To Bardziej Skomplikowane

1. #77- Kiedy naprawdę odpowiadamy za swoje czyny? | prof. Marcin Matczak

   11 novembre 202657 minÉpisode 77À suivre

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Marcinem Matczakiem, filozofem prawa z Uniwersytetu Warszawskiego, o wolnej woli, odpowiedzialności za własne czyny i o tym, po co właściwie karzemy. Czy można być winnym …

   Notes de l’épisode

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Marcinem Matczakiem, filozofem prawa z Uniwersytetu Warszawskiego, o wolnej woli, odpowiedzialności za własne czyny i o tym, po co właściwie karzemy.

   Czy można być winnym bez wolnej woli? Czy im lepiej rozumiemy przyczyny czyjegoś zachowania, tym trudniej nam potępić tę osobę? I po co właściwie karzemy?

   W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Marcinem Matczakiem, filozofem prawa z Uniwersytetu Warszawskiego, a także publicystą i komentatorem życia publicznego.

   W rozmowie zadajemy m.in. takie pytania.

   - Jaki obraz człowieka zakłada prawo, kiedy przypisuje komuś winę?
   - Dlaczego przy ocenie poczytalności prawo korzysta z wiedzy psychiatrów?
   - Jakie znaczenie dla odpowiedzialności ma zdolność rozważania racji i reagowania na nie?
   - Co model szybkiego i wolnego myślenia Kahnemana wnosi do rozmowy o impulsach i samokontroli?
   - Co eksperyment myślowy Harry'ego Frankfurta mówi o odpowiedzialności, gdy nie można było postąpić inaczej?
   - Co przypadek guza mózgu mówi o granicy między wyjaśnieniem zachowania a usprawiedliwieniem sprawcy?
   - Czy determinizm oznacza, że można przewidzieć nasze zachowania? Co ma do tego efekt motyla?
   - Jak prawo może wpływać na nasze decyzje, jeśli przyjmiemy, że są zdeterminowane?
   - Czy kara ma służyć odpłacie, odstraszaniu czy ochronie przed kolejnymi przestępstwami?
   - Czy prawdopodobieństwo poniesienia kary odstrasza skuteczniej niż jej surowość?
   - Na czym polega architektura wyboru i kiedy wpływanie na decyzje obywateli staje się manipulacją?
   - Czego prohibicja i kampania przeciw wróblom uczą o niezamierzonych skutkach ingerencji w złożone systemy?
   - Jak przewidywać skutki nowych przepisów i czy symulacje z użyciem AI mogłyby w tym pomóc?
   - Co ewolucja kulturowa podpowiada o tym, jak szybko warto zmieniać prawo?
   - Jaką rolę w rozwoju społeczeństwa odgrywa wolność wypowiedzi, badań i twórczości? Gdzie przebiegają granice tej swobody?

   Prof. Marcin Matczak pracuje w Katedrze Filozofii Prawa i Nauki o Państwie na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się m.in. interpretacją prawa i jej związkami z filozofią języka. Jest autorem książki "Imperium tekstu. Prawo jako postulowanie i urzeczywistnianie świata możliwego".

   Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Matczak
   Profil na Uniwersytecie Warszawskim: https://wpia.uw.edu.pl/eksperci/marcin-stanislaw-matczak

   Rozdziały:
   00:00:00 Wstęp
   00:00:57 Jaki obraz człowieka zakłada prawo?
   00:01:34 Przyczyny zachowania, wina i poczytalność
   00:04:10 Odpowiedzialność i zdolność reagowania na racje
   00:08:25 Szybkie i wolne myślenie u Kahnemana
   00:12:23 Czy prawo potrzebuje wolnej woli?
   00:14:02 Foucault, kara i granice izolacji
   00:16:17 Determinizm i poziomy opisu człowieka
   00:19:24 Skąd bierze się zdolność hamowania impulsów?
   00:22:14 Eksperyment myślowy Frankfurta
   00:25:11 Guz mózgu a ocena winy
   00:28:41 Efekt motyla i granice przewidywania
   00:30:45 Determinizm a fatalizm
   00:33:07 Jak normy wpływają na zachowanie?
   00:35:29 Po co karzemy? Odpłata i prewencja
   00:37:20 Surowość i nieuchronność kary
   00:41:42 Architektura wyboru i granice ingerencji państwa
   00:43:36 Wróble, prohibicja i skutki uboczne regulacji
   00:47:12 Ocena skutków regulacji i symulacje AI
   00:49:44 Ewolucja kulturowa i tempo zmian prawa
   00:53:18 Wolność wypowiedzi, badań i twórczości
   00:56:38 Zakończenie i podziękowania

   Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

   Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

   Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

   Wsparcie projektu i dostęp do społeczności
   [https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane](https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane)

   Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
   Sebastian Jaskulski

   Chapitres (22)

   1. 0:00Wstęp
   2. 0:57Jaki obraz człowieka zakłada prawo?
   3. 1:34Przyczyny zachowania, wina i poczytalność
   4. 4:10Odpowiedzialność i zdolność reagowania na racje
   5. 8:25Szybkie i wolne myślenie u Kahnemana
   6. 12:23Czy prawo potrzebuje wolnej woli?
   7. 14:02Foucault, kara i granice izolacji
   8. 16:17Determinizm i poziomy opisu człowieka
   9. 19:24Skąd bierze się zdolność hamowania impulsów?
   10. 22:14Eksperyment myślowy Frankfurta
   11. 25:11Guz mózgu a ocena winy
   12. 28:41Efekt motyla i granice przewidywania
   13. 30:45Determinizm a fatalizm
   14. 33:07Jak normy wpływają na zachowanie?
   15. 35:29Po co karzemy? Odpłata i prewencja
   16. 37:20Surowość i nieuchronność kary
   17. 41:42Architektura wyboru i granice ingerencji państwa
   18. 43:36Wróble, prohibicja i skutki uboczne regulacji
   19. 47:12Ocena skutków regulacji i symulacje AI
   20. 49:44Ewolucja kulturowa i tempo zmian prawa
   21. 53:18Wolność wypowiedzi, badań i twórczości
   22. 56:38Zakończenie i podziękowania

2. #76 - Dlaczego matematyka tak dobrze opisuje Wszechświat? | prof. Maciej Dunajski

   4 novembre 202640 minÉpisode 76À suivre

   Dlaczego matematyka tak dobrze opisuje fizyczny świat? Co geometria mówi nam o naturze czasu i przestrzeni? I czy istnieją struktury matematyczne niedostępne dla ludzkiego umysłu? W dzisiejszym odcinku miałem …

   Notes de l’épisode

   Dlaczego matematyka tak dobrze opisuje fizyczny świat? Co geometria mówi nam o naturze czasu i przestrzeni? I czy istnieją struktury matematyczne niedostępne dla ludzkiego umysłu?

   W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Maciejem Dunajskim, fizykiem matematycznym z Uniwersytetu w Cambridge.

   W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

   - Jak obserwacje prowadzą do powstawania nowych matematycznych opisów świata?
   - Jaką rolę w wyborze teorii odgrywają prostota, piękno i zgodność z eksperymentem?
   - Jak modele pozwalają przewidywać zjawiska, których wcześniej nie obserwowaliśmy?
   - Co osobliwości mówią o granicach ogólnej teorii względności?
   - Dlaczego potrzebujemy kwantowej teorii grawitacji?
   - Na czym polega teoria twistorów i dlaczego zmienia sposób myślenia o punktach czasoprzestrzeni?
   - Skąd biorą się wymiary przestrzeni twistorowej i jaką rolę odgrywają liczby zespolone?
   - Jakie sukcesy matematyczne przyniosła teoria twistorów i czy daje sprawdzalne przewidywania fizyczne?
   - Co łączy teorię twistorów z geometrią rzutową i malarską perspektywą?
   - Czy struktury matematyczne istnieją niezależnie od ludzkiego umysłu?
   - Czy mogą istnieć rodzaje matematyki niedostępne dla naszego sposobu myślenia?
   - Co oznaczają dowody niekonstruktywne i jakie ograniczenia pokazują twierdzenia Gödla?
   - Czy każdy dział matematyki może znaleźć zastosowanie w fizyce?
   - Jak oceniać najnowsze prace OpenAI i propozycje dowodów generowanych przez AI?
   - Dlaczego sprawdzenie wyników AI może zająć znacznie więcej czasu niż ich uzyskanie?
   - Kto będzie wybierał ciekawe problemy matematyczne i wyznaczał kierunki badań?

   Prof. Maciej Dunajski zajmuje się geometrią różniczkową, teorią twistorów i układami całkowalnymi. Doktorat z matematyki uzyskał w Oksfordzie, gdzie pracował także w grupie Rogera Penrose'a. W Cambridge należał do grupy teorii grawitacji kierowanej przez Stephena Hawkinga.

   Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Dunajski
   Profil w Cambridge: https://www.damtp.cam.ac.uk/person/md327

   Rozdziały:

   00:00:00 Wstęp
   00:01:00 Od obserwacji do geometrii czasoprzestrzeni
   00:03:08 Prostota, piękno i wybór modelu
   00:06:01 Model matematyczny a fizyczna rzeczywistość
   00:07:29 Co teoria pozwala przewidzieć?
   00:10:40 Osobliwości i załamanie teorii
   00:12:57 Dlaczego potrzebujemy kwantowej grawitacji?
   00:14:28 Na czym polega teoria twistorów?
   00:17:54 Wymiary przestrzeni twistorowej i liczby zespolone
   00:19:47 Przewidywania fizyczne i matematyczne sukcesy twistorów
   00:22:39 Geometria rzutowa i malarska perspektywa
   00:24:29 Czy matematyka istnieje niezależnie od nas?
   00:26:14 Granice ludzkiego umysłu
   00:27:57 Dowody niekonstruktywne
   00:28:44 Hilbert, Gödel i granice dowodzenia
   00:31:26 Czy każda matematyka przydaje się w fizyce?
   00:33:33 AI, OpenAI i problem Naviera-Stokesa
   00:36:36 Czy matematycy nadążą za AI?
   00:38:04 Kto będzie wybierał problemy matematyczne?
   00:40:16 Zakończenie i podziękowania

   Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

   Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

   Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

   Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: [https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane](https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane)

   Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
   Sebastian Jaskulski

   Chapitres

   Chargement des chapitres…

3. #75 - Kiedy zaczyna się choroba psychiczna? | dr hab. Maciej Pilecki

   28 octobre 202648 minÉpisode 75À suivre

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. hab. Maciejem Pileckim o tym, jak rozpoznajemy zaburzenia psychiczne, gdzie przebiega granica między kryzysem a chorobą i jak diagnoza wpływa na nasze myślenie o sobie …

   Notes de l’épisode

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. hab. Maciejem Pileckim o tym, jak rozpoznajemy zaburzenia psychiczne, gdzie przebiega granica między kryzysem a chorobą i jak diagnoza wpływa na nasze myślenie o sobie.

   Dlaczego podobne objawy mogą prowadzić do różnych rozpoznań? Kiedy diagnoza przynosi ulgę, a kiedy staje się obciążeniem? I czy sztuczna inteligencja pomoże lepiej zrozumieć trudności konkretnego człowieka oraz dobrać skuteczne leczenie?

   W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

   • Jak odróżniamy kryzys życiowy, żałobę i reakcję na traumę od zaburzenia psychicznego?

   • Jak myśli automatyczne i przekonania o sobie wiążą się z depresją?

   • Na czym opierają się diagnozy psychiatryczne i dlaczego ich klasyfikacje zmieniają się w czasie?

   • Jak diagnoza może wpływać na tożsamość, poczucie winy i gotowość do szukania pomocy?

   • Co przykłady borderline i złożonego PTSD pokazują o znaczeniu języka diagnozy?

   • Co może dać rozpoznanie ADHD i gdzie pojawia się ryzyko tłumaczenia nim wszystkich trudności?

   • Jak powstają błędy diagnostyczne i dlaczego warto rozważać alternatywne hipotezy?

   • Jak emocje lekarza i sposób opisywania własnych doświadczeń przez pacjenta wpływają na diagnozę?

   • Dlaczego leczenie czasem nie przynosi poprawy i jaką rolę odgrywają ograniczenia systemu?

   • Jak sztuczna inteligencja może wspierać psychiatrię i bardziej indywidualny dobór leczenia?

   • Dlaczego poprawa bywa trudna do zauważenia, a pozytywne zmiany też mogą być wyzwaniem?

   • Co wiemy o kryzysie zdrowia psychicznego młodych i możliwej roli mediów społecznościowych?

   • Jak biologia, doświadczenia i otoczenie społeczne wzajemnie na siebie oddziałują?

   • Dlaczego zaufanie i relacja z lekarzem lub terapeutą są tak ważne w procesie leczenia?

   Dr hab. n. med. Maciej Pilecki jest specjalistą psychiatrii dorosłych oraz psychiatrii dzieci i młodzieży, certyfikowanym psychoterapeutą i superwizorem Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Kieruje Kliniką Psychiatrii i Psychoterapii Dzieci i Młodzieży Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum.

   Profil na stronie Katedry Psychiatrii UJ CM:
   https://katedrapsychiatrii.wl.cm.uj.edu.pl/zespol/klinika-psychiatrii-dzieci-i-mlodziezy/

   Rozdziały:

   00:00:00 Wstęp
   00:01:02 Kiedy kryzys staje się zaburzeniem psychicznym?
   00:02:44 Żałoba, depresja i reakcje na traumę
   00:06:18 Model siebie, myśli automatyczne i depresja
   00:09:52 Jak diagnoza wpływa na obraz siebie?
   00:11:50 Jak powstają i zmieniają się klasyfikacje?
   00:13:42 Kiedy diagnoza pomaga, a kiedy obciąża?
   00:17:21 Borderline i złożone PTSD: znaczenie opisu
   00:22:15 ADHD i poszukiwanie wyjaśnienia swoich trudności
   00:25:29 Brak poprawy w leczeniu i błędy diagnostyczne
   00:28:40 Emocje lekarza i język pacjenta
   00:31:31 Oporność na leczenie i ograniczenia systemu
   00:33:08 Złożoność psychiki i medycyna spersonalizowana
   00:35:17 Sztuczna inteligencja i dobór leczenia
   00:38:56 Jak ocenić, czy leczenie działa?
   00:40:51 Dlaczego dobre zmiany też bywają trudne?
   00:41:32 Czy kryzys psychiczny młodych narasta?
   00:43:32 Media społecznościowe, środowisko i biologia
   00:47:03 Znaczenie relacji w leczeniu

   Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

   Jeśli cenisz takie rozmowy i chcesz pomóc w docieraniu z nimi do kolejnych osób, zasubskrybuj kanał i zostaw łapkę w górę.

