Aller au contenu

Polityka o historii: Antonina Tosiek: Jak naprawdę żyły kobiety na polskiej wsi? Wstyd, bieda i marzenia

23 juin 2026 · 51 min

Notes de l’épisode

Jak wyglądało życie na wsi, gdy o przyszłości często decydowały miejsce urodzenia, płeć i status społeczny? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” naszą gościnią jest Antonina Tosiek, autorka książki „Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet”, opartej na autentycznych wspomnieniach kobiet z polskiej wsi, spisywanych od lat 30. aż po koniec XX w.

To nie jest historia jednej bohaterki ani jedna polska wieś lata 50 czy polska wieś lata 70. To wielogłosowa opowieść o kobietach, które próbowały opowiedzieć o swoim życiu własnymi słowami. W ich pamiętnikach wracają marzenia o edukacji, pragnienie samodzielności, ciężka praca i wykluczenie społeczne, ale także poczucie dumy, sprawczości i walka o własne miejsce w świecie.

Rozmawiamy o tym, czym było wiejskie życie widziane z perspektywy kobiet. Dlaczego tak wiele z nich musiało rezygnować ze szkoły? Jak wyglądała codzienność w gospodarstwie, relacje rodzinne, małżeństwa i macierzyństwo? Co oznaczał awans społeczny dla dziewczyny ze wsi i dlaczego dla wielu kobiet edukacja pozostawała niespełnionym marzeniem?

Jednym z najważniejszych tematów rozmowy jest wstyd: związany z pochodzeniem, biedą, brakiem wykształcenia czy niespełnionymi aspiracjami. Antonina Tosiek pokazuje jednak, że pamiętniki nie są wyłącznie opowieścią o cierpieniu. To także świadectwo kobiecej podmiotowości i prób wyrwania się z narzuconych ról.

Rozmawiamy również o tym, jak współcześnie opowiadamy historię polskiej wsi i dlaczego uproszczone wyobrażenia o „chłopkach” często nie mają wiele wspólnego z rzeczywistością. Dzięki tym niezwykłym świadectwom życie na wsi w Polsce przestaje być anonimową historią społeczną, a staje się opowieścią o konkretnych kobietach, ich marzeniach, rozczarowaniach i codziennej walce o godność.

3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka:
1. Dlaczego edukacja była dla wielu wiejskich kobiet największym niespełnionym marzeniem?
2. Jak wyglądało życie na polskiej wsi z perspektywy kobiet, a nie podręczników historii?
3. Dlaczego wstyd był jednym z najważniejszych doświadczeń kolejnych pokoleń kobiet ze wsi?

Oś czasu:
00:00 - Najciekawsze fragmenty
03:05 - Wstyd kobiet wiejskich: obecny mimo pokoleń
05:15 - Dlaczego wiejskie kobiety nie bały się pisać intymnych pamiętników?
07:20 - Wstyd przed biedą i marzenie o edukacji kobiet
15:50 - Lata 30. XX w. są niereprezentatywne dla całego pokolenia kobiet
23:42 - Zinternalizowana przemoc kobiet w społecznościach wiejskich
29:20 - Wstyd przed medycyną i kaprys rodzenia w szpitalach
37:05 - Jaką rolę w kulturze wstydu odgrywa Kościół?
43:55 - Wstyd zakochania się w innej kobiecie.

Tous les épisodes de Polityka o historii

Paramètres

Affichage

Langue

Détermine les stations affichées en premier sur la page d’accueil.

Historique

Les stations et épisodes écoutés récemment et tes dernières recherches sont seulement enregistrés dans ce navigateur.

Notifications

Un court message quand un podcast que tu suis publie un nouvel épisode. Désactive un podcast précis avec la cloche sur sa page.

Compte

Enregistrez vos favoris – dans l’app et sur le site.

Raccourcis clavier

/
Ouvrir la recherche
Espace
Lecture ou pause
← →
Dans le lecteur : 15 s en arrière, 30 s en avant (épisodes) · dans une rangée : tuile suivante
↑ ↓
Dans une rangée : cible dans la tuile
Début / Fin
Dans une rangée : première ou dernière tuile
Esc
Fermer la fenêtre ou le menu
?
Cet aperçu
En cours de lecture

Voir la station

À suivre

    Ajoutez des épisodes avec « À suivre » – ils seront lus après l'épisode en cours.