Skip to content

#71 - Czy można myśleć bez języka? | prof. Katarzyna Jednoróg

September 30, 2026 · 1 h 1 min

Show notes

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Katarzyną Jednoróg o tym, jak mózg przetwarza język i w jaki sposób dźwięki mowy nabierają dla nas znaczenia.

Jak z ciągłego strumienia dźwięków mózg wydobywa słowa i ich znaczenie? Skąd dziecko wie, gdzie kończy się jedno słowo, a zaczyna następne? I czy język jest nam potrzebny do myślenia?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Katarzyną Jednoróg, która kieruje Pracownią Neurobiologii Procesów Językowych w Instytucie Nenckiego PAN.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Jak mózg przechodzi od dźwięków mowy do znaczenia wypowiedzi?
- Dlaczego klasyczny podział na ośrodek mówienia i ośrodek rozumienia języka jest niepełny?
- Skąd bierze się znaczenie słów i jak wpływają na nie nasze doświadczenia?
- Jak niemowlęta odnajdują słowa w nieprzerwanym strumieniu mowy?
- Dlaczego kontakt z drugim człowiekiem ma znaczenie dla nauki języka?
- Czy można myśleć bez słów i czy każdy ma wewnętrzny głos?
- Jak nauka czytania zmienia mózg?
- Dlaczego dysleksja może wiązać się z różnymi trudnościami w uczeniu się czytania?
- Czy mózg przewiduje słowa, które za chwilę usłyszymy, i na ile potwierdzają to badania?
- Co wiemy o związku czytania z ekranu i korzystania z mediów społecznościowych z uwagą oraz rozumieniem tekstu?

Prof. Katarzyna Jednoróg bada neurobiologiczne podstawy języka oraz rozwój umiejętności czytania u dzieci, także w kontekście dysleksji. Jej zespół śledzi, jak mózg zmienia się w trakcie nauki czytania i skąd mogą brać się różnice między dziećmi.

Pracownia Neurobiologii Procesów Językowych: https://nencki.edu.pl/pl/laboratories/pracownia-neurobiologii-procesow-jezykowych/

**Badanie rozwoju czytania u dzieci**

Zespół pracowni zaprasza do udziału w badaniu sześcioletnie dzieci z zerówki, które jeszcze nie czytają. Badacze będą śledzić, jak zmienia się mózg dzieci w trakcie nauki czytania. Szczegóły dotyczące projektu i udziału w badaniu: https://orto.nencki.edu.pl/

Rozdziały:

00:00:00 Wstęp
00:00:47 Jak mózg rozumie mowę?
00:03:27 Afazja i ograniczenia klasycznych modeli języka
00:05:25 Skąd bierze się znaczenie słów?
00:08:48 Jak dzieci uczą się języka?
00:12:33 Dlaczego kontakt z drugim człowiekiem ma znaczenie?
00:13:29 Jak niemowlęta odnajdują słowa w strumieniu mowy?
00:17:04 Wrodzona gramatyka czy uczenie się ze statystyki?
00:20:38 Czy można myśleć bez języka?
00:23:08 Wewnętrzny głos i różne sposoby myślenia
00:29:18 Jak nauka czytania zmienia mózg?
00:36:30 Rozmowa z dzieckiem i wspólne czytanie
00:39:02 Dysleksja i różne ścieżki rozwoju czytania
00:46:58 Czy mózg przewiduje kolejne słowa?
00:53:23 Czytanie z ekranu a rozumienie tekstu
00:56:16 Ekrany, uwaga i rozwój języka

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
Sebastian Jaskulski

All episodes of To Bardziej Skomplikowane

Settings

Display

Language

Decides which stations you see first on the home page.

History

Recently played stations and episodes and your latest searches are only stored in this browser.

Notifications

A short notice when a podcast you follow has a new episode. Turn off single podcasts with the bell on their page.

Account

Save favorites – in the app and on the website.

Keyboard shortcuts

/
Open search
Space
Play or pause
← →
In the player: back 15 s, forward 30 s (episodes) · in a row: next tile
↑ ↓
In a row: target within the tile
Home / End
In a row: first or last tile
Esc
Close window or menu
?
This overview
Now playing

Go to station page

Play next

    Add episodes with “Play next” – they play after the current episode.