↓
En una fila: destino dentro de la tarjeta
Inicio / Fin
En una fila: primera o última tarjeta
Esc
Cerrar ventana o menú
?
Este resumen
Reproduciendo ahora

Ir a la emisora

A continuación

    Añade episodios con «A continuación»: sonarán después del episodio actual.