Pular para o conteúdo

Polityka o historii: Antonina Tosiek: Jak naprawdę żyły kobiety na polskiej wsi? Wstyd, bieda i marzenia

23 de junho de 2026 · 51 min

Notas do episódio

Jak wyglądało życie na wsi, gdy o przyszłości często decydowały miejsce urodzenia, płeć i status społeczny? W tym odcinku wideokastu „Polityka o historii” naszą gościnią jest Antonina Tosiek, autorka książki „Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet”, opartej na autentycznych wspomnieniach kobiet z polskiej wsi, spisywanych od lat 30. aż po koniec XX w.

To nie jest historia jednej bohaterki ani jedna polska wieś lata 50 czy polska wieś lata 70. To wielogłosowa opowieść o kobietach, które próbowały opowiedzieć o swoim życiu własnymi słowami. W ich pamiętnikach wracają marzenia o edukacji, pragnienie samodzielności, ciężka praca i wykluczenie społeczne, ale także poczucie dumy, sprawczości i walka o własne miejsce w świecie.

Rozmawiamy o tym, czym było wiejskie życie widziane z perspektywy kobiet. Dlaczego tak wiele z nich musiało rezygnować ze szkoły? Jak wyglądała codzienność w gospodarstwie, relacje rodzinne, małżeństwa i macierzyństwo? Co oznaczał awans społeczny dla dziewczyny ze wsi i dlaczego dla wielu kobiet edukacja pozostawała niespełnionym marzeniem?

Jednym z najważniejszych tematów rozmowy jest wstyd: związany z pochodzeniem, biedą, brakiem wykształcenia czy niespełnionymi aspiracjami. Antonina Tosiek pokazuje jednak, że pamiętniki nie są wyłącznie opowieścią o cierpieniu. To także świadectwo kobiecej podmiotowości i prób wyrwania się z narzuconych ról.

Rozmawiamy również o tym, jak współcześnie opowiadamy historię polskiej wsi i dlaczego uproszczone wyobrażenia o „chłopkach” często nie mają wiele wspólnego z rzeczywistością. Dzięki tym niezwykłym świadectwom życie na wsi w Polsce przestaje być anonimową historią społeczną, a staje się opowieścią o konkretnych kobietach, ich marzeniach, rozczarowaniach i codziennej walce o godność.

3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka:
1. Dlaczego edukacja była dla wielu wiejskich kobiet największym niespełnionym marzeniem?
2. Jak wyglądało życie na polskiej wsi z perspektywy kobiet, a nie podręczników historii?
3. Dlaczego wstyd był jednym z najważniejszych doświadczeń kolejnych pokoleń kobiet ze wsi?

Oś czasu:
00:00 - Najciekawsze fragmenty
03:05 - Wstyd kobiet wiejskich: obecny mimo pokoleń
05:15 - Dlaczego wiejskie kobiety nie bały się pisać intymnych pamiętników?
07:20 - Wstyd przed biedą i marzenie o edukacji kobiet
15:50 - Lata 30. XX w. są niereprezentatywne dla całego pokolenia kobiet
23:42 - Zinternalizowana przemoc kobiet w społecznościach wiejskich
29:20 - Wstyd przed medycyną i kaprys rodzenia w szpitalach
37:05 - Jaką rolę w kulturze wstydu odgrywa Kościół?
43:55 - Wstyd zakochania się w innej kobiecie.

Todos os episódios de Polityka o historii

Configurações

Exibição

Idioma

Define quais estações você vê primeiro na página inicial.

Histórico

As rádios e episódios ouvidos recentemente e suas últimas buscas ficam só neste navegador.

Avisos

Um aviso rápido quando um podcast que você segue tem um episódio novo. Desative podcasts individuais pelo sino na página deles.

Conta

Salve favoritos – no app e no site.

Atalhos de teclado

/
Abrir busca
Espaço
Reproduzir ou pausar
← →
No player: voltar 15 s, avançar 30 s (episódios) · na fileira: próximo bloco
↑ ↓
Na fileira: alvo dentro do bloco
Home / End
Na fileira: primeiro ou último bloco
Esc
Fechar janela ou menu
?
Esta visão geral
Tocando agora

Ir para a estação

A seguir

    Adicione episódios com “A seguir” – eles tocam depois do episódio atual.