Zum Inhalt springen
Crazy Nauka
PodcastBildungPolnischE

Crazy Nauka

Neu186. Nauka na czasie: skąd się biorą demony w nocy i praworęczność11.11.2026 · 1 Std. 15 Min.
Folgen
185
Erscheint
wöchentlich
Letzte Folge
11. Nov. 2026

Über den Podcast

Podcast Crazy Nauka - zdobywca Nagrody Radia ZET im. Andrzeja Woyciechowskiego 2024 w kategorii „Autor Internetowy” oraz Podcast Roku 2023 w kategorii nauka, edukacja, technologie.
Opowiadamy o wielkich osiągnięciach i głębokich porażkach, procesach i zdarzeniach, które zmieniają losy społeczeństw i pojedynczych osób.
Pokazujemy, jaką rolę odgrywa w tych zjawiskach nauka, gdzie pomaga wyjaśnić zagadki lub ocalić życie, a gdzie pozostaje jej tylko analizować skutki zdarzeń.
Mówimy o zadziwiających metodach badawczych i szkodliwych mitach, które domagają się obalenia.
I nie próbujemy ukrywać, jak bardzo nas opowiadanie o nauce kręci.

Folgen 185

  1. 186. Nauka na czasie: skąd się biorą demony w nocy i praworęczność

    1 Std. 15 Min.Staffel 6 · Folge 186

    Dlaczego akurat o trzeciej nad ranem złe myśli spadają na człowieka jak grom z jasnego nieba? W jaki sposób zdobycze cywilizacji manipulują naszymi nocami? I skąd się wzięła tak częsta wśród ludzi …

    Shownotes
    Dlaczego akurat o trzeciej nad ranem złe myśli spadają na człowieka jak grom z jasnego nieba? W jaki sposób zdobycze cywilizacji manipulują naszymi nocami? I skąd się wzięła tak częsta wśród ludzi praworęczność?

    Posłuchajcie tego odcinka Podcastu Crazy Nauka!

    Zapraszamy również do naszej nowej serii wideopodcastów, przygotowywanej dla Polskiego Radia, pt. “Co poszło nie tak”. Mówimy w niej o katastrofach, które wstrząsnęły światem, a naszej narracji towarzyszą archiwalne nagrania z przepastnych zasobów Polskiego Radia!
    https://www.youtube.com/watch?v=HmwYWaBjShk
    https://open.spotify.com/show/3Bf6udAmvvMUYtjcgC9z1c?si=e7ed38d0f4ee484c&nd=1&dlsi=d4eca8e640224aa8

    Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2025.07.28.667301v2.full.pdf
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10404514/
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31685950/
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11893528/
    https://www.psychiatrist.com/jcp/risk-for-suicide-and-homicide-peaks-at-night-nvdrs-data/
    https://www.randolphnesse.com/articles/smoke-detector
    https://harpers.org/archive/2013/08/segmented-sleep/

    https://doi.org/10.1371/journal.pbio.3003771

    Ręczność u ludzi i innych naczelnych
    https://doi.org/10.1037/bul0000229
    https://doi.org/10.7554/eLife.77875

    Skamieniałości
    https://doi.org/10.1002/evan.21554

    Lateralizacja mózgu
    https://www.scientificamerican.com/article/evolutionary-origins-of-your-right-and-left-brain/
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1691668

    Leworęczni i hipoteza walki
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15875566/
    https://doi.org/10.1038/s41598-019-51975-3

    Genetyka
    https://www.research.ed.ac.uk/en/publications/genome-wide-association-study-identifies-48-common-genetic-varian/
    https://doi.org/10.1038/s41467-024-46277-w
  2. 185. Seria o tabu: czy biologia uzasadnia zakaz kanibalizmu?

    1 Std. 26 Min.Staffel 6 · Folge 185

    Kanibalizm budzi w nas głęboki wstręt, ale czy ta odraza jest wrodzona, czy ukształtowana przez kulturę? Dlaczego w różnych epokach i kulturach ludzie jedli innych ludzi? I czy zakaz kanibalizmu jest w istocie …

    Shownotes
    Kanibalizm budzi w nas głęboki wstręt, ale czy ta odraza jest wrodzona, czy ukształtowana przez kulturę? Dlaczego w różnych epokach i kulturach ludzie jedli innych ludzi? I czy zakaz kanibalizmu jest w istocie mechanizmem obronnym przed chorobami zakaźnymi? W drugiej części minicyklu o tabu sprawdzamy, co na ten temat mówią archeologia, genetyka i antropologia.

    Posłuchajcie!

    Zapraszamy również do naszej nowej serii wideopodcastów, przygotowywanej dla Polskiego Radia, pt. “Co poszło nie tak”. Mówimy w niej o katastrofach, które wstrząsnęły światem, a naszej narracji towarzyszą archiwalne nagrania z przepastnych zasobów Polskiego Radia!
    https://www.youtube.com/watch?v=HmwYWaBjShk
    https://open.spotify.com/show/3Bf6udAmvvMUYtjcgC9z1c?si=e7ed38d0f4ee484c&nd=1&dlsi=d4eca8e640224aa8

    Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:

    Marek Konarzewski, Na początku był głód, Warszawa 2005
    https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.2605120123
    https://www.persee.fr/doc/rbph_0035-0818_2018_num_96_2_9197
    https://www.cambridge.org/core/books/abs/divine-hunger/cannibalism-crossculturally/20BC552E39A6C56A6E9DCEBC19533A03
    https://www.nature.com/articles/s41598-021-91712-3
    https://www.sciencefocus.com/the-human-body/is-cannibalism-more-natural-than-we-think
    https://www.sociostudies.org/upload/socionauki.ru/journal/seh/2021_2/002_Sack.pdf
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10328901/
    https://thekeep.eiu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=3514&context=theses
  3. 184. Nauka na czasie: “Wirus Shamonda przeskoczył na ludzi” - czy rzeczywiście?

    46 Min.Staffel 6 · Folge 184

    Opowiadamy o pierwszym - niepotwierdzonym jeszcze w 100 proc. - przypadku śmierci człowieka z powodu zakażenia wirusem Shamonda, występującym u bydła. I o tym, dlaczego - mimo że jest to przypadek odosobniony i …

  4. 183. Seria o tabu: biologia kazirodztwa i chowu wsobnego

    1 Std. 28 Min.Staffel 6 · Folge 142

    Czy kategoryczny zakaz kazirodztwa, obecny w wielu kulturach, ma uzasadnienie biologiczne? Jakie faktyczne szkody wyrządza chów wsobny? Przed Wami pierwsza część naszego minicyklu na temat tabu. Posłuchajcie! …

    Shownotes
    Czy kategoryczny zakaz kazirodztwa, obecny w wielu kulturach, ma uzasadnienie biologiczne? Jakie faktyczne szkody wyrządza chów wsobny? Przed Wami pierwsza część naszego minicyklu na temat tabu.

    Posłuchajcie!

    Zapraszamy również do naszej nowej serii wideopodcastów, przygotowywanej dla Polskiego Radia, pt. “Co poszło nie tak”. Mówimy w niej o katastrofach, które wstrząsnęły światem, a naszej narracji towarzyszą archiwalne nagrania z przepastnych zasobów Polskiego Radia!
    https://www.youtube.com/watch?v=HmwYWaBjShk

    https://open.spotify.com/show/3Bf6udAmvvMUYtjcgC9z1c?si=e7ed38d0f4ee484c&nd=1&dlsi=d4eca8e640224aa8


    Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy http://m.in. z tych źródeł:
    Mechanizm i genetyka populacyjna
    https://www.duckdna.org/syllabi/core/articles/03_Charlesworth_Willis_2009_nrg2664.pdf
    https://www.nature.com/articles/nrg.2017.109
    https://researchportal.murdoch.edu.au/esploro/outputs/journalArticle/The-costs-of-human-inbreeding-and/991005542790107891
    https://arxiv.org/pdf/1407.7518
    https://fenix.ciencias.ulisboa.pt/downloadFile/1688987299228277/Hedrick,%20Garcia-Dorado%20-%202016%20-%20Understanding%20Inbreeding%20Depression,%20Purging,%20and%20Genetic%20Rescue.pdf
    https://www.nature.com/articles/s41467-020-14803-1

    Ryzyko u ludzi
    https://bradscholars.brad.ac.uk/entities/publication/640726cd-cd59-409b-88bc-3e9d64f5d09d
    https://borninbradford.nhs.uk/our-impacts/publications/cousin-marriage-and-congenital-anomalies-in-a-multiethnic-birth-cohort/
    https://public.3.basecamp.com/p/4g7LKjFpSURQLQTSJu1KzD4H/attachments/9465d50c-c180-11ef-a4f3-f28505eae2ff/download/genetic-counseling-screening-consanguineous.pdf
    https://karger.com/hhe/article-abstract/21/2/108/158742/A-Study-of-Children-of-Incestuous-Matings
    https://www.nature.com/articles/nature14618
    https://eprints.gla.ac.uk/202153/
    https://pure.eur.nl/en/publications/consanguineous-marriages-pearls-and-perils-geneva-international-c/
    https://reproductive-health-journal.biomedcentral.com/articles/10.1186/1742-4755-6-17
    https://iusnovum.lazarski.pl/iusnovum/article/download/1304/626/824