   Możesz też wesprzeć rozwój podcastu przez Patronite i dołączyć do naszej społeczności na Discordzie. Rozmawiamy tam o odcinkach, wymieniamy materiały i pomysły na kolejne tematy.

   Wsparcie podcastu i dostęp do Discorda:
   https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

   Podziękowania dla patronów wspierających projekt: Sebastian Jaskulski

   Chapitres

   Chargement des chapitres…

4. #74 - Jak rośliny postrzegają świat, komunikują się i oszukują zwierzęta? | prof. Marcin Zych

   21 octobre 202651 minÉpisode 74À suivre

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Marcinem Zychem o tym, jak rośliny odbierają świat, komunikują się i rozwiązują problemy, a także czy możemy mówić o ich pamięci, inteligencji, a nawet świadomości. W tej …

   Notes de l’épisode

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Marcinem Zychem o tym, jak rośliny odbierają świat, komunikują się i rozwiązują problemy, a także czy możemy mówić o ich pamięci, inteligencji, a nawet świadomości.

   W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

   - Dlaczego często postrzegamy rośliny jako nieruchome tło i nie dostrzegamy złożoności ich zachowań?
   - Gdzie kończy się jeden osobnik i jakie znaczenie ma modularna budowa roślin?
   - Jak rośliny odbudowują utracone części swojego organizmu?
   - Jakie informacje czerpią ze światła, temperatury, drgań i sygnałów chemicznych?
   - Czy rośliny mogą reagować na drgania wywoływane przez zbliżających się zapylaczy?
   - Jak przekazują informacje między różnymi częściami swojego ciała?
   - Jak bronią się przed roślinożercami i w jaki sposób mogą przyciągać ich naturalnych wrogów?
   - Jak organizm bez mózgu integruje sygnały i koordynuje swoje działanie?
   - Na ile koncepcja obliczeń morfologicznych pomaga myśleć o przetwarzaniu informacji przez rośliny?
   - Czy różne gatunki roślin posługują się wspólnym językiem chemicznym i mogą "podsłuchiwać" swoich konkurentów?
   - Jak rośliny przyciągają zapylacze i dlaczego niektóre storczyki je oszukują?
   - Co wiemy o pamięci roślin i jakie mechanizmy mogą za nią odpowiadać?
   - Jak odczytywanie sygnałów roślin i sztuczna inteligencja mogą pomóc w prowadzeniu upraw?
   - Przy jakiej definicji inteligencji możemy mówić o inteligencji roślin?
   - Czym różni się dostosowywanie działania do warunków od nabywania nowych umiejętności?
   - Co możemy powiedzieć o świadomości roślin i gdzie kończy się nasza wiedza?

   Prof. Marcin Zych bada biologię zapylania roślin, w tym gatunków uprawnych i zagrożonych. Wśród jego zainteresowań naukowych znajdują się również ewolucja strategii reprodukcyjnych, filogeneza roślin z rodziny baldaszkowatych oraz ochrona różnorodności biologicznej.

   Profil w Ogrodzie Botanicznym UW: https://www.ogrod.uw.edu.pl/zespol/prof-dr-hab-marcin-zych/
   Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego: https://www.ogrod.uw.edu.pl/

   Rozdziały:

   00:00:00 Wstęp
   00:01:05 Jak powinniśmy myśleć o roślinach?
   00:06:07 Granice osobnika i modularna budowa roślin
   00:10:42 Jak rośliny regenerują utracone części?
   00:12:31 Jakie sygnały odbierają rośliny?
   00:15:05 Drgania, zapylacze i produkcja nektaru
   00:17:40 Sygnały chemiczne i obrona przed roślinożercami
   00:22:19 Jak roślina integruje informacje bez mózgu?
   00:24:12 Obliczenia morfologiczne i rozproszone przetwarzanie
   00:25:51 Komunikacja między roślinami
   00:30:33 Konkurencja i "podsłuchiwanie" sygnałów
   00:32:57 Komunikacja ze zwierzętami i rola nektaru
   00:34:53 Jak storczyki oszukują zapylacze?
   00:38:28 Pamięć roślin i odczytywanie ich sygnałów
   00:40:38 AI, inteligentne szklarnie i przyszłość upraw
   00:43:09 Czy rośliny są inteligentne?
   00:45:33 Uczenie się a reagowanie na sygnały
   00:46:41 Czy rośliny mogą mieć świadomość?

   Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

   Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

   Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

   Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

   Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
   Sebastian Jaskulski

   Chapitres

   Chargement des chapitres…

5. #73 - Co dzieje się z materią tuż nad zerem bezwzględnym? | prof. Michał Tomza

   14 octobre 20261 h 2 minÉpisode 73À suivre

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Michałem Tomzą o kontrolowaniu ultrazimnych atomów i cząsteczek, poszukiwaniu nowej fizyki oraz roli sztucznej inteligencji w badaniach. Co właściwie oznacza …

   Notes de l’épisode

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Michałem Tomzą o kontrolowaniu ultrazimnych atomów i cząsteczek, poszukiwaniu nowej fizyki oraz roli sztucznej inteligencji w badaniach.

   Co właściwie oznacza kontrolowanie materii na poziomie kwantowym i dlaczego potrzebujemy do tego ultraniskich temperatur? Jak badania pojedynczych atomów i cząsteczek mogą pomóc w poszukiwaniu nowej fizyki? Czy sztuczna inteligencja może stać się lepszym naukowcem od człowieka?

   W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Michałem Tomzą, fizykiem teoretykiem z Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Profesor zajmuje się fizyką i chemią ultrazimnej materii oraz teorią oddziaływań i zderzeń atomów, jonów i cząsteczek.

   W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

   - Dlaczego w ultraniskich temperaturach łatwiej obserwować i wykorzystywać efekty kwantowe?
   - Jak działają pułapki na atomy i dlaczego światło laserowe może chłodzić?
   - Co możemy kontrolować w atomie lub cząsteczce: spin, rotacje, drgania i ruch?
   - W jakim sensie atomy i cząsteczki przygotowane w tym samym stanie kwantowym są identyczne?
   - Jak współpraca teorii z eksperymentem pozwala odkrywać mechanizmy reakcji chemicznych?
   - Jak pole magnetyczne może zmieniać szybkość reakcji i co mówią nam pomiary stanów produktów?
   - Dlaczego znajomość równania Schrödingera nie wystarcza do obliczenia zachowania złożonego układu?
   - Czym różnią się trudność obliczeniowa, wieloskalowość i emergencja?
   - Jak wyznaczamy granice stosowalności modeli i sprawdzamy zgodność różnych opisów?
   - Dlaczego czasem trzeba chronić cząsteczki przed reakcjami chemicznymi?
   - Czym jest elektryczny moment dipolowy elektronu i jaki ma związek z symetriami oraz przewagą materii nad antymaterią?
   - Dlaczego wynik pomiaru zgodny z zerem może ograniczać teorie wykraczające poza Model Standardowy?
   - Jak sieci neuronowe pomagają opisywać funkcje falowe?
   - Czy AI może zadawać dobre pytania badawcze, zastąpić naukowców i zmienić kształcenie na uniwersytetach?
   - Jak współpraca agentów AI i szybkie generowanie wyników wpływają na sposób uprawiania nauki?

   Prof. Michał Tomza kieruje grupą badawczą Quantum Molecular Systems oraz Centrum Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej na Uniwersytecie Warszawskim. W swoich badaniach łączy kwantowy opis materii z obliczeniami na superkomputerach i ścisłą współpracą z zespołami doświadczalnymi. Jest laureatem Nagrody Narodowego Centrum Nauki z 2020 roku. Otrzymał również ERC Starting Grant na projekt QuantMol, poświęcony ultrazimnym cząsteczkom wieloatomowym, kontrolowanej chemii i precyzyjnym pomiarom.

   Profil na Uniwersytecie Warszawskim: https://promotorzy.szkolydoktorskie.uw.edu.pl/pl/promotor/2399
   Grupa Quantum Molecular Systems: https://quantmol.uw.edu.pl/
   Nagroda NCN: https://www.ncn.gov.pl/o-ncn/nagroda-ncn/laureaci-2020

   Rozdziały:

   00:00:00 Wstęp
   00:01:06 Co oznacza kontrolowanie materii kwantowej?
   00:05:01 Jak łapiemy i chłodzimy atomy?
   00:09:07 Kontrola stanów kwantowych
   00:12:54 Identyczność atomów i cząsteczek
   00:16:29 Wyzwania eksperymentalne i rozwój technologii
   00:21:19 Sterowanie reakcjami chemicznymi
   00:27:24 Dlaczego obliczenia kwantowe są tak trudne?
   00:32:50 Złożoność, emergencja i różne skale opisu
   00:35:38 Granice stosowalności modeli
   00:38:28 Ekranowanie cząsteczek
   00:40:25 Precyzyjne pomiary i poszukiwanie nowej fizyki
   00:43:36 Materia, antymateria i symetrie
   00:46:33 Co mówi nam wynik zgodny z zerem?
   00:51:07 Sieci neuronowe i funkcje falowe
   00:52:43 Czy AI może zastąpić naukowców?
   00:54:42 Uniwersytet w czasach AI
   00:56:39 Czy AI potrafi zadawać dobre pytania?
   00:58:07 Agenci AI i dokonywanie odkryć
   00:59:54 Tempo badań i nadmiar informacji

   Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

   Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

   Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

   Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

   Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
   Sebastian Jaskulski

   Chapitres

   Chargement des chapitres…

6. #72 - Jak działa RNA i czy możemy programować komórki? | prof. Janusz Bujnicki

   7 octobre 20261 h 7 minÉpisode 72À suivre

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Januszem Bujnickim o tym, jak działa RNA, jak sztuczna inteligencja pomaga je badać i na ile potrafimy projektować cząsteczki o określonych funkcjach. Co właściwie …

   Notes de l’épisode

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Januszem Bujnickim o tym, jak działa RNA, jak sztuczna inteligencja pomaga je badać i na ile potrafimy projektować cząsteczki o określonych funkcjach.

   Co właściwie potrafi RNA poza przenoszeniem informacji potrzebnej do produkcji białek? Dlaczego ta sama cząsteczka może przyjmować różne kształty i jak wpływa na to jej otoczenie? Czy umiemy dziś przewidzieć jej działanie, a nawet zaprojektować RNA o określonej funkcji?

   W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

   - Jakie funkcje może pełnić RNA poza pośredniczeniem w produkcji białek?
   - Na ile sekwencja RNA określa jego strukturę, a na ile o kształcie cząsteczki decydują środowisko i inne cząsteczki?
   - Jak modyfikacje chemiczne mogą zmieniać strukturę i działanie RNA?
   - Skąd pochodzą dane potrzebne do modelowania RNA i dlaczego jego strukturę trudniej przewidywać niż strukturę białek?
   - Co potrafią dziś metody sztucznej inteligencji, w tym AlphaFold, i gdzie napotykają ograniczenia?
   - Dlaczego poznanie jednego możliwego kształtu RNA nie wystarcza do zrozumienia jego funkcji?
   - Czym różni się trafne przewidywanie od wyjaśnienia mechanizmu działania cząsteczki?
   - Na ile potrafimy projektować RNA o zadanych właściwościach i czego uczy przykład modyfikowanego tRNA?
   - Dlaczego łatwiej projektować warianty znanych cząsteczek niż zupełnie nowe struktury?
   - Czy da się przewidzieć, jak zmiana na poziomie pojedynczych atomów wpłynie na komórkę lub organizm?
   - Jak rozwój kriomikroskopii elektronowej może zmienić badania nad RNA?
   - W jakim sensie RNA może działać jak przełącznik lub element bramki logicznej?

   Prof. Janusz Bujnicki jest profesorem nauk biologicznych, członkiem Europejskiej Organizacji Biologii Molekularnej (EMBO) oraz członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk. W swoich badaniach łączy bioinformatykę, biologię strukturalną i metody doświadczalne. Jego zespół rozwija narzędzia do modelowania struktur RNA i ich oddziaływań, m.in. ModeRNA i SimRNA, oraz bazę MODOMICS poświęconą modyfikacjom RNA. W Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie bada również, jak poznanie struktury tych cząsteczek może pomóc w projektowaniu RNA o nowych funkcjach.

   Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Janusz_Bujnicki
   Międzynarodowy Instytut Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie: https://www.iimcb.gov.pl/
   Laboratorium Bioinformatyki i Inżynierii Białka: https://www.iimcb.gov.pl/pl/laboratoria-iimcb/laboratorium-bioinformatyki-i-inzynierii-bialka

   Rozdziały:

   00:00:00 Wstęp
   00:01:12 Czym jest RNA i co potrafi?
   00:02:57 Sekwencja, struktura i środowisko
   00:07:53 Jak modyfikacje chemiczne zmieniają RNA?
   00:09:26 Jak badamy i przewidujemy strukturę RNA?
   00:15:03 Czym RNA różni się od białek?
   00:20:56 Granice przewidywania struktury RNA
   00:24:00 Sztuczna inteligencja i AlphaFold
   00:28:20 Czy potrafimy przewidzieć funkcję RNA?
   00:30:37 Predykcja a rozumienie mechanizmu
   00:36:05 Projektowanie RNA
   00:39:45 Projektowanie i modyfikowanie tRNA
   00:43:04 Czy można zaprojektować zupełnie nową strukturę?
   00:47:52 Kriomikroskopia i nowe dane doświadczalne
   00:51:19 Od atomów do komórek: granice przewidywania
   00:59:54 Przyszłość badań i zastosowań RNA
   01:03:39 Bramki logiczne z RNA

   Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

   Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

   Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

   Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

   Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
   Sebastian Jaskulski

   Chapitres

   Chargement des chapitres…

7. #71 - Czy można myśleć bez języka? | prof. Katarzyna Jednoróg

   30 septembre 20261 h 1 minÉpisode 71À suivre

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Katarzyną Jednoróg o tym, jak mózg przetwarza język i w jaki sposób dźwięki mowy nabierają dla nas znaczenia. Jak z ciągłego strumienia dźwięków mózg wydobywa słowa i ich …

   Notes de l’épisode

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Katarzyną Jednoróg o tym, jak mózg przetwarza język i w jaki sposób dźwięki mowy nabierają dla nas znaczenia.

