
1177. Stefania Sempołowska. Droga do Niepodległości - dr Agnieszka Janiak-Jasińska
Shownotes
Rozmowa z dr Agnieszką Janiak-Jasińską w ramach cyklu "Droga do Niepodległości", Fundacja Wspomagania Wsi [4 lipca 2018 r.]Czy walka o niepodległość może polegać na uczeniu dzieci, organizowaniu szkół i pomaganiu ludziom pozbawionym podstawowych praw? Czy odzyskanie własnego państwa oznacza, że walka o wolność dobiegła końca? Historia Stefanii Sempołowskiej pokazuje, że patriotyzm nie musiał oznaczać walki z bronią w ręku, a działalność na rzecz niepodległości często łączyła się z dążeniem do bardziej sprawiedliwego społeczeństwa.Stefania Sempołowska (1869-1944) była nauczycielką, działaczką społeczną, publicystką i obrończynią praw człowieka. W czasach zaborów organizowała tajne nauczanie, działała na rzecz dostępu do edukacji kobiet, robotników i mieszkańców wsi, a także angażowała się w pomoc więźniom politycznym. Swojej działalności nie zakończyła wraz z odzyskaniem przez Polskę niepodległości w 1918 roku. Przeciwnie - również w II Rzeczypospolitej występowała w obronie osób prześladowanych za przekonania polityczne, narażając się na konflikty z władzami odrodzonego państwa.Jak rodziły się jej przekonania? Dlaczego edukacja stała się dla niej jednym z najważniejszych narzędzi zmiany społecznej? I co sprawiło, że pozostała wierna swoim ideałom również wtedy, gdy oznaczało to sprzeciw wobec władz niepodległej Polski?W rozmowie z dr Agnieszką Janiak-Jasińską z Uniwersytetu Warszawskiego poznajemy życie i działalność Stefanii Sempołowskiej na tle przemian społecznych i politycznych przełomu XIX i XX wieku. Historyczka przybliża realia edukacji w zaborze rosyjskim, gdzie szkolnictwo podporządkowane było polityce rusyfikacyjnej, a możliwości kształcenia dziewcząt pozostawały znacznie bardziej ograniczone niż chłopców. Kobiety przygotowywano przede wszystkim do pełnienia tradycyjnych ról rodzinnych, a zdobywanie wiedzy i wykształcenia umożliwiającego samodzielność często wymagało korzystania z nielegalnych lub półlegalnych form nauczania.Jedną z takich placówek była szkoła Jadwigi Papi, do której uczęszczała młoda Stefania. Kształcono tam nie tylko w duchu patriotycznym, ale również przygotowywano uczennice do aktywności społecznej. Jak podkreśla dr Janiak-Jasińska, działalność na rzecz wolności Polaków łączono w tym środowisku z walką z nierównościami społecznymi i poprawą warunków życia najuboższych mieszkańców miast i wsi.Sempołowska przeniosła te ideały do własnej działalności pedagogicznej. Prowadzona przez nią szkoła wyróżniała się metodami, które nawet dziś można uznać za nowatorskie. Nie stosowano w niej tradycyjnych ocen ani świadectw decydujących o promocji do kolejnej klasy. Najważniejszy był indywidualny rozwój uczennic, zdobywanie wiedzy i umiejętności we własnym tempie. Naukę opierano na doświadczeniach, obserwacji i bezpośrednim poznawaniu świata. Przedmiotów przyrodniczych uczono przez eksperymenty, a historii również podczas wycieczek po Warszawie.Czy szkoła bez ocen może skutecznie przygotowywać do życia? Czy zadaniem edukacji jest jedynie przekazywanie wiedzy, czy także wychowywanie ludzi samodzielnych, odpowiedzialnych i wrażliwych na potrzeby innych? Doświadczenia pedagogiczne Sempołowskiej pokazują, że pytania te stawiano już ponad sto lat temu.Dr Agnieszka Janiak-Jasińska - historyczka związana z Wydziałem Historii Uniwersytetu Warszawskiego, pracująca w Zakładzie Historii XIX wieku. Specjalizuje się w historii społecznej i kulturowej XIX i XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem historii kobiet, przemian społecznych, życia codziennego oraz historii reklamy, handlu i środków masowego przekazu. https://wszechnica.org.pl/wyklad/droga-do-niepodleglosci-stefania-sempolowska/#DrogaDoNiepodległości #StefaniaSempołowska #AgnieszkaJaniakJasińska #HistoriaPolski #Niepodległość #HistoriaKobiet #HistoriaEdukacji #TajneNauczanie #PrawaKobiet #PrawaCzłowieka #II Rzeczpospolita #PracaSpołeczna #WszechnicaFWW #FundacjaWspomaganiaWsi