Pular para o conteúdo

#71 - Czy można myśleć bez języka? | prof. Katarzyna Jednoróg

30 de setembro de 2026 · 1 h 1 min

Notas do episódio

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Katarzyną Jednoróg o tym, jak mózg przetwarza język i w jaki sposób dźwięki mowy nabierają dla nas znaczenia.

Jak z ciągłego strumienia dźwięków mózg wydobywa słowa i ich znaczenie? Skąd dziecko wie, gdzie kończy się jedno słowo, a zaczyna następne? I czy język jest nam potrzebny do myślenia?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Katarzyną Jednoróg, która kieruje Pracownią Neurobiologii Procesów Językowych w Instytucie Nenckiego PAN.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Jak mózg przechodzi od dźwięków mowy do znaczenia wypowiedzi?
- Dlaczego klasyczny podział na ośrodek mówienia i ośrodek rozumienia języka jest niepełny?
- Skąd bierze się znaczenie słów i jak wpływają na nie nasze doświadczenia?
- Jak niemowlęta odnajdują słowa w nieprzerwanym strumieniu mowy?
- Dlaczego kontakt z drugim człowiekiem ma znaczenie dla nauki języka?
- Czy można myśleć bez słów i czy każdy ma wewnętrzny głos?
- Jak nauka czytania zmienia mózg?
- Dlaczego dysleksja może wiązać się z różnymi trudnościami w uczeniu się czytania?
- Czy mózg przewiduje słowa, które za chwilę usłyszymy, i na ile potwierdzają to badania?
- Co wiemy o związku czytania z ekranu i korzystania z mediów społecznościowych z uwagą oraz rozumieniem tekstu?

Prof. Katarzyna Jednoróg bada neurobiologiczne podstawy języka oraz rozwój umiejętności czytania u dzieci, także w kontekście dysleksji. Jej zespół śledzi, jak mózg zmienia się w trakcie nauki czytania i skąd mogą brać się różnice między dziećmi.

Pracownia Neurobiologii Procesów Językowych: https://nencki.edu.pl/pl/laboratories/pracownia-neurobiologii-procesow-jezykowych/

**Badanie rozwoju czytania u dzieci**

Zespół pracowni zaprasza do udziału w badaniu sześcioletnie dzieci z zerówki, które jeszcze nie czytają. Badacze będą śledzić, jak zmienia się mózg dzieci w trakcie nauki czytania. Szczegóły dotyczące projektu i udziału w badaniu: https://orto.nencki.edu.pl/

Rozdziały:

00:00:00 Wstęp
00:00:47 Jak mózg rozumie mowę?
00:03:27 Afazja i ograniczenia klasycznych modeli języka
00:05:25 Skąd bierze się znaczenie słów?
00:08:48 Jak dzieci uczą się języka?
00:12:33 Dlaczego kontakt z drugim człowiekiem ma znaczenie?
00:13:29 Jak niemowlęta odnajdują słowa w strumieniu mowy?
00:17:04 Wrodzona gramatyka czy uczenie się ze statystyki?
00:20:38 Czy można myśleć bez języka?
00:23:08 Wewnętrzny głos i różne sposoby myślenia
00:29:18 Jak nauka czytania zmienia mózg?
00:36:30 Rozmowa z dzieckiem i wspólne czytanie
00:39:02 Dysleksja i różne ścieżki rozwoju czytania
00:46:58 Czy mózg przewiduje kolejne słowa?
00:53:23 Czytanie z ekranu a rozumienie tekstu
00:56:16 Ekrany, uwaga i rozwój języka

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
Sebastian Jaskulski

Todos os episódios de To Bardziej Skomplikowane

Configurações

Exibição

Idioma

Define quais estações você vê primeiro na página inicial.

Histórico

As rádios e episódios ouvidos recentemente e suas últimas buscas ficam só neste navegador.

Avisos

Um aviso rápido quando um podcast que você segue tem um episódio novo. Desative podcasts individuais pelo sino na página deles.

Conta

Salve favoritos – no app e no site.

Atalhos de teclado

/
Abrir busca
Espaço
Reproduzir ou pausar
← →
No player: voltar 15 s, avançar 30 s (episódios) · na fileira: próximo bloco
↑ ↓
Na fileira: alvo dentro do bloco
Home / End
Na fileira: primeiro ou último bloco
Esc
Fechar janela ou menu
?
Esta visão geral
Tocando agora

Ir para a estação

A seguir

    Adicione episódios com “A seguir” – eles tocam depois do episódio atual.