   Jak z ciągłego strumienia dźwięków mózg wydobywa słowa i ich znaczenie? Skąd dziecko wie, gdzie kończy się jedno słowo, a zaczyna następne? I czy język jest nam potrzebny do myślenia?

   W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o tym z prof. Katarzyną Jednoróg, która kieruje Pracownią Neurobiologii Procesów Językowych w Instytucie Nenckiego PAN.

   W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

   - Jak mózg przechodzi od dźwięków mowy do znaczenia wypowiedzi?
   - Dlaczego klasyczny podział na ośrodek mówienia i ośrodek rozumienia języka jest niepełny?
   - Skąd bierze się znaczenie słów i jak wpływają na nie nasze doświadczenia?
   - Jak niemowlęta odnajdują słowa w nieprzerwanym strumieniu mowy?
   - Dlaczego kontakt z drugim człowiekiem ma znaczenie dla nauki języka?
   - Czy można myśleć bez słów i czy każdy ma wewnętrzny głos?
   - Jak nauka czytania zmienia mózg?
   - Dlaczego dysleksja może wiązać się z różnymi trudnościami w uczeniu się czytania?
   - Czy mózg przewiduje słowa, które za chwilę usłyszymy, i na ile potwierdzają to badania?
   - Co wiemy o związku czytania z ekranu i korzystania z mediów społecznościowych z uwagą oraz rozumieniem tekstu?

   Prof. Katarzyna Jednoróg bada neurobiologiczne podstawy języka oraz rozwój umiejętności czytania u dzieci, także w kontekście dysleksji. Jej zespół śledzi, jak mózg zmienia się w trakcie nauki czytania i skąd mogą brać się różnice między dziećmi.

   Pracownia Neurobiologii Procesów Językowych: https://nencki.edu.pl/pl/laboratories/pracownia-neurobiologii-procesow-jezykowych/

   **Badanie rozwoju czytania u dzieci**

   Zespół pracowni zaprasza do udziału w badaniu sześcioletnie dzieci z zerówki, które jeszcze nie czytają. Badacze będą śledzić, jak zmienia się mózg dzieci w trakcie nauki czytania. Szczegóły dotyczące projektu i udziału w badaniu: https://orto.nencki.edu.pl/

   Rozdziały:

   00:00:00 Wstęp
   00:00:47 Jak mózg rozumie mowę?
   00:03:27 Afazja i ograniczenia klasycznych modeli języka
   00:05:25 Skąd bierze się znaczenie słów?
   00:08:48 Jak dzieci uczą się języka?
   00:12:33 Dlaczego kontakt z drugim człowiekiem ma znaczenie?
   00:13:29 Jak niemowlęta odnajdują słowa w strumieniu mowy?
   00:17:04 Wrodzona gramatyka czy uczenie się ze statystyki?
   00:20:38 Czy można myśleć bez języka?
   00:23:08 Wewnętrzny głos i różne sposoby myślenia
   00:29:18 Jak nauka czytania zmienia mózg?
   00:36:30 Rozmowa z dzieckiem i wspólne czytanie
   00:39:02 Dysleksja i różne ścieżki rozwoju czytania
   00:46:58 Czy mózg przewiduje kolejne słowa?
   00:53:23 Czytanie z ekranu a rozumienie tekstu
   00:56:16 Ekrany, uwaga i rozwój języka

   Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

   Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

   Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

   Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

   Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
   Sebastian Jaskulski

   Chapitres

   Chargement des chapitres…

8. #70 - Dlaczego fizyka utknęła? Kwanty kontra grawitacja | prof. Jerzy Kowalski-Glikman

   23 septembre 202657 minÉpisode 70À suivre

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem o kwantowej grawitacji, o tym, dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z teorią Einsteina i jak fizycy próbują sprawdzić swoje pomysły …

   Notes de l’épisode

   W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem o kwantowej grawitacji, o tym, dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z teorią Einsteina i jak fizycy próbują sprawdzić swoje pomysły.

   Dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z teorią grawitacji Einsteina? Co czarne dziury mówią nam o granicach naszego opisu świata? I jak możemy szukać śladów kwantowej grawitacji w obserwacjach kosmosu?

   W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Jerzym Kowalskim-Glikmanem, fizykiem teoretycznym zajmującym się kwantową grawitacją i strukturą czasoprzestrzeni.

   W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

   - Jak ogólna teoria względności zmieniła nasze rozumienie czasu i przestrzeni?
   - Co oznacza, że materia wpływa na geometrię czasoprzestrzeni, a geometria na ruch materii?
   - Jak zasada nieoznaczoności wiąże się z możliwością obserwowania coraz mniejszych obiektów?
   - Czym jest długość Plancka i czy wyznacza granicę tego, co możemy zaobserwować?
   - Dlaczego wnętrza czarnych dziur i bardzo wczesny Wszechświat wymagają pełniejszego opisu?
   - Czy osobliwości oznaczają istnienie nieskończoności w przyrodzie, czy granicę stosowalności teorii?
   - Z jakimi problemami mierzą się teoria strun i pętlowa kwantowa grawitacja?
   - Jak można sprawdzać teorie dotyczące skal energii poza zasięgiem naszych eksperymentów?
   - Czy obserwacje błysków gamma mogą ujawnić zależność prędkości światła od energii?
   - Dlaczego czas i przestrzeń odgrywają różne role w mechanice kwantowej i ogólnej teorii względności?
   - Jak sztuczna inteligencja zmienia pracę fizyków i czy trafne przewidywania wystarczą, żeby mówić o zrozumieniu świata?

   Prof. Jerzy Kowalski-Glikman jest związany z Instytutem Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Wrocławskiego oraz Narodowym Centrum Badań Jądrowych. Zajmuje się kwantową grawitacją, strukturą czasoprzestrzeni oraz możliwościami sprawdzania modeli teoretycznych za pomocą obserwacji astrofizycznych. Jest również popularyzatorem nauki i autorem tekstów publikowanych w portalu Pulsar.

   Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzy_Kowalski-Glikman

   Rozdziały:

   00:00:00 Wstęp
   00:00:59 Jak fizyka rozumie czas i przestrzeń?
   00:07:37 Zasada nieoznaczoności i granice pomiaru
   00:11:47 Długość Plancka i granice rozdzielczości
   00:16:28 Dlaczego potrzebujemy kwantowej grawitacji?
   00:20:24 Czarne dziury, osobliwości i początek Wszechświata
   00:26:27 Teoria strun i pętlowa kwantowa grawitacja
   00:31:19 Poszukiwanie rozpadu protonu i testowanie nowych teorii
   00:35:49 Błyski gamma i poszukiwanie śladów kwantowej grawitacji
   00:41:47 Dlaczego tak trudno połączyć mechanikę kwantową z grawitacją?
   00:46:42 Sztuczna inteligencja w pracy fizyka
   00:49:27 Czy zrozumiemy teorię stworzoną przez AI?

   Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

   Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

   Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

   Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

   Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
   Sebastian Jaskulski

   Chapitres

   Chargement des chapitres…

9. #69 - Jak powstał człowiek? Mózg, język i zagadki ewolucji | dr Marcin Ryszkiewicz

   16 septembre 20261 h 26 minÉpisode 69À suivre

   W tym odcinku rozmawiam z dr. Marcinem Ryszkiewiczem o ewolucji człowieka i cechach, które uczyniły nas ludźmi. Co uczyniło nas ludźmi? Skąd wzięły się nasz duży mózg, zdolność do współpracy i język? I na ile …

   Notes de l’épisode

   W tym odcinku rozmawiam z dr. Marcinem Ryszkiewiczem o ewolucji człowieka i cechach, które uczyniły nas ludźmi.

   Co uczyniło nas ludźmi? Skąd wzięły się nasz duży mózg, zdolność do współpracy i język? I na ile potrafimy dziś odtworzyć procesy, które ukształtowały nasz gatunek?

   W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. Marcinem Ryszkiewiczem, geologiem, ewolucjonistą i popularyzatorem nauki.

   W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

   * Kiedy właściwie możemy zacząć mówić o człowieku i dlaczego trudno wskazać jedną wyraźną granicę?
   * Jakie hipotezy wyjaśniają pojawienie się dwunożności i wyprostowanej postawy?
   * Co mogło umożliwić rozwój tak kosztownego energetycznie narządu jak ludzki mózg?
   * Jaką rolę w naszej ewolucji mogły odegrać zmiany diety, wykorzystanie ognia i narzędzia?
   * Jak ewolucja wykorzystuje istniejące struktury do nowych funkcji?
   * Jak długie dzieciństwo i zależność od opiekunów mogły wpłynąć na rozwój współpracy?
   * Dlaczego zaczęliśmy współpracować również z osobami spoza najbliższej rodziny?
   * Kiedy mógł pojawić się język i co o jego początkach mogą powiedzieć sztuka oraz komunikacja zwierząt?
   * Co rozwój języka u dzieci może nam powiedzieć o naszych wrodzonych zdolnościach?
   * Jakie ślady spotkań z neandertalczykami i innymi dawnymi ludźmi zachowały się w naszych genach?
   * Jak odróżnić dobrze uzasadnioną rekonstrukcję ewolucji od przekonującej opowieści dopasowanej do znanych faktów?

   Dr Marcin Ryszkiewicz studiował geologię na Uniwersytecie Warszawskim oraz na Uniwersytecie Piotra i Marii Curie w Paryżu. Jest autorem książek poświęconych ewolucji i historii naturalnej, m.in. "Homo sapiens. Meandry ewolucji" oraz "4 miliardy lat. Eseje o ewolucji". Jego teksty ukazywały się m.in. w "Świecie Nauki", "Wiedzy i Życiu" oraz "Polityce".
   Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marcin_Ryszkiewicz

   Rozdziały:

   00:00:00 Wstęp
   00:01:03 Kiedy zaczyna się człowiek?
   00:05:00 Dlaczego ewolucja człowieka przypomina sieć?
   00:07:00 Skąd wzięła się dwunożność?
   00:14:15 Życie na drzewach a wyprostowana postawa
   00:18:37 Hipoteza "wodnej małpy"
   00:26:03 Dlaczego nasz mózg się powiększył?
   00:30:57 Ogień, dieta i rozwój mózgu
   00:34:00 Jak ewolucja nadaje strukturom nowe funkcje?
   00:38:15 Duży mózg, poród i długie dzieciństwo
   00:41:37 Opieka nad dziećmi i rozwój współpracy
   00:46:08 Od rodziny do plemienia: "my" i "oni"
   00:48:28 Kiedy pojawił się język?
   00:57:41 Dzieci, gramatyka i wrodzone zdolności językowe
   01:03:58 Ludzki język a komunikacja zwierząt
   01:11:48 Rekonstrukcja ewolucji czy przekonująca opowieść?
   01:14:27 Narzędzia, dawne DNA i spotkania z neandertalczykami
   01:22:59 Czy neandertalczycy przetrwali w naszych genach?

   Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

   Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

   Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

   Wsparcie projektu i dostęp do społeczności: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

   Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
   Sebastian Jaskulski

   Chapitres

   Chargement des chapitres…

10. #68 - Jak działają antydepresanty? Mózg, emocje i doświadczenie | dr hab. Sławomir Murawiec

    9 septembre 202653 minÉpisode 68À suivre

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą i psychoterapeutą, o tym, jak antydepresanty zmieniają nasz umysł i od czego zależy poprawa w leczeniu depresji. Jak antydepresanty …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą i psychoterapeutą, o tym, jak antydepresanty zmieniają nasz umysł i od czego zależy poprawa w leczeniu depresji.

    Jak antydepresanty zmieniają umysł? Co dzieje się pomiędzy działaniem leku na mózg a chwilą, w której człowiek zaczyna inaczej myśleć, odczuwać emocje i patrzeć na świat? I dlaczego w procesie poprawy tak duże znaczenie mogą mieć środowisko, relacje oraz nowe doświadczenia?

    W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. hab. Sławomirem Murawcem, psychiatrą, psychoterapeutą i rzecznikiem prasowym Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego.

    W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

    * Co wiemy o działaniu leków przeciwdepresyjnych na mózg i jak łączy się ono ze zmianą doświadczenia?
    * Czy lek może zmieniać przetwarzanie informacji, zanim człowiek świadomie poczuje poprawę?
    * Na czym polega hipoteza, że antydepresanty otwierają "okno zmiany"?
    * Jaką rolę w procesie poprawy odgrywają środowisko, relacje, psychoterapia i nowe doświadczenia?
    * Jak leki wpływają na treść myśli i emocji oraz na nasz stosunek do własnego doświadczenia?
    * Czy model predykcyjny mózgu może pomóc nam zrozumieć zaburzenia psychiczne i działanie leków?
    * Dlaczego ten sam lek może działać i być odczuwany inaczej przez różne osoby?
    * Co potrafimy zauważyć we własnym doświadczeniu, a gdzie zaczyna się interpretacja?
    * Jak język i diagnoza psychiatryczna wpływają na sposób myślenia o sobie?
    * Czy mamy dziś kryzys zdrowia psychicznego i jakie znaczenie mają warunki, w których żyjemy?

