Skip to content

I wojna światowa. Polska tragedia, o której zapomnieliśmy | prof. Andrzej Chwalba

November 10, 2026 · 50 min

Show notes

I wojna światowa była dla Polaków wojną zaborców. Miliony mieszkańców ziem polskich wcielono do armii państw, które podzieliły między siebie Polskę. Walczyli w obcych mundurach, na frontach, które często nie miały nic wspólnego z polskimi aspiracjami niepodległościowymi.Jak wyglądała Wielka Wojna z perspektywy Krakowa? Miasto znajdowało się wówczas w granicach monarchii austro-węgierskiej i pełniło ważną funkcję strategiczną jako potężna twierdza. W 1914 roku znalazło się w bezpośrednim zagrożeniu ze strony wojsk rosyjskich. Walki w okolicach Krakowa, ewakuacja mieszkańców, zniszczenia podmiejskich miejscowości, głód i wojenne ograniczenia na lata zmieniły życie krakowian.W rozmowie z prof. Andrzejem Chwalbą przyglądamy się także mniej znanym aspektom polskiej historii I wojny światowej. Rozmawiamy o Polakach służących w armiach zaborczych, polskich generałach i oficerach, Legionach Polskich oraz o tym, jak mieszkańcy Krakowa przeżywali upadek monarchii Habsburgów.Pojawia się również pytanie o galicyjską nostalgię za Franciszkiem Józefem. Skąd wzięła się sympatia części krakowian do cesarza? Czy rzeczywiście Galicja była najlepszym z zaborów? I jak wyglądały pierwsze chwile odzyskiwania niepodległości w Krakowie?To opowieść o wojnie, która przez lata pozostawała w cieniu II wojny światowej, a przecież rozstrzygnęła o losach milionów Polaków i stworzyła warunki do odrodzenia państwa polskiego.Gość: prof. Andrzej Chwalba – historyk, autor książki Miasto na froncie wojny. Kraków 1914–1918.Rozdziały02:35 – Czy Galicja była najlepszym zaborem?04:40 – Kraków jako twierdza Austro-Węgier08:00 – Franciszek Józef i wojskowy charakter Krakowa10:40 – Jak zmieniała się krakowska twierdza?12:00 – Dlaczego I wojna światowa zniknęła z polskiej pamięci?13:00 – 3–3,5 miliona Polaków w armiach zaborczych14:00 – Polscy generałowie i oficerowie w obcych mundurach19:00 – Początek wojny i rosyjskie zagrożenie dla Krakowa20:50 – Bitwa pod Krakowem i zniszczone podmiejskie miejscowości22:00 – Ewakuacja, uchodźcy i dramat mieszkańców25:00 – Jak Kraków radził sobie z wojennym kryzysem?28:00 – Franciszek Józef, głód i codzienność w czasie wojny30:00 – Polacy w Legionach i walka o niepodległość33:00 – Krakowskie elity wobec końca monarchii38:00 – Październik 1918 roku: rozbrajanie Austriaków40:00 – Portret Franciszka Józefa i symboliczny koniec epoki43:00 – Tarnów i pierwsze akty niepodległości46:00 – Piłsudski, Kraków i droga do wolnej Polski48:00 – Apel o jedność w chwili odrodzenia państwa

All episodes of Historia, jakiej nie znacie

Settings

Display

Language

Decides which stations you see first on the home page.

History

Recently played stations and episodes and your latest searches are only stored in this browser.

Notifications

A short notice when a podcast you follow has a new episode. Turn off single podcasts with the bell on their page.

Account

Save favorites – in the app and on the website.

Keyboard shortcuts

/
Open search
Space
Play or pause
← →
In the player: back 15 s, forward 30 s (episodes) · in a row: next tile
↑ ↓
In a row: target within the tile
Home / End
In a row: first or last tile
Esc
Close window or menu
?
This overview
Now playing

Go to station page

Play next

    Add episodes with “Play next” – they play after the current episode.