    Przypadki ludzkie
    https://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0005174
    https://www.nature.com/articles/hdy201325
    https://doaj.org/article/d50ec1936127464b8c6cbd43f1586d72
    https://web.stanford.edu/~scheidel/incest.htm
    https://afanporsaber.com/wp-content/uploads/2010/03/Ancestry-and-Pathology-in-King-Tutankhamuns-Family.pdf
    https://www.research.ie/what-we-do/loveirishresearch/blog/first-degree-incest-in-early-ireland-ancient-genomes-uncover-a-dynastic-elite-in-irish-passage-tomb-societies/
    https://www.nature.com/articles/s42003-025-09194-2
    https://ideas.repec.org/a/nat/natcom/v12y2021i1d10.1038_s41467-021-25289-w.html
    https://research.uni-luebeck.de/en/publications/the-complete-genome-sequence-of-a-neanderthal-from-the-altai-moun/
    https://www.nybooks.com/articles/1997/03/06/outcasts-of-the-islands/
    https://news.osu.edu/study-darwin-was-right-to-worry-that-marriage-to-his-cousin-affected-his-offspring/
    https://darwin-online.org.uk/converted/Ancillary/1870_parliament_A292.html
    https://www.mun.ca/biology/scarr/Rogaev_et_al_2009_Science%20326,817.pdf

    Zwierzęta
    https://digitalcommons.mtu.edu/michigantech-p/6022
    https://digitalcommons.mtu.edu/michigantech-p/9890
    https://nsuworks.nova.edu/cnso_bio_facarticles/455
    https://www.mdpi.com/1424-2818/15/3/399
    https://projekty.ncn.gov.pl/opisy/577956-en.pdf
    https://collaborate.princeton.edu/en/publications/purging-of-strongly-deleterious-mutations-explains-long-term-pers/
    https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/84062/
    https://cgejournal.biomedcentral.com/articles/10.1186/s40575-021-00111-4
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5249080
    https://www.frontiersin.org/journals/veterinary-science/articles/10.3389/fvets.2023.1140417/pdf
    https://aipl.arsusda.gov/publish/jds/2011/94_6153.pdf

    Tabu, psychologia i prawo
    https://edepot.wur.nl/547632
    https://cep.ucsb.edu/wp-content/uploads/2023/05/kinnature05510.pdf
    https://mcgill.ca/sociology/files/sociology/2009_--_ajs.pdf
    https://stafforini.com/works/haidt-2001-emotional-dog-its/
    https://dlab.sauder.ubc.ca/sjdm/journal/15/15405/jdm15405.html
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2605922/
    https://www.riksdagen.se/en/news/articles/2026/may/26/marriage-between-cousins-and-other-close-relatives_cms62ab44e1-8c3f-435e-87e7-4c1b622e21faen
  5. 182. Kiedy Ludzie mieli okrągłe domy i kamienne naczynia - nadajemy z Cypru sprzed 9000 lat

    1 Std. 2 Min.Staffel 6 · Folge 182

    Nie tworzyli ceramiki, chociaż tam, skąd przybyli, była ona dobrze znana. Domy budowali okrągłe - dokładnie takie jak w wielu miejscach świata przed tysiącami lat. W wiosce na wzgórzu żyli przez długie 1500 …

    Shownotes
    Nie tworzyli ceramiki, chociaż tam, skąd przybyli, była ona dobrze znana. Domy budowali okrągłe - dokładnie takie jak w wielu miejscach świata przed tysiącami lat. W wiosce na wzgórzu żyli przez długie 1500 lat, a potem ją porzucili - bez paniki, z rozmysłem. I dlatego dziś wiemy, jak żyli i Wam o tym opowiadamy w wyjątkowym odcinku, który nagraliśmy - i sfilmowaliśmy - dla Was w terenie, w neolitycznej wiosce Chirokitia na Cyprze.

    Posłuchajcie i obejrzyjcie!

    Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.culture.gov.cy/dmculture/da/da.nsf/All/4EF92D50616EFE49C225719B00314171?OpenDocument
    https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0003426
    https://whc.unesco.org/en/list/848
    https://whc.unesco.org/en/list/0848/documents/
    https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_2009_num_35_2_5299
    https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_1983_num_9_2_4343
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3365171/
    https://doi.org/10.1038/s41598-024-60161-z
    https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0033589406000949
    https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S2352409X19301270
    https://www.nature.com/articles/nature24476
    https://www.nature.com/articles/nature13673
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4170574/
    https://www.persee.fr/doc/paleo_0153-9345_1990_num_16_2_5101
    https://whc.unesco.org/en/decisions/2753/
  6. 181. Nauka na czasie: co z tą dżumą w rosji? Sprawdzamy

    50 Min.Staffel 6 · Folge 181

    Opowiadamy o tajemniczej śmierci pracownicy rosyjskiego laboratorium przeciwdżumowego, o której wiadomo, że prowadziła badania nad pałeczką dżumy. Objęciu izolacją i kwarantanną kilkuset osób z jej otoczenia. O …

    Shownotes
    Opowiadamy o tajemniczej śmierci pracownicy rosyjskiego laboratorium przeciwdżumowego, o której wiadomo, że prowadziła badania nad pałeczką dżumy. Objęciu izolacją i kwarantanną kilkuset osób z jej otoczenia. O rosyjskich oficjalnych deklaracjach, zwyczajowo wiarygodnych: “U nas dżumy niet” i o reakcjach WHO i ECDC. Oraz o tym, gdzie w rosji, poza laboratorium w Irkucku, kryje się dżuma i czy może nam zagrozić.

    Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!

    Zachęcamy też do posłuchania naszej serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/who-seeks-details-russia-media-reports-a-second-lab-worker-with-pneumonia-2026-10-07/
    https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/what-do-we-know-about-plague-institute-lab-workers-death-russia-2026-10-06/
    https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/who-says-no-signs-further-russian-infections-after-plague-lab-worker-dies-2026-10-06/
    https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/plague
    https://www.who.int/publications/journals/weekly-epidemiological-record/wer101-38
    https://www.cdc.gov/plague/causes/index.html
    https://www.cdc.gov/plague/maps-statistics/
    https://www.cdc.gov/mmwr/volumes/70/rr/rr7003a1.htm
    https://www.frontiersin.org/journals/microbiology/articles/10.3389/fmicb.2018.01106/full
    https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/plague-democratic-republic-of-the-congo
    https://journals.plos.org/plosntds/article?id=10.1371%2Fjournal.pntd.0012036
    https://www.nature.com/articles/s42003-025-09109-1
    https://www.nature.com/articles/s41467-026-75911-y
    https://www.nature.com/articles/s41586-022-04800-3
    https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1473309913703232
  7. 180. Nauka na czasie: co z huraganami na Atlantyku i dlaczego uczeni palą sztuczne zwoje papirusów?

    1 Std. 4 Min.Staffel 6 · Folge 180

    Na Atlantyku, na którym o tej porze roku zwykle powstaje kilka huraganów, nie narodził się ani jeden. W tym samym czasie wschodni Pacyfik zdominowały aż trzy huragany najwyższej, piątej kategorii. Jednocześnie …

    Shownotes
    Na Atlantyku, na którym o tej porze roku zwykle powstaje kilka huraganów, nie narodził się ani jeden. W tym samym czasie wschodni Pacyfik zdominowały aż trzy huragany najwyższej, piątej kategorii. Jednocześnie wielkie fale niszczą oba wybrzeża Ameryki Północnej. O co tu właściwie chodzi?Oraz opowieść o rewolucyjnym sposobie odczytywania zwojów papirusów, które zostały zwęglone podczas wybuchu Wezuwiusza w I n.e., a do ich rozszyfrowania konieczne było stworzenie własnego zwoju i spalenie go w piecu.

    Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka!

