Ráðhúsið

Í Ráðhúsi dagsins er rætt við Halldóru Fríðu Þorvaldsdóttur bæjarfulltrúa Reykjanesbæjar um reynslu sveitarfélagsins af því að taka á móti og þjónusta börn með fjölbreyttan menningar- og tungumálabakgrunn. Halldóra starfar einnig hjá Reykjanesbæ í þessum málaflokki og deilir með okkur dýrmætum fróðleik sem nýst gæti öðrum sveitarfélögum.

Í Ráðhúsi dagsins ræðir Finnur við Líf Lárusdóttur, bæjarfulltrúa Akraneskaupstaðar, um innleiðingu þeirra á Föruneyti barna. Farið er yfir árangur, áskoranir og tækifæri fyrir önnur sveitarfélög sem felast í innleiðingu þessa mikilvæga verkefnis sem stuðlar að aukinni vellíðan barna með betri samskiptum og áherslu á leik.

Í þessum óhefðbundna Ráðhússþætti erum við í beinni frá Landsþingi Sambandsins 2026 á Akureyri. Rætt er við Hjördísi Ýr Johnson, Skúla Helgason, Braga Bjarnason og Róbert Ragnarsson sem stýrðu umræðum í mismunandi hópum stefnumörkunarvinnu sveitarstjórnarstigsins fyrir árin 2026-2030.

Í Ráðhúsinu að þessu sinni ræðir Finnur við Jón Björn Hákonarson, fráfarandi fomann Sambandsins, um árangur og áskoranir sveitarstjórnarstigsins á liðnu kjörtímabili. Farið er um víðan völl og gerir Jón Björn m.a. grein fyrir sinni framtíðarsýn fyrir sveitarstjórnarstigið og veitir nýjum formanni, nýrri stjórn og nýkjörnum sveitarstjórnarfulltrúum góð ráð.

Í þessum þætti af Ráðhúsinu ræðir Bryndís við Valgerði Rún Benediktsdóttur, yfirlögfræðing Sambandsins, um þingmálaskrá vetrarins 2026–2027. Hvaða mál skipta sveitarfélög mestu máli, hverju þarf að fylgjast sérstaklega með og hvernig geta sveitarfélög haft áhrif á lagasetningu?

Í þessum þætti af Ráðhúsinu er gestur þáttarins Saga Guðmundsdóttir, aðalhagfræðingur Sambandsins og fjöllum við um nýbirta skýrslu sem ber nafnið Húsnæði við hæfi og er afrakstur starfshóps undir forystu félags- og húsnæðismálaráðuneytisins. Hópurinn lagði til breytingar á reglugerð um húsnæðisúrræði fyrir fatlað fólk og tillögur að aðgerðum sem hvoru tveggja hefur það markmið að uppfylla þörf fatlaðs fólks fyrir sértæk húsnæðisúrræði.

Í þessum þætti af Ráðhúsinu fjöllum við um uppbygging á gagnainnviðum Sambandsins, þ.e. upplýsingaveitu Sambandsins og gagnalón og hvernig gögn geta nýst sveitarfélögum og Sambandinu í starfi og hagsmunagæslu. Gestir þáttarins eru Sólveig Ástudóttir Daðadóttir, starfsmaður Sambandsins, og Óttar Guðmundsson frá Gangverk, sem er samstarfsaðili Sambandsins í þessari vinnu.

Ottó Elíasson, framkvæmdastjóri Eims, er gestur Ráðhússins í þessari viku þar sem hann segir okkur frá stóru samstarfsverkefni um orkuskipti á Norðurlandi Eystra og Vestfjörðum (RECET). Við ræðum meðal annars hvernig orkuskipti líta út í samhengi sveitarfélaga, hver ávinningurinn er af orkuskiptum og hvaða afurðir úr RECET verkefninu geta nýst sveitarfélögum um allt land í að stíga sín næstu skref í orkuskiptum og orkunýtni.

Í Ráðhúsi vikunnar ræðum við kosningaþátttöku, hvernig persónukjör og nýliðun móta nýtt landslag og fáum nokkrar góðar ráðleggingar frá Bryndísi Gunnlaugsdóttur, lögfræðings hjá Sambandinu, um fyrstu skref eftir að nýr meirihluti hefur verið myndaður.

Ástríður Jóhannesdóttir, framkvæmdastjóri Landskjörstjórnar, er gestur Ráðhússins í þessari viku þar sem hún fer yfir helstu atriði komandi sveitarstjórnarkosninga. Við ræðum meðal annars framkvæmd kosninganna, hvað kjósendur þurfa að hafa í huga og hlutverk og ábyrgðir kjörstjórna.

Stafræn ráðstefna sveitarfélaga árið 2026 verður haldin þann 25. mars n.k. í Grósku. Í þætti dagsins fáum við Sólveigu Ástudóttur Daðadóttur til að segja okkur frá því helsta sem verður á boðstólnum á ráðstefnunni. Skráningu lýkur föstudaginn 20. mars. https://www.samband.is/vidburdir/stafraen-radstefna

Í þessum þætti fræðir Ástríður Jóhannesdóttir, framkvæmdastjóri Landskjörstjórnar, okkur um framboðsfrest, meðmælalista og hlutverk kjörstjórna við yfirferð framboða. Við komum líka inn á listabókstaf, persónukjör og listakjör - og hvað gerist ef aðeins einn listi býður sig fram.