    Dr hab. n. med. Sławomir Murawiec przez ponad 15 lat pracował w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Jest autorem publikacji naukowych i popularnonaukowych, w których łączy biologiczną i psychologiczną perspektywę leczenia zaburzeń psychicznych. Jest również współautorem książki "Od neurobiologii do psychoterapii".
    O gościu: https://slawomirmurawiec.pl/about/
    Artykuły: https://slawomirmurawiec.pl/artykuly/

    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp
    00:01:10 Co antydepresanty zmieniają w mózgu?
    00:05:26 Co pacjent zauważa po rozpoczęciu leczenia?
    00:10:02 Mindfulness i granice obserwacji własnego umysłu
    00:12:18 Leki, neuroplastyczność i "okno zmiany"
    00:14:17 Dlaczego środowisko ma znaczenie?
    00:18:00 Jak leki zmieniają przetwarzanie informacji?
    00:20:48 Dlaczego poprawa nie jest od razu odczuwalna?
    00:23:05 Zmiany w sieciach mózgowych
    00:24:58 Mózg, przewidywania i model predykcyjny
    00:28:34 Model predykcyjny a psychoza
    00:30:15 Dlaczego ten sam lek działa różnie?
    00:34:49 Jak pacjenci opisują działanie leków?
    00:38:16 Jak diagnoza wpływa na tożsamość?
    00:40:41 Depresja, lęk i język diagnozy
    00:43:04 Czy mamy kryzys zdrowia psychicznego?
    00:47:37 Jak zmieniają się problemy psychiczne?
    00:49:24 Kontakt z naturą a zdrowie psychiczne
    00:50:39 Sztuczna inteligencja w psychiatrii

    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

    Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

    Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

    Wsparcie projektu i dostęp do społeczności:
    https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
    Sebastian Jaskulski

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

11. #67 - Czy mamy wolną wolę? Dyskusje z naukowcami

    2 septembre 20261 h 36 minÉpisode 67À suivre

    Czy mamy wolną wolę? Czy w dokładnie tej samej sytuacji naprawdę moglibyśmy podjąć inną decyzję? Skąd biorą się nasze myśli, intencje i poczucie kontroli? I czy porzucenie wolnej woli musi oznaczać, że nasze …

    Notes de l’épisode

    Czy mamy wolną wolę? Czy w dokładnie tej samej sytuacji naprawdę moglibyśmy podjąć inną decyzję? Skąd biorą się nasze myśli, intencje i poczucie kontroli? I czy porzucenie wolnej woli musi oznaczać, że nasze decyzje nie mają znaczenia?

    W dzisiejszym, trochę eksperymentalnym odcinku wracam do tematu, który pojawia się w podcaście od samego początku. Najpierw przypominam, dlaczego odrzucam wolną wolę rozumianą jako ostateczne, niezależne autorstwo naszych decyzji. Potem przechodzimy do fragmentów siedmiu wcześniejszych rozmów z naukowcami. Z jednymi się zgadzamy, z innymi dosyć mocno dyskutujemy. Patrzymy na ten sam problem z perspektywy neurobiologii, fizyki, psychologii i filozofii.

    W odcinku poruszamy m.in. następujące kwestie:

    - Czym różni się wolna wola od sprawczości, podejmowania decyzji i samokontroli?
    - Czy determinizm albo prawdziwa losowość pozwalają nam być niezależnymi autorami własnych wyborów?
    - Co możemy zauważyć, przyglądając się temu, jak pojawiają się nasze myśli?
    - Co eksperymenty Libeta mówią o podejmowaniu decyzji i czy rozstrzygają spór o wolną wolę?
    - Czy świadomość wpływa na nasze działania, czy tylko towarzyszy pracy mózgu?
    - Czy uprawianie nauki wymaga założenia wolnej woli?
    - Jak biologia, historia i kultura kształtują nasze wybory?
    - Czy można odrzucić wolną wolę, zachowując odpowiedzialność i sens działania?
    - Dlaczego porzucenie tej idei może prowadzić do większego współczucia i akceptacji, zamiast do nihilizmu?

    Goście odcinka:

    * dr Paweł Boguszewski: neurobiolog i popularyzator nauki.
    * prof. Marek Kuś: fizyk teoretyk
    * prof. Marek Binder: psycholog zajmujący się badaniem świadomości.
    * prof. Bartosz Brożek: filozof, prawnik i kognitywista.
    * dr hab. Michał Eckstein: fizyk zajmujący się matematycznymi podstawami teorii fizycznych.
    * prof. Andrzej Leder: filozof i psychiatra.
    * prof. Wojciech Glac: neurobiolog i popularyzator wiedzy o mózgu.

    Zachęcam również do posłuchania pełnych rozmów.

    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp i kilka słów o podcaście
    00:03:18 Co rozumiem przez wolną wolę?
    00:05:35 Człowiek jako część przyrody
    00:07:24 Determinizm, losowość i wolna wola
    00:09:55 Skąd bierze się poczucie kontroli?
    00:12:14 Czy wybieramy własne myśli? Mały eksperyment
    00:15:39 Czy bez wolnej woli wszystko traci sens?
    00:17:35 Brak wolnej woli a fatalizm
    00:20:38 Współczucie, akceptacja i odpowiedzialność
    00:25:26 Paweł Boguszewski: mózg, decyzje i wolna wola
    00:32:30 Eksperyment Libeta i opóźnienia w pracy mózgu
    00:36:04 Mózg a poczucie "ja"
    00:37:48 Odpowiedzialność i ochrona społeczeństwa
    00:44:27 Marek Kuś: determinizm, przypadek i "trzecia droga"
    00:51:32 Marek Binder: czy świadomość wpływa na decyzje?
    00:55:06 Bartosz Brożek: wolna wola i psychologia potoczna
    00:58:50 Michał Eckstein: czy nauka potrzebuje wolnej woli?
    01:04:11 Andrzej Leder: granice wolności i metafora surfera
    01:09:47 Determinizm, nieprzewidywalność i rola obserwatora
    01:20:04 Czy musimy żyć tak, jakby wolna wola istniała?
    01:21:31 Wojciech Glac: neurony, refleksja i samokontrola
    01:32:29 Zmiana zachowania i ryzyko manipulacji
    01:34:51 Zakończenie

    Dajcie znać w komentarzach, czy taka forma Wam się podoba i jaki temat warto zebrać w kolejnej kompilacji. Może emergencja, inteligencja albo świadomość?

    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

    Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

    Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

    https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
    Sebastian Jaskulski

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

12. #66 - Czy światem rządzi przypadek? Kwanty, chaos i granice przewidywania | prof. Teodor Buchner

    26 août 202656 minÉpisode 66À suivre

    W tym odcinku rozmawiam z fizykiem prof. Teodorem Buchnerem o tym, czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że świat jest fundamentalnie losowy. Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że na …

    Notes de l’épisode

    W tym odcinku rozmawiam z fizykiem prof. Teodorem Buchnerem o tym, czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że świat jest fundamentalnie losowy.

    Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi, że na najbardziej fundamentalnym poziomie świat jest losowy? Jej równania opisują deterministyczną ewolucję funkcji falowej, ale wyniki pomiarów możemy przewidywać jedynie z określonym prawdopodobieństwem. Czy losowość jest więc częścią samej rzeczywistości, czy może wynika z ograniczeń naszego opisu i niepełnej wiedzy o świecie?

    W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z prof. Teodorem Buchnerem, kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych Politechniki Warszawskiej i członkiem Rady Klastra Q, zrzeszającego polskie środowiska naukowe i firmy rozwijające technologie kwantowe.

    W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

    - Czy mechanika kwantowa rzeczywiście dowodzi istnienia fundamentalnej losowości?
    Jak pogodzić deterministyczną ewolucję funkcji falowej z probabilistycznym wynikiem pomiaru?
    - Jaką rolę odgrywają środowisko, szum i dekoherencja oraz czy potrafimy całkowicie odizolować układ kwantowy?
    - Co nierówności Bella mówią o lokalności, ukrytych zmiennych i niezależności pomiarowej?
    - Skąd bierze się problem pomiaru i dlaczego istnieje tak wiele interpretacji mechaniki kwantowej?
    - Czy matematyczny formalizm opisuje rzeczywistość, czy jedynie porządkuje wyniki naszych obserwacji?
    - Dlaczego na różnych poziomach organizacji potrzebujemy odmiennych opisów i jak łączy się to z emergencją?
    - Czy świat może być deterministyczny, a jednocześnie pozostawać dla nas nieprzewidywalny ze względu na chaos i złożoność?
    - Czy sztuczna inteligencja pomoże odkrywać wzorce, których nie potrafimy znaleźć za pomocą tradycyjnych modeli?
    - Jakie możliwości otwierają dziś czujniki kwantowe, chemia kwantowa i biologia kwantowa?

    Dr hab. inż. Teodor Buchner, prof. uczelni, jest kierownikiem Zakładu Fizyki Układów Złożonych na Wydziale Fizyki Politechniki Warszawskiej. W swoich badaniach zajmuje się dynamiką nieliniową, układami złożonymi oraz badaniem organizmów żywych metodami fizyki, w tym analizą rytmu serca, zmienności ciśnienia, oddechu i innych sygnałów biologicznych. Jest również członkiem Rady Klastra Q, działającego na rzecz rozwoju polskiego sektora technologii kwantowych.

    Profil PW: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Lista-pracownikow/Teodor-Buchner
    Zakład Fizyki Układów Złożonych: https://www.fizyka.pw.edu.pl/Badania-i-nauka/Zaklady-naukowe/Zaklad-Fizyki-Ukladow-Zlozonych
    Klaster Q: https://klasterkwantowy.pl/

    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp
    00:00:58 Czy świat jest fundamentalnie losowy?
    00:05:19 Deterministyczna funkcja falowa i losowy pomiar
    00:07:04 Czy można odizolować atom od otoczenia?
    00:10:50 Splątanie i granice badanego układu
    00:12:28 Dekoherencja i problem izolacji
    00:14:08 Nierówności Bella i niezależność pomiarowa
    00:14:40 Czy matematyczny opis jest rzeczywistością?
    00:18:46 Problem pomiaru i interpretacje mechaniki kwantowej
    00:20:19 Jak powstała mechanika kwantowa?
    00:23:01 Aksjomaty i arbitralne założenia
    00:25:39 Dlaczego fizyka nie rozwiązała problemów chemii?
    00:31:42 Sztuczna inteligencja, emergencja i poziomy opisu
    00:34:42 Losowość, determinizm i nasza bezradność
    00:37:03 Czy mechanika kwantowa zabrnęła w ślepy zaułek?
    00:37:32 Twierdzenie Poincarégo i strzałka czasu
    00:40:31 Chaos i granice przewidywania
    00:41:19 Czy AI pomoże nauce odkrywać nowe wzorce?
    00:45:39 Pomiar jako oddziaływanie ze światem
    00:47:40 Emergentne poziomy opisu
    00:50:20 Czy matematyka jest jedynym językiem fizyki?
    00:52:29 Przyszłość chemii i biologii kwantowej

    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

    Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

    Jeśli chcesz dołączyć do społeczności podcastu na Discordzie i podyskutować o odcinkach oraz poruszanych w nich tematach, możesz to zrobić przez Patronite, wspierając jednocześnie dalszy rozwój projektu.

    Wsparcie projektu i dostęp do społeczności:
    https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Podziękowania dla patronów wspierających projekt:
    Sebastian Jaskulski
    Michał Kosidło

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

13. #65 - Jak AI uczy się człowieka? Personalizacja, emocje i polskie modele | dr Jan Kocoń

    19 août 20261 h 13 minÉpisode 65À suivre

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej o tym, czy AI rzeczywiście nas rozumie, jak rozpoznaje nasze emocje i preferencje oraz w jaki …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z dr. Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej o tym, czy AI rzeczywiście nas rozumie, jak rozpoznaje nasze emocje i preferencje oraz w jaki sposób może wpływać na nasze decyzje.

    Modele językowe potrafią prowadzić coraz bardziej naturalne rozmowy, rozpoznawać emocjonalny wydźwięk naszych wypowiedzi i dopasowywać odpowiedzi do konkretnego użytkownika. Czy oznacza to jednak, że rzeczywiście rozumieją język i człowieka? A może skuteczne przewidywanie naszych reakcji wystarcza, żeby wpływać na nasze decyzje?

    W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z doktorem Janem Koconiem z Katedry Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej, który pełnił funkcję kierownika naukowego projektu PLLuM, czyli polskiego modelu językowego.

    W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

    - Czy model, który przewiduje kolejne tokeny, może rzeczywiście rozumieć język, tworzyć model świata i rozumować?
    - Na ile sztuczna inteligencja potrafi rozpoznawać ludzkie emocje i dlaczego tak łatwo przypisujemy jej świadomość, intencje oraz empatię?
    - Jak personalizacja pozwala modelom przewidywać nasze reakcje i gdzie przebiega granica między dopasowaniem a manipulacją?
    - Dlaczego potrzebujemy polskich modeli językowych, jak powstał PLLuM i czy własne modele mogą zwiększyć naszą niezależność technologiczną?
    - Jak sztuczna inteligencja może pomagać osobom z niepełnosprawnościami oraz wspierać analizę danych medycznych?
    - Czy możemy dopasować AI do ludzkich wartości, ograniczyć halucynacje i ustalić odpowiedzialność za decyzje podejmowane przy pomocy modeli?

    Dr inż. Jan Kocoń jest adiunktem w Katedrze Sztucznej Inteligencji Politechniki Wrocławskiej. W swoich badaniach zajmuje się dużymi modelami językowymi, przetwarzaniem języka naturalnego, personalizacją oraz rozpoznawaniem emocji i subiektywności w języku. Był kierownikiem naukowym projektu PLLuM.

