Saltar al contenido

Polityka o historii: Karol Estreicher, polski Indiana Jones! Jak odzyskano ołtarz Wita Stwosza i skarby narodowe?

18 de agosto de 2026 · 36 min

Notas del episodio

Kto zaplanował i przeprowadził operację ratowania polskich skarbów narodowych, gdy w 1939 r. rozpoczął się demontaż naszej kultury? W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” prof. Marcin Zaremba oraz jego gość dr Tomasz Siewierski przybliżają fascynującą postać, jaką był Karol Estreicher, wybitny historyk sztuki, okrzyknięty mianem polskiego Indiany Jonesa.

Rozpoczynamy od filmowej ucieczki w czerwcu 1940 roku na pokładzie statku „Chorzów”, gdzie pośród ewakuujących się elit znalazł się m.in. Antoni Słonimski, a w ładowniach spoczywały arrasy wawelskie i bezcenny Szczerbiec. To punkt wyjścia do opowieści o bezkompromisowej walce o ocalenie dziedzictwa. Omawiamy, jak wyglądała zaplanowana przez Niemców grabież stulecia, której ofiarą padły skarby Wawelu i niemal wszystkie liczące się dzieła sztuki w okupowanym kraju. Szczególnym, osobistym dramatem Estreichera i jego największą obsesją był słynny ołtarz Wita Stwosza. Choć gigantyczne rzeźby zostały zdemontowane i ukryte w Sandomierzu, Niemcy szybko zlokalizowali ten bezcenny zabytek, za jaki odpowiadał Kościół Mariacki w Krakowie.

Historia Estreichera to jednak przede wszystkim bezprecedensowy sukces dyplomatyczny. Opowiadamy, jak polski uczony, wspierany przez rząd londyński, zorganizował Biuro Rewindykacji Strat Kultury i swoją wizytą w USA zainspirował aliantów do powołania słynnej jednostki Monuments Men. Wyjaśniamy, w jaki sposób z narażeniem życia tworzono tajne kartoteki strat i listy niemieckich zbrodniarzy kultury.

Finałem tej opowieści jest spektakularny powrót do Polski w 1946 roku: 27 wagonów przywiozło z powrotem ołtarz mariacki i najcenniejsze zbiory Czartoryskich. Zastanawiamy się również, dlaczego tak słynne obrazy jak „Portret młodzieńca” Rafaela zniknęły bez śladu, zasilając globalną listę, na której figurują zaginione dzieła sztuki. Na koniec zderzamy ten historyczny heroizm z twardą, współczesną rzeczywistością. Analizując niedawny raport NIK, pytamy, czy dzisiejsze muzea są gotowe na powtórkę z historii.

3 RZECZY, KTÓRYCH DOWIESZ SIĘ Z ODCINKA:
1. Jak ewakuowano bezcenne polskie relikwie?
2. Kto naprawdę zainspirował alianckich Monuments Men?
3. Czy polskie zabytki są dziś bezpieczne?

Todos los episodios de Polityka o historii

Ajustes

Visualización

Idioma

Determina qué emisoras ves primero en la página de inicio.

Historial

Las emisoras y episodios escuchados recientemente y tus últimas búsquedas solo se guardan en este navegador.

Avisos

Un breve aviso cuando un pódcast que sigues tiene un episodio nuevo. Puedes desactivar pódcast concretos con la campana de su página.

Cuenta

Guarda tus favoritos: en la app y en la web.

Atajos de teclado

/
Abrir búsqueda
Espacio
Reproducir o pausar
← →
En el reproductor: 15 s atrás, 30 s adelante (episodios) · en una fila: siguiente tarjeta
↑ ↓
En una fila: destino dentro de la tarjeta
Inicio / Fin
En una fila: primera o última tarjeta
Esc
Cerrar ventana o menú
?
Este resumen
Reproduciendo ahora

Ir a la emisora

A continuación

    Añade episodios con «A continuación»: sonarán después del episodio actual.