Skip to content

Polityka o historii: Tomasz Bonek. Obłęd w Breslau. Akcja T4, sterylizacja i czystość rasy

November 10, 2026 · 44 min

Show notes

W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” Tomasz Bonek, autor książki „Obłęd w Breslau”, odsłania najciemniejsze karty medycyny XX w. Wyjaśniamy, jak pseudonauka i radykalna eugenika w imię postępu przekształciły się w zinstytucjonalizowany aparat zbrodni, jakim dysponowała III Rzesza. Omawiamy powojenny kryzys gospodarczy i zastanawiamy się, jak wyglądało życie w III Rzeszy. Jak to się stało, że natarczywa propaganda i naziści zdołali przekonać społeczeństwo do fizycznej eksterminacji najsłabszych? Jak wyglądała wymuszona prawem sterylizacja medyczna ponad 400 tys. obywateli?
Osią rozmowy jest zbrodnicza akcja T4, czyli masowe mordowanie ludzi (na celowniku były osoby chore psychicznie i niepełnosprawne). Pokazujemy, jak funkcjonowały w tamtym czasie szpitale psychiatryczne w Polsce i na Śląsku (m.in. w Lubiążu), w których personel medyczny przeprowadzał systemowe, ciche eutanazje.
Tłem tych tragicznych wydarzeń jest przedwojenny Breslau, który stanowił główny poligon doświadczalny nazistowskiej antropologii. To tam Egon von Eickstedt prowadził obsesyjne pomiary tysięcy mieszkańców. Odcinek rzuca również zupełnie nowe światło na to, jak wyglądał Wrocław po wojnie. Ujawniamy fakty o niemieckich naukowcach pracujących po 1945 r. dla polskich instytucji. Zacieranie się tych granic dowodzi, że eugenika w Polsce miała swoje niespodziewane, mroczne epizody.
3 rzeczy, których dowiesz się z odcinka:
1. Jak szkoła wychowywała do zbrodni?
2. Jakie były kulisy systemu, w którym środowisko lekarskie czerpało korzyści finansowe z przeprowadzania zabiegów?
3. Jakie były powojenne losy profesora Eickstedta?
Oś czasu:
00:00 - Najciekawsze fragmenty
02:30 - Twórca eugeniki: dlaczego czynnik ekonomiczny miał wpływ na rozwój idei rasowych?
05:47 - Kim był Egon von Eickstedt?
09:45 - Dlaczego idee eugeniki znalazły posłuch w biednym Wrocławiu?
14:48 - Problemy Eickstedta w związku z III Rzeszą
19:58 - Zabiegi sterylizacyjne ludności
25:15 - Goebelsiada: czym była?
30:25 - Pacjenci, którzy znikają ze szpitali psychiatrycznych
36:58 - Jak Egon von Eickstedt odnalazł się po wojnie?

Tomasz Bonek prowadzi czytelników ulicami przedwojennego Wrocławia, śladami zbrodni ukrytych za fasadą nauki. Na podstawie dokumentów i historii ofiar odsłania, jak lekarze, antropolodzy i urzędnicy legitymizowali pseudonauką nazistowski terror, przymusowe sterylizacje i machinę Zagłady.

Książka Tomasza Bonka

All episodes of Polityka o historii

Settings

Display

Language

Decides which stations you see first on the home page.

History

Recently played stations and episodes and your latest searches are only stored in this browser.

Notifications

A short notice when a podcast you follow has a new episode. Turn off single podcasts with the bell on their page.

Account

Save favorites – in the app and on the website.

Keyboard shortcuts

/
Open search
Space
Play or pause
← →
In the player: back 15 s, forward 30 s (episodes) · in a row: next tile
↑ ↓
In a row: target within the tile
Home / End
In a row: first or last tile
Esc
Close window or menu
?
This overview
Now playing

Go to station page

Play next

    Add episodes with “Play next” – they play after the current episode.