    Profil PWr: https://ai.pwr.edu.pl/pl/people/jan-kocon
    Projekt PLLuM: https://pllum.org.pl/

    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp
    00:00:55 Czy modele językowe rozumieją język?
    00:06:25 Model świata i rozumowanie AI
    00:09:16 Czy AI rozumie emocje?
    00:11:18 Antropomorfizacja i empatia
    00:13:20 Korzyści i zagrożenia empatycznych modeli
    00:17:23 Personalizacja modeli językowych
    00:18:31 Subiektywność i mowa nienawiści
    00:24:55 Jak AI modeluje człowieka?
    00:28:49 AI jako narzędzie komunikacji
    00:31:12 Personalizacja a manipulacja
    00:37:39 Dlaczego potrzebujemy polskich modeli?
    00:44:13 Jak powstał PLLuM?
    00:49:55 Suwerenność technologiczna
    00:55:24 Czy Polska może dogonić USA i Chiny?
    00:56:02 AI w medycynie
    01:00:56 Alignment i wartości
    01:05:33 Czy da się kontrolować AI?
    01:07:26 Halucynacje i błędy modeli
    01:11:23 Odpowiedzialność za decyzje AI

    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

    Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

14. #64 - Czy można symulować życie? Ewolucja, emergencja i świadomość | prof. Maciej Komosiński

    12 août 20261 h 21 minÉpisode 64À suivre

    W tym odcinku rozmawiam z prof. Maciejem Komosińskim o sztucznym życiu, symulacjach ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności i pytaniu, czy sztuczne systemy mogą kiedyś stać się świadome. Czym …

    Notes de l’épisode

    W tym odcinku rozmawiam z prof. Maciejem Komosińskim o sztucznym życiu, symulacjach ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności i pytaniu, czy sztuczne systemy mogą kiedyś stać się świadome.

    Czym jest życie i co właściwie musielibyśmy odtworzyć, żeby móc mówić o jego symulacji? Sztuczne życie pozwala spojrzeć na to pytanie z niezwykłej perspektywy, tworząc wirtualne środowiska, w których organizmy mogą ewoluować, adaptować się i konkurować, a z prostych reguł wyłaniają się złożone struktury i zachowania.

    W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o sztucznym życiu z prof. Maciejem Komosińskim z Instytutu Informatyki Politechniki Poznańskiej. Rozmawiamy o symulacjach życia, ewolucji, emergencji, automatach komórkowych, złożoności, sztucznej inteligencji, a także o świadomości i granicach naszych sposobów opisywania rzeczywistości.

    W rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

    - Co właściwie symulujemy, kiedy próbujemy odtworzyć życie i jak definiować organizm w wirtualnym świecie.
    - Czym różni się ewolucja swobodna od ukierunkowanej, jaką rolę odgrywa funkcja celu oraz gdzie przebiega granica między ewolucją a optymalizacją.
    - Jak z prostych reguł powstają złożone zachowania, czym jest emergencja i czego mogą nauczyć nas automaty komórkowe.
    - Na ile dostrzegane wzorce zależą od obserwatora oraz czy sztuczna inteligencja może odkrywać struktury, których sami nie potrafimy zauważyć.
    - Czy świadomość można opisać formalnie, czym jest "Mappism" i czy symulowany system mógłby posiadać wewnętrzne doświadczenie.

    ---

    Materiały i symulacje wspomniane w rozmowie:

    Framsticks Artificial Life - mobilna symulacja sztucznego życia i ewolucji współtworzona przez prof. Macieja Komosińskiego:
    Android: https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mooncoder.alife
    iOS: https://apps.apple.com/us/app/framsticks-artificial-life/id1187400787

    Inne interaktywne symulacje:
    Lenia: https://evolvecode.io/alife/lenia.html
    Evoloops: https://evolvecode.io/alife/evoloop.html
    Particle Life: https://sandbox-science.com/particle-life

    "Zagnieżdżenie" - krótkie opowiadanie SF Macieja Komosińskiego: https://www.framsticks.com/zagniezdzenie

    ---

    prof. Maciej Komosiński jest informatykiem związanym z Instytutem Informatyki Politechniki Poznańskiej. Zajmuje się m.in. sztucznym życiem, symulacją, ewolucją, sztuczną inteligencją i złożonymi systemami adaptacyjnymi. Jest współtwórcą projektu Framsticks.
    Strona: https://www.cs.put.poznan.pl/mkomosinski/
    Kanał YouTube: https://www.youtube.com/@Maciej.Komosinski
    Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Komosi%C5%84ski

    ---

    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp
    00:01:51 Co właściwie symulujemy, kiedy symulujemy życie?
    00:05:07 Czym jest sztuczne życie?
    00:09:33 Ewolucja i funkcja celu
    00:14:06 Czego sztuczne życie może nauczyć nas o biologii?
    00:19:48 Emergentne zachowania i poziomy opisu
    00:28:43 Konwergencja ewolucyjna i powstawanie złożoności
    00:34:23 Automaty komórkowe
    00:40:29 Uniwersalność obliczeniowa i emergencja
    00:45:25 Obserwator, wzorce i granice poznania
    00:50:35 Sztuczna inteligencja i procesy ewolucyjne
    00:53:23 Memy i ewolucja idei
    00:56:31 Sztuczni agenci i symulowane środowiska
    01:02:54 AI, której działań sami nie rozumiemy
    01:05:00 Trudny problem świadomości
    01:06:26 "Mappism" i opis świadomości
    01:09:58 "Zagnieżdżenie" i światy wewnątrz światów
    01:13:08 Czy symulacja może być świadoma?
    01:20:05 Framsticks i ewolucja sztucznych organizmów

    ---

    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".

    Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

    Wsparcie projektu:
    https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

15. #63 - Czy Einstein wciąż wystarcza? Chaos i granice współczesnej kosmologii | prof. Sebastian Szybka

    5 août 202650 minÉpisode 63À suivre

    W tym odcinku rozmawiam z prof. Sebastianem Szybką o ogólnej teorii względności, chaosie, współczesnej kosmologii oraz granicach przewidywania w fizyce. Ogólna teoria względności jest jedną z najlepiej …

    Notes de l’épisode

    W tym odcinku rozmawiam z prof. Sebastianem Szybką o ogólnej teorii względności, chaosie, współczesnej kosmologii oraz granicach przewidywania w fizyce.

    Ogólna teoria względności jest jedną z najlepiej potwierdzonych teorii współczesnej fizyki i stanowi podstawę dzisiejszej kosmologii. Zastosowanie jej do całego Wszechświata wymaga jednak daleko idącej ekstrapolacji, uproszczeń i założeń, których trafność sprawdzamy wraz z coraz dokładniejszymi obserwacjami. Równania Einsteina są przy tym nieliniowe, dlatego opis wielu zjawisk wymaga zastosowania metod numerycznych, a w niektórych układach może pojawić się także chaos deterministyczny.

    W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o ogólnej teorii względności i granicach współczesnej kosmologii z dr. hab. Sebastianem Szybką, prof. UJ, fizykiem relatywistą i kosmologiem, kierownikiem Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy m.in. o napięciu Hubble’a, różnicy między teorią a modelem, zasadzie kosmologicznej, nieliniowości równań Einsteina, falach grawitacyjnych, chaosie deterministycznym, emergencji, ciemnej materii i ciemnej energii, zmianach paradygmatu w fizyce oraz roli sztucznej inteligencji.

    W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

    - Czy napięcie Hubble’a jest skutkiem błędnej interpretacji obserwacji, niedoskonałości standardowego modelu kosmologicznego, czy może pierwszym śladem fizyki wykraczającej poza teorię Einsteina.
    - Czym różni się teoria fizyczna od budowanego w jej ramach modelu, jaki jest zakres stosowalności ogólnej teorii względności oraz dlaczego zasada jednorodności Wszechświata przez długi czas była przede wszystkim założeniem.
    - Dlaczego nieliniowość równań Einsteina wymaga stosowania symulacji komputerowych, jak powstają wzorce fal grawitacyjnych oraz czy możemy wykryć sygnał, którego wcześniej nie przewidzieliśmy.
    - W jaki sposób chaos deterministyczny pojawia się już w problemie trzech ciał, czy jego opis może zależeć od obserwatora oraz jak z fundamentalnych praw wyłaniają się zjawiska emergentne, takie jak termodynamika czarnych dziur.
    - Czy ciemna materia i ciemna energia mogą być skutkiem uproszczeń modelu, dlaczego modyfikowanie istniejących równań nie musi prowadzić do głębszego zrozumienia oraz czy sztuczna inteligencja może przewidywać zjawiska fizyczne bez dostarczania nam zrozumiałych praw.

    ---------

    dr hab. Sebastian Szybka, prof. UJ, to fizyk relatywista i kosmolog, kierownik Zakładu Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii oraz kierownik studiów w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się ogólną teorią względności, kosmologią relatywistyczną, nieliniowymi zjawiskami grawitacyjnymi, chaosem, wpływem niejednorodności na modele kosmologiczne oraz fizyką czarnych dziur.
    Prowadzi również badania numeryczne dotyczące termodynamiki czarnych dziur, w tym problemu trzeciego prawa, którego możliwe naruszenie mogłoby mieć znaczenie dla prób połączenia teorii grawitacji z fizyką kwantową.

    Strona Obserwatorium Astronomicznego UJ:
    https://www.oa.uj.edu.pl/oastaff.pl.html

    Zakład Astrofizyki Relatywistycznej i Kosmologii:
    https://www.oa.uj.edu.pl/departments.pl.html

    --------

    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp
    00:00:57 Kondycja współczesnej kosmologii i napięcie Hubble’a
    00:06:39 Czym różni się teoria od modelu?
    00:09:58 Zakres stosowalności teorii Einsteina
    00:11:29 Zasada kosmologiczna i jednorodność Wszechświata
    00:14:30 Dlaczego kosmologia jest szczególną nauką?
    00:16:32 Nieliniowość równań Einsteina
    00:19:55 Symulacje czarnych dziur i fale grawitacyjne
    00:22:58 Chaos deterministyczny i problem trzech ciał
    00:26:20 Redukcja, obliczenia i emergencja
    00:28:32 Termodynamika czarnych dziur
    00:29:49 Niejednorodności, ciemna materia i ciemna energia
    00:36:28 Modyfikacje grawitacji czy zmiana paradygmatu?
    00:40:41 Matematyczny obraz Wszechświata
    00:43:52 Sztuczna inteligencja: przewidywanie bez zrozumienia
    00:48:22 Trzecie prawo termodynamiki czarnych dziur

    ---

    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane”.

    Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

    Wsparcie projektu (Patronite):
    https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

16. #62 - Czy "ja" jest tylko konstruktem? Kontrola, akceptacja i sens | prof. Piotr Augustyniak

    29 juillet 202654 minÉpisode 62À suivre

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Augustyniakiem o poczuciu "ja", granicach naszej sprawczości, akceptacji oraz o tym, czy życie ma sens i w jaki sposób możemy go odnajdywać lub nadawać. Choć na …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Augustyniakiem o poczuciu "ja", granicach naszej sprawczości, akceptacji oraz o tym, czy życie ma sens i w jaki sposób możemy go odnajdywać lub nadawać.

    Choć na co dzień mamy poczucie, że istnieje w nas trwałe "ja", które podejmuje decyzje i kieruje naszym życiem, bliższe przyjrzenie się temu doświadczeniu szybko komplikuje ten obraz. Nasza tożsamość jest kształtowana przez język, kulturę, relacje społeczne oraz procesy psychiczne, których często nie jesteśmy świadomi. Czy w takim razie "ja" jest czymś trwałym i autonomicznym, czy raczej konstrukcją, która pomaga nam zachować poczucie ciągłości oraz panowania nad zmiennym i nieprzewidywalnym światem?

    W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o poczuciu "ja", sprawczości i sensie życia z Piotrem Augustyniakiem, filozofem, eseistą i profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, a także autorem książki "Boga nie ma, jest życie". Rozmawiamy m.in. o tym, w jaki sposób język i kultura kształtują naszą tożsamość, dlaczego utożsamiamy się z własnymi myślami, czy naprawdę kontrolujemy podejmowane decyzje oraz czy możliwe jest doświadczenie rzeczywistości, w którym znika wyraźny podział na "ja" i świat. Zastanawiamy się także nad znaczeniem akceptacji, świadomością własnej śmiertelności oraz tym, czy sens życia można odnaleźć, czy raczej sami próbujemy go swojemu życiu nadać.

    W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

    - Dlaczego poczucie trwałego "ja" można rozumieć jako konstrukt językowy i społeczny oraz jaką rolę odgrywa ono w budowaniu odpowiedzialności, ciągłości i poczucia bezpieczeństwa.
    - W jakim stopniu nasze pragnienia, przekonania i tożsamość są kształtowane przez kulturę, innych ludzi oraz mechanizm naśladownictwa opisywany przez René Girarda.
    - Czym może być "źródłowe doświadczenie życia" oraz czy możliwe jest doświadczenie, w którym słabnie podział na poznający podmiot i poznawany świat.
    - Czy medytacja, uważność lub inna praktyka może pomóc w zauważaniu własnych konstruktów mentalnych oraz dlaczego sztywne metody mogą paradoksalnie wzmacniać poczucie "ja".
    - Jak pogodzić realną ludzką sprawczość z faktem, że nasze decyzje zależą od nieświadomości, wcześniejszych doświadczeń i procesów, których nie kontrolujemy.
    - Czym jest radykalna akceptacja w filozofii Nietzschego, jak świadomość śmierci może zmieniać sposób życia oraz dlaczego sens być może nie jest czymś, co odkrywamy, lecz czymś, co sami nadajemy swojej egzystencji.
    ---------
    dr hab. Piotr Augustyniak, prof. UEK, jest filozofem, eseistą i profesorem Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie. Specjalizuje się w problematyce z pogranicza filozofii człowieka, metafizyki, filozofii religii oraz teorii nowoczesności. W swoich pracach odwołuje się m.in. do Nietzschego, Heideggera, Mistrza Eckharta, Lutra i Platona.
    Jest autorem książek "Inna boskość", "Istnienie jest Bogiem, ja jest grzechem", "Homo Polacus", "Aporetyczna nieśmiertelność", "Trans" oraz "Jezus Niechrystus". Jego ostatnia książka, "Boga nie ma, jest życie", ukazała się w 2025 roku nakładem wydawnictwa Znak Literanova. Autor podejmuje w niej temat duchowości poza instytucjonalną religią, doświadczenia kairosu oraz możliwości pełniejszego przeżywania skończonego życia.
    Strona Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie:
    https://gap.uek.krakow.pl/blog/pracownicy/dr-hab-piotr-augustyniak-prof-uek/
    ---------
    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp
    00:00:56 Czym jest poczucie "ja"?
    00:02:54 "Ja" jako konstrukt społeczny
    00:07:47 Dlaczego utożsamiamy się z myślami?
    00:10:21 Jak kultura projektuje naszą tożsamość
    00:12:03 Źródłowe doświadczenie życia
    00:14:11 Dlaczego nie da się go zdefiniować?
    00:18:24 Uważność a doświadczenie bez "ja"
    00:22:25 Czy potrzebujemy praktyki?
    00:24:18 Czy można tego nauczyć?
    00:27:02 Coaching, metody i iluzja kontroli
    00:28:55 Czym jest nasza sprawczość?
    00:31:35 Czy kontrolujemy własne decyzje?
    00:38:41 Radykalna akceptacja życia
    00:41:30 Akceptacja a możliwość zmiany
    00:42:33 Bycie ku śmierci
    00:45:54 Czy życie ma sens?
    00:48:08 Życie bez ostatecznego celu
    00:51:20 Niezwykłość w zwyczajności
    00:53:44 Zakończenie

    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".
    Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.

