Skip to content

#76 - Dlaczego matematyka tak dobrze opisuje Wszechświat? | prof. Maciej Dunajski

November 4, 2026 · 40 min

Show notes

Dlaczego matematyka tak dobrze opisuje fizyczny świat? Co geometria mówi nam o naturze czasu i przestrzeni? I czy istnieją struktury matematyczne niedostępne dla ludzkiego umysłu?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Maciejem Dunajskim, fizykiem matematycznym z Uniwersytetu w Cambridge.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Jak obserwacje prowadzą do powstawania nowych matematycznych opisów świata?
- Jaką rolę w wyborze teorii odgrywają prostota, piękno i zgodność z eksperymentem?
- Jak modele pozwalają przewidywać zjawiska, których wcześniej nie obserwowaliśmy?
- Co osobliwości mówią o granicach ogólnej teorii względności?
- Dlaczego potrzebujemy kwantowej teorii grawitacji?
- Na czym polega teoria twistorów i dlaczego zmienia sposób myślenia o punktach czasoprzestrzeni?
- Skąd biorą się wymiary przestrzeni twistorowej i jaką rolę odgrywają liczby zespolone?
- Jakie sukcesy matematyczne przyniosła teoria twistorów i czy daje sprawdzalne przewidywania fizyczne?
- Co łączy teorię twistorów z geometrią rzutową i malarską perspektywą?
- Czy struktury matematyczne istnieją niezależnie od ludzkiego umysłu?
- Czy mogą istnieć rodzaje matematyki niedostępne dla naszego sposobu myślenia?
- Co oznaczają dowody niekonstruktywne i jakie ograniczenia pokazują twierdzenia Gödla?
- Czy każdy dział matematyki może znaleźć zastosowanie w fizyce?
- Jak oceniać najnowsze prace OpenAI i propozycje dowodów generowanych przez AI?
- Dlaczego sprawdzenie wyników AI może zająć znacznie więcej czasu niż ich uzyskanie?
- Kto będzie wybierał ciekawe problemy matematyczne i wyznaczał kierunki badań?

Prof. Maciej Dunajski zajmuje się geometrią różniczkową, teorią twistorów i układami całkowalnymi. Doktorat z matematyki uzyskał w Oksfordzie, gdzie pracował także w grupie Rogera Penrose'a. W Cambridge należał do grupy teorii grawitacji kierowanej przez Stephena Hawkinga.

Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Dunajski
Profil w Cambridge: https://www.damtp.cam.ac.uk/person/md327

Rozdziały:

00:00:00 Wstęp
00:01:00 Od obserwacji do geometrii czasoprzestrzeni
00:03:08 Prostota, piękno i wybór modelu
00:06:01 Model matematyczny a fizyczna rzeczywistość
00:07:29 Co teoria pozwala przewidzieć?
00:10:40 Osobliwości i załamanie teorii
00:12:57 Dlaczego potrzebujemy kwantowej grawitacji?
00:14:28 Na czym polega teoria twistorów?
00:17:54 Wymiary przestrzeni twistorowej i liczby zespolone
00:19:47 Przewidywania fizyczne i matematyczne sukcesy twistorów
00:22:39 Geometria rzutowa i malarska perspektywa
00:24:29 Czy matematyka istnieje niezależnie od nas?
00:26:14 Granice ludzkiego umysłu
00:27:57 Dowody niekonstruktywne
00:28:44 Hilbert, Gödel i granice dowodzenia
00:31:26 Czy każda matematyka przydaje się w fizyce?
00:33:33 AI, OpenAI i problem Naviera-Stokesa
00:36:36 Czy matematycy nadążą za AI?
00:38:04 Kto będzie wybierał problemy matematyczne?
00:40:16 Zakończenie i podziękowania

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: [https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane](https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane)

Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
Sebastian Jaskulski

All episodes of To Bardziej Skomplikowane

Settings

Display

Language

Decides which stations you see first on the home page.

History

Recently played stations and episodes and your latest searches are only stored in this browser.

Notifications

A short notice when a podcast you follow has a new episode. Turn off single podcasts with the bell on their page.

Account

Save favorites – in the app and on the website.

Keyboard shortcuts

/
Open search
Space
Play or pause
← →
In the player: back 15 s, forward 30 s (episodes) · in a row: next tile
↑ ↓
In a row: target within the tile
Home / End
In a row: first or last tile
Esc
Close window or menu
?
This overview
Now playing

Go to station page

Play next

    Add episodes with “Play next” – they play after the current episode.