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.dw.com/en/el-nino-explained-how-the-weather-pattern-affects-hurricanes-and-tropical-storms/a-79382511
    https://www.nhc.noaa.gov/data/tcr/?season=2026&basin=epac
    https://www.noaa.gov/news/weekend-noreaster-likely-to-bring-damaging-winds-coastal-flooding
    https://www.latimes.com/california/story/2026-09-28/hurricane-polo-tropical-storm-odalys-send-dangerous-surf-to-southern-california-coast
    https://edition.cnn.com/climate/el-nino-california-sea-levels-coastal-flooding
    https://www.ejecentral.com.mx/nuestro-eje/huracan-polo-y-el-efecto-de-el-nino-por-que-el-pacifico-se-intensifica-y-el-atlantico-se-frena
    https://www.laprensa.hn/honduras/fenomeno-el-nino-frenando-formacion-huracanes-atlantico-KH32069355
    https://en.wikipedia.org/wiki/Extratropical_cyclone
    https://doi.org/10.1371/journal.pone.0353485
    https://www.herculaneum.ox.ac.uk/index.php/papyri/
    https://www.herculaneum.ox.ac.uk/index.php/the-villa-of-the-papyri/
    https://www.nature.com/articles/s41598-023-32623-3
    https://www.nature.com/articles/ncomms6895
    https://scrollprize.org/
  8. 179. Skąd się bierze specyficzny zapach każdego mieszkania i woń starej klatki schodowej?

    1 Std. 14 Min.Staffel 6 · Folge 179

    Każdy dom ma własny zapach – choć jego mieszkańcy zwykle przestają go zauważać. Skąd bierze się ta charakterystyczna mieszanka? Dlaczego po powrocie z urlopu nagle czujemy tę woń? I co właściwie tworzy ten tak …

    Shownotes
    Każdy dom ma własny zapach – choć jego mieszkańcy zwykle przestają go zauważać. Skąd bierze się ta charakterystyczna mieszanka? Dlaczego po powrocie z urlopu nagle czujemy tę woń? I co właściwie tworzy ten tak dobrze znany zapach klatki schodowej w starym bloku?
    Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka!

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0926669002000353
    https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1352231098000752
    https://enviromicro-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/1462-2920.16381
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4861659/
    https://www.nature.com/articles/s41564-020-0697-x
    https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acs.jafc.4c01515
    https://agris.fao.org/search/zh/records/65dfa3e30f3e94b9e5dad7c2
    https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/mec.15916
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC8939353/
    https://link.springer.com/article/10.3758/BF03213109
    https://link.springer.com/article/10.3758/s13414-013-0620-0
    https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1600-0668.2007.00475.x
    https://link.springer.com/article/10.3758/BF03193837
    https://www.frontiersin.org/journals/psychology/articles/10.3389/fpsyg.2020.623910/pdf
    https://www.science.org/doi/10.1126/science.abn0340
    https://pubs.rsc.org/em/article/21/8/1280/644417/Overview-of-HOMEChem-House-Observations-of
    https://science.ku.dk/english/press/news/2021/researchers-develop-tracking-tool-that-reveals-toxic-compounds-in-indoor-environments/
    https://www.jic.ac.uk/press-release/research-unearths-the-science-behind-the-smell-of-spring/https://eli.gov.pl/eli/DU/2012/510/ogl/pol/pdf
    https://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BGPK-3544-3374/c/Milczarek.pdf
    https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.3138/9781487579548/html
  9. 178. Nauka o siusianiu: pogoń za toaletami idealnymi, i to dla obu płci

    1 Std. 15 Min.Staffel 6 · Folge 178

    Pisuar dostał w tym roku Ig Nobla z fizyki - za zapobiegający rozpryskom kształt wyprowadzony z równania różniczkowego. Opowiadamy, po co naukowcy zbudowali maszynę do sikania, dlaczego mężczyźni celują w muchy …

    Shownotes
    Pisuar dostał w tym roku Ig Nobla z fizyki - za zapobiegający rozpryskom kształt wyprowadzony z równania różniczkowego. Opowiadamy, po co naukowcy zbudowali maszynę do sikania, dlaczego mężczyźni celują w muchy i jak doszło do tego, że w ciągu ostatnich 70 lat aż trzykrotnie wynaleziono “od nowa” pisuar dla kobiet.

    Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka!

    Tu obejrzycie nagrodzone Ig Noblem pisuary dla mężczyzn - Nautilus i Cornucopia:
    https://academic.oup.com/view-large/figure/512223725/pgaf087f4.jpg

    Tu zobaczycie pisuary dla kobiet:
    https://www.ohs.org/blog/when-nature-calls-accession-it.cfm
    https://www.mediamatic.net/en/page/234343/this-is-lady-p
    https://lapee.dk/https://www.peequal.com/

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://improbable.com/ig/winners/#ig2026
    https://academic.oup.com/pnasnexus/article/4/4/pgaf087/8098745
    https://www.cbc.ca/radio/asithappens/2026-ig-nobels-9.7331408
    https://worksthatwork.com/1/urinal-fly
    https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2017/10/09/whats-a-urinal-fly-and-what-does-it-have-to-with-winning-a-nobel-prize/
    https://en.wikipedia.org/wiki/Urinal_target
    https://www.yahoo.com/lifestyle/articles/1976-research-study-confirms-science-211549258.html
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Teoria_popychania
    https://www.bristol.ac.uk/news/2021/may/urinal-wins-top-prize-in-new-enterprise-competition.html
    https://www.bbc.com/news/business-51293676
    https://wielkahistoria.pl/brudne-oblicze-dawnego-wawelu-o-tym-co-dzialo-sie-gdy-krol-wychodzil-z-komnat-nie-ucza-w-szkolach/
    https://www.ohs.org/blog/when-nature-calls-accession-it.cfm
    https://www.mediamatic.net/en/page/234343/this-is-lady-p
    https://lapee.dk/https://www.peequal.com/
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7142493/
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12219158/
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6843934/
    https://researchonline.jcu.edu.au/29819/
  10. 177. Po co Europie nowy port kosmiczny, i to za kołem podbiegunowym?

    1 Std. 5 Min.Staffel 6 · Folge 177

    Przyzwyczailiśmy się, że w kosmos leci się znad równika. Okazuje się jednak, że jeśli chcesz obserwować Ziemię, a nie tylko wisieć nad nią – najlepiej wystartować z Arktyki. Opowiadamy o kosmodromie w Norwegii …

    Shownotes
    Przyzwyczailiśmy się, że w kosmos leci się znad równika. Okazuje się jednak, że jeśli chcesz obserwować Ziemię, a nie tylko wisieć nad nią – najlepiej wystartować z Arktyki. Opowiadamy o kosmodromie w Norwegii wysuniętym najdalej na północ, o kutrze rybackim zakłócającym starty rakiet i manewry wojskowe oraz o 30-sekundowym locie, który okazał się sukcesem, mimo że zakończył się katastrofą.

    Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka!

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:

    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://spaceagency.no/news/andoya-spaceport-the-first-launch-base-for-small-satellites-in-europe-has-officially-opened
    https://techtour.com/news-norways-port-to-space/
    https://www.esa.int/About_Us/50_years_of_ESA/50_years_of_space_for_Norway
    https://hgss.copernicus.org/articles/9/141/2018/
    https://keeptrack.space/deep-dive/andoya-spaceport
    https://andoyaspace.no/
    https://space.stackexchange.com/questions/457/is-there-any-advantage-in-launching-spacecraft-from-a-high-latitude-or-why-was
    https://csis-website-prod.s3.amazonaws.com/s3fs-public/publication/190314_Spaceports_The_World.pdf
    https://moontomars.space/space-port/andoya-space-center/
    https://www.livemint.com/companies/news/german-rocket-hits-setback-as-europe-seeks-spacex-alternatives-11743334418194.html
    https://satnews.com/2024/08/25/norway-officially-licensed-to-launch-at-andoya-spaceport/
    https://www.luftfartstilsynet.no/en/space/andoya-spaceport/
  11. 176. Tragiczna Powódź w Nepalu: co faktycznie ją wywołało?

    53 Min.Staffel 6 · Folge 176

    W Himalajach spada gigantyczna masa skał i lodu. Kilka minut później doliną pędzi fala, która niszczy wszystko na swojej drodze. Co naprawdę uruchomiło tę katastrofę, skąd wzięła się tak ogromna ilość wody i …

    Shownotes
    W Himalajach spada gigantyczna masa skał i lodu. Kilka minut później doliną pędzi fala, która niszczy wszystko na swojej drodze. Co naprawdę uruchomiło tę katastrofę, skąd wzięła się tak ogromna ilość wody i czy takich zdarzeń będzie coraz więcej?

    Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka!

