Saltar al contenido

Polityka o historii: Prof. Mateusz Wyżga: Historia chłopów i polskiej szlachty. Jaka była codzienność na wsi?

20 de octubre de 2026 · 1 h 13 min

Notas del episodio

Polska szlachta, historia chłopów i dzieje Polski to znacznie więcej niż popkulturowy serial „1670”. W tym odcinku weryfikujemy relacje na linii szlachta–chłopi, tłumaczymy, czym była pańszczyzna w Polsce, i sprawdzamy, czy sformułowanie szlachta nie pracuje miało pokrycie w faktach. Prof. Mateusz Wyżga dekonstruuje podręcznikową wiedzę, pokazując, jak wyglądała od podszewki historia szlachty polskiej oraz historia ludowa Polski. Odrzucamy przerysowany wizerunek, który uosabia Jan Paweł Adamczewski, żeby zobaczyć, jak na co dzień funkcjonowała szlachta w Polsce, szlachta zagrodowa oraz szerzej pojęty stan szlachecki. Zaglądamy za kulisy, tam gdzie toczyło się prawdziwe życie na wsi. Na czym polegała praca na wsi i jak radziła sobie dawna polska wieś bez wielkopańskich folwarków?
Zamiast utrwalać mity, sięgamy do tysięcy aktów sądowych i ksiąg metrykalnych. Zaskakujące przypadki zacierania się granic dowodzą, że Rzeczpospolita Obojga Narodów była areną skomplikowanych, obustronnych zależności. Wyjaśniamy mechanizmy mikromobilności zarobkowej, tzw. Muwersów wędrujących setki kilometrów za chlebem. Tłumaczymy, dlaczego dla mieszkańców wsi system wsparcia od dworu stanowił swego rodzaju ubezpieczenie w czasach klęsk elementarnych i jak chłopi realizowali lokalną politykę poprzez własne samorządy, sądy i wynajmowanych pisarzy.
Sprawdzamy także, jak wyglądała w praktyce kultura sarmacka oraz sarmatyzm. Zderzamy elitarne wyobrażenia, którymi żyli zamożni Sarmaci, z prozą życia uboższej braci herbowej, dla której herb często był jedyną wartością wyróżniającą ich z tłumu. Analizujemy sferę intymności, skomplikowane mezalianse, uwarunkowania honoru chłopskiego oraz sytuacje, w których zamożni kmiecie zasilali finansowo ubożejące dwory w zamian za prestiż społeczny.

Czego dowiesz się z odcinka?
1. Jaki był mit bogatego szlachcica i dlaczego ponad 80% braci herbowej samodzielnie uprawiało rolę?
2. Jaka jest prawda o poddaństwie i jak system prawny chronił interesy wsi?
3. Jak masowe migracje zarobkowe i małżeństwa mieszane kształtowały dawne społeczeństwo?

Todos los episodios de Polityka o historii

Ajustes

Visualización

Idioma

Determina qué emisoras ves primero en la página de inicio.

Historial

Las emisoras y episodios escuchados recientemente y tus últimas búsquedas solo se guardan en este navegador.

Avisos

Un breve aviso cuando un pódcast que sigues tiene un episodio nuevo. Puedes desactivar pódcast concretos con la campana de su página.

Cuenta

Guarda tus favoritos: en la app y en la web.

Atajos de teclado

/
Abrir búsqueda
Espacio
Reproducir o pausar
← →
En el reproductor: 15 s atrás, 30 s adelante (episodios) · en una fila: siguiente tarjeta
↑ ↓
En una fila: destino dentro de la tarjeta
Inicio / Fin
En una fila: primera o última tarjeta
Esc
Cerrar ventana o menú
?
Este resumen
Reproduciendo ahora

Ir a la emisora

A continuación

    Añade episodios con «A continuación»: sonarán después del episodio actual.