    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

17. #61- Jak wiele Wszechświata naprawdę widzimy? Kosmiczna sieć i ciemna materia | prof. Agnieszka Pollo

    22 juillet 202652 minÉpisode 61À suivre

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Agnieszką Pollo o granicach obserwowalnego Wszechświata, o tym, czego nie jesteśmy w stanie zobaczyć, oraz o tym, jak astronomia próbuje poznawać rzeczywistość znajdującą …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Agnieszką Pollo o granicach obserwowalnego Wszechświata, o tym, czego nie jesteśmy w stanie zobaczyć, oraz o tym, jak astronomia próbuje poznawać rzeczywistość znajdującą się poza zasięgiem naszych teleskopów.

    Pomimo coraz dokładniejszych teleskopów i rosnącej ilości danych obraz Wszechświata, którym dysponujemy, wciąż pozostaje niepełny. Wynika to nie tylko z ogromnej skali kosmosu, lecz także z ograniczeń naszych instrumentów oraz faktu, że obserwujemy przede wszystkim świecącą materię, podczas gdy rusztowanie wielkoskalowej struktury Wszechświata tworzy głównie niewidoczna ciemna materia.
    W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o granicach obserwacji Wszechświata z prof. Agnieszką Pollo, astrofizyczką, zastępczynią dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych ds. naukowych oraz profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy m.in. o kosmicznej sieci, mapowaniu galaktyk, przesunięciu ku czerwieni, ciemnej materii, napięciach kosmologicznych, modelu Lambda-CDM, galaktykach, których niemal nie widzimy, oraz roli sztucznej inteligencji w analizie danych astronomicznych.

    W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:

    - W jaki sposób z niewielkich zaburzeń gęstości we wczesnym Wszechświecie powstała kosmiczna sieć oraz dlaczego do wyjaśnienia jej struktury potrzebujemy ciemnej materii i ciemnej energii.
    - Jak astronomowie tworzą trójwymiarowe mapy Wszechświata na podstawie płaskich obrazów nieba, przesunięcia ku czerwieni oraz pomiarów spektroskopowych i fotometrycznych.
    - W jaki sposób soczewkowanie grawitacyjne pozwala badać niewidoczną materię oraz co napięcia S8 i Hubble’a mogą mówić o ograniczeniach obecnego modelu kosmologicznego.
    - Dlaczego w ultrafiolecie, świetle widzialnym i podczerwieni możemy zobaczyć inną kosmiczną sieć oraz jak wpływa to na możliwość uprawiania precyzyjnej kosmologii.
    - Czy sztuczna inteligencja może znaleźć w ogromnych zbiorach danych astronomicznych anomalie, których wcześniej nie potrafiliśmy przewidzieć ani nazwać.
    ---------
    prof. dr hab. Agnieszka Pollo to astrofizyczka, zastępczyni dyrektora Narodowego Centrum Badań Jądrowych ds. naukowych oraz profesor w Obserwatorium Astronomicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się kosmologią obserwacyjną, statystyką wielkoskalowej struktury Wszechświata, ewolucją galaktyk, wielowymiarową analizą danych oraz astroinformatyką.
    Była członkinią komitetu sterującego międzynarodowego przeglądu galaktyk VIPERS, kieruje polskim konsorcjum projektu LSST związanego z Obserwatorium Very C. Rubin oraz polskim udziałem w projekcie POLAR-2. Prowadzone przez nią badania pomagają lepiej zrozumieć rozmieszczenie galaktyk, rozwój kosmicznej sieci oraz ograniczenia wynikające z tego, że znaczną część materii we Wszechświecie możemy badać jedynie pośrednio.
    Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Agnieszka_Pollo
    Strona NCBJ: https://www.ncbj.gov.pl/index.php/aktualnosci/profesor-agnieszka-pollo-objela-funkcje-zastepcy-dyrektora-ncbj-ds-naukowych
    -------
    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp
    00:01:00 Czym jest kosmiczna sieć?
    00:03:38 Rozmiar i ewolucja struktury Wszechświata
    00:06:05 Ciemna materia i ciemna energia
    00:09:56 Jak tworzymy mapę Wszechświata
    00:12:13 Przesunięcie ku czerwieni
    00:15:44 Pył i granice obserwacji
    00:18:24 Spektroskopia a pomiary fotometryczne
    00:21:02 Jak mierzymy niewidzialną ciemną materię
    00:23:20 Soczewkowanie grawitacyjne
    00:26:07 Napięcia S8 i Hubble’a
    00:32:33 Dlaczego model Lambda-CDM działa "rozczarowująco dobrze"
    00:35:35 Symulacje, galaktyki i ciemna materia
    00:38:30 Galaktyki o niskiej jasności powierzchniowej
    00:40:11 Czy w różnych zakresach widzimy inną kosmiczną sieć?
    00:40:59 Sztuczna inteligencja w astronomii
    00:46:21 "Garbage in, garbage out"
    00:47:25 Szukanie anomalii i rola ludzkiej percepcji
    00:50:13 Czego możemy oczekiwać po nowych obserwacjach?
    --------
    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".
    Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

18. #60 - Jak mózg tworzy naszą rzeczywistość? | prof. Jan Kamiński

    15 juillet 202658 minÉpisode 60À suivre

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Janem Kamińskim o tajemnicach ludzkiego mózgu, ograniczeniach pamięci roboczej oraz o tym, dlaczego nasza rzeczywistość to tak naprawdę kontrolowana halucynacja. Pomimo …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Janem Kamińskim o tajemnicach ludzkiego mózgu, ograniczeniach pamięci roboczej oraz o tym, dlaczego nasza rzeczywistość to tak naprawdę kontrolowana halucynacja.

    Pomimo naszej rosnącej wiedzy o ludzkim mózgu, wciąż kryje on wiele tajemnic, a jego pełne zrozumienie wymaga nieustannych badań. Wynika to oczywiście z ogromnej złożoności tego narządu i potrzeby interdyscyplinarnego podejścia. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać o ludzkim mózgu z prof. Janem Kamińskim, kierownikiem Pracowni Neurofizjologii Umysłu w Instytucie Nenckiego oraz specjalistą w zakresie neurofizjologii poznawczej i mechanizmów pamięci roboczej badanych na poziomie pojedynczych neuronów. Rozmawiamy m.in. o neuronach, emergentnych właściwościach sieci w mózgu, pamięci roboczej, a także kodowaniu predykcyjnym i roli sztucznej inteligencji w neurobiologii.
    W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:
    - Na czym polega unikalność komórek konceptu i jak bada się je za pomocą elektrod wszczepianych bezpośrednio do mózgu.
    - Jak ograniczona pojemność pamięci roboczej wpływa na naszą wielozadaniowość i dlaczego uwaga działa jak wąskie gardło.
    - W jaki sposób z pojedynczych neuronów rodzą się emergentne właściwości sieci w ludzkim mózgu.
    - Dlaczego nasz mózg tak często nas oszukuje i co to ma wspólnego z uwagą oraz ADHD.
    ----------
    prof. Jan Kamiński to neurofizjolog i kierownik Pracowni Neurofizjologii Umysłu w Instytucie Nenckiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się mechanizmami pamięci roboczej, kodowaniem informacji oraz aktywnością neuronalną. Prowadzi unikalne w skali kraju rejestracje aktywności pojedynczych neuronów w ludzkim mózgu, współpracując przy inwazyjnych procedurach diagnostycznych pacjentów z lekooporną epilepsją (stereo-EEG) oraz chorobą Parkinsona. To właśnie dzięki ścisłej współpracy z polskimi klinikami neurochirurgicznymi i szpitalami, jego pracownia ma możliwość prowadzenia tych niezwykle rzadkich i skomplikowanych badań. Jego projekty naukowe skupiają się na tzw. komórkach pojęciowych oraz zaangażowaniu układu dopaminergicznego w procesy poznawcze
    Strona Instytutu:https://nencki.edu.pl/pl/laboratories/pracownia-neurofizjologii-umyslu/
    ---------
    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp
    00:01:04 Złożoność pojedynczego neuronu
    00:04:16 Kanały potasowe ludzkiego mózgu
    00:06:06 Komórki konceptu i Gwiezdne Wojny
    00:11:46 Sygnał a szum w badaniach
    00:16:04 Badanie neuronów przy epilepsji
    00:20:40 Właściwości emergentne i atraktory
    00:25:55 Granice pamięci roboczej
    00:30:40 Uwaga, świadomość i dopamina
    00:33:47 ADHD i mit multitaskingu
    00:36:04 Pasmo beta jako nośnik uwagi
    00:40:48 Kodowanie predykcyjne
    00:46:48 Mózg a halucynacja
    00:51:24 Rola AI w neuronauce
    ---------
    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".
    Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

19. #59 - Czy nasz wszechświat powstał w czarnej dziurze? | dr Nikodem Popławski

    8 juillet 20261 h 5 minÉpisode 59À suivre

    Czy nasz wszechświat może istnieć we wnętrzu czarnej dziury? Okazuje się, że taka hipoteza może być nie tylko sensowna z matematycznego punktu widzenia, ale dawałaby także przewidywania, które potencjalnie …

    Notes de l’épisode

    Czy nasz wszechświat może istnieć we wnętrzu czarnej dziury? Okazuje się, że taka hipoteza może być nie tylko sensowna z matematycznego punktu widzenia, ale dawałaby także przewidywania, które potencjalnie można by przetestować. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. Nikodemem Popławskim, fizykiem teoretycznym z University of New Haven, zajmującym się kosmologią i ogólną teorią względności, a także twórcą modelu, w którym czarne dziury mogą tworzyć wszechświaty po drugiej stronie horyzontu zdarzeń.
    W tej rozmowie poruszamy m.in. następujące kwestie:
    - Jak uwzględnienie kwantowego spinu cząstek i skręcenia czasoprzestrzeni rozwiązuje największy problem ogólnej teorii względności (zapobiegając powstaniu nieskończonej osobliwości).
    - Na czym dokładnie polega mechanizm Wielkiego Odbicia. Skąd wzięła się potężna masa wszechświata i jak naturalnie wyjaśnić kosmiczną inflację.
    - Co ten model mówi nam o naturze ciemnej energii oraz dlaczego wokół nas brakuje antymaterii.
    ---------
    dr Nikodem Popławski to fizyk teoretyczny pracujący na University of New Haven. W swojej pracy badawczej zajmuje się między innymi kosmologią, ogólną teorią względności oraz teorią grawitacji Einsteina-Cartana. Jest autorem modelu, w którym ekstremalne siły grawitacyjne doprowadzają do gwałtownego odbicia zapadającej się materii wewnątrz czarnej dziury, co generuje narodziny nowego wszechświata. Jego badania oferują naturalne matematyczne wyjaśnienia dla kosmicznej inflacji, strzałki czasu, a także problemu asymetrii materii i antymaterii.
    Strona: https://www.nikodempoplawski.com/
    Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Nikodem_Pop%C5%82awski
    --------
    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp
    00:01:18 Problem nieskończoności w fizyce
    00:03:47 Skręcenie czasoprzestrzeni
    00:07:49 Czym jest spin cząstek?
    00:11:41 Mechanika Wielkiego Odbicia
    00:15:38 Wszechświat za horyzontem zdarzeń
    00:17:08 Kształt naszego wszechświata
    00:20:23 Hipotetyczna biała dziura
    00:23:23 Produkcja masy z próżni
    00:25:45 Kosmiczna inflacja z jednego parametru
    00:28:45 Entropia i paradoks informacji
    00:31:48 Skąd bierze się strzałka czasu?
    00:36:41 Fluktuacje termodynamiczne i promieniowanie tła
    00:39:37 Weryfikacja modelem satelity Planck
    00:45:18 Krytyka modelu i potencjalne luki
    00:48:15 Rozmiar elektronu i fizyka w mikroskali
    00:54:52 Czy nasz wszechświat się obraca?
    01:00:05 Gdzie podziała się antymateria?
    --------
    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane".Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

20. #58 - Trudny problem świadomości. Czego nauka wciąż nie potrafi wyjaśnić? | prof. Marek Pokropski

    1 juillet 20261 h 7 minÉpisode 58À suivre

    Dlaczego nasze subiektywne doświadczenie wciąż umyka nauce? W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Markiem Pokropskim o świadomości, szukając odpowiedzi na pytania, które od lat definiują granice ludzkiego …

    Notes de l’épisode

    Dlaczego nasze subiektywne doświadczenie wciąż umyka nauce? W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Markiem Pokropskim o świadomości, szukając odpowiedzi na pytania, które od lat definiują granice ludzkiego poznania.

