Aller au contenu

164. "Hejtuj reżim, nie ludzi" - z białoruską opozycjonistką o Łukaszence i Trumpie

11 septembre 2026 · 1 h 10 min

Notes de l’épisode

Tymczasem, bez większego zainteresowania ze strony naszych mediów, minęło sześć lat odkąd Aleksandr Łukaszenka utopił największe prodemokratyczne protesty we krwi.


Z tej okazji postanowiłem rzucić nieco światła na Białoruś - państwo, którym bardzo rzadko się interesujemy. Albo traktujemy je jako białą plamę na mapie, albo jak rosyjską gubernię, taką mini-Rosję. Nie będę ukrywał, że mówiąc “my”, kieruję oskarżycielski paluch także na siebie.


Tymczasem na Białorusi dzieją się ostatnimi czasy ciekawe rzeczy. Dochodzi do dziwnego zbliżenia Trump - Łukaszenka. Zbliżenie to w Polsce objawia się między innymi kuriozalnymi wypowiedziami byłego szefa Agencji Wywiadu Piotra Krawczyka. Dyskutowane jest zdjęcie sankcji z białoruskiego potasu. Dochodzi do wymiany więźniów, w tym przetrzymywanego przez pięć lat Andrzeja Poczobuta (który niedawno właśnie na Białoruś wrócił). Służby prowadzą wojnę hybrydową z zachodnimi sąsiadami, pchając przez granicę ludzi (Polska i Łotwa) oraz balony z kontrabandą (Litwa). Białoruska gospodarka coraz mocniej odczuwa strategiczne związanie się z gospodarką rosyjską - która jest przecież w tarapatach. Na białoruskie wsie spadają ukraińskie drony, ale za mówienie o tym można trafić na dołek. Ukraińskie władze grożą uderzeniami na infrastrukturę wojskową, wspomagającą rosyjskie ataki rakietowe. Do szkół przyjeżdżają “weterani” zbrodniczej Grupy Wagnera, indoktrynować dzieci w duchu wielkoruskiego putinizmu. Lokalnie brakuje ropy. A niedawno na jakiś czas zabrakło… ziemniaków.


Zamordyzm trwa. Opozycjoniści są w więzieniach lub zagranicą. Czasem muszą ściągać rodziny, bo je też się prześladuje. Przynajmniej kilkoro zniknęło. Nadal można trafić do więzienia za wpis w internecie albo bransoletkę z kolorami flagi niepodległej Białorusi. Władza przekonuje, że lada moment nastąpi polsko-litewska inwazja. Formalnie w pełni popiera putinową wojnę. W praktyce wcale się do niej nie pali, podobnie zresztą jak większość społeczeństwa, w tym żołnierzy. Mińsk zapewnia, że niczego nie pragnie tak bardzo, jak pokoju. I toczy hybrydową wojnę z Polską i Litwą.


Trwa też walka społeczeństwa o zachowanie godności. I tej walce właśnie poświęcamy sporą część naszej rozmowy. Naszej, czyli mojej i Wiktorii - białoruskiej opozycjonistki na uchodźctwie. Rozmawiamy o strategiach oporu opozycjonistów. O cenie, jaką są gotowi zapłacić. I o ryzyku, na które się godzą. O represjach, jakie na nich spadają. O tym że to nie sprint, tylko maraton. O tym jak, pomimo działania machiny przemocy, na Białorusi próbują funkcjonować instytucje społeczeństwa obywatelskiego. Jak zaangażowanie ludzi zaczyna się od biblioteki, ochrony przyrody czy sporu z lokalnym urzędnikiem. A czasem od takiego drobiazgu jak korzystanie z języka białoruskiego, zamiast rosyjskiego. Jakie wyzwania stoją przed rodzicami młodzieży w wieku szkolnym. Jak potrzeba czasu, by stłamszony sześć lat temu opór osiągnął masę krytyczną. Jak dorosnąć musi kolejne pokolenie. Kiedy nastąpi jakaś rewolucja. I czy w ogóle. Mówimy o tym co inspiruje do aktu nieposłuszeństwa.


Rozmawiamy także o gotowości - a raczej: jej braku - społeczeństwa na dołączenie do wojny. O motywacjach Łukaszenki i Trumpa. O cichym zaangażowaniu nieznanych nam z nazwisk urzędników amerykańskiego Departamentu Stanu na rzecz białoruskiej demokracji. O gospodarczej stagnacji, sankcjach, eksporcie potasu, nastrojach w wojsku. Oraz - a jakże - o tym jak Łuce udało się doprowadzić do kryzysu ziemniaczanego w europejskiej stolicy tego warzywa.


Wypowiedzi Wiktorii przetłumaczyliśmy i wygenerowaliśmy polską wersję za pomocą sztucznej inteligencji. Za jej zgodą, rzecz jasna.


Zachęcamy do wspierania nas na Patronite:

https://patronite.pl/Podkast_Dezinformacyjny


Tous les épisodes de Podkast Dezinformacyjny

Paramètres

Affichage

Langue

Détermine les stations affichées en premier sur la page d’accueil.

Historique

Les stations et épisodes écoutés récemment et tes dernières recherches sont seulement enregistrés dans ce navigateur.

Notifications

Un court message quand un podcast que tu suis publie un nouvel épisode. Désactive un podcast précis avec la cloche sur sa page.

Compte

Enregistrez vos favoris – dans l’app et sur le site.

Raccourcis clavier

/
Ouvrir la recherche
Espace
Lecture ou pause
← →
Dans le lecteur : 15 s en arrière, 30 s en avant (épisodes) · dans une rangée : tuile suivante
↑ ↓
Dans une rangée : cible dans la tuile
Début / Fin
Dans une rangée : première ou dernière tuile
Esc
Fermer la fenêtre ou le menu
?
Cet aperçu
En cours de lecture

Voir la station

À suivre

    Ajoutez des épisodes avec « À suivre » – ils seront lus après l'épisode en cours.