    Animacja z NYTimesa:
    https://www.nytimes.com/interactive/2026/08/27/world/asia/nepal-flash-flood-damage.html

    Nagrania spadającego lodowca:
    https://www.youtube.com/watch?v=KrsZ5raaEcs
    https://www.youtube.com/shorts/5486SRhhrIE

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.nature.com/articles/d41586-026-02716-w
    https://www.science.org/content/article/how-scientists-unraveled-cause-devastating-flood-tibet-and-nepal
    https://www.scientificamerican.com/article/why-glacial-collapse-likely-caused-the-nepal-disaster-and-why-climate-change-will-make-these-events-more-likely/
    https://www.theclimatebrink.com/p/what-we-can-and-cannot-say-about
    https://www.antarcticglaciers.org/2026/08/august-2026-nepal-tibet-floods/
    https://nepalitimes.com/nepal-avalanche-was-live-on-drone-camera
    https://www.aljazeera.com/news/2026/8/28/is-nepal-facing-another-devastating-flood-from-a-new-lake
    https://www.nationalgeographic.com/environment/article/nepal-glacier-floods-warming-climate-disaster
    https://abcnews.com/International/deadly-nepal-flood-caused-enormous-landslide-glacier-tumble/story?id=135984405
    https://www.downtoearth.org.in/natural-disasters/energy-created-by-nepal-flood-was-bigger-than-the-atom-bomb-dropped-in-hiroshima
    https://en.wikipedia.org/wiki/2026_Nepal_floods
    https://www.mappr.co/nepal-flash-flood-rasuwagadhi/
    https://www.esa.int/Applications/Observing_the_Earth/Copernicus/Sentinel-2/Nepal_flash_flood_imaged_by_satellites
  12. 175. Czy zakładanie nogi na nogę jest niezdrowe i jak wymiotują żyrafy?

    59 Min.Staffel 6 · Folge 175

    Czy zakładanie nogi na nogę jest niezdrowe? Jak i po co kameleony zmieniają kolory? Czy i w jaki sposób żyrafy wymiotują? To ostatni odcinek tegorocznego wakacyjnego cyklu, w którym odpowiadamy - z pomocą nauki …

    Shownotes
    Czy zakładanie nogi na nogę jest niezdrowe? Jak i po co kameleony zmieniają kolory? Czy i w jaki sposób żyrafy wymiotują? To ostatni odcinek tegorocznego wakacyjnego cyklu, w którym odpowiadamy - z pomocą nauki i badań - na Wasze pytania. Zapraszamy do nowego odcinka Podcastu Crazy Nauki!

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊

    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.bbc.com/future/article/20151013-is-crossing-your-legs-bad-for-you
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5140821/
    https://www.ovid.com/jnls/bpmonitoring/abstract/10.1097/mbp.0b013e3280b083a7~the-effect-of-crossing-legs-on-blood-pressure
    https://www.uts.edu.au/news/2026/04/is-sitting-with-your-legs-crossed-actually-bad-for-you
    https://www.healthline.com/health/crossed-legs-while-sitting
    https://www.thenakedscientists.com/articles/questions/how-do-giraffes-vomit
    https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1095643316301921?via%3Dihub
    https://www.nature.com/articles/ncomms7368
    https://doi.org/10.1371/journal.pbio.0060025
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2610148
    https://doi.org/10.1098/rsbl.2013.0892
    https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.abn2415
    https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/physzool.66.2.30163690
  13. 174. Zaćmienie Słońca - jak, skąd i kiedy obserwować je w Polsce

    1 Std. 1 Min.Staffel 6 · Folge 174

    Jak, kiedy i skąd najlepiej obserwować zaćmienie Słońca w Polsce? Oraz, czy w tych zaćmieniach jest jakiś schemat, jakaś regularność? I za ile lat przestaną być widoczne z Ziemi?Przed Wami nowy odcinek Podcastu …

    Shownotes
    Jak, kiedy i skąd najlepiej obserwować zaćmienie Słońca w Polsce? Oraz, czy w tych zaćmieniach jest jakiś schemat, jakaś regularność? I za ile lat przestaną być widoczne z Ziemi?

    Przed Wami nowy odcinek Podcastu Crazy Nauka!

    Relacja korespondenta Polskiego Radia z zaćmienia Słońca 30 czerwca 1954:
    https://www.youtube.com/watch?v=pfausuVOGMs

    Mapa zaćmień Słońca na świecie w latach 2018-2040:
    https://www.reddit.com/r/Astronomy/comments/6v9kvl/map_of_upcoming_solar_eclipses_worldwide_source/?tl=pl

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.facebook.com/ZGlowaWGwiazdach/posts/pfbid02GEnBRgqNwvNkvs6dr9zukGBKsdv5UDE7j38L8BbtWHGPuyq2hJyUL128y5DCug4Ul
    https://www.polskiastrobloger.pl/2026/07/czesciowe-zacmienie-slonca-i-ksiezyca-sierpien-2026.html
    https://space24.pl/nauka-i-edukacja/zacmienie-slonca-2026-jak-i-gdzie-obserwowac-zjawisko
    https://www.polskiastrobloger.pl/2026/07/perseidy-2026-w-noc-po-glebokim-zacmieniu-slonca-poradnik.html
    https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEsaros/SEsaros.html
    https://eclipse.gsfc.nasa.gov/5MCSE/5MCSE-Text.pdf
    https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SEmono/TSE1999/T99Saros145.html
    https://en.wikipedia.org/wiki/Solar_Saros_126
    https://skyandtelescope.org/astronomy-resources/astronomy-questions-answers/when-will-the-last-total-solar-eclipse-occur/
    https://blogs.bl.uk/science/2018/08/the-150th-anniversary-of-the-first-observation-of-helium.html
    https://www.aps.org/apsnews/2014/08/discovery-of-helium-1868
    https://arxiv.org/pdf/1811.00461
    https://www.nature.com/articles/246072a0
    https://polskieradio24.pl/artykul/3393998,ostatnie-calkowite-zacmienie-slonca-w-polsce-niezwykla-relacja
    https://historia.ptma.pl/index.php/19_sierpnia_1887,_całkowite_zaćmienie_Słońca
    https://sejny.net/artykul/ostatnie-zacmienie-slonca-n948676
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Zaćmienie_Słońca_z_30_czerwca_1954
  14. 173. Bomba jądrowa, która namieszała w magnetosferze Ziemi

    1 Std. 10 Min.Staffel 6 · Folge 173

    Opowieść o tym, jak ludzie są w stanie namieszać w magnetosferze Ziemi za pomocą jednego absurdalnego testu jądrowego. I jak do dziś, po 64 latach, nie potrafią tego naprawić. Zachęcamy też do posłuchania dwóch …

    Shownotes
    Opowieść o tym, jak ludzie są w stanie namieszać w magnetosferze Ziemi za pomocą jednego absurdalnego testu jądrowego. I jak do dziś, po 64 latach, nie potrafią tego naprawić.

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka
    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka
    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.science.org/content/article/us-tests-ways-sweep-space-clean-radiation-after-nuclear-attack
    https://www.aps.org/apsnews/2022/11/electromagnetic-pulse
    https://www.discovermagazine.com/the-50th-anniversary-of-starfish-prime-the-nuke-that-shook-the-world-238
    https://nepp.nasa.gov/files/26652/2015-561-Stassinopoulos-Final-Paper-Web-HEART2015-STARFISH-supplemental-TN26292.pdf
    https://www.nationalgeographic.com/premium/article/why-the-us-once-set-off-a-nuclear-bomb-in-space-called-starfish-prime
    https://en.wikipedia.org/wiki/Starfish_Prime
    https://en.wikipedia.org/wiki/Van_Allen_radiation_belt
    https://timesofindia.indiatimes.com/science/the-day-the-us-exploded-a-nuclear-bomb-in-space-and-created-an-artificial-radiation-belt/articleshow/132556453.cms
  15. 172. Czym koty mruczą i dlaczego w Tajlandii księżyc leży na boku

    1 Std. 2 Min.Staffel 6 · Folge 172

    Kolejny odcinek wakacyjnego cyklu, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, o ile umiemy. Tym razem tematy przysłane przez: Dominikę, Martę i Huberta wraz z Dobrusią oraz Anetę …

    Shownotes
    Kolejny odcinek wakacyjnego cyklu, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, o ile umiemy. Tym razem tematy przysłane przez: Dominikę, Martę i Huberta wraz z Dobrusią oraz Anetę.

    00:00 - Cześć
    01:47 - Czy faktycznie niebieskie światło psuje nam sen?
    22:31 - Dlaczego w Tajlandii Księżyc leży sobie na boku?
    34:41 - Czy studnie kradną sobie wodę?
    49:11 - Czym i po co mruczą koty?

