Skip to content

1177. Stefania Sempołowska. Droga do Niepodległości - dr Agnieszka Janiak-Jasińska

November 14, 2026 · 59 min

Show notes

Rozmowa z dr Agnieszką Janiak-Jasińską w ramach cyklu "Droga do Niepodległości", Fundacja Wspomagania Wsi [4 lipca 2018 r.]Czy walka o niepodległość może polegać na uczeniu dzieci, organizowaniu szkół i pomaganiu ludziom pozbawionym podstawowych praw? Czy odzyskanie własnego państwa oznacza, że walka o wolność dobiegła końca? Historia Stefanii Sempołowskiej pokazuje, że patriotyzm nie musiał oznaczać walki z bronią w ręku, a działalność na rzecz niepodległości często łączyła się z dążeniem do bardziej sprawiedliwego społeczeństwa.Stefania Sempołowska (1869-1944) była nauczycielką, działaczką społeczną, publicystką i obrończynią praw człowieka. W czasach zaborów organizowała tajne nauczanie, działała na rzecz dostępu do edukacji kobiet, robotników i mieszkańców wsi, a także angażowała się w pomoc więźniom politycznym. Swojej działalności nie zakończyła wraz z odzyskaniem przez Polskę niepodległości w 1918 roku. Przeciwnie - również w II Rzeczypospolitej występowała w obronie osób prześladowanych za przekonania polityczne, narażając się na konflikty z władzami odrodzonego państwa.Jak rodziły się jej przekonania? Dlaczego edukacja stała się dla niej jednym z najważniejszych narzędzi zmiany społecznej? I co sprawiło, że pozostała wierna swoim ideałom również wtedy, gdy oznaczało to sprzeciw wobec władz niepodległej Polski?W rozmowie z dr Agnieszką Janiak-Jasińską z Uniwersytetu Warszawskiego poznajemy życie i działalność Stefanii Sempołowskiej na tle przemian społecznych i politycznych przełomu XIX i XX wieku. Historyczka przybliża realia edukacji w zaborze rosyjskim, gdzie szkolnictwo podporządkowane było polityce rusyfikacyjnej, a możliwości kształcenia dziewcząt pozostawały znacznie bardziej ograniczone niż chłopców. Kobiety przygotowywano przede wszystkim do pełnienia tradycyjnych ról rodzinnych, a zdobywanie wiedzy i wykształcenia umożliwiającego samodzielność często wymagało korzystania z nielegalnych lub półlegalnych form nauczania.Jedną z takich placówek była szkoła Jadwigi Papi, do której uczęszczała młoda Stefania. Kształcono tam nie tylko w duchu patriotycznym, ale również przygotowywano uczennice do aktywności społecznej. Jak podkreśla dr Janiak-Jasińska, działalność na rzecz wolności Polaków łączono w tym środowisku z walką z nierównościami społecznymi i poprawą warunków życia najuboższych mieszkańców miast i wsi.Sempołowska przeniosła te ideały do własnej działalności pedagogicznej. Prowadzona przez nią szkoła wyróżniała się metodami, które nawet dziś można uznać za nowatorskie. Nie stosowano w niej tradycyjnych ocen ani świadectw decydujących o promocji do kolejnej klasy. Najważniejszy był indywidualny rozwój uczennic, zdobywanie wiedzy i umiejętności we własnym tempie. Naukę opierano na doświadczeniach, obserwacji i bezpośrednim poznawaniu świata. Przedmiotów przyrodniczych uczono przez eksperymenty, a historii również podczas wycieczek po Warszawie.Czy szkoła bez ocen może skutecznie przygotowywać do życia? Czy zadaniem edukacji jest jedynie przekazywanie wiedzy, czy także wychowywanie ludzi samodzielnych, odpowiedzialnych i wrażliwych na potrzeby innych? Doświadczenia pedagogiczne Sempołowskiej pokazują, że pytania te stawiano już ponad sto lat temu.Dr Agnieszka Janiak-Jasińska - historyczka związana z Wydziałem Historii Uniwersytetu Warszawskiego, pracująca w Zakładzie Historii XIX wieku. Specjalizuje się w historii społecznej i kulturowej XIX i XX wieku, ze szczególnym uwzględnieniem historii kobiet, przemian społecznych, życia codziennego oraz historii reklamy, handlu i środków masowego przekazu. https://wszechnica.org.pl/wyklad/droga-do-niepodleglosci-stefania-sempolowska/#DrogaDoNiepodległości #StefaniaSempołowska #AgnieszkaJaniakJasińska #HistoriaPolski #Niepodległość #HistoriaKobiet #HistoriaEdukacji #TajneNauczanie #PrawaKobiet #PrawaCzłowieka #II Rzeczpospolita #PracaSpołeczna #WszechnicaFWW #FundacjaWspomaganiaWsi

All episodes of Wszechnica FWW – Historia

Settings

Display

Language

Decides which stations you see first on the home page.

History

Recently played stations and episodes and your latest searches are only stored in this browser.

Notifications

A short notice when a podcast you follow has a new episode. Turn off single podcasts with the bell on their page.

Account

Save favorites – in the app and on the website.

Keyboard shortcuts

/
Open search
Space
Play or pause
← →
In the player: back 15 s, forward 30 s (episodes) · in a row: next tile
↑ ↓
In a row: target within the tile
Home / End
In a row: first or last tile
Esc
Close window or menu
?
This overview
Now playing

Go to station page

Play next

    Add episodes with “Play next” – they play after the current episode.