Hvað felst í Kveikjum neistann—og hvaða lærdóm geta önnur sveitarfélög dregið af reynslu Vestmannaeyja? Í þessum þætti ræðir Bryndís við Írisi Róbertsdóttur, bæjarstjóra Vestmannaeyja, og í lokin deilir Íris hagnýtum ráðum til þeirra sem vilja kveikja svipaðan neista heima hjá sér. Hlustaðu núna—og deildu þættinum með einhverjum sem hefur áhuga á skóla- og sveitarstjórnarmálum.

Í desember 2025 kom út skýrslan "Brúum umönnunarbilið - Skýrsla og tillögur aðgerðarhóps" en aðgerðarhópurinn var skipaður af forsætisráðuneytinu í framhaldi af undirritun kjarasamninga á almennum vinnumarkaði. Helga María Pálsdóttir sviðstjóri stjórnsýslusviðs hjá Sambandinu kom að vinnu aðgerðarhópsins og fjallar um helstu tillögur.

Í þessum fyrsta þætti ársins er árið 2025 gert upp í hagfræðilegum skilningi út frá sjónarhorni sveitarfélaganna Meðal þess sem er rýnt í eru tölur um fólksfjölgun, skattekjur, innviðafjárfestingar, atvinnuleysi, veltu atvinnugreina og gjaldskrárhækkanir.

Í þætti vikunnar er spurt: Hver er staða sveitarfélaga í loftslagsmálum? Finnur Ricart Andrason, sérfræðingur í umhverfis- og loftslagsmálum hjá Sambandinu fer yfir niðurstöður nýrrar skýrslu um stöðu sveitarfélaga í loftslagsmálum.

Gestur Ráðhússins er Saga Guðmundsdóttir aðalhagfræðingur Sambands íslenskra sveitarfélaga en hún hefur vakið mikla athygli fyrir skemmtilega pistla undir nafninu Sögustund. Í nýjasta pistli Sögu var fjallað um rekstur sveitarfélaga og að hann sé að jafnaði erfiður og gangi verr en í flestum samanburðarlöndum.

Gestur Ráðhússins er enginn annar en Jón Björn Hákonarson, formaður Sambandsins. Við tökum stöðuna á sveitarstjórnarstiginu almennt og verkefnum Sambandsins framundan en aðal umræðuefnið er ný skýrsla um fjárfestingar hins opinbera í stafrænum innviðum og stafrænni þjónustu. Meðal þeirra spurninga sem við reynum að svara eru: Hvers vegna stafrænir innviðir? Hversu mikið almannafé er að fara í stafrænu málin? Hvernig tala þessir innviðir saman milli ríkis og sveitarfélaga? Hver eru næstu skref?

Í þætti dagsins eru líflegar pallborðsumræður þar sem fulltrúar stjórnmálaflokka á þingi takast á um málefni sveitarfélaga. Pallborðsumræðurnar áttu sér stað á Fjármálaráðstefnu sveitarfélaganna 2025 í síðustu viku og vöktu þær mikla lukku meðal þeirra tæplega 500 gesta sem saman voru komnir á ráðstefnuna.

Hvað gerist þegar sveitarfélög hafa áhuga á að fara í sameiningarviðræður? Hvernig virkar ferlið? Ólafur Þór Ólafsson ræðir um sameiningaviðræður en hann hefur tekið þátt í slíkum viðræðum bæði sem kjörinn fulltrúi og sveitarstjóri.

Gestur ráðhússinns að þessu sinni er hann Jóhannes Bjarki Urbancic Tómasson, sérfræðingur í úrgangsmálum hjá Umhverfis- og orkustofnun. Umræðuefni þáttarins er nýuppfærð handbók um úrgangsstjórnun sveitarfélaga og er m.a. farið yfir helstu skyldur sveitarfélaga í úrgangsmálum, gjaldtöku sveitarfélaga vegna úrgangsþjónustu og hvernig má nýta ný útboðssniðmát.

Gestur Ráðhússins í þessum þætti er Björgvin Sigurðsson, sérfræðingur í stafræna teymi Sambandsins. Fjallað er um Stafræna samstarf sveitarfélaganna, mikilvægi þess að vera með stafrænu málin í lagi, árangurinn sem hefur náðst hingað til, gerfigreind og verkefnin framundan.

Gestur Ráðhússins er Jón Kristófer Arnarson, garðyrkjustjóri Múlaþings og er rætt við hann um verkefnið Viljandi villt sem gengur út á það að leyfa villtum gróðri að spretta á vel völdum grænum svæðum til að styðja við líffræðilega fjölbreytni, draga úr losun gróðurhúsalofttegunda og jafnvel spara pening.

Í þetta skiptið ræða Bryndís Gunnlaugsdóttir og Finnur Ricart Andrason eitt heitasta málið í samráðsgátt stjórnvalda um þessar mundir – áform um að afnema undanþágu rafveitna frá fasteignamati. Þetta hljómar kannski frekar tæknilegt, en áhrifin gætu orðið veruleg fyrir sveitarfélög víða um land til aukinna tekna og eins og útfærslan er núna gæti þetta aukið tekjur allra sveitarfélaga. Spurningunum sem velt er upp í þættinum eru m.a. hvað liggur að baki þessu frumvarpi, hvaða áhrif gæti það haft á fjárhag sveitarfélaga og hvað ættu kjörnir fulltrúar og starfsfólk sveitarfélaga að skoða til að meta hagsmuni síns sveitarfélags?