Pular para o conteúdo

Polityka o historii: Co ukrywa „Lalka” Bolesława Prusa? Cenzura, rusyfikacja i zabór rosyjski. Wyjaśnia prof. Błażej Brzostek

8 de setembro de 2026 · 49 min

Notas do episódio

Dlaczego w kultowej powieści Bolesława Prusa brakuje najważniejszego elementu ówczesnego krajobrazu? W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” prof. Marcin Zaremba i prof. Błażej Brzostek sprawdzają, co ukrywa „Lalka” Bolesława Prusa. Okazuje się, że ówczesna Warszawa to potężne miasto garnizonowe, w którym twardy zabór rosyjski i agresywna rusyfikacja dyktowały warunki każdego dnia.

Bezwzględna cenzura w Polsce (i w całym regionie) sprawiła, że klasyka literatury musiała milczeć o obecności dziesiątek tysięcy żołnierzy, dla których bazą była m.in. Cytadela Warszawska. Rozmawiamy o tym, jak wyglądało prawdziwe życie w Warszawie, w które ingerowało potężne imperium rosyjskie. Z jednej strony panował terror generała Hurko, z drugiej miastem zarządzał genialny prezydent Warszawy Sokrat Starynkiewicz, który wbrew logice zaborcy zainicjował niesamowity cywilizacyjny skok miasta.

XIX wiek to czas ogromnych napięć społecznych i demograficznych. Wyjaśniamy, jak życie pod zaborami i wielokulturowość kształtowały przestrzeń, w której zrodziła się nowa, bajecznie bogata plutokracja. Zjawiska takie jak asymilacja Żydów zderzały się z gwałtowną falą uchodźców (Litwaków), których wypędziły pogromy Żydów w głębi Rosji, wybuchające chwilę po tym, jak zrealizowano zamach na cara. Posłuchaj, jak wyglądała prawdziwa Warszawa XIX wieku: wibrująca, pachnąca węglem i pełna kontrastów. Prus musiał o niej milczeć.

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, zajrzyj do Pomocnika Historycznego „Polityki”. Numer dostępny na stronie: https://sklep.polityka.pl/

Czego dowiesz się z odcinka?
1. Dlaczego w „Lalce” nie ma rosyjskich żołnierzy?
2. Kto w rzeczywistości zbudował nowoczesną metropolię: Warszawę?
3. Jak formowały się potężne elity finansowe?

Oś czasu:
00:00 - Najciekawsze fragmenty
02:36 - Warszawa, której nie opisał Bolesław Prus
09:00 - Dlaczego Warszawa była miastem szczególnym?
16:40 - Jak polskie społeczeństwo postrzegało Rosjan?
24:45 - Dlaczego Rosjanie do Warszawy przyjeżdżali z niepokojem?
31:33 - Co robiły polskie elity?
40:55 - „Warszawa rosła jak na drożdżach”

Todos os episódios de Polityka o historii

Configurações

Exibição

Idioma

Define quais estações você vê primeiro na página inicial.

Histórico

As rádios e episódios ouvidos recentemente e suas últimas buscas ficam só neste navegador.

Avisos

Um aviso rápido quando um podcast que você segue tem um episódio novo. Desative podcasts individuais pelo sino na página deles.

Conta

Salve favoritos – no app e no site.

Atalhos de teclado

/
Abrir busca
Espaço
Reproduzir ou pausar
← →
No player: voltar 15 s, avançar 30 s (episódios) · na fileira: próximo bloco
↑ ↓
Na fileira: alvo dentro do bloco
Home / End
Na fileira: primeiro ou último bloco
Esc
Fechar janela ou menu
?
Esta visão geral
Tocando agora

Ir para a estação

A seguir

    Adicione episódios com “A seguir” – eles tocam depois do episódio atual.