    Świadomość wciąż stanowi jeden z największych problemów, z jakimi mierzy się współczesna nauka. Z jednej strony jest to zagadnienie całkowicie fundamentalne, bo wszystko, czego możemy w ogóle doświadczyć, jest nierozerwalnie związane ze świadomym stanem. Z drugiej strony nie mamy obecnie dobrej teorii, która tłumaczyłaby, dlaczego w ogóle pojawia się świadome doświadczenie. Jest to moim zdaniem temat niezwykle ważny, dlatego że nie tylko stanowi on ogromną lukę w naszym rozumieniu świata, ale także niesie za sobą ogromne implikacje moralne. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie o świadomości z prof. Markiem Pokropskim. Rozmawiamy o naturze subiektywnych doznań, badaniach nad sztuczną inteligencją, granicach redukcjonizmu, a także o współczesnych teoriach tłumaczących fenomen ludzkiego umysłu.
    -------
    Prof. Marek Pokropski to wykładowca i badacz pracujący na Wydziale Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się fenomenologią, filozofią umysłu oraz kognitywistyką, a także pytaniami o naturę świadomości. Jest autorem prac, w których analizuje procesy poznawcze, strukturę czasu w percepcji oraz ograniczenia ujmowania umysłu wyłącznie jako systemu przetwarzającego informacje, pomagając nam lepiej zrozumieć, co to znaczy być świadomym.
    Strona UW: https://filozofia.uw.edu.pl/pracownik/marek-pokropski/?homepage
    --------
    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp i zapowiedź rozmowy
    00:01:03 Czym jest świadomość
    00:03:14 Język a doświadczenie
    00:05:43 Trudny problem świadomości
    00:09:28 Świadomość a inteligencja
    00:11:34 Znaczenie biologii
    00:13:03 Metafora komputera
    00:18:36 Jak badać umysł
    00:21:40 Granice introspekcji
    00:29:11 Redukcjonizm i emergencja
    00:35:15 Wolna wola a determinizm
    00:42:31 Teorie świadomości
    00:45:23 Kontrolowana halucynacja
    00:52:56 Korelaty neuronalne
    00:57:04 Prawa zwierząt i AI
    01:03:27 Testowanie świadomości
    01:06:23 Podsumowanie i pożegnanie
    -------
    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

21. #57 - Czy przyszłość wpływa na teraźniejszość? Wszechświat blokowy a teoria kwantowa | dr Jarosław Duda

    24 juin 202653 minÉpisode 57À suivre

    W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Jarosław Duda z którym rozmawiam o tym, czy przyszłość może wpływać na teraźniejszość i jak koncepcja wszechświata blokowego zmienia nasze rozumienie mechaniki …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Jarosław Duda z którym rozmawiam o tym, czy przyszłość może wpływać na teraźniejszość i jak koncepcja wszechświata blokowego zmienia nasze rozumienie mechaniki kwantowej i natury czasu.

    Czy przyszłość może wpływać na teraźniejszość? Okazuje się, że teoria względności Einsteina otwiera drzwi do takiego podejścia, sugerując istnienie wszechświata blokowego, w którym przeszłość, teraźniejszość i przyszłość istnieją jednocześnie. Oczywiście rodzi to kolejne pytania o to, jaki wpływ miałoby to na mechanikę kwantową i postrzeganie przez nas czasu. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na te tematy z dr. Jarosławem Dudą z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Mój gość specjalizuje się w fizyce teoretycznej i fundamentalnych pytaniach o naturę naszej rzeczywistości. Rozmawiamy zarówno o symetrii czasu w równaniach fizyki, łamaniu nierówności Bella, jak i o tym, jak reguła Borna łączy się z maksymalizacją entropii. Zastanawiamy się też, czy da się wykorzystać te właściwości do stworzenia dwukierunkowych komputerów kwantowych oraz w jaki sposób eksperymenty z opóźnionym wyborem zmieniają nasze widzenie świata.

    Jako że tematy omawiane w odcinku bywają abstrakcyjne, pod poniższym linkiem znajdziecie prezentację przygotowaną przez dr. Dudę, która ułatwia zrozumienie poruszanych wątków:
    https://www.dropbox.com/scl/fi/yqbm9uwfc13u7twbxzsv2/entropy-time-arrow.pdf?rlkey=3aevcje1cindljff52a112vmu&dl=0
    ----------
    Dr Jarosław Duda to informatyk i fizyk związany z Uniwersytetem Jagiellońskim. Szerzej znany jest jako twórca metody kodowania ANS (Asymmetric Numeral Systems), czyli jednej z najlepszych i najpowszechniej stosowanych metod kompresji danych na całym świecie, wykorzystywanej przez największych gigantów technologicznych, takich jak Google, Meta, Microsoft czy Apple. Obecnie w swojej pracy badawczej zajmuje się fizyką teoretyczną, w szczególności modelami z retrokauzalnością, termodynamiką, mechaniką kwantową oraz analizą symetrii czasowej. Bada również nowe, topologiczne modele cząstek elementarnych i poszukuje sposobów na praktyczne zastosowanie dwukierunkowej kontroli w informatyce kwantowej.
    Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jaros%C5%82aw_Duda_(informatyk)
    Strona UJ: https://th.if.uj.edu.pl/~dudaj/
    ----------
    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp
    00:01:31 Czas i wszechświat blokowy
    00:04:47 Symetria w czasie i twierdzenie CPT
    00:06:36 Asymetria radiacji i entropia
    00:12:00 Reguła Borna i utrata informacji
    00:19:12 Nierówności Bella i nielokalność
    00:23:03 Retrokauzalność w eksperymentach
    00:31:00 Wpływ przyszłości a podróże w czasie
    00:35:22 Fale grawitacyjne i anomalia w LIGO
    00:40:35 Cykliczny wszechświat i wielki kolaps
    00:44:28 Kryzys w fizyce i nowe modele
    00:48:15 Dwukierunkowe komputery kwantowe
    ---------
    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

22. #56 - Co naprawdę nami steruje? Wolna wola, społeczeństwo i narodowe iluzje | prof. Andrzej Leder

    17 juin 202647 minÉpisode 56À suivre

    W dzisiejszym odcinku moim gościem jest prof. Andrzej Leder, z którym rozmawiam o granicach wolnej woli, determinizmie społecznym i o tym, czy nasze decyzje są jedynie złudzeniem. Myślę, że wszyscy zdajemy …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku moim gościem jest prof. Andrzej Leder, z którym rozmawiam o granicach wolnej woli, determinizmie społecznym i o tym, czy nasze decyzje są jedynie złudzeniem.

    Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że nasze wybory są ograniczone, czy to przez prawo, kulturę, biologię naszych organizmów, a także fizykę. Jednak jak daleko sięga to ograniczenie i czy pozostawia miejsce na prawdziwą wolność? Jak w takim wypadku wygląda swoboda podejmowanych decyzji przez całe społeczeństwo? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać między innymi na te tematy z prof. Andrzejem Lederem, filozofem, badaczem kultury i psychoanalitykiem. Jest on autorem głośnej "Prześnionej rewolucji" i jednym z najbardziej wnikliwych obserwatorów naszych społecznych przemian. Rozmawiamy o determinizmie społecznym, ideach, które kształtują nasze myśli i zachowania, ale dyskutujemy także o wolnej woli oraz o przyszłości w niepewnych czasach.
    -------
    Prof. Andrzej Leder to filozof kultury, lekarz psychiatra i psychoanalityk pracujący w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się mechanizmami kształtującymi naszą rzeczywistość, filozofią współczesną oraz psychoanalizą zjawisk społecznych. Koncentruje się na badaniu nieświadomych procesów historycznych i idei, które formatują ludzkie umysły na przestrzeni pokoleń. Jest autorem wielokrotnie nagradzanych książek, takich jak "Prześniona rewolucja", w których analizuje głębokie przemiany tożsamości i kultury, pomagając lepiej zrozumieć to, dlaczego współczesne społeczeństwo funkcjonuje w określony sposób.
    Strona IFiS: https://ifispan.pl/members/alederifispan-waw-pl/
    Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej_Leder
    --------
    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp i zapowiedź rozmowy
    00:01:00 Czym jest determinizm społeczny
    00:02:38 Metafora surfera na fali
    00:04:47 Kult cierpienia w polskiej kulturze
    00:07:11 Jak język kształtuje myślenie
    00:10:02 Czym jest imaginarium społeczne
    00:13:23 Poezja romantyczna i narodowe mity
    00:15:13 Zderzenie z prawdą o II wojnie światowej
    00:17:10 Zagrożenia płynące z politycznych iluzji
    00:19:21 Biologia, fizyka i granice wolności
    00:22:48 Problem wolnej woli
    00:24:31 Demon Laplace'a i teoria chaosu
    00:27:03 Mechanika kwantowa a rola obserwatora
    00:34:35 Poczucie sprawczości w zdeterminowanym świecie
    00:36:20 Szansa na zmianę świadomości i zwrot ludowy
    00:38:52 Niestabilne czasy a powrót do tradycji
    00:41:18 Media społecznościowe jako nowa rewolucja
    00:42:16 Sztuczna inteligencja a manipulacja
    00:44:13 Jak przeciwstawić się systemowi
    00:46:40 Podsumowanie i pożegnanie
    --------
    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

23. #55 - Największe struktury Wszechświata: kosmiczna sieć i symulacje | prof. Wojciech Hellwing

    10 juin 20261 h 19 minÉpisode 55À suivre

    W dzisiejszym odcinku o kosmicznej sieci rozmawiam z prof. Wojciechem Hellwingiem - specjalistą od wielkoskalowej struktury Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej. Kosmiczna sieć stanowi jedno z najbardziej …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku o kosmicznej sieci rozmawiam z prof. Wojciechem Hellwingiem - specjalistą od wielkoskalowej struktury Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej.

    Kosmiczna sieć stanowi jedno z najbardziej tajemniczych i ciekawych zagadnień obecnych w kosmologii. Okazuje się, że Wszechświat tworzy ogromne struktury, które charakteryzują się niezwykłą złożonością. Oczywiście rodzi to pytanie, czy możemy w ogóle badać takie struktury i jak to robić. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z prof. Wojciechem Hellwingiem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Mój gość specjalizuje się w wielkoskalowej strukturze Wszechświata oraz kosmologii obliczeniowej - bada między innymi to, jak za pomocą symulacji komputerowych możemy odtworzyć ewolucję kosmosu. Rozmawiamy zarówno o samej kosmicznej sieci, czym ona jest i co wiemy na temat jej powstania, jak i o tym, jakie narzędzia obliczeniowe możemy stosować do opisywania tak gigantycznych struktur. Zastanawiamy się też, jak wielką rolę w kształtowaniu Wszechświata odgrywa ciemna materia oraz gdzie w tym wszystkim może pomóc nam sztuczna inteligencja.
    -------
    Prof. Wojciech Hellwing to astrofizyk i kosmolog pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą wielkoskalową strukturą Wszechświata, testowaniem teorii grawitacji oraz kosmologią obliczeniową. Koncentruje się na tworzeniu i analizowaniu zaawansowanych symulacji numerycznych, które pozwalają odtworzyć narodziny i ewolucję struktur kosmicznych. Bada również naturę ciemnej materii i ciemnej energii oraz poszukuje sposobów na wykorzystanie nowoczesnych metod statystycznych i uczenia maszynowego do analizy gigantycznych baz danych, jakie dostarczają nam współczesne przeglądy nieba.
    Strona: https://whellwing.weebly.com/
    Profil CFT: https://www.cft.edu.pl/pracownik/whellwing/
    --------
    Rozdziały:
    00:00 Wstęp
    00:54 Kosmiczna sieć
    01:26 Parsek i skale
    05:22 Struktura sieci
    06:18 Ruchy galaktyk
    08:21 Powstanie struktur
    09:42 Pierwotne fluktuacje
    12:54 Kosmiczna inflacja
    15:05 Rekombinacja
    17:16 Ciemna materia
    20:51 Reżim nieliniowy
    23:28 Piki akustyczne
    28:48 Rodzaje ciemnej materii
    32:50 Nowe modele materii
    35:10 Poszukiwania cząstek
    40:39 Kosmologia precyzyjna
    43:04 Limity superkomputerów
    45:59 Symulacje komputerowe
    58:40 Fizyka podsiatkowa
    01:03:59 Uczenie maszynowe
    01:06:36 Redukcja danych
    01:11:00 Ciemna energia
    01:13:00 Symulacje na GPU
    01:17:39 AI w nauce
    --------
    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

24. #54 - Komputery kwantowe, granice obliczeń i sztuczna inteligencja | prof. Michał Oszmaniec

    3 juin 202648 minÉpisode 54À suivre

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam o architekturze, barierach i prawdziwym potencjale komputerów kwantowych z prof. Michałem Oszmańcem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Maszyny te wydają się zajmować bardzo …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam o architekturze, barierach i prawdziwym potencjale komputerów kwantowych z prof. Michałem Oszmańcem z Centrum Fizyki Teoretycznej PAN. Maszyny te wydają się zajmować bardzo specyficzne miejsce w naszym obecnym technologicznym krajobrazie. Z jednej strony obiecują niezwykle dużo, w teorii mogąc rozwiązać problemy, z którymi klasyczne komputery po prostu nie mają szans. Z drugiej strony, pomimo ogromnych oczekiwań, wciąż nie udało się na szerszą skalę wykorzystać ich pełnego potencjału. Mój gość na co dzień zajmuje się informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych, badając, w jakich obszarach mogą one zaoferować realną przewagę. W rozmowie weryfikujemy obecny stan rozwoju tej technologii i zastanawiamy się, jaką rolę w wyścigu kwantowym może odegrać sztuczna inteligencja.

    --------

    Prof. Michał Oszmaniec to fizyk teoretyk pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk (PAN). W swojej pracy badawczej zajmuje się szeroko pojętą informacją kwantową oraz teorią komputerów kwantowych. Koncentruje się na analizie algorytmów i badaniu tego, w jakich konkretnych dziedzinach maszyny kwantowe mogą zaoferować realną przewagę (tzw. supremację kwantową) nad najlepszymi klasycznymi superkomputerami. Analizuje również teoretyczne i praktyczne ograniczenia obecnych urządzeń kwantowych oraz poszukuje sposobów na optymalne wykorzystanie ich potencjału pomimo istniejących wciąż barier technologicznych.