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    Niebieskie światło:
    https://www.bbc.com/future/article/20260407-the-blue-light-from-your-phone-isnt-ruining-your-sleep
    https://www.nytimes.com/2025/08/17/well/health-effects-blue-light-screen-use.html
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38806392/
    https://academic.oup.com/braincomms/article/6/3/fcae173/7675955?login=false
    https://www.cooperlighting.com/b-dam/cooper-lighting/solutions/technologies/bioup/cls-bioup-white-paper.pdf
    https://cdn.clinicaltrials.gov/large-docs/52/NCT07391852/Prot_000.pdf
    https://www.cochrane.org/evidence/CD013244_blue-light-filtering-spectacle-lenses-visual-performance-macular-back-part-eye-protection-and
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30311830/

    Księżyc:
    https://aa.usno.navy.mil/faq/crescent
    https://in-the-sky.org/news.php?id=20230519_08_100
    https://www.almanac.com/captivating-crescent-moon
    https://skyandtelescope.org/astronomy-news/observing-news/thinnest-crescent-moon/
    https://earthsky.org/astronomy-essentials/everything-you-need-to-know-zodiacal-light-or-false-dawn/https://www.universalworkshop.com/2019/03/07/the-steep-hill-of-spring/
    https://www.seas.upenn.edu/~amyers/MoonPaper20June.pdf
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10505201/
    https://link.springer.com/article/10.3758/s13414-014-0767-3
    https://harfordastro.org/blog-4-1/tilting-the-ecliptic

    Studnie
    https://pubs.usgs.gov/circ/circ1186/html/boxa.html
    https://www.usgs.gov/water-science-school/science/groundwater-wells
    https://www.usgs.gov/mission-areas/water-resources/science/groundwater-level-response-earthquakes
    https://doi.org/10.1038/s41598-020-74991-0
    https://www.pgi.gov.pl/psh

    Mruczenie kota
    https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(23)01230-7
    https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1046/j.1365-2907.2002.00113.x
    https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(09)01168-3
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1570911
    https://pubs.aip.org/asa/jasa/article/110/5_Supplement/2666/550913/The-felid-purr-A-healing-mechanism
    https://www.loc.gov/everyday-mysteries/item/why-and-how-do-cats-purr/
    https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/jmor.21627
    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3206895/
    https://www.nationalgeographic.com/science/article/why-margarita-can-purr-but-cant-roar
    https://www.sciencedaily.com/releases/2023/10/231004105157.htm
  16. 171. Wulkan, który sprowadził Czarną Śmierć do Europy

    41 Min.Staffel 6 · Folge 171

    Jak odległa katastrofa naturalna, klimat, głód, handel zbożem i rozejm ułożyły się w ciąg zdarzeń, który doprowadził do wybuchu epidemii Czarnej Śmierci w Europie. Niedawno znaleziono ostatni brakujący element …

    Shownotes
    Jak odległa katastrofa naturalna, klimat, głód, handel zbożem i rozejm ułożyły się w ciąg zdarzeń, który doprowadził do wybuchu epidemii Czarnej Śmierci w Europie. Niedawno znaleziono ostatni brakujący element całej tej układanki.

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.nature.com/articles/s43247-025-02964-0
    https://www.bbc.com/news/articles/cy5gr2x914ro
    https://www.nationalgeographic.com/science/article/black-death-plague-volcano-eruptions-europe
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Czarna_%C5%9Bmier%C4%87
    https://www.medonet.pl/zdrowie/zdrowie-dla-kazdego/dzuma-czyli-czarna-smierc-najgorsza-pandemia-w-dziejach-ludzkosci/9d2b1n7
    https://www.frontiersin.org/journals/plant-science/articles/10.3389/fpls.2024.1487099/full
  17. 170. Czy niesporczak jest do końca żywy i dlaczego woda nie cieszy tak jak czekolada

    48 Min.Staffel 6 · Folge 170

    Wracamy z wakacyjnym cyklem, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, bo nie zawsze jest to łatwe. Dziś na warsztat bierzemy trzy świetne pytania przesłane przez naszych słuchaczy …

    Shownotes
    Wracamy z wakacyjnym cyklem, w którym odpowiadamy na Wasze pytania. Albo staramy się odpowiedzieć, bo nie zawsze jest to łatwe. Dziś na warsztat bierzemy trzy świetne pytania przesłane przez naszych słuchaczy: Milenę Magdziak, Aleksandrę Stempin i Alicję Walkowiak-Kuc z synem Bartoszem.

    00:00 - Cześć i promocja
    03:24 - Dlaczego wody nie kochamy tak jak czekolady i frytek?
    18:23 - Jak działa leczenie radioaktywnym jodem i dla kogo jest niebezpieczne?
    33:09 - Czy są na Ziemi organizmy żywe, które są… nie do końca żywe?


    To wszystko w nowym odcinku Podcastu Crazy Nauka!

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.pnas.org/doi/10.1073/pnas.1909907117
    https://www.cell.com/current-biology/fulltext/S0960-9822(16)30263-9 https://www.sciencelearn.org.nz/videos/tardigrades-and-anhydrobiosis
    https://www.americanscientist.org/article/tardigrades
    https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896627324007992
    https://www.livescience.com/health/neuroscience/why-does-drinking-water-feel-so-good-when-youre-thirsty
    https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0896627308001190
    https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2025.06.19.660563.full.pdf (preprint)
    https://theconversation.com/your-brain-on-sugar-what-the-science-actually-says-126581
    https://www.sciencedirect.com/topics/pharmacology-toxicology-and-pharmaceutical-science/iodine-131
    https://en.wikipedia.org/wiki/Iodine-131
    https://www.nrc.gov/materials/miau/patient-release
    https://www.termedia.pl/poz/Jod-promieniotworczy-131I-na-nadczynnosc-tarczycy-terapia-bezpieczna-nieinwazyjna-i-skuteczna,29950.html
  18. 169. Skąd te upały, jak sobie z nimi radzić - naukowo

    53 Min.Staffel 6 · Folge 169

    Dlaczego Europa znów znalazła się pod kopułą ciepła? Skąd bierze się fala gorąca, która właśnie teraz paraliżuje Francję, a niedługo pojawi się też u nas? Oraz co podczas upału dzieje się z ludzkim ciałem …

    Shownotes
    Dlaczego Europa znów znalazła się pod kopułą ciepła? Skąd bierze się fala gorąca, która właśnie teraz paraliżuje Francję, a niedługo pojawi się też u nas? Oraz co podczas upału dzieje się z ludzkim ciałem: kiedy pocenie przestaje wystarczać, jak upał wpływa na sen, mózg i serce oraz które metody chłodzenia naprawdę działają?

    To wszystko w nowym odcinku Podcastu Crazy Nauka!

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Prognoza pogody 2026 vs 2050:
    https://www.facebook.com/jakub.wiech.mikroblog/posts/pfbid0227Es1pN8jJnavkBNKsZPPDGhe4kiPeqd4JtTrDfyDrg51THvZU5ZndAKU3rzPBS9l?locale=pl_PL
    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:https://imgw.pl/aktualna-i-prognozowana-sytuacja-meteorologiczna-i-hydrologiczna-raport-nr-134/
    https://www.meteo.pl/2026-06-23
    https://www.france24.com/en/europe/20260623-france-issues-red-alert-as-heatwave-breaks-records-and-death-toll-mounts
    https://www.euronews.com/2026/06/22/heatwave-france-faces-a-historically-hot-day
    https://www.ecmwf.int/en/about/media-centre/2026/global-heat-stress-intensifies
    https://www.theguardian.com/world/2026/jun/23/heatwave-france-spain-italy-europe
    https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/physrev.00038.2020
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9394784/
    https://journals.physiology.org/doi/full/10.1152/japplphysiol.00738.2021
    https://www.nature.com/articles/s41467-023-43121-5
    https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aaw1838
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40516396/
    https://www.nature.com/articles/s41598-025-15636-y
    https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1087079224000194
    https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10988689/
    https://www.nature.com/articles/s41467-023-42143-3
    https://www.nature.com/articles/s41558-019-0637-z
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29933347/
    https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0031938418308618
  19. 168. Wulkan, który powstał w ciągu jednej nocy

    50 Min.Staffel 6 · Folge 168

    Jak rodzi się wulkan? Parícutin wyrósł w 1943 roku na polu kukurydzy w Meksyku i w ciągu kilku lat zmienił życie całej okolicy. Ponad 80 lat później nieopodal w podobnym tempie pojawił się wulkan błotny. W …

    Shownotes
    Jak rodzi się wulkan? Parícutin wyrósł w 1943 roku na polu kukurydzy w Meksyku i w ciągu kilku lat zmienił życie całej okolicy. Ponad 80 lat później nieopodal w podobnym tempie pojawił się wulkan błotny. W odcinku: magma, trzęsienia ziemi, ogniste erupcje i najlepiej udokumentowany cykl życia wulkanu w historii nauki.

