
Dlaczego szukamy winy w innych? Cień, ego i trudne relacje | Jarosław Gibas
Shownotes
🎙️ Zapraszam na kolejny odcinek podcastu „Pokój Przesłuchań” — przestrzeni rozmów o biznesie, technologii, prawie i bezpieczeństwie cyfrowym.Tym razem przyglądamy się cieniowi - tym częściom nas samych, które wypieramy lub których nie chcemy w sobie dostrzec. Rozmawiamy o wybuchach złości, przerzucaniu winy i zachowaniach, których konsekwencje ponoszą także nasi bliscy. Moim gościem ponownie jest Jarosław Gibas - socjolog, nauczyciel i autor książki „Pojednanie z cieniem. Jak zaakceptować mroczną stronę naszej osobowości i przejąć nad nią kontrolę".
Zaczynamy od tego, czym jest cień i skąd się bierze. Jarosław przybliża pojęcie kojarzone z Carlem Gustavem Jungiem, zwracając uwagę na jego społeczny wymiar. Wracamy do dzieciństwa, potrzeby akceptacji i komunikatów takich jak „chłopaki nie płaczą” czy „dziewczynki powinny być grzeczne”. Co dzieje się z emocjami i cechami, których nauczyliśmy się wstydzić?
„Nie byłem wtedy sobą” - to zdanie pojawia się w rozmowie wielokrotnie. Przyglądamy się sytuacjom, w których reagujemy w sposób zaskakujący nawet dla nas samych. Jarosław opowiada o gwałtownych wybuchach, ale też o mniej widocznych przejawach cienia: złośliwościach, nadmiernej krytyce i wyładowywaniu frustracji na osobach, które nic nam nie zrobiły. Dlaczego po trudnej rozmowie z szefem obrywa ktoś zupełnie inny?
Czy wszystko, co ukrywamy w cieniu, musi być złe? Rozmawiamy o odrzucanej wrażliwości, samodzielności i umiejętności stawiania granic. Pojawia się również temat wstydu przed promowaniem własnej pracy. Jarosław pokazuje na przykładach, jak przekonanie, że czegoś „nie wypada” robić, może ograniczać nas także w dorosłym życiu.Ważnym wątkiem jest projekcja - przypisywanie innym tego, czego nie chcemy uznać w sobie. Skąd bierze się potrzeba ciągłego wytykania cudzych wad? Kiedy krytyka może mówić coś również o osobie, która ją wygłasza? Pojawia się opowieść o mężczyźnie, który obwiniał żonę o przekładanie jego rzeczy, a po rozwodzie odkrył, że przedmioty nadal znikają ze swoich miejsc.Przyglądamy się też roli ego w chronieniu obrazu samych siebie. Dlaczego łatwiej znaleźć winnego niż przyznać się do błędu? Jarosław opowiada o uldze, jaką daje przerzucenie odpowiedzialności, i o tym, dlaczego taka ulga nie rozwiązuje problemu.Dużą część rozmowy poświęcamy roli kozła ofiarnego w rodzinie. Jak dochodzi do tego, że za kolejne niepowodzenia obwiniana jest zawsze ta sama osoba? Co dzieje się, gdy tę opowieść zaczynają powtarzać rodzeństwo, dalsza rodzina i znajomi? Rozmawiamy o kosztach ponoszonych przez osobę stale stawianą w roli winnego oraz o przenoszeniu rodzinnych schematów do późniejszych związków.Od czego zacząć pracę z własnym cieniem? Rozmawiamy o przyglądaniu się swoim reakcjom, przyjmowaniu niewygodnych informacji i słuchaniu życzliwych bliskich. Jarosław przywołuje historię ojca, który zapytał syna o swoje cienie i usłyszał odpowiedź, jakiej się nie spodziewał. Wraca przy tym ważne rozróżnienie: uznanie, że jesteśmy zdolni do określonych zachowań, nie oznacza zgody na krzywdzenie innych.Pytam także o słowa „nie wiem, co we mnie wstąpiło”, które słyszę w swojej pracy zawodowej. Kiedy mogą wyrażać próbę zrozumienia własnego zachowania, a kiedy służą odsuwaniu od siebie odpowiedzialności?