Aller au contenu

#76 - Dlaczego matematyka tak dobrze opisuje Wszechświat? | prof. Maciej Dunajski

4 novembre 2026 · 40 min

Notes de l’épisode

Dlaczego matematyka tak dobrze opisuje fizyczny świat? Co geometria mówi nam o naturze czasu i przestrzeni? I czy istnieją struktury matematyczne niedostępne dla ludzkiego umysłu?

W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Maciejem Dunajskim, fizykiem matematycznym z Uniwersytetu w Cambridge.

W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

- Jak obserwacje prowadzą do powstawania nowych matematycznych opisów świata?
- Jaką rolę w wyborze teorii odgrywają prostota, piękno i zgodność z eksperymentem?
- Jak modele pozwalają przewidywać zjawiska, których wcześniej nie obserwowaliśmy?
- Co osobliwości mówią o granicach ogólnej teorii względności?
- Dlaczego potrzebujemy kwantowej teorii grawitacji?
- Na czym polega teoria twistorów i dlaczego zmienia sposób myślenia o punktach czasoprzestrzeni?
- Skąd biorą się wymiary przestrzeni twistorowej i jaką rolę odgrywają liczby zespolone?
- Jakie sukcesy matematyczne przyniosła teoria twistorów i czy daje sprawdzalne przewidywania fizyczne?
- Co łączy teorię twistorów z geometrią rzutową i malarską perspektywą?
- Czy struktury matematyczne istnieją niezależnie od ludzkiego umysłu?
- Czy mogą istnieć rodzaje matematyki niedostępne dla naszego sposobu myślenia?
- Co oznaczają dowody niekonstruktywne i jakie ograniczenia pokazują twierdzenia Gödla?
- Czy każdy dział matematyki może znaleźć zastosowanie w fizyce?
- Jak oceniać najnowsze prace OpenAI i propozycje dowodów generowanych przez AI?
- Dlaczego sprawdzenie wyników AI może zająć znacznie więcej czasu niż ich uzyskanie?
- Kto będzie wybierał ciekawe problemy matematyczne i wyznaczał kierunki badań?

Prof. Maciej Dunajski zajmuje się geometrią różniczkową, teorią twistorów i układami całkowalnymi. Doktorat z matematyki uzyskał w Oksfordzie, gdzie pracował także w grupie Rogera Penrose'a. W Cambridge należał do grupy teorii grawitacji kierowanej przez Stephena Hawkinga.

Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Dunajski
Profil w Cambridge: https://www.damtp.cam.ac.uk/person/md327

Rozdziały:

00:00:00 Wstęp
00:01:00 Od obserwacji do geometrii czasoprzestrzeni
00:03:08 Prostota, piękno i wybór modelu
00:06:01 Model matematyczny a fizyczna rzeczywistość
00:07:29 Co teoria pozwala przewidzieć?
00:10:40 Osobliwości i załamanie teorii
00:12:57 Dlaczego potrzebujemy kwantowej grawitacji?
00:14:28 Na czym polega teoria twistorów?
00:17:54 Wymiary przestrzeni twistorowej i liczby zespolone
00:19:47 Przewidywania fizyczne i matematyczne sukcesy twistorów
00:22:39 Geometria rzutowa i malarska perspektywa
00:24:29 Czy matematyka istnieje niezależnie od nas?
00:26:14 Granice ludzkiego umysłu
00:27:57 Dowody niekonstruktywne
00:28:44 Hilbert, Gödel i granice dowodzenia
00:31:26 Czy każda matematyka przydaje się w fizyce?
00:33:33 AI, OpenAI i problem Naviera-Stokesa
00:36:36 Czy matematycy nadążą za AI?
00:38:04 Kto będzie wybierał problemy matematyczne?
00:40:16 Zakończenie i podziękowania

Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: [https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane](https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane)

Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
Sebastian Jaskulski

Tous les épisodes de To Bardziej Skomplikowane

Paramètres

Affichage

Langue

Détermine les stations affichées en premier sur la page d’accueil.

Historique

Les stations et épisodes écoutés récemment et tes dernières recherches sont seulement enregistrés dans ce navigateur.

Notifications

Un court message quand un podcast que tu suis publie un nouvel épisode. Désactive un podcast précis avec la cloche sur sa page.

Compte

Enregistrez vos favoris – dans l’app et sur le site.

Raccourcis clavier

/
Ouvrir la recherche
Espace
Lecture ou pause
← →
Dans le lecteur : 15 s en arrière, 30 s en avant (épisodes) · dans une rangée : tuile suivante
↑ ↓
Dans une rangée : cible dans la tuile
Début / Fin
Dans une rangée : première ou dernière tuile
Esc
Fermer la fenêtre ou le menu
?
Cet aperçu
En cours de lecture

Voir la station

À suivre

    Ajoutez des épisodes avec « À suivre » – ils seront lus après l'épisode en cours.