    Zdjęcie okładkowe: K. Segerstrom, U.S. Geological Survey / PD-USGov-NOAA

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://wulkanyswiata.blogspot.com/
    https://en.wikipedia.org/wiki/Par%C3%ADcutin
    https://en.wikipedia.org/wiki/Michoac%C3%A1n%E2%80%93Guanajuato_volcanic_field
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Erupcja_wulkanu
    https://academic.oup.com/petrology/article/62/4/egaa112/6066217
    https://volcanoes.sdsu.edu/Paricutin.html
    https://siris-sihistory.si.edu/ipac20/ipac.jsp?profile=all&uri=full%3D3100001~%2114845~%210
    https://siarchives.si.edu/collections/fbr_item_modsi9654
    https://watchers.news/2026/05/27/hydrothermal-venting-at-residential-property-prompts-evacuations-in-el-salitre-michoacan-mexico/
    https://www.jornada.com.mx/noticia/2026/05/26/estados/nace-geiser-en-el-patio-de-una-casa-de-el-salitre-michoacan-autoridades-resguardan-zona
    https://pl.wikipedia.org/wiki/P%C5%82yta_tektoniczna
    https://www.arcgis.com/apps/webappviewer/index.html?id=d4e5914420a349dc8575ae08601d004f&extent=-22747787.2872%2C-3697983.7041%2C7308475.227%2C10508296.6249%2C102100
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Subdukcja
    https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0377027306002046
    https://www.geosociety.org/gsa-today/february-2023/new-insights-into-feeder-dike-swarms-in-scoria-cones-and-their-structural
    https://www.researchgate.net/publication/248795719_Shape_of_the_subducted_Rivera_and_Coco_plates_in_southern_Mexico_Seismic_and_tectonic_implications
    https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2018JB015783
    https://www.volcanosatlas.com/volcano/michoacan-guanajuato
  20. 167. Nauka na czasie: Co z tym ekstremalnym El Niño i jak wydłużyć psom życie?

    57 Min.Staffel 6 · Folge 167

    Silne El Niño może oznaczać więcej pogodowych ekstremów: upałów, susz, powodzi i gwałtownych zjawisk na Ziemi. Skąd wiemy, że nadchodzi? Dlaczego tak mocno wpływa na klimat całej planety? I czy jego skutki mogą …

    Shownotes
    Silne El Niño może oznaczać więcej pogodowych ekstremów: upałów, susz, powodzi i gwałtownych zjawisk na Ziemi. Skąd wiemy, że nadchodzi? Dlaczego tak mocno wpływa na klimat całej planety? I czy jego skutki mogą być odczuwalne także w Polsce?
    W tym odcinku mówimy też o pierwszych lekach, które mogą wydłużać życie psom. Dlaczego duże rasy starzeją się szybciej? I czy badania nad psami mogą kiedyś pomóc także ludziom?

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://wmo.int/news/media-centre/wmo-prepare-el-nino
    https://wmo.int/media/update/global-seasonal-climate-update-june-july-august-2026
    https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/piec-pytan-o-enso-el-nino-i-la-nina-469
    https://www.reuters.com/business/environment/un-warns-possibly-strong-el-nino-could-push-global-temperatures-higher-2026-06-02/
    https://www.theatlantic.com/science/2026/05/celine-halioua-loyal-pet-longevity/687005/
    https://www.axios.com/2023/11/29/dogs-drug-extend-longevity
    https://www.avma.org/news/7m-grant-rescues-dog-study-investigating-rapamycin-canine-aging
    https://puppylongevity.com/science/loyal-drug-loy-001-loy-002-update/
    https://trial.medpath.com/news/fda-backed-anti-aging-drug-for-dogs-targets-2026-launch-following-efficacy-approval
  21. 166. Ebola, czyli najbardziej przerażająca epidemia

    2 Std. 6 Min.Staffel 6 · Folge 166

    Ebola - choroba, która budzi przerażenie. W Demokratycznej Republice Konga rozwija się właśnie epidemia mało znanego gatunku tego wirusa. Kiedy i jak go odkryto? Jakie stanowi zagrożenie? Czemu tak się go …

    Shownotes
    Ebola - choroba, która budzi przerażenie. W Demokratycznej Republice Konga rozwija się właśnie epidemia mało znanego gatunku tego wirusa.
    Kiedy i jak go odkryto? Jakie stanowi zagrożenie? Czemu tak się go boimy? I dlaczego właśnie tam się rozwija?

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka
    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
  22. 165. Hantawirus na wycieczkowcu - co wiemy do tej pory?

    1 Std. 3 Min.Staffel 6 · Folge 166

    Co wiadomo o epidemii groźnego hantawirusa, która wybuchła na pokładzie statku wycieczkowego Hondius? Zebraliśmy najbardziej aktualne informacje o przebiegu zdarzeń oraz o tym, czy istnieją powody do obaw. Czym …

    Shownotes
    Co wiadomo o epidemii groźnego hantawirusa, która wybuchła na pokładzie statku wycieczkowego Hondius? Zebraliśmy najbardziej aktualne informacje o przebiegu zdarzeń oraz o tym, czy istnieją powody do obaw.
    Czym jest hantawirus, jak się przenosi, dlaczego w aż 30 krajach są osoby objęte obserwacją? Dla jasności - nie dzieje się nic strasznego, ale lepiej wiedzieć, jak się sprawy obecnie mają.

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109
    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!


    Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.cdc.gov/hantavirus/situation-summary/index.html
    https://www.nytimes.com/2026/05/16/world/europe/hantavirus-hondius-cruise.html
    https://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-zakazne,hantawirusy---drogi-zakazenia--choroby--diagnostyka--leczenie,artykul,57270703.html
    https://www.nytimes.com/article/hantavirus-cruise-ship-outbreak-hondius.html
    https://www.ecdc.europa.eu/en/infectious-disease-topics/hantavirus-infection/surveillance-and-updates/andes-hantavirus-outbreak
    https://oko.press/hantawirus-wycieczkowce-inkubatory-epidemii
    https://www.medonet.pl/zdrowie/wiadomosci,nowe-wiesci-o-statku-z-hantawirusem--pacjenci-i-zaloga-objeci-kwarantanna,artykul,19206833.html
    https://www.cdc.gov/media/releases/2026/2026-cdc-provides-update-on-hantavirus-outbreak-linked-to-m-v-hondius-cruise-ship.html
    https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/one-canadian-tests-positive-hantavirus-bc-officials-say-2026-05-16/
    https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/what-is-hantavirus-that-killed-three-cruise-ship-passengers-2026-05-04/
    https://www.gov.pl/web/mswia/unijny-mechanizm-ochrony-ludnosci
  23. 164. „The Traitors. Zdrajcy”. Czy to eksperyment psychologiczny?

    1 Std. 19 Min.Staffel 6 · Folge 164

    Właśnie skończył się 3. sezon programu „The Traitors. Zdrajcy”. Bardzo go lubimy, więc do rozmowy zaprosiliśmy Dorotę Mintę, psycholożkę i psychoterapeutkę, która zapewnia wsparcie psychologiczne uczestnikom …

    Shownotes
    Właśnie skończył się 3. sezon programu „The Traitors. Zdrajcy”. Bardzo go lubimy, więc do rozmowy zaprosiliśmy Dorotę Mintę, psycholożkę i psychoterapeutkę, która zapewnia wsparcie psychologiczne uczestnikom polskich edycji “The Traitors”.

    Opowiada nam o kulisach tworzenia programu - od doboru uczestników, przez wybór zdrajców i ich knowania aż po to, jak radzą sobie ludzie odpadający z gry. Jest dużo ciekawych szczegółów, smaczków i spojrzenia “od kuchni”.

    To nie jest reklama ani odcinek sponsorowany

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!
  24. 163. Trzęsienie ziemi w Lizbonie: Katastrofa, która zmieniła świat

    1 Std. 32 Min.Staffel 6 · Folge 163

    Ta katastrofa zmieniła świat, w którym żyjemy, choć wydarzyła się 271 lat temu i dotknęła niewielkiego kawałka Europy i Afryki. Opowiadamy o wielkim trzęsieniu ziemi, które w 1755 roku zdemolowało Lizbonę, a …

    Shownotes
    Ta katastrofa zmieniła świat, w którym żyjemy, choć wydarzyła się 271 lat temu i dotknęła niewielkiego kawałka Europy i Afryki. Opowiadamy o wielkim trzęsieniu ziemi, które w 1755 roku zdemolowało Lizbonę, a przy okazji wywołało wielką aferę na najwyższych szczeblach.