    Rozdziały:
    00:00 Wstęp
    01:03 Hype a rzeczywistość
    01:48 Algorytm Shora i kryptografia
    03:10 Problem dekoherencji
    04:34 Kubity fizyczne vs logiczne
    09:17 Bramki kwantowe
    12:47 Supremacja kwantowa
    15:22 Losowe obwody kwantowe
    21:05 Granice klasycznych komputerów
    25:17 Obliczenia hybrydowe
    27:18 Korekcja i mitygacja błędów
    31:01 Kwantowe uczenie maszynowe
    35:56 Algorytm HHL
    39:42 AI a komputery kwantowe
    41:20 Jak AI zmienia naukę
    47:20 Zakończenie

    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

25. #53 - Czy pszczoły tworzą jeden umysł? Inteligencja i zachowanie | dr Michał Kolasa

    27 mai 202659 minÉpisode 53À suivre

    W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Michał Kolasa - biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki, z którym rozmawiam o pszczołach, czyli jednych z najbardziej fascynujących stworzeń na Ziemi. Z …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku moim gościem jest dr Michał Kolasa - biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki, z którym rozmawiam o pszczołach, czyli jednych z najbardziej fascynujących stworzeń na Ziemi. Z jednej strony są one absolutnie niezbędne dla przetrwania całego ekosystemu, ale z drugiej stanowią niezwykły przykład organizacji społecznej, tworząc coś, co wielu naukowców nazywa superorganizmem. Rozmawiamy o tym, czy pszczoły tworzą superorganizm, jak komunikują się ze sobą, jak radzą sobie w świecie mocno przekształconym przez człowieka, ale także o ich inteligencji, a nawet o tym, czy posiadają świadomość.
    Michał Kolasa to doktor nauk biologicznych i biolog ewolucyjny pracujący w Instytucie Zootechniki - Państwowym Instytucie Badawczym. W swojej pracy badawczej zajmuje się czynnikami, które sprawiają, że wolno żyjące rodziny pszczele przeżywają w środowiskach o różnym stopniu ludzkiej ingerencji (tzw. gradiencie antropogenicznym) - od dzikich lasów po centra miast. Bada ewolucję i zachowania społeczne owadów, mechanizmy ich komunikacji oraz funkcjonowanie roju jako złożonego superorganizmu.
    --------
    Rozdziały:

    00:00:00 Wstęp
    00:01:20 Pszczeli superorganizm
    00:04:18 Komunikacja w ulu
    00:06:50 Pszczoły rebeliantki
    00:13:33 Ewolucja i eusocjalność
    00:20:43 Strategie przetrwania
    00:23:04 Różnorodność genetyczna
    00:27:36 Umysł pszczół (inteligencja)
    00:30:14 Adaptacje klimatyczne
    00:33:21 Symbioza i epigenetyka
    00:35:41 Pszczoły miejskie
    00:38:09 Agresja obronna
    00:41:07 Zbiorowe decyzje (inteligencja roju)
    00:48:49 Nastroje roju
    00:51:48 Świadomość owadów (kognitywistyka)
    00:58:48 Zakończenie

    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

26. #52 - Czy proste reguły tworzą Wszechświat? Złożoność, emergencja i AI | prof. Piotr Szymczak

    20 mai 20261 h 8 minÉpisode 52À suivre

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Szymczakiem o jednej z największych tajemnic naszego Wszechświata: jak to możliwe, że z banalnie prostych reguł wyłaniają się tak niesamowicie złożone zjawiska? …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. Piotrem Szymczakiem o jednej z największych tajemnic naszego Wszechświata: jak to możliwe, że z banalnie prostych reguł wyłaniają się tak niesamowicie złożone zjawiska?

    Co więcej, obserwujemy to właściwie wszędzie - od atomów, poprzez układy biologiczne, aż po kosmologię. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o automatach komórkowych, chaosie, emergencji, roli obserwatora, samoorganizacji, a także o sztucznej inteligencji.
    -------
    Piotr Szymczak to profesor fizyki pracujący na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego (w Instytucie Fizyki Teoretycznej). W swojej pracy badawczej zajmuje się fizyką statystyczną, układami złożonymi oraz zjawiskiem formowania się wzorców (tzw. pattern formation). Bada mechanizmy samoorganizacji, dynamikę układów nieliniowych i procesy, w których z prostych oddziaływań wyłaniają się skomplikowane struktury - od procesów geologicznych i fizyki płynów, po zjawiska biologiczne.
    Profil Wydziału Fizyki UW: https://www.fuw.edu.pl/
    -------
    Rozdziały:

    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

27. #51 - Przyszłość AI? Układy neuromorficzne i natura inteligencji | prof. Michał Matuszewski

    13 mai 202654 minÉpisode 51À suivre

    Moim dzisiejszym gościem jest fizyk teoretyk, prof. Michał Matuszewski, z którym rozmawiamy o tym, jak fizyka kwantowa i układy neuromorficzne zmienić AI. Sztuczna inteligencja niewątpliwie wkroczyła w nasze …

    Notes de l’épisode

    Moim dzisiejszym gościem jest fizyk teoretyk, prof. Michał Matuszewski, z którym rozmawiamy o tym, jak fizyka kwantowa i układy neuromorficzne zmienić AI.

    Sztuczna inteligencja niewątpliwie wkroczyła w nasze życie i obecnie stanowi jeden z najważniejszych tematów - zarówno technologicznych, jak i społecznych. Od strony technologicznej, obecne architektury sprzętowe mierzą się jednak z poważnymi problemami, których rozwiązanie jest niezwykle trudne. Jednym ze sposobów na ominięcie tych barier mogą być badania nad tak zwanymi układami neuromorficznymi. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ten temat z profesorem Michałem Matuszewskim. Rozmawiamy o tym, jak technologie oparte na świetle mogą posłużyć do zbudowania sieci neuronowych i na jakim etapie rozwoju obecnie się znajdują. Poruszamy także wątki dotyczące samej natury inteligencji i tego, czy ma ona charakter czysto obliczeniowy.
    --------
    prof. Michał Matuszewski to polski fizyk teoretyk, pracujący w Centrum Fizyki Teoretycznej Polskiej Akademii Nauk związanym także z Centrum Obliczeń Wspomaganych Kwantowo, gdzie w ramach projektu EU Central zajmuje się badaniem sieci neuronowych w kontekście ich optycznych realizacji. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. fizyką materii skondensowanej, optyką nieliniową, a w szczególności właściwościami polarytonów i kondensatów kwantowych. Obecnie bada możliwości wykorzystania układów optycznych (światła) do tworzenia nowatorskich, niezwykle szybkich i energooszczędnych sieci neuronowych. Jego badania leżą na styku fizyki kwantowej, inżynierii materiałowej i sztucznej inteligencji, poszukując sprzętowych rozwiązań dla AI wykraczających poza tradycyjną elektronikę krzemową.
    Profil CFT PAN: https://www.cft.edu.pl/pracownik/mmatuszewski/
    -------
    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

28. #50 - Czym naprawdę jest grzybnia? Od biologicznych mechanizmów po inteligencję | prof. Marta Wrzosek

    6 mai 20261 h 20 minÉpisode 50À suivre

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. dr hab. Martą Wrzosek - wybitną mykolożką, pracującą na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Myślę, że grzyby to naprawdę fascynujące …

    Notes de l’épisode

    W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. dr hab. Martą Wrzosek - wybitną mykolożką, pracującą na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego.

    Myślę, że grzyby to naprawdę fascynujące organizmy. Pomimo że stanowią jedną z największych i najbardziej zróżnicowanych grup organizmów na Ziemi, okazuje się, że wciąż wiemy o nich zaskakująco mało. Dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ich temat z prof. Martą Wrzosek - mykolożką związaną z Wydziałem Biologii oraz Ogrodem Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego, a także popularyzatorką nauki. Rozmawiamy o mechanizmach działania i złożoności grzybni, koncepcji "internetu lasu" i tym, czy broni się ona naukowo, a także o tym, czy grzyby można uznawać za inteligentne.
    -------
    Prof. dr hab. Marta Wrzosek to polska mykolożka, pracująca na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. ekologią, różnorodnością i ewolucją grzybów, a także ich niezwykle skomplikowanymi interakcjami z innymi organizmami. Jest współzałożycielką i byłą prezeską Polskiego Towarzystwa Mykologicznego. Oprócz pracy stricte naukowej, prof. Wrzosek jest znakomitą popularyzatorką wiedzy o mykologii – m.in. współautorką świetnie przyjętej książki "W czym grzyby są lepsze od ciebie?", w której udowadnia, jak bardzo wyrafinowany i wciąż nieodkryty jest świat tych organizmów.
    Wiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Wrzosek
    https://www.ogrod.uw.edu.pl/zespol/prof-dr-hab-marta-wrzosek/
    -------
    Rozdziały:

    Rozdziały:
    00:00:00 Wstęp
    00:01:05 Czym jest grzybnia
    00:03:12 Budowa sieci i strzępki
    00:06:51 Zmiany ewolucyjne
    00:10:37 Komunikacja w grzybni
    00:16:10 Sygnały elektryczne
    00:23:41 Grzybnia pod mikroskopem
    00:27:59 Wzrost strzępek
    00:31:16 Internet Lasu
    00:42:29 Krytyka Internetu Lasu
    00:49:57 Ekonomia wymiany z roślinami
    00:56:20 Inteligencja grzybów
    00:59:49 Ekologia behawioralna
    01:06:13 Zmysły chemiczne
    01:09:34 Reakcja na światło
    01:15:09 Zachowania emergentne
    --------
    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

29. #49 - Jak mózg rozumie matematykę? I dlaczego się jej boimy | prof. Mateusz Hohol

    29 avril 20261 h 18 minÉpisode 49À suivre

    W tym odcinku moim gościem jest prof. Mateusz Hohol - kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" i dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ. Myślę, że można pokusić się o stwierdzenie, że …

    Notes de l’épisode

    W tym odcinku moim gościem jest prof. Mateusz Hohol - kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" i dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ. Myślę, że można pokusić się o stwierdzenie, że rozwój matematyki jest jednym z najważniejszych filarów naszego postępu technologicznego, a co za tym idzie - społecznego. Pojawia się tutaj oczywiste pytanie: jak to się dzieje, że nasze mózgi zdolne są do uprawiania matematyki? Jest to fascynujące nie tylko samo w sobie, ale również dlatego, że edukacja matematyczna bardzo silnie koreluje z dobrostanem społecznym i indywidualnym. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym w ogóle jest matematyka z perspektywy naszego umysłu. Zgłębiamy korelaty neuronalne, analizujemy wpływ sztucznej inteligencji, a także rozkładamy na czynniki pierwsze zjawisko lęku przed matematyką, odpowiadając na pytanie, dlaczego walka z nim jest tak kluczowa.
    --------
    Prof. Mateusz Hohol to kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" oraz dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej bada, jak architektura poznawcza naszego mózgu radzi sobie z abstrakcją i matematyką. Obecnie kieruje prestiżowym, finansowanym przez Unię Europejską projektem badawczym, który ma na celu dogłębne zrozumienie mechanizmów lęku przed matematyką.
    Strona: https://hohol.pl/
    The Mathematical Cognition and Learning Lab: https://mcll.uj.edu.pl/
    -------
    00:00:00 Wstęp
    00:01:28 Wymyślana czy odkrywana?
    00:09:46 Ewolucja a liczby w mózgu
    00:13:25 Zespół Gerstmanna
    00:15:36 Ucieleśnione poznanie
    00:23:16 Recykling neuronalny
    00:25:52 Mózg matematyka vs mózg amatora
    00:30:23 Myślenie abstrakcyjne noworodków
    00:34:49 Sztuczna inteligencja
    00:40:38 Efekt dystansu numerycznego
    00:48:28 AI i dowody komputerowe
    00:53:50 Biologia lęku przed matematyką
    00:57:58 Blokada pamięci roboczej
    01:00:26 Życiowe konsekwencje lęku
    01:06:29 Skąd bierze się lęk przed matematyką?
    01:11:05 Jak sobie radzić ze stresem?
    01:14:23 Mit męskiego umysłu ścisłego
    01:16:38 Podsumowanie
    -------
    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

30. #48 - Czy istnieje prawdziwy przypadek? Fizyka kwantowa, chaos i wolna wola | dr hab. Michał Eckstein

    22 avril 20261 h 2 minÉpisode 48À suivre

    W tym odcinku moim gościem jest dr hab. Michał Eckstein - fizyk z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przyznam, że dla mnie koncepcje determinizmu i losowości zawsze były niesamowicie …

    Notes de l’épisode

    W tym odcinku moim gościem jest dr hab. Michał Eckstein - fizyk z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przyznam, że dla mnie koncepcje determinizmu i losowości zawsze były niesamowicie ciekawe. Pomijając już nawet sam problem wolnej woli, to pytanie, czy wszystko zawsze ma swoją przyczynę, czy jednak na jakimś fundamentalnym poziomie ujawnia się losowość, zawsze wydawało mi się fascynujące w kontekście zrozumienia naszego świata. Oczywiście mechanika kwantowa rzuca całkowicie nowe światło na ten problem, dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. hab. Michałem Ecksteinem - fizykiem z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy właśnie o losowości zarówno na poziomie makro, jak i kwantowym, determinizmie, ale także o chaosie, problemie pomiaru, twierdzeniu Bella, a także o wolnej woli.
    -------
    Dr hab. Michał Eckstein to fizyk pracujący obecnie w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej skupia się on na matematycznych i pojęciowych wyzwaniach współczesnej fizyki teoretycznej, ze szczególnym uwzględnieniem mechaniki kwantowej oraz poszukiwania odpowiedzi na to, jak na fundamentalnym poziomie działa nasza rzeczywistość.
    -------
    Rozdziały:
    00:00 Wstęp
    01:08 Losowość w fizyce klasycznej
    02:21 Chaos deterministyczny
    04:44 Obliczalność w praktyce i teorii
    10:22 Losowość w mechanice kwantowej
    16:25 Problem pomiaru
    20:08 Twierdzenie Bella
    31:42 Niezależność pomiarowa
    42:41 Czy redukcjonizm ma sens?
    49:07 Wolna wola i modele w fizyce
    -------
    Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.
    Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

    Chapitres

    Chargement des chapitres…

Voici les 40 derniers épisodes sur 77. Les épisodes plus anciens se trouvent dans le flux du podcast.