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.researchgate.net/publication/4853462_The_Lisbon_earthquake_and_the_scientific_turn_in_Kant's_philosophy
    https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4020-8222-1_13
    https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-031-39603-8_5
    https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0264370797000197
    https://sos.noaa.gov/catalog/datasets/tsunami-historical-series-lisbon-1755/
    https://en.wikipedia.org/wiki/1761_Lisbon_earthquake
    https://www.nature.com/articles/s41561-025-01781-6
    https://www.academia.edu/13613056/Source_of_1755_Lisbon_earthquake_and_tsunami_investigated
    https://www.europeana.eu/en/stories/what-was-the-impact-of-the-great-lisbon-earthquake-in-1755
    https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1040618221005474
    https://wyborcza.pl/alehistoria/7,121681,31238006,markiz-pombal-byl-okrutnikiem-i-tyranem-ale-to-on-odbudowal.html
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Poemat_o_zag%C5%82adzie_Lizbony
    https://en.wikipedia.org/wiki/Parochial_Memories_of_1758
    https://en.wikipedia.org/wiki/Gorringe_Ridge
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Pra%C3%A7a_do_Com%C3%A9rcio
    https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99ta_nakazane
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%82ac_Ribeira
    https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2005JB003931
    https://royalsocietypublishing.org/rstl/article/doi/10.1098/rstl.1759.0057/119685/LV-Conjectures-concerning-the-cause-and
    https://pl.wikisource.org/wiki/Kandyd
  25. 162. Pluskwiaki, mumie i arszenik. Pokręcona historia barwników

    52 Min.Staffel 6 · Folge 162

    Kilka barwników, które zmieniły historię malarstwa. Brzmi mało porywająco? A jednak za kolorami, które trafiały na obrazy dawnych mistrzów i na tkaniny noszone przez elity, kryją się historie zaskakujące …

    Shownotes
    Kilka barwników, które zmieniły historię malarstwa. Brzmi mało porywająco? A jednak za kolorami, które trafiały na obrazy dawnych mistrzów i na tkaniny noszone przez elity, kryją się historie zaskakujące, momentami wręcz absurdalne. Są tu niezwykłe źródła barwników, wielkie pieniądze, ludzkie cierpienie, a nawet wzloty i upadki całych imperiów. Opowiadamy o tym, co naprawdę kryło się za pięknymi kolorami.

    Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    “Laboratorium zbrodni”
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    “Sekcji teorii spiskowych”
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
    https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu

    Kody kolorów, o których mówimy w tym odcinku:
    #7B4726
    #B0002A
    #960018
    #478800
    #50C878

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Dzieła sztuki, które omawiamy:
    Mumiowy brąz:
    https://www.musee-delacroix.fr/en/collection/new-acquisitions/hercules-binds-nereus-sketch-for-the-salon-de-la-paix-in-the-hotel-de-ville-in-paris
    https://news.artnet.com/art-world/mummy-brown-edward-burne-jones-2439399

    Czerwień / karmin:
    https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stefan_Czarniecki_by_Brodero_Matthiesen.PNG
    https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%BBydowska_narzeczona#/media/Plik:Rembrandt_Harmensz._van_Rijn_-_Het_Joodse_bruidje.jpg
    https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Anthony_van_Dyck_-_Portrait_of_Agostino_Pallavicini_-_Google_Art_Project.jpghttps://en.wikipedia.org/wiki/Portrait_of_John_Burgoyne#/media/File:General_John_Burgoyne_-_Reynolds_c._1766.jpg
    Zieleń Schelego / paryska:

    https://en.wikipedia.org/wiki/Georg_Friedrich_Kersting#/media/File:Kersting_Embroidery_woman.jpg
    https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Monet_-_Bathers_at_La_Grenouill%C3%A8re.jpg
    https://artdone.wordpress.com/2016/11/03/pointylizm-albertina/vincent-van-gogh-interior-of-a-restaurant-1887-kroller-muller-museum-otterlo/

    Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.hki.fitzmuseum.cam.ac.uk/archives/roberson
    https://news.artnet.com/art-world/mummy-brown-edward-burne-jones-2439399
    https://books.google.pl/books?id=ooYZAAAAYAAJ&lpg=PA318&ots=8sZkcYsWsO&dq=delacroix%2520salon%2520de%2520la%2520paix%2520palette%2520mummy&pg=PA318&redir_esc=y#v=onepage&q=delacroix%2520salon%2520de%2520la%2520paix%2520palette%2520mummy&f=false
    https://www.eternalgoddess.co.uk/posts/the-deadly-history-of-green-victorian-gowns
    https://www.musee-delacroix.fr/en/collection/new-acquisitions/hercules-binds-nereus-sketch-for-the-salon-de-la-paix-in-the-hotel-de-ville-in-paris
    https://colourlex.com/pigments/pigments-colour/
    https://www.nga.gov/research/publications/artists-pigments-handbook-their-history-and-characteristics-volume-1
    https://www.nationalgallery.org.uk/research/publications/technical-bulletin/brown-and-black-organic-glazes-pigments-and-paints
    https://www.nationalgallery.org.uk/research/publications/technical-bulletin/the-technology-of-eighteenth-and-nineteenth-century-red-lake-pigments
    https://smarthistory.org/making-purple-science-of-art/
    https://smarthistory.org/cochineal/
    https://www.smithsonianmag.com/innovation/bug-had-world-seeing-red-180961590/
    https://www.theparisreview.org/blog/2018/05/02/scheeles-green-the-color-of-fake-foliage-and-death/
    https://cen.acs.org/analytical-chemistry/art-&-artifacts/Chemical-clue-suggests-spurned-account/96/i36
  26. 161. Dlaczego posiłki dla astronautów to kosmiczne wyzwanie?

    1 Std. 12 Min.Staffel 5 · Folge 161

    Co i w jaki sposób jada się w kosmosie? Jak skomponować jadłospis, kiedy brak miejsca, lodówki i warunków, a ludziom nie działa zmysł smaku? I po co astronautom aż pięć ostrych sosów i niemało słodyczy?Tak …

    Shownotes
    Co i w jaki sposób jada się w kosmosie? Jak skomponować jadłospis, kiedy brak miejsca, lodówki i warunków, a ludziom nie działa zmysł smaku? I po co astronautom aż pięć ostrych sosów i niemało słodyczy?
    Tak, wiemy, że ostatnio było sporo o Artemis II. Dziś zahaczamy również o tę misję, ale skupiamy się na ewolucji podejścia do żywienia w kosmosie w ciągu ostatnich 60 lat.
    Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!
    Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:“Laboratorium zbrodni”
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    “Sekcji teorii spiskowych”
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
    https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka
    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    Fot. NASA
    Nutella moment:
    https://www.youtube.com/watch?v=Ii4fa4M74fU
    https://www.nasa.gov/missions/artemis/artemis-2/artemis-ii-whats-on-the-menu/
    https://www.space.com/space-exploration/artemis/moon-menu-heres-what-the-artemis-2-astronauts-will-eat-during-their-historic-mission-video
    https://www.salon.com/2026/04/10/heres-what-the-artemis-ii-crew-is-eating-aboard-the-orion-spacecraft/
    https://rarehistoricalphotos.com/apollo-8-christmas-dinner/
    https://swampland.time.com/2013/07/20/the-secret-communion-on-the-moon-the-44-year-anniversary/
    https://en.wikipedia.org/wiki/Apollo/Skylab_spacesuit
    https://airandspace.si.edu/explore/stories/apollo-astronaut-life
    https://ntrs.nasa.gov/api/citations/19760005602/downloads/19760005602.pdf
    https://en.wikipedia.org/wiki/Space_food
    https://www.nasa.gov/wp-content/uploads/2015/05/167750main_fs_spacefood508c.pdf
  27. 160. Nauka na czasie: I po co znowu lecieć na Księżyc?

    1 Std. 11 Min.Staffel 5 · Folge 160

    Niewidoczna strona Księżyca, hel-3, taikonauci, awaria kosmicznego sedesu i pytanie: po co tam wracamy? Misja Artemis II pokazuje, jak bardzo współczesny podbój Srebrnego Globu różni się od epoki Apollo. A my …

    Shownotes
    Niewidoczna strona Księżyca, hel-3, taikonauci, awaria kosmicznego sedesu i pytanie: po co tam wracamy? Misja Artemis II pokazuje, jak bardzo współczesny podbój Srebrnego Globu różni się od epoki Apollo. A my rozbieramy ten lot na czynniki pierwsze.

    Posłuchajcie Podcastu Crazy Nauka!
    Ilustracja: ESA-D. Ducros

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch serii podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:


    “Laboratorium zbrodni”
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    “Sekcji teorii spiskowych”
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv
    https://open.spotify.com/show/60LKeNI1gjweNju6P7Bpsu

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/
    https://www.cbsnews.com/chicago/news/jim-lovell-wakeup-message-artemis-ii/
    https://www.csis.org/analysis/why-go-back-moon
    https://spaceflightnow.com/2022/08/23/europe-plays-key-role-in-nasas-epic-return-to-the-moon/
    https://www.airbus.com/en/products-services/space/space-exploration/moon-missions/orion-european-service-module
    https://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/European_Service_Module_engines_powering_Artemis_II
    https://www.bbc.com/news/articles/c87wy05wr4no
    https://www.nytimes.com/2026/04/01/science/artemis-ii-bathroom-toilet.html
    https://www.nasa.gov/blogs/missions/2026/04/02/artemis-ii-flight-update-crew-and-ground-teams-successfully-troubleshoot-orions-toilet/
  28. 159. Sąd potwierdził - Big Techy celowo uzależniają dzieci

    1 Std. 23 Min.Staffel 5 · Folge 159

    Czy platformy społecznościowe uzależniają tak jak papierosy? I w jaki sposób wykorzystują metodę dezinformacji, wymyśloną przez przemysł tytoniowy kilkadziesiąt lat temu? Przyglądamy się wyrokowi sądu, który …

    Shownotes
    Czy platformy społecznościowe uzależniają tak jak papierosy? I w jaki sposób wykorzystują metodę dezinformacji, wymyśloną przez przemysł tytoniowy kilkadziesiąt lat temu? Przyglądamy się wyrokowi sądu, który może przygwoździć gigantów technologicznych zarabiających na celowym uzależnianiu dzieci od ich usług.
    A następnie rozmawiamy z Sylwią Czubkowską, dziennikarką technologiczną, współautorką podcastu Techstorie i autorką książki “Bóg Techy”. Pytamy ją, czy da się jakoś ograniczyć samowolkę Big Techów, skoro nawet z unijnego Aktu o usługach cyfrowych, póki co, niewiele sobie robią.

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.nytimes.com/2026/03/25/technology/social-media-trial-verdict.html
    https://www.nytimes.com/2026/01/27/technology/social-media-addiction-trials.html
    https://kancelaria-skarbiec.pl/proces-facebook/
    https://panoptykon.org/vlop
    https://www.iflscience.com/social-media-is-making-teens-miserable-in-the-english-speaking-world-but-not-everywhere-heres-why-82909
    https://en.wikipedia.org/wiki/Tobacco_industry_playbook
    https://www.desmog.com/s3ep7-john-hill-and-tobacco-oil-plastic-triangle/
    https://www.jneurosci.org/content/26/25/6885
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28918269/
    https://www.worldhappiness.report/
    https://joint-research-centre.ec.europa.eu/jrc-explains/why-are-children-and-adolescents-vulnerable-social-media_en
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Akt_o_us%C5%82ugach_cyfrowych
  29. 158. Co łączy polskie złoża helu z AI, Iranem i Zderzaczem Hadronów?

    1 Std. 7 Min.Staffel 5 · Folge 158

    Co ma wojna w Iranie do polskich złóż helu, sztucznej inteligencji, produkcji chipów, działania szpitali i Wielkiego Zderzacza Hadronów? Opowiadamy o kryzysie, który po raz pierwszy w historii obnażył to, jak …

    Shownotes
    Co ma wojna w Iranie do polskich złóż helu, sztucznej inteligencji, produkcji chipów, działania szpitali i Wielkiego Zderzacza Hadronów? Opowiadamy o kryzysie, który po raz pierwszy w historii obnażył to, jak bardzo nasz świat zależy od helu.

    Posłuchajcie najnowszego odcinka Podcastu Crazy Nauka!

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch kolejnych cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac
    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:
    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę, to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Zdjęcie na okładce: Matthew Smith @ Flickr (CC BY 2.0)

    Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://en.wikipedia.org/wiki/Helium
    https://home.cern/science/engineering/cryogenics-low-temperatures-high-performance
    https://pubs.usgs.gov/periodicals/mcs2025/mcs2025.pdf
    https://www.rsna.org/news/2023/january/helium-shortage-for-mri
    https://www.pgi.gov.pl/surowce/energetyczne/hel.html
    https://www.orlen.pl/pl/o-firmie/co-robimy/polskie-aktywa-upstream/zespol-oddzialow-upstream-polska/oddzial-w-zielonej-gorze/bezpieczenstwo/odazotowania-w-odolanowie
    https://www.messer-us.com/press-releases/messer-completes-acquisition-of-federal-helium-system-from-blm
    https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility
    https://www.gasworld.com/story/damage-to-qatar-lng-trains-will-cut-helium-output-by-14-for-many-years/2174708.article/
    https://finance.yahoo.com/news/iran-war-disrupts-global-helium-153800382.html
  30. 157. Nauka na czasie - przepychanie planetoidy i wojna jądrowa AI

    1 Std. 13 Min.Staffel 5 · Folge 157

    Pierwszy raz w historii świadomie zmieniliśmy ruch ciała niebieskiego - okazuje się, że nawet drobne „szturchnięcie” planetoidy może uchronić Ziemię przed katastrofą. W tym samym odcinku zaglądamy do …

    Shownotes
    Pierwszy raz w historii świadomie zmieniliśmy ruch ciała niebieskiego - okazuje się, że nawet drobne „szturchnięcie” planetoidy może uchronić Ziemię przed katastrofą. W tym samym odcinku zaglądamy do niepokojących symulacji, w których modele AI w sytuacjach kryzysowych niemal automatycznie eskalują konflikty aż do poziomu nuklearnego — i robią to bez ludzkich hamulców.

    To jest odcinek z cyklu “Nauka na czasie”, w którym omawiamy dwa wybrane newsy naukowe.

    Zachęcamy też do posłuchania dwóch cykli naszych podcastów, które tworzymy we współpracy z Polskim Radiem:
    1) serii kryminalno-naukowej “Laboratorium zbrodni”:
    https://open.spotify.com/show/5Sw33l0P1o2vDOErG6VGL2?si=b3068c6d99a34dac

    2) serii dociekliwie analizującej “Sekcja teorii spiskowych”:

    https://www.youtube.com/playlist?list=PLZTuUgCmeGG6cRigivWs3HvsZBIr2ZdRv

    Jeśli podobają Wam się nasze podcasty, rozważcie wsparcie nas na Patronite - dzięki Waszym wpłatom będziemy mogli utrzymać cotygodniowy rytm ukazywania się nowych odcinków:
    https://patronite.pl/crazynauka

    Jeśli wolisz jednorazowo postawić nam kawę (albo psie smaczki), to super. Dzięki! 😊
    https://buycoffee.to/crazynauka

    A tu znajdziecie nasze koszulki 😊
    https://kreatorium.com/pl/c/Crazy-Nauka/109

    Zapraszamy do posłuchania naszego podcastu!

    Przygotowując ten odcinek podcastu, korzystaliśmy m.in. z tych źródeł:
    https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.aea4259
    https://science.nasa.gov/solar-system/asteroids/didymos/
    https://neo.ssa.esa.int/documents/d/guest/newsletter-january-2026
    https://neo.ssa.esa.int/risk-list
    https://pl.wikipedia.org/wiki/Double_Asteroid_Redirection_Test
    https://www.heramission.space/
    https://www.kcl.ac.uk/news/artificial-intelligence-under-nuclear-pressure-first-large-scale-kings-study-reveals-how-ai-models-reason-and-escalate-under-crisis
    https://arxiv.org/pdf/2602.14740
    https://www.nytimes.com/2026/02/20/podcasts/the-pentagon-vs-anthropic-an-ai-agent-slandered-me-hot-mess-express.html
    https://audycje.tokfm.pl/podcast/189240,154-Oni-postawili-sie-Pentagonowi-Poznajcie-Anthropic-najwiekszego-rywala-OpenAI
    https://www.implicator.ai/ai-models-deployed-nuclear-weapons-in-95-of-war-game-simulations-study-finds/
    https://winbuzzer.com/2026/03/16/palantir-demos-military-ai-war-plans-xcxwbn/
    https://www.thestack.technology/palantir-boasts-of-military-ai-target-detection-wins-as-growth-surges/
    https://time.com/article/2026/03/11/anthropic-claude-disruptive-company-pentagon/
    https://www.nist.gov/caisi/cheating-ai-agent-evaluations/2-examples-cheating-caisis-agent-evaluations

Hier stehen die neuesten 40 von 185 Folgen. Ältere Folgen findest du im Feed des Podcasts.

Ähnliche Podcasts

Mehr Bildung-Podcasts
Ist das dein Podcast?

Bestätige es mit einem Eintrag in deinem Feed: Du bekommst hier einen Code, trägst ihn als podcast:txt in den Kanal deines Feeds ein, und wir prüfen ihn. Danach steht dein Podcast als „verifiziert“ bei SoundNode.

Einstellungen

Darstellung

Sprache

Bestimmt, welche Sender dir auf der Startseite zuerst gezeigt werden.

Verlauf

Zuletzt gehörte Sender und Folgen und deine letzten Suchen liegen nur in diesem Browser.

Hinweise

Ein kurzer Hinweis, wenn ein Podcast, dem du folgst, eine neue Folge hat. Einzelne Podcasts stellst du über die Glocke auf ihrer Seite ab.

Konto

Favoriten speichern – in der App und auf der Website.

Tastenkürzel

/
Suche öffnen
Leertaste
Abspielen oder anhalten
← →
Im Player: 15 s zurück, 30 s vor (Folgen) · im Regal: nächste Kachel
↑ ↓
Im Regal: Ziel innerhalb der Kachel
Pos1 / Ende
Im Regal: erste bzw. letzte Kachel
Esc
Fenster oder Menü schließen
?
Diese Übersicht
Läuft gerade

Zur Senderseite

Als Nächstes

    Folgen mit „Als Nächstes“ vormerken – sie laufen nach